VUSLAT YOLCULUĞU 20
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
İmanı, aşkı öğrenmeye, daha doğrusu aşka yolculuğun nasıl yapılması gerektiğini anlamaya, bunun da hayatın gayesi, Allah’ın muradı olduğunu öğrenmeye çalıştık. Zaten şimdiye kadar bundan başka bir şey de anlatmadım.
Allah’ın, kulları üzerindeki muradı peygamberleri üzerinde tecelli eder. Bununla beraber Allah, peygamberlerine davet etmelerini söylemiştir. Allah ayet-i kerimede; “hiçbir resul yoktur ki biz onu gönderdiğimizde ona şöyle vahyetmemiş olalım; Allah’tan başka ilah yoktur, sadece Allah’a âbd olun”430 buyurur. Allah, resullerinden insanları Allah’tan başka ilah olmadığına davet etmelerini istemiştir, hepsi budur. Allah’ın bizden istediği budur ve her şey bunun içindir. Amaç, gaye; Allah’tan başka ilah olmadığına şehadet etmek, bir de yalnız Allah’a âbd olmaktır. Allah’tan başka ilah olmadığına şehadet etmek ve Allah’a âbd olmak aynı şeydir, birbirinin devamıdır ve birbirini tamamlar.
Allah’tan başka ilah yoktur, ilah bir tek Allah’tır. Tapılmaya layık olan, tapılan, tapılması ve âbd olunması gereken Allah’tır. Allah öyle bir sevilendir ki kendisine tapılandır. Hani “taparcasına sevmek” derler ya, işte ilah böyle taparcasına sevilen demektir. Aslında Allah taparcasına sevilen değil doğrudan tapılan, tapılması, âbd olunması gerekendir. Bununla beraber ilah kişinin âbdiyetini, kulluğunu; yani taptığını, sevdiğini, âşık olduğunu ispatlayıp onun sevgisini kazanmak için sevgisinin, aşkının, muhabbetinin peşinde koşulandır. “Rabbimi seveyim, rabbim de beni sevsin” diye çaba ve gayret sarf edilendir. İşte ilah bu anlamlara gelir.
Allah’ın istediği, sevdiği budur. Allah’ın bütün isimlerinde aslında görmemiz ve anlamamız gereken şey budur.
Söyledim, “lâ ilâhe illallah” demek; “ya rabbi! Sen benim ilahımsın, seni seviyorum, sana aşığım, sana tapıyorum. Sen benim mabudum, ilahım, maşukum, âbd olduğumsun, sevdiğimsin. Senden başka kimseye âbd olmam, kul olmam, seni sevdiğim gibi kimseyi sevmem, sevemem; çünkü sen beni yoktan yaratmışsın, beni kendinden yaratıp, bana kendinden varlık vermiş, hayat vermişsin. Bununla beraber beni ilk seven, gerçek manada tek seven sensin, ben hiç seni, seni sevmeyi bırakıp başkasına âbd olur muyum, başkasını sever miyim.” İşte “lâ ilâhe illallah” bu demektir. Demek ki; lâ ilâhe illallah “Ya rabbi! Seni seviyorum” demekmiş.
Buna itiraz edenleri karşımızda görmek isteriz.
Allah ayet-i kerimede bir de “sadece Allah’a âbd olun”431 buyurur; yani insanı başka bir şey için değil yalnız bana âbd olsun, beni sevsin, sevgimi kazanmak için çabasını, gayretini sarf edip beni sevdiğini ispatlasın; yani iman etsin diye yarattım, buyurur. Demek ki hayat bundan ibaretmiş.
Dini, imanı, hayatı, Allah’ın muradını başka yerde arayan bulamaz, dolayısıyla dinsiz, imansız, aşksız ve muhabbetsiz kalır. Böyle biri istediği kadar kitap okumuş olsun, kendini âlim zannedip, Allah yolunda bir şeyler yaptığını zannetmiş olsun, o sadece zanda kalır. Böyle birinin üzerinde Allah’ın muradı gerçekleşmemiş, gerçek manada “lâ ilâhe illallah” diyememiş, Allah’a âbd olamamış, âbdiyetini ispatlayamamıştır. O nefsine âbd olmuş, nefsi için Allah’tan bir şeyler ister. Bir şeyler istediği de âlemlerin rabbi olan Allah değil kendi kendine, kendi gönül âleminde ürettiği putudur. “Bence Allah böyledir, bence Allah benden bunu istiyor, şöyle yaparsam herhalde beni cennete koyar” deyip kendi kendine bir şeyler uydurur, “lâ ilâhe illallah” demez.
Böyle biri kelime-i şehadeti getirdiği halde, her anda, her yerde, her konuda, Allah’ın her muamelesinde, her varlıkta Allah’ın tecellisini müşahede edip Allah’a şahit olmaz; çünkü kelime-i şehadeti gerçek manada getirmemiştir. Her bir varlığa, her bir insana ilahlık verip; “o yaptı, bu yaptı, şu yaptı, haydi böyle yapalım” der ve farkında olmadan bir sürü putu alıp gönlüne koyar, onlara da ilahlık vasfı verir ve “onlar şöyle yaptı” der. O, bu, şu öyle yaptıysa peki Allah ne yapıyor, sana nasıl bir muamelede bulunuyor! Böyle biri bunu bilmez; çünkü rabbini görmek istemiyor. Rabbini, onun muamelesini görmek işine gelmediği için rabbini görmek istemiyor.
Evet, hayat “lâ ilâhe illallah” demekten ibarettir. Allah’tan başka ilah yoktur. Sevilen, sevgiye layık olan, gerçek manada sevilmesi gereken, âbd olunması, âşık olunması, mabut edinilmesi gereken; kulunu yaratan, kulunun sahibi ve rabbi olan Allah’tır. Allah, kulu için rahman, rahim, kerim, afuvv olandır, kulunu seven ilahıdır, vedududur.
Kul ne kadar yanlış yaparsa yapsın, ne kadar düşerse düşsün, rahmetiyle, mağfiretiyle, affetmesiyle, tevvablığıyla tecelli ederek onu kaldırıp kendine çeken Allah’tır. Kulunu seven, sevgiye layık olan odur, âşık olunmaya da Allah layıktır. Bütün bunlar kendisine âbd olalım diyedir.
Allah’ı, onun rızasını, dostluğunu, yakınlığını başka yerde aramayalım; çünkü onu başka yerde aramakla bulamayız. Allah’ı “lâ ilâhe illallah” demekte, ona âbd olmakta arayalım. Yani Allah’a; “seni seviyorum, sana âbd oluyor, tapıyorum, sen benim mabudumsun, ben de senin âbdinim. Her anda bütün varlıkta tecelli edenin sen olduğunu, her anda bana muamelede bulunduğunu biliyorum, buna iman ettim, bununla beraber buna şehadet ediyor, şahit oluyorum. Ben de karşılık olarak ona göre hareket ediyor, karşılık veriyor, konuşuyor, düşünüyor, muamele ediyorum. Benim rabbim, sevdiğim, maşukum sensin” diyelim. Bunlar Allah’ın hakkıdır.
Peki, ya gerisi? -Gerisi için Allah; “her şeyi senin hizmetine verdim, her şey senin olsun; ama gönlünü, sevgini istiyorum. Herhangi birini, herhangi bir şeyi beni sever gibi sevmeni kabul edemem.432 Bırak beni sever gibi sevmeni kabul etmeyi, benimle beraber Min dunillah:433 “Allah’ın altında (Allahtan başka).” Ne kadar altında olursa olsun, onu da kabul edemem” der. Eğer sen de; “Allah’ı kabul ediyorum; ama onunla beraber bir de şunu seviyor, şuna âbd oluyorum” dersen Allah bunu kabul etmez.
Allah ayet-i kerimede; “şeytana âbd olmayın”434 buyurur. Şeytanın verdiği vesveseyi, davet ettiği yeri seversek, davet ettiklerine icabet edip onu seversek şeytana âbd olmuş oluruz. Allah; “ben bunu kabul etmem, şeytana âbd olmayın” demedi mi! “O, sizin apaçık düşmanınızdır”435 demedi mi! “Bana âbd olun”436 demedi mi! Allah bunu kabul etmez. Bunu Allah söylüyor.
İmanla küfür, imanla şirk, imanla nifak, münafıklık bir gönülde bulunmaz. Biri ötekini mutlaka çıkarır. Allah ayet-i kerimede; “onlar imanlarına şirki karıştırmadan iman etmezler”437 buyurur. Yani “Allah’ı kabul ediyoruz; ama bu da böyle gereklidir, bunun peşinden koşmazsak olmaz, bunu Allah’a kurban edersek olmaz” diyerek imanlarına şirki karıştırırlar. Bu yüzden ısrarla bir tek Allah’ı, Allah’a âbd olmayı anlatıyorum. Geriye kalan bütün sevgiler de Allah’tan dolayıdır. Geriye kalan her şeyi de, resullerini de Allah’tan dolayı, Allah’a âbd oldukları, âşık oldukları için seviyoruz.
Allah’ın resullerini seviyoruz; çünkü Allah’a olan sevgilerini ispatlarken canlarını ortaya koyarak; “ben, Allah’ın kuluyum” deyip kulluklarıyla örnek oldular. Onları Allah için seviyoruz. Onların âşıklıklarını seviyoruz; çünkü bu konuda bizim için örnektirler, biz de onların örnekliklerini seviyoruz. Onları kendimize örnek kabul ediyor, onların yolunda yürüyor; “onlara iman ettik” diyoruz. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “resullere iman”438 buyurur. Sadece bir resule değil bütün resullere iman ediyoruz.
Allah bütün resullerinin hayatlarını nasıl yaşadığından, kulluklarından, Allah’a davetlerinden, örnekliklerinden bize haber verir. Biz de buna olduğu gibi iman ediyor, onların o hallerini seviyoruz; çünkü iman sevmek demektir. Onların, Allah’ı sevmelerini, Allah’ın sevgisini kazanmak için çabalarını, gayretlerini, fedakârlıklarını seviyoruz; ama bu sevgi kuru kuruya bir sevgi değil bu sevgi yakın bir sevgidir. Bu yüzden bütün peygamberleri yakın bir sevgiyle seviyoruz.
Yakın sevgi; “ben yokum, o vardır, ben onun gibiyim. Ben bilmiyorum o biliyor, o nasıl yaptıysa doğru odur, güzel odur, sevilmesi gereken odur; çünkü Allah onu sevmiştir, dolayısıyla ben de peygamberim gibi yapıyorum. Onu yakın bir sevgiyle, yakından seviyorum. Onların karşılaştığı bir durumla karşı karşıya geldiğimde ben de aynen öyle yaparım” demektir. Yakın sevgi bunu gerektirir, yoksa onları uzak bir sevgiyle sevmiş oluruz.
Uzak sevgi; “onlar çok büyük insandı, hatta onlar gibisi yoktur, onlar gibi zaten yapılamaz” demektir. Böyle söyleyen biri resulleri uzaktan sever. Severken “ben kim, o kim” deyip bir de onları kendinden uzaklaştırır.
Allah; “o sizin için örnektir”439 demedi mi, “ona tabi olun”440 demedi mi! “Ben kim, o kim” dersen ona nasıl tabi olacaksın. Nereden, hangi yönüyle ona tabi olacaksın? -Ona önce imanda tabi olman gerekir; yani onun gibi iman etmen, Allah’ı onun gibi sevip, Allah’a âbd olman, kul olman gerekir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; Âmener resûlu bimâ unzile ileyhi min rabbihî vel mu’minûn:441 “Allah’ın resulü kendisine indirilene iman etti, mü’minler de” buyurur. Mü’minler de Allah’ın resulünün iman ettiği gibi iman etti, bu yüzden mü’min olup Allah’a âşık oldular.
Allah ayet-i kerimede; “Allah, mü’minlerin velisidir”442 buyurur. Veli; dost demektir. Taklidi bir imanla Allah’a hiç dostluk olur mu? -Olmaz, böyle bir şey yoktur. İsmimizin mü’min ya da Müslüman olması bizi ne mü’min ne de Müslüman yapar. Allah’ın ölçüsüne göre mü’minsek mü’miniz, Müslümansak Müslümanız, değilsek mü’min Müslüman değiliz. Bu yüzden kimlikte Müslüman yazılmasıyla kimse Müslüman olmaz.
Evet, bütün varlığın, hayatın, yaratılışın gayesinin aşk olduğunu, muhabbet olduğunu anladık inşallah. Bir de Allah’ın isimleriyle aşkın sahibinden aşkı anlamaya çalıştık; çünkü Allah baştan sona “benim her işim, her muamelem aşktır” buyurdu.
Allah’ın isimleri Allah’ın zatından, Allah’ın fiilleri de Allah’ın isimlerinden tecelli eder; yani Allah bize bir muameleyi yaparken, o fiil meydana gelirken Allah’ın isimlerinden meydana gelir. Allah’ın isimleri ise zatıyla beraberdir. Allah her anda zatıyla, sıfatlarıyla, isimleriyle bize muamelede bulunur. Elbette ki görmek isteyene, bakana; çünkü bakmayanlar göremez.
Hep beraber Allah’ın isimlerinde aşkı, muhabbeti anlamaya çalışırken rabbimize bakalım, nazar edelim. Allah’ın bize ve bütün varlığa nasıl bir muamelede bulunduğuna bakalım, onu görelim. Bizi nasıl sevdiğini, o aşkla, muhabbetle, sevgisiyle bize nasıl muamele ettiğini görelim. Görelim ki şehadet edebilelim; yani “ben şahit oluyorum ki Allah’tan başka ilah yoktur, Allah’tan başka sevilen, seven yoktur. Varsa bile, görünüyorsa bile o sahte ve yalandır” diyebilelim dedik. Yoksa “lâ ilâhe illallah” demiş olmayız.
Evet, Allah’ın isimlerini anlatırken “Allah” isminin her yönüyle; aşk, muhabbet, kurban olunması gereken, seven, aşkına yanılan, yanılıp o vehmi, hayali olan nefsini, varlığını yok etmen gereken anlamına geldiğini gördük.
Allah’ın isimlerini anlatırken Şehit ismine kadar gelmiştim, ondan sonra da bir kaç isim anlatmıştım. Şimdi rabbimizin isimleriyle, aşkla nasıl tecelli ettiğini tekrar anlamak için isimleri anlatmaya devam edelim.
Şehit isminden sonraki bütün isimler velayeti anlatır; yani o isimlerden artık velayeti anlamak gerekir. Tabi ki Allah’ın isimlerini tamamiyle anlatmıyoruz, sadece aşkla nasıl tecelli ettiğini anlatıyoruz. Bir ismi anlatırken birçok manayı birden veriyoruz. Bunun sebebi anlattığımız esmanın içinden konuştuğumuz içindir. Bunu ayrıca izah etsek ayrı bir Esmau’l Husna dersi olmuş olur. Bu yüzden her bir ismin aşkla tecelli edişini genel olarak değil sadece içinde barındırdığı manaları o isimle beraber anlaşılsın diye kısaca anlatıyoruz.
Evet, Allah şehittir; her şeye şahittir. Bir de kulunu şahit kılar, kuluna şehadet ettirir ki kul o zaman, kelime-i şehadet getirmiş olur. Bu ismi önceki sohbetlerde bir kaç sefer izah ettiğim için bundan sonraki esmaya geçelim.
Bundan sonra Allah, artık kendine şahit kıldığı kulunun halini, ona ikram ettiği nimeti anlatır. Esmalar nüzul sırasına göre tecelli ederken böyledir.
Allah berrdir. Berr; iyi olan, iyilik eden anlamına gelir. İşte şahit olan kul artık iyilerdendir, Allah’ın iyi dediklerindendir. Allah iyileri anlatırken; “bunlar; iman etmiş olanlar, Allah’ı sevdiği için sevdiklerinden kurban edenler, sevdiği her ne olursa olsun, her şeylerini Allah’a, Allah yolunda kurban edenlerdir”443 buyurur.
Bununla beraber Allah latiftir; Allah’ın, insana lütfu o kadar gizlidir ki kulun bile bu lütuftan haberi olmaz. Allah’ın lütfu gizlidir; çünkü kula özel olarak ikramda bulunur ve hiç kimsenin bu ikramdan haberi olmaz. Kul bu ikramların bir kısmından haberdar olabilir, bir kısmından ise haberdar olmaz. Buna kısaca manevi olarak Allah’ın ikramı, keremi, kerameti denir. İkram budur; ama Allah’ın bu lütfu, ikramı gizlidir.
Daha sonra Allah’ın Varis ismi gelir. Allah varistir, kulunu varis kılar; ikramı artık kuluna teslim eder, o ikram artık kula aittir. Ona verdiği geçici bir nimet, bir imtihan vesilesi değildir, o ikram artık kulundur. Neden kendinden vermiştir? -Çünkü baki olan Allah bekasıyla ona ihsan etmiş, ikram etmiştir.
Sonra Allah’ın Karib ismi gelir. Karib; yakın olan demektir. Artık o kul mukarrebundandır, Allah’a yakın olanlardandır. Kul, Allah’a neyle yakın olur? Sevgisiyle, imanıyla, aşkıyla, muhabbetiyle Allah’a yakın olur. Allah’a yakınlığın ölçüsü budur. Seviyorsan yakınsın, o seni seviyorsa birbirinize yakınsınız. Bu yakınlık öyle sıradan zahiri bir yakınlık değildir; bu yakınlık aşkın, muhabbetin yakınlığıdır.
Kul, Allah’a böylesine yakın olunca, Allah onu kendine böyle yaklaştırınca artık ona mucip olarak tecelli eder. Mucip; icabet eden, duasını kabul eden anlamına gelir. Allah bu kulun duasını kabul eder, reddetmez, duasına icabet eder. Yalnız duasına değil davetine de icabet eder; yani kul, rabbine dönüp; “ ya rabbi! Ben cemalini müşahede etmek istiyorum” dediğinde Allah onun gönlüne tecelli edip, davetine icabet eder.
Mucip, aynı zamanda vacip olandır. Vacip, Mucip ismini içinde barındırır. Vacip; gerekli olan, olmazsa olmaz olan demektir. Artık o kul; “benim için olmazsa olmaz olan bir tek Allah’tır, başka her şeyden vazgeçerim, hatta canımdan da vazgeçerim; ama Allah’tan vazgeçmem” der. “Vazgeçtim ya rabbi” zikrini onun için yaptırdım. Öyle ki Allah’a yakın olalım, Allah davetimize icabet etsin, bizim için vacip olan bir tek Allah olsun; “bir tek ondan vazgeçemem, onun dışında canım da dâhil her şeyden vazgeçerim” diyelim, diyebilelim diye kardeşlerimize bu zikri yapmalarını söyledim. Peki, kim bu zikri söyleyebilir? -Karib olanlar, mukarrebun olanlar, Allah’a yakın olanlar bu zikri söyleyebilir.
Bundan sonra Allah’ın Kaviy ismi gelir. Kaviy; güçlü, gücüne karşı durulamayan demektir. Bu isimler insan için tecelli eder, o kul artık kaviy olur, Allah ona Kaviy ismiyle tecelli ettiğinde o kul Allah ile güçlüdür. Bütün dünya karşısında dursa onun için bir mana ifade etmez. Bütün peygamberler için bu böyleydi. Allah, resullerine risaleti verip; “haydi, kavmini inzar edip imana davet et”444 buyurduğunda resuller tek başınaydılar; ama bütün dünyayı karşılarına alarak “rabbim Allah’tır" dediler ve Allah’a imana davet ettiler. Onların önüne, karşısına gelen ne olursa olsun, başlarına ne gelirse gelsin, ona dönüp bakmadılar bile; çünkü onlar sadece rablerine bakıp işlerini yapıyorlardı. Bütün dünya onlara düşman da olsa bu onlar için bir mana ifade etmiyordu. Onlar sadece işlerini yapmaya devam ettiler.
Neden?
Çünkü Allah onlara Kaviy ismiyle tecelli etmişti. Bu yüzden öylesine güçlü, öylesine sarsılmazdılar, dolayısıyla kimse onları manevi olarak sarsamazdı. Bütün dünya, bütün insanlar, bütün şeytanlar, iblis, cinlerle beraber bir araya gelse onları sarsamazdı, güçleri buna yetmezdi. Bunun sebebi; Allah Kaviy ismiyle onlara tecelli ettiği içindi.
Birinde Allah’ın Kaviy ismi tecelli etmemişse ne olur?
En ufak bir şeyde bile yerde sürünür, isyan eder. Allah’a; “şu niye şöyle oldu, bu niye böyle oldu, şu niye şöyle söyledi, bu niye böyle yaptı” deyip itiraz eder ve yerde sürünür! Yere düşmesi yetmez, bir de şeytan onun boynuna ipi bağlar, peşinden sürükler. Bu sefer de feryat edip; “niye, neden, niçin” diye sağa sola saldırır. Böyle bir kul; “Allah” demez, diyemez. Böyle biri zaten sırat-el mustakimden, kulluktan çıkmış, “lâ ilâhe illallah” demekten de vazgeçmiştir. Bu yüzden artık şeytanın peşine takılır, daha doğrusu şeytan onun boynuna ipi takıp peşinden sürüklemeye başlar.
Bundan sonra Allah’ın Mecid ismi gelir. Mecid; şerefli demektir. Allah bütün şerefin kendisine ait olduğu zat, bununla beraber şereflendiren zattır. Allah neredeyse, nereye tecelli ettiyse orası şereflidir.
Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; Zul arşil mecîd:445 “Mecid olan arşın sahibi” buyurur. Demek ki Allah’ın arşı mecidmiş; yani şerefliymiş. Çünkü Allah arşa tecelli etmiştir. Arş, varlığın sonu demektir. Bununla beraber varlığın başlangıç noktasıdır.
Allah’ın arşa tecelli etmesinin sebebi nedir?
Allah ayet-i kerimede; “Rahman, arşa istiva etti”446 buyurur. Yani tecelli etti; çünkü Allah bütün varlığı, kâinatı oradan idare eder, istiva bu demektir. Allah bütün varlığı arştan sevk ve idare eder. Allah tecelli etmişse, arş bununla şereflenmişse, bu durumda bu tecellinin çok farklı bir tecelli olması gerekir. Allah, varlığa bütün isimleriyle tecelli edip muamele ettiğine göre arşa da bütün isimleriyle tecelli etmiştir. Bu yüzden arş şereflidir ve meciddir.
Aynı şekilde Allah, insanın gönlüne, gönül arşına tecelli eder. Allah bir kulun gönlüne tecelli ederse o gönül arş-ı mecid; yani şerefli arş olur. Böyle bir durumda Allah’ın tecelli ettiği gönül, meleklerin secde ettiği, bütün varlığın sevdiği ve âşık olduğu gönül olur; ama kendini bir şey zanneden, kibirlenen, şeytana, iblise tabi olan biri elbette ki o gönle sahip bir kulu sevemez; çünkü Allah’ı sevmemiş, kabul etmemiştir. O kulu hiç kabul eder mi! Allah o kulun üzerinden tecelli eder, Allah’ı sevmeyen bir kul onu nasıl kabul etsin! Onun en nefret ettiği kişi o olur.
Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den kim nefret ederdi? -Müşrikler, Ebu Cehil ve amcası Ebu Leheb; yani zahiri yakınlık o nefrete mani olmaz; çünkü Allah’ı seven kula düşman olmak zorundadırlar. Birinde eğer Allah’ın nuru, güzelliği tecelli etmişse öteki tam ters tarafta, karanlıkta durmuşsa karanlıkta olan aydınlıktakine düşmanlık yapar. Bu yüzden aydınlıkla karanlık bir arada bulunmaz. Karanlık, aydınlığa düşmandır; çünkü aydınlık geldiğinde kendisi yok olacaktır, bunun için ona düşmandır, aslında kendini korumaya çalışır. İşte küfür böyledir.
Mecid; aynı zamanda bulmak, buldu, bulunan, bulunması gereken manasına gelir. Bilmek, bulmak, olmak vardı ya, işte Allah’ı bulman gerekir. Peki, Allah’ı nerede bulman lazım? -Kendi gönül arşında Allah’ı bulman lazım. Allah nasıl ki arşa tecelli etmişse sen de gönlünü temizleyip onun tecellisine hazır hale getirdiğinde Allah senin gönül arşına tecelli eder. Bu yüzden Allah’ı kendinde bulman gerekir; çünkü bulunması gereken, bulunmayı isteyen odur.
Sonra Allah’ın Musteâ’n ismi gelir. Musteâ’n; isteyen, sevdiği için, sevdiğini isteyen demektir. İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn:447 “Yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız senden istiyoruz” deriz ya, işte “iyyâke nestaîn” vasfı, sıfatı, ismi, Musteâ’n isminden tecelli eder; yani Allah, kulunu sever ve ister. Kul da cevap olarak; “yalnız sana âbd oluyor, seni seviyor ve yalnız seni istean ediyor, seni sevdiğim için seni istiyorum” diye cevap verir. Tabi, iş sadece dille söylemekte kalırsa lafta kalır, bunun bir de gereğinin yapılması lazım.
Musteâ’n olan Allah’tır. Allah, kulunu sever ve ister. Biraz önce anlattığım bütün o vasıflara sahip olan o kulu Allah sevmiş ve istemiştir. O kul, rabbini istian etmiş, istemiş ve rabbine âbd olmuştur. Dolayısıyla istenilmeye, sevilmeye layık olmuştur; yani seven sevdiğiyle beraberdir. Artık o, Musteâ’n isminin tecellisiyle beraber kul olmuş; yani artık âşık maşukuyla beraberdir. Allah sevince, isteyince bu vuslat gerçekleşir ama Allah’ın, kulunu sevmesi, istemesi, huzura kabul etmesi bütün bu isimlerin tecellisinden sonradır; yani şimdiye kadar anlattıklarımdan sonradır.
Allah bizi istiyor, o halde biz de Allah’ı isteyip istemediğimize bakalım. Allah bizi sevdiği için istiyorsa biz de onu sevdiğimiz için isteyip, gerekeni yapıp yapmadığımıza bakalım. Allah her anda bu sevgiyi kazanalım diye bizim için ne gerekirse onu yapar, yaratır ve her anda bu imkânı bize verir. Bu durumda ona cevap verip vermediğimize bakalım. Cevap veriyorsak tamamdır, veremiyorsak bundan sonra cevap vereceğiz ve; “evet, geldim ya rabbi, seni seviyorum ya rabbi! Senden yüz çevirmedim, başka tarafa gitmiyorum, karşılığı ne olursa olsun onu kabul ediyorum ya rabbi” diyeceğiz inşallah.
Evet, bundan sonra Allah’ın Ğalib ismi gelir. Ğalib ismi; her şeyin karşısında mağlup olduğu zat demektir. Allah’ın Ğalib ismi kula nasıl tecelli eder? -Bu isim kula tecelli edince her şey o kulun karşısında mağlup olur. Nefis de, iblis de, şeytanlar da, ona karşı gelenler de mutlaka mağlup olur. Hiç kimse o kulun karşısında zafer kazanamaz; çünkü Ğalib olan Allah onunla beraberdir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “eğer mü’minseniz üstün sizsiniz”448 buyurur. Onunla beraber olanlar da mü’mindir ve mutlaka üstün olanlar da onlardır; çünkü Allah’ın bu konuda va’di vardır. Bu hale gelmeden mü’min olduğumuzu, olacağımızı zannedersek yanılırız.
Bununla beraber Allah hafizdir; muhafaza edendir, kulunu muhafaza eder. Bu yüzden Allah bir hadis-i kutside; “velim benden bir şey isterse elbette ki onu veririm, bana sığınırsa elbette ki onu korurum”449 buyurur. Allah burada bir şart koymuştur ve bu şartı koymasının da bir sebebi vardır. “Eğer talep ondan gelirse; yani benden bir şey isterse veririm. ‘Beni koru derse korurum’ ama bunu velim isterse yaparım” buyurmuştur. Buradaki şart velinin Allah’tan istemesi, talep etmesidir. Velinin istemesi çok istisnadır. Bu istekleri de dünyaya ait şeyler değildir. Bununla beraber Allah, velinin bir şey istemediğini bilir. Veli, Allah kendisi için neyi diliyorsa onu zaten seyreder.
Hiçbir yerde hiçbir eksik yok, hiçbir yanlış yok, her şey yerli yerindedir. Bir veli buna nasıl müdahale etsin ki! Nasıl; “şu şöyle olmasın, senin bu yaptığın gibi olmasın da böyle olsun” diyebilir, elbette ki diyemez. Bir kul olarak herkes gibi ne yapılması gerekirse veli de onu yapar ve her şeyin yerli yerinde olduğunu görür. Allah, kulu sevgisini kazansın, kulluğunu, sevgisini ispatlasın diye kuluna kazanma imkânı verir; çünkü Allah kulunu sever. Hiç bu imkânı kulunun elinden alır mı! Bu yüzden veliler buna müdahale etmez; ama zorlanıp, bir beşer olarak “ya rabbi! Bu böyle olsun” diyebilir, bu da çok istisnadır. Bir veli bunu dediğinde de Allah onu reddetmez.
Aslında işin özünü söyleyeyim; Allah, velisi için bir şeyin olmasını istediğinde velinin böyle bir isteği olmadığı halde vakti geldiği için Allah ondan o vakti gelen şeyi istetir. Kendisi vermez, velisine istetir. Aslında işi yapan Allah’tır. Sonra da velisine istetip “senin gibi olsun” der. Ona söyletir, sonra “tamam, senin dediğin gibi olsun” der. Yapacak ya; bunun için söyletir yoksa bunu söylediği için yapmaz. Şartları kıvama getirmiş, hazır hale getirmiş, veliyi de sıkıştırmıştır. Veli artık mecbur kalır, bunu söyler. Söyleyince de Allah “tamam, dediğin gibi olsun” der. Aslında her halükarda işi Allah yapmıştır. İşi bilmeyen biri veli yaptı zannedebilir. Ancak işi yapan her zaman Allah’tır; çünkü Ğalib olan odur. Her şey onun karşısında mağluptur. Ama kuluyla böyle muhabbeti sever. Kulunu seviyor ya, ona söylettirir sonra da “tamam” der. “Aslında bu imkânsız bir şey ama senin için yaparım” der. Niye? -“Ben seni seviyorum da ondan” der. Kuluna olan sevgisini beyan etmek için, göstermek için onu yapar.
Söyledim; Allah hem sever, hem de sevmeyi sever. Bununla beraber sevilmeyi, kulunun kendisini sevmesini sever. Bütün hayat bundan; yani bu sevgi alışverişinden, bu sevgi ticaretinden ibarettir. Allah; “kulum benimle alıveriş yap” der. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “ey iman edenler! Allah ile yaptığınız alışverişten dolayı sevinin”450 buyurur. Benimle alışveriş yaptığında buna sevin, dedi Allah; çünkü bu ticaretten Allah’ın sevgisini kazanırsın, sevilmeye layık olan en değerli şeyi kazanmış olursun. Buna sevinmez misin, sevinmen gerekmez mi? -Elbette ki sevinmen gerekir. Allah ile yaptığın bu aşk, bu muhabbet alışverişinden dolayı sevin ve sevinmen de gerekir. Zaten buna sevin, başka bir şeye de sevinme! Diğerleri geçici olan, fani olan şeylerdir.
Evet, Allah hafizdir, muhafaza edendir; çünkü sever. Veli yeter ki Allah’a sığınsın, Allah onu korur, muhafaza eder. Allah kendisine sığınma şartını kul, bir beşer olduğunu bilsin ve beşer olmaktan çıkmasın diye oraya koymuştur. Yoksa Allah “seni ben korurum” derse kul artık beşer olmaktan çıkar; çünkü kul, Allah’ın korumasındayken hiçbir şekilde hiçbir şeyden ne etkilenebilir, ne zarar görebilir, ne kaybedebilir, ne de sevinebilir; çünkü onu koruyan Allah’tır. Ama Allah öyle yapmayarak; “velim bana sığınırsa” dedi. Veliyi beşer olarak o sığınma çizgisinde bırakıp “tercih senindir” dedi; yani “bir sorun olduğunu ve bir şey yapamadığını görünce bana sığınabilirsin. Sen ‘sana sığındım ya rabbi’ demeyene kadar müdahale etmeyeceğim, haberin olsun” dedi. Öyle ki velinin de yanlış yapma imkânı olsun. İşin bu bölümü çok muhabbetli bir bölümdür. Hele bir de velinin düşmesi var ki orası çok daha muhabbetlidir.
Evet, velinin düşmesi bambaşka bir güzelliktir. Beşer ya, tabi ki düşecek. Düştükten sonra da ayağa öyle bir kalkışı, öyle bir feryadı vardır ki o anda bütün âlem velinin feryadıyla sarsılır. Velinin çok farklı bir imanı olduğu için o aşkla feryadı, âlemi, yeri göğü sarsar. Bu yüzden velide başka bir güzellik vardır; kulluğun güzelliği vardır. Bu da kullara ayrı bir örnektir; yani velide insan için nasıl tövbe edildiğinin, nasıl feryat edildiğinin örneği vardır.
Bilmeyen biri onun için “bu, yanlış yapıyor” der. Öyle değil, bırak yanlış yapsın, hatta veli yanlış yapınca ona yanlışını söylememek lazım. Bırakacaksın öyle derine gitsin ki yanlıştan çıkarken onun o aşkından, feryadından âlem titresin; çünkü Allah onun o feryadını seviyor.
Evet, bu yüzden bazen ona karışmıyorum, müdahale etmiyorum. İyice batsın ki onun feryadını, güzelliğini görelim. Düşmüş, ona ne olur ki, ne olabilir ki! Yani böyle biraz çamur sıçramış üstüne ne olacak! Mücevhere çamur bulaşınca mücevher değerini mi kaybeder! O şöyle bir temizlenip doğrulduğunda o parlaklığı, güzelliği bütünüyle dışarı çıkar, dışarıya güzelliğini, ışığını saçar.
Bundan sonra Allah’ın Kahir ismi gelir. Kahir; gücüne karşı durulamayan manasındadır. Kahhar ismi başka, Kahhar isminin içinde de bu mana vardır. Bir de Kahhar; ağzına kadar dolu, ağzına kadar aşk dolu, ağzına kadar aşk şarabı dolu manasına gelir. Kahir ismi ise bundan farklıdır. Kahir ismi daha çok koruyan manasına gelir; yani veli kulunun başına herhangi bir kötülük geldiğinde veliyi o kötülükten koruyan anlamına gelir.
Biri Allah’ın veli kuluna dokunursa Allah onu kahreder. Veliye dokunmayana kadar Allah ona bir şey yapmaz; çünkü Kahir ismi bir kulda tecelli ettiğinde o artık velidir, Allah dostudur. Bununla beraber hiçbir şekilde kimseye zarar da vermez, müdahale de etmez, Mürşid-i kâmil değil yalnız, veli olduğu için müdahale etmez. Ona dokunulması çok tehlikelidir. Bu yüzden ona dokunulmaması, gönlünün kırılmaması, onun herhangi bir şekilde basite, hafife alınmaması gerekir; çünkü böyle bir şey çok tehlikelidir. Eğer Allah’ın Kahir ismi velinin üzerinde görünürse Allah ona bunu yapanı kahreder. Bu yüzden onu kıran, onu üzen kendini ateşe atmış olur. İşte veli böylesine tehlikeli biridir.
Evet, bu ismi Allah’ın bir önceki ismi olan Hafiz ismiyle beraber anlamak gerekir. Veliye önce Allah’ın Hafiz ismi tecelli eder, Allah veliyi korur; yani veli bir “ah” dese Allah’ın Hafiz ismi tecelli eder. Biri Allah’ın velisini ciddiye almayıp ona dokunursa kendini Allah’ın gazabına atar. Bu yüzden Allah dostları; “her insanı Hızır bilmek, veli bilmek lazım. Ne olur ne olmaz dikkatli olmak gerekir” demişlerdir.
Bu sözden neyi anlamamız gerekir?
Birbirimize karşı gerçekten dikkatli olmamız gerektiğini; çünkü burada birçok veli kardeşimiz, velayeti almış kardeşimiz vardır. Bir kısmı çok daha önceden bu velayeti almış, bir kısmı daha sonra, bir kısmı da yeni almıştır. Veliler çok hassas olduğu için özellikle gönüllerini kırmamaya dikkat etmek gerekir. Bununla beraber kendimize karşı edepli olursak insanlara karşı da mutlaka edepli oluruz. “Her kaybeden edepsizliğinden kaybeder” sözünün hikmeti budur. Bu sözü buradan anlamak gerekir. Bu yüzden Allah’ın kuluna karşı edebe aykırı hareket edersen manevi olarak kaybedersin.
Hafiz isminden sonra Allah’ın Falik ismi gelir. Falik ismi; yaran demektir; yani çekirdeği yarıp, içinden filizi, ağacı çıkarıp meyve verdiren, yarattığını başka bir şekilde yaratıp, yaratılışını değiştiren anlamına gelir. Allah bir çekirdeği yarıp, onu ağaca dönüştürerek çekirdeğin varlığını değiştirir; yani çekirdeği ağaçla, ağacı da çekirdekle değiştirir. Allah, çekirdeği ağaç yapar; ama çekirdeği yok edip ağacı ondan yaratır. Bu isim, Mürşid-i kâmilde tecelli eden isimdir. Birinin üzerinde bu isim tecelli etmemişse o kişi Mürşidi-i kâmil değildir.
Allah’ın Falik ismi bir Mürşid-i Kâmilde tecelli ettiğinde Mürşid-i kâmil kâfirden mü’min birini, sıradan bir insandan Allah dostunu çıkarır; yani Allah o kulu yeni bir yaratışla yaratır. Allah bunu yaparken Mürşid-i kâmili vesile eder ve o kulu mürşidinin gönlünden yeniden doğurur. Mürşid-i kâmil ona imanından iman, aşkından aşk, bununla beraber maneviyatından da maneviyat verip öyle büyütür. Böylelikle o kişi artık başka biri olur; yani çekirdeğinden ağaç çıkar, meyve verir. Bu yüzden bir insan bir Mürşid-i kâmille karşı karşıya gelmeden onda böyle bir şey gerçekleşmez.
Mürşid-i Kâmilin gönlü aynı zamanda toprak gibidir; çünkü kendisine tabi olanı rahmetiyle sular, aşkıyla, muhabbetiyle ısıtır. Çekirdek, toprağa düştüğünde nemlenmesi, ısınması, çatlayıp filizlenmesi için ona su, bununla beraber güneşin sıcaklığı lazımdır. Aynı şekilde Mürşid-i kâmilin gönlü toprak gibi mütevazı olduğundan dolayı Mürşid-i kâmil birini gönlüne aldığında o kişi ne kadar kirli olursa olsun, toprağın tohumu, çekirdeği kabul ettiği gibi Mürşid-i kâmil de o kişiyi gönlüne aynen bu tevazuyla kabul eder.
Mürşid-i Kâmil daha sonra gönlüne aldığı o dervişine rahmetle muamele eder; çünkü Allah, yağmura rahmet demiştir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “ölümünden sonra yeryüzünü rahmetimizle dirilttik”451 buyurur. Mürşid-i kâmil gönlüne aldığı bir dervişe rahmetle muamele ettiği gibi bir de ona muhabbetle muamele eder. Muhabbet onu ısıtmak için, rahmet ise onu çatlayacak kıvama getirmek içindir. Bundan sonra kul artık mürşidine güvenir ve mürşidinden emin olduğu için kendini ona bırakır, teslim eder. Bu durumda mürşid de onu nemlendirir, ısıtır, çatlatır, yeşertir ve onu manevi olarak büyütür. Allah’ın Falik ismi Mürşid-i kâmilde tecelli ettiği için o böyle bir işlemi yapabilir.
Biri böyle olmadan ölürse çekirdek olarak gelip, içindekilerini açmadan gider, dolayısıyla içindeki güzellikler de hiçbir işe yaramaz. Kulun içindeki güzellik, Allah’ın onda tecelli eden isimleridir. Mürşid-i kâmil birini gönlüne alıp, onun içindekilerini açarak çıkarınca ortaya Allah’ın nefhettiği ruhtan Allah’ın isimleri, güzellikleri, Allah’ın nuru tecelli eder. Böyle olunca da Allah’ın yeryüzündeki halifesi olan Hz. İnsan ortaya çıkar.
Hiç kimse tek başına Hz. İnsan olamaz; yani bir çekirdek yeryüzünde toprağa gömülmez, yağmuru, güneşi almazsa bin sene de toprağın üzerinde kalsa hiçbir şekilde yeşermez, yeşeremez. Yeşerebilmesi için çekirdeğin kendinden vazgeçmesi; yani çekirdek olmaktan vazgeçip ağaç olmayı kabul etmesi, bunun için de; “çekirdek olmaktan vazgeçtim, ağaç olmaya karar verdim” demesi gerekir.
Allah’ın, kula nefhettiği ruhun ve içindeki güzelliklerin ortaya çıkması için kulun; “Allah ile dirilmeye, diri olmaya karar verdim” demesi gerekir. Kul “vazgeçtim” derse dirilmeyi kabul etmiş olur, dirilme hakkını kazanır. Yoksa çekirdek olarak kalır ve kendini bilmeden, anlamadan, tanımadan, dolayısıyla rabbini anlamadan, tanımadan diğer tarafa gider ve kendine yazık eder; yani geldiği gibi gitmiş olur. Böyle olunca da kendine en büyük zulmü yapmış olur. Hâlbuki hazine ondadır; ama o hazineyi başka yerde aramıştır.
Bu yüzden bir Mürşid-i kâmille beraber dirilmiş olanlar daha önceki hayatlarına baktıklarında o hayatlarını yok mesabesinde görürler. Neden? -Çünkü daha önce çekirdek mesabesindeydiler. Mürşitleriyle beraber dirilince kendilerini anlamış, tanımış oldular, kendilerini anlayınca, tanıyınca dolayısıyla rablerini anlayıp, tanımış oldular. Böylelikle âşıklığı, maşukluğu, aşkı, kim olduklarını, nereden geldiklerini, neyi istediklerini, neyi aradıklarını, kimi aradıklarını anladılar. Bu yüzden onlar için ondan önceki hayatları yoktur!
Mesela bununla ilgili bir kıssa anlatayım;
Adamın biri bir köye gidiyormuş. Yol üzerinde bulunan bir mezarlıktan geçerken durup Fatiha okumuş. Sonra kabirlerin mezar taşlarında kimisinin üç yaşında, kimisinin beş yaşında, kimisinin de iki yaşında öldüğünün yazılı olduğunu görmüş. Mezarların hepsine bakmış ve on yaşından büyük kimsenin olmadığını görmüş. Sonra; “acaba bu köyde ölenlerin hepsi çocuk mudur, yoksa bir salgın hastalık geldi de bütün çocuklar öldü mü” diye merak etmiş.
Köye yaklaştığı sırada bir köylüyü görmüş ve;
-Ben mezarlığa uğrayıp bir Fatiha okuyordum ki ölenlerin hepsinin çocuk olduğunu gördüm. Bunun hikmeti nedir, diye o köylüye sormuş;
O zat da;
-Bundan on sene önce buraya bir Allah dostu geldi ve bizi Allah’a davet etti, biz de ona tabi olduk. Sonra ondan önceki hayatımızın olmadığını anladık. Biz de onunla beraber yaşadığımız hayatı hayat olarak kabul edip, gerisini yok saydık. Bu yüzden en büyüğümüz on yaşındadır, diye cevap vermiş.
O, Allah dostuna ilk tabi olanlar manevi olarak on yaşında, sonrakiler beş, üç ve iki yaşındaymışlar. O Allah dostuna tabi olanlar, yaşları kaç olursa olsun yaşamlarını o Allah dostuyla geçirdikleri süre kadar kabul etmişler. Mesela; yetmiş yaşında olan bir adamın bir senelik tabiyeti varsa ona “bir yaşında” yazmışlar ve daha önceki hayatlarını yok saymışlar.
Bir insan bir Mürşid-i Kâmille beraber olmazsa hayatı sadece kendi nefsinin arzuları, istekleri etrafında, dünya etrafında, para etrafında, ev etrafında, koltuk etrafında, mutfak etrafında dönmüş olur. Kendindeki çekirdek açılsa kendini tanır; ama çekirdek açılmadığı için henüz kendini tanıyamamıştır. İnsan kendindeki çekirdek açılmadığı sürece çekirdek olarak kalır; ancak toprağa düşerse ağaç olur. Ağaç olunca da insanlar onun gölgesinde gölgelenir, meyvesinden istifade eder. Tabi bu durum bu kadar da değildir. Ağaç aynı zamanda verdiği her meyvede yüzlerce çekirdek barındırır. Bu da çok farklı bir durumdur.
Bazen böyle özetlediğimiz bazı şeyler tefekkür edip anlaşılmalıdır. Söyledim; “vazgeçtim” diyerek yeniden dirilecek, perdeden geçecek, başka bir varlık olacaksınız; yani Allah’ın sevdiği Hz. İnsan, Allah’ın kendisiyle hidayetini, nurunu, aşkını, muhabbetini saçtığı kulu olacaksınız. Allah ile dirilmiş, aşkı, muhabbeti, hidayeti, güzelliği üzerinden saçan, Allah’ın isimlerinin tecelli ettiği kul olacaksınız.
İnsan çekirdek olmayı, küçük olmayı niye böyle seviyor!
Küçük olanlar; “ben kendi işimde, gücümdeyim” deyip çekirdek olmayı tercih eder. Şeytan ona; “aman açılma, Mürşid-i kâmilden uzak dur, kim bilir sana neler yapacak! Her şeyini elinden alacak” der.
Doğrudur, varlığını elinden alıyoruz. Varlığını terk etmeden hakiki varlığını bulabilir misin? -Bulamazsın. En ufak bir şeyde; “bak, mürşidin bunu böyle yaptı, gördün mü? Hemen buradan kaç, yoksa seni öldürür” der. Aslında doğru söylüyor. Onu manevi olarak öldürüp onda Allah’ın nefhettiği ruhu diriltiyoruz. Bu bir aşk çizgisidir ve insanları bu çizgiden içeri davet ediyoruz.
Aşkı olmayanlar “vazgeçtim” diyemez. “Kendimden de vazgeçtim” diyemez. Ancak aşkla, muhabbetle bütünüyle rabbimin nuru, tecellisi olayım diye “kendimden vazgeçtim” diyebilenler bu çizgiyi aşabilir. Biz de insanları bu çizgiden geçmeye, huzura, içeri alınmaya davet ediyoruz. Bu yüzden; “aklınıza ne gelirse gelsin, sizi her ne meşgul ederse etsin, ‘vazgeçtim’ deyin, zikriniz budur” demiştim; çünkü böyle söylerseniz, vazgeçerseniz içeri alınırsınız. Bu yüzden söylediğim her kelime herkes için gereklidir, hayatidir. Bu meseleler ebedi hayatı ilgilendiren, Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini ilgilendiren meselelerdir. Her bir kelimesi böyledir. Bu nedenle arkadaşların bunu anlamaya çalışmaları gerekir. Bunu anlamasan da önemli değil sen onu söyle ve yapmaya çalış, olan olacak yine. Sen bildiğinle amel et, Allah sana bilmediklerini öğretir.452
Mesela bazen haddini bilmez biri; “benim mürşide ihtiyacım yok” der. Kendini bilmediği için zahire göre bakar ve “belki ben de bu işi yaparım” deyip kendine göre hesap yapar. Kendisi konuşup bir şeyler anlatınca; “bakın ben de anlatıyorum, ben de işi biliyorum” der.
Evet, sonra Allah’ın Bedi’ ismi gelir. Bedi’; eşsiz ve benzersiz olan, eşsiz ve benzersiz yaratandır. Allah’ın güzelliği eşsiz ve benzersizdir. Eşsiz ve benzersiz bir şeyi dışarıdan hiçbir şeyle kıyaslayamazsın; çünkü hiçbir şey ona benzemez. Aynı şekilde Allah’ın Bedi’ ismiyle tecelli ettiği bir kulu da hiçbir şeyle kıyaslayamazsın. Allah ona güzelliğiyle öyle bir tecelli etmiştir ki o eşsiz ve benzersiz olmuştur. Yani kendisine örnek olsun diye benzetilecek; “bunun gibi güzeldir” denilebilecek bir örneği yoktur. Her neyi söylersen söyle, onu bir şeye benzetmiş olursun; ama o benzemez! O başka âlemdedir ve onda Allah’ın güzelliği tecelli etmiştir.
Bununla beraber biri Allah’ın Falik ismiyle muhatap olduğunda onda mevcut olan bu güzellik açığa çıkar. O kişi kendi güzelliğini seyreder. O güzelliği dışarıda da eşsiz ve benzersizdir. Allah onun eski varlığını yok etmiş ve onu yeni bir yaratışla yaratmıştır. Allah’ın Falik ve Bedi’ ismi böyle tecelli eder.
Bir kulda Allah’ın Falik ismi tecelli etmeyinceye kadar Bedi’ ismi de tecelli etmez; yani Falik ismiyle kula muamele yapılmayana kadar, bu muamele kulu çatlatmayana, filizlendirmeyene, büyütmeyene kadar kul çekirdektir. Dolayısıyla o, güzelliği sadece hayal eder; yani güzelliği sadece vehmidir, hayalidir. Gerçek güzelle, gerçek güzellikle henüz karşı karşıya gelmemiştir. Hâlbuki gerçek güzellik ondadır; çünkü o, Allah’ın nefhettiği ruhtur.
Bundan sonra Allah’ın Hakem ismi tecelli eder. Hakem; hüküm veren, hüküm verme yetkisine sahip olan anlamına gelir. Allah’ın, kulu üzerindeki tecellisini, ona olan sevgisini anlatıyoruz. Allah’ın Hakem ismi bir kulda tecelli ederse o kişi hüküm verirken hükmü sadece Allah adına verir. Dolayısıyla hüküm verme yetkisine, hakkına sahip olmuş olur. Allah onu bu hakka sahip kılar. Hükmü, Allah ile verdiği için o kişi hüküm vermeye layık olur. Böyle olan birine hiç itiraz edilir mi, edilebilir mi! Biri onunla beraberse ve o da onu Hz. İnsan yapma derdindeyse, “o, yeniden tecelli etsin çekirdek çatlasın, beşer çatlasın içinden Hz. İnsan çıksın” diye ona muamelesini yapıyorsa çekirdek ona nasıl itiraz edebilir ki! Bu itirazı yapabiliyorsa bunu bilmediğinden, anlamadığından dolayı yapar.
Bundan sonra Allah’ın Sadık ismi tecelli eder. Evet, artık o kişi sadıklardandır. Sadık olmak Mürşid-i kâmilin vasfıdır. Zaten Falik isminden sonra Mürşid-i kâmilin vasıfları gelir. Artık o kul, Allah’ın kendisine nimet verdiği kullar arasındadır; yani nebilerle, sıddıklarla beraberdir. O, Allah’ın sadık kuludur ve Sadık ismi onun üzerinde tecelli eder. Allah’a karşı sadakatini gösterdiği için artık o, sadıklardan, Allah’ın “sadık” dediği kullardandır.
Sonra Allah’ın Rauf ismi tecelli eder. Nasıl ki Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için; “o, mü’minlere karşı rauf ve rahimdir”453 buyurduysa artık o da mahlûkata muamele ederken ve mü’minlere karşı da rauf ve rahimdir. Böyle biri kulların kendisine teslim edilmesine ehil biridir.
Bundan sonra Allah’ın Kefil ismi gelir. Kefil; kefaleti, kefilliği kabul edilen anlamına gelir. Bu isimler Mürşid-i kâmilin vasfıdır dedik, dolayısıyla Mürşid-i kâmil Allah’ın kullarına kefil olabilir. Allah ona; “ya rabbi, bu kulun beni seviyor, beni dinliyor, şuna şu ikramda bulunursan ben onu buraya getirir, ona bu hali kazandırırım, ona kefilim” deme yetkisini vermiştir. Yani Mürşid-i Kâmil, biri daha veli olmadan; “bu beni seviyor, beni sevdiği için dinliyor, bana güveniyor. Şuna şu velayet elbisesini giydirelim, gerisi bana aittir. Onun sevgisine, bana olan güvenmesine güveniyorum, onun için gerekeni yaparım” der. Bu durumda Mürşid-i Kâmil o kişiye kefil olmuş olur.
Allah mucip olduğu için zaten Mürşid-i Kâmile “yok” demez ve Mürşid-i Kâmil Allah’a ne söylerse söylesin Allah “tamam” der. Böylelikle Allah onu hazırlayıp Mürşid-i Kâmilin söylediği hale getirerek “haydi, sen söyle, ben senin söylediğini yapayım” der.
Evet, bundan sonra Allah’ın Aliyy ismi gelir. Aliyy; yüceler yücesi demektir. Kul artık alayi illiyyindedir; ama onun esfeli safilinden oraya çıkması gerekir. Alayi illiyin; en büyük makam, esfeli safilin ise; en aşağıdaki makamdır. Kulu alayi illiyine, en yüksek makama çıkarabilecek vasıftaki zat Mürşid-i kâmildir ve bu konuda kendisine güvenilmesi gereken zat odur. Aslında bütün bunları yapan Mürşid-i kâmil değil Allah’tır. Allah kulunu sevdiği için onu vesile edip, işi ona yaptırır.
Bu yüzden söylüyorum; Mürşid-i kâmil bir hizmetçi gibidir. Gönlü temizlerken de bir çöpçü gibidir; çünkü çöplüğe dönmüş gönülleri temizler. Kulu alıp sırtında taşır, bu yüzden manevi hizmetçidir. Mürşid-i kâmili öyle zahiri olarak yüksek bir yerde görmeyin. Mürşid-i kâmil içimizde, aramızda, bizimle beraberdir. Bizim çöpümüzle, günahımızla, şirkimizle, küfrümüzle, nifakımızla uğraşan, sürekli onu temizleyen biridir; yani tam bir temizlikçidir. Bunun karşılığını da sadece rabbinden ister.
Nasıl ki manevi olarak kazanan biri Allah’a; “ben seni seviyorum” dediğinde Allah da ona cevap olarak; “ben de seni seviyorum” diyorsa Allah, dervişin bu hali kazanmasına vesile olan mürşide de; “seni seviyorum, yaptığını seviyorum, güzel yaptın” der. Mürşidin de derdi Allah’ın ona; “seni seviyorum” demesidir, başka bir şey değildir. Mürşid-i kâmil bu kadar zahmete bu yüzden katlanır.
Allah fettahtır; kapıları, rızkı, nimeti ve gönül kapısını açandır. Bununla beraber bunu Mürşid-i kâmille yapar. Mürşid-i kâmil, gönlü açar, rahmet kapısını, aşk kapısını açar. Allah Fettah ismiyle ona tecelli ettiği için ona açtırır. Mürşid-i Kâmil kapıyı ona nasıl açar? -Elbette ki onu önce hazır hale getirip kapıyı ona öyle açar ve; “haydi buyur” der. Kapıya kadar götürüp onu öyle içeri davet eder.
Fettah ayrıca gönülleri fetheden demektir. Mürşid-i kâmil, gönlü neyle fetheder? -Sevgiyle, aşkla, muhabbetle fetheder. Bu yüzden dervişler herkesi karşılarına alacak kadar mürşidini sever. Gönül, mürşidin sevgisiyle dolunca derviş; “her şeyim sana feda olsun” der. Sahabeler de bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; “anam, babam sana feda olsun, canım sana feda olsun” demiştir. Böyle bir gönül fethedilmiş bir gönüldür. Bu fethin fatihi de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir; çünkü fetheden kişi odur. Bu fethi de sevgisiyle, aşkıyla, muhabbetiyle yapmıştır.
Bundan sonra Allah’ın Kâfi ismi gelir. Kâfi; yeten, yeterli olan, her şeye yeterli olan, her şey için yeterli olan demektir. Allah, kula tecelli edince kulu için kâfi olur. Manevi olarak Allah’ın rızasını, sevgisini, aşkını, muhabbetini, bununla beraber Allah’a vuslatı isteyene Mürşid-i kâmil kâfidir. Derviş, mürşidini kendine kâfi görüp; “dünyam için de, ahiretim için de o bana yeterlidir, her konuda o yanımdadır. O bana dost olsun, beni sevsin, bana başka da bir şey gerekmez” demelidir. Bu durumda onun bütün hali, çabası, gayreti onun sevgisini kazanmak olur. Bunun karşılığında hem dünya hem ahiret hem de gönlünün cennete dönmesi vardır. Dervişin başka bir şeyi araması zaten yanlış olur.
Mesela bazen şahit oluyoruz; “haydi gidelim, falan türbeyi ziyaret edelim” derler. Senin ne işin var türbede, türbede ne kazanıyorsun! Sen, Allah’a gitmen gerektiğini hâlâ anlamadın mı? Yani türbeye gideceksin, diri olandan alamadığını ondan alacaksın öyle mi! Git, türbedeki sana tükürsün.
Bundan sonra Allah’ın Rafi’ ismi gelir. Rafi’; refref, aşk, refeden, yücelten, aşkla dolduran, aşkla seyrettirip yolculuk yaptıran, aşk yapan, refettikçe, yücelttikçe aşka döndüren demektir.
Sonra Allah’ın Muhyi ismi gelir. Muhyi; dirilten, ölüyken dirilten demektir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “Allah, ölüyü diriden, diriyi de ölüden çıkarandır”454 buyurur. Birinin imanı yoksa rabbini dinlemiyorsa o kişi ölüdür. O kişi çekirdekse ölüdür, ağaç olduysa dirilmiştir. Ağaç diri; ama çekirdek ölüdür. Allah bu dirilmeyi yine Mürşid-i kâmille yapar.
Sonra Allah’ın Veli ve Mevla ismi gelir. Mevla; yardım eden, veli; gerçek dost, hakiki dost demektir. Dost, bizi Allah’a taşıyandır. Bizi Allah’a, Allah’ı bize sevdirendir, bizi Allah’a çekip, o aşkı, muhabbeti verendir. Bizi Allah’a dost yapmak için her türlü fedakârlığı yapandır. Gerektiğinde boyun büken, gerektiğinde yalvarandır, her türlü sıkıntıyı yutabilendir. “O kazansın, gerisi önemli değil, ben onun derdini, cefasını çekerim” diyendir, diyebilendir. Ancak Mürşid-i kâmil bunu yaparken karşılıksız yapmaz. O da karşılığını rabbinden ister, yoksa Mürşid-i Kâmile “o büyüktür” demekle kimse büyük olmaz. Mürşid-i kâmil, rabbini sevdiği için, rabbinin sevgisini daha çok kazanmak için ve Allah’ın ona; “kulum sen güzel yaptın, seni seviyorum” demesi için bunları yapar. Mürşid-i kâmilin büyüklüğü yine Allah’ladır, aşkından dolayıdır; başka bir şeyden dolayı değildir.
Kul kuldur, beşer beşerdir. Hep beraber kazanmaya çalışıyoruz; yani öyle bağımsız, aşksız bir büyüklük yoktur. Böyle bir büyüklüğü kabul etmiyor, reddediyorum. Böyle bir büyüklüğü kabul etmiyorum ve kimse bana böyle bir bakışla da bakmasın. Bu en sevmediğim şeydir. Rabbimizi seviyoruz, rabbimizi sevmeye, rabbimize kul olmaya, rabbimizin “kulum ben seni seviyorum” demesine davet ediyoruz. Bunu ilk önce benim yapmam lazım ki sizi de buna davet edebileyim. Önce onu ben yapıyorum ve kuldan başka bir şey değilim, hiçbirimiz değiliz.
Ne bir peygamber, ne bir nebi, ne bir resul, ne bir veli, ne bir Mürşid-i Kâmil kul olmaktan başka bir şey değildir. Hepsinin derdi aynıdır; kâmil manada kul olmaktır, rabbini, rabbinin sevgisini istemek, rabbinin kendisini sevmesini, rabbini sevmeyi, rabbi için bir şey yapmayı sevmektir. Onlar sorun, sıkıntı ne olursa onu yutarlar. Yutunca da o onlarda aşka, muhabbete dönüşür. Allah bunun karşılığında onlara “seni seviyorum” der. Dertleri sadece budur, başka bir şey değildir. Yoksa onlara “böyle böyle kerameti olmuş, böyle böyle yanlış şeyleri olmuş” demek doğru değildir.
Kendimden bir örnek vermem gerekirse; Allah “seni seviyorum” desin, başka da bir şey olmasın! Olsa da reddediyorum, böyle şeyleri kabul etmiyorum. Ne işim var benim böyle şeylerle! Yok, ikrammış, yok kerametmiş, yok bilmem neymiş, böyle şeyleri kabul etmiyorum. Söyledim, asla dönüp bakmıyorum bile! Dönüp baksam o zaman onları Allah’a, onun sevgisine tercih etmiş olurum.
Bir zerre aşka her şeyi kurban ederim. Allah’a olan bir zerre aşkım, muhabbetim eksilmesin, her şeyim feda olsun. Onun bir zerre aşkına, her şeyi kurban eder, feda ederim. Bu yüzden aşktan başka bir şey bilmiyor ve tanımıyorum. Ne istiyor ne de biliyorum. Bilmediğim şeyi zaten isteyemem. Cennette buna dâhildir.
Mürşid-i Kâmile tabi olmayı anlatıyoruz. “Ben de bunun gibi bir kul olmak istiyorum” dediğimizde ona tabi olduk demektir. Yoksa böyle tabi olmak ipi falan tutmak değildir, iple tabi olunmaz. “Tutun ipi, tabi oldunuz” diyenler bunun hesabını nasıl verecekler, gerçekten merak ediyorum. Senin kulluğunu ortaya koyman lazım ki sana tabi olanlar senin kulluğunu görsün. Kulluk; sevmektir, aşk demektir, muhabbet demektir.
Ben kendimden bir şeyler söylüyorsam kulluğum anlaşılsın, bana tabi olanlar benim nasıl kul olduğumu, sevdiğimi anlasın, öyle tabi olsun diyedir. O da o aşkı, muhabbeti istesin, başka da yolunun olmadığını anlasın, kendi kendini kandırmasın, bunları yapmadan ben tabi olmuşum da demesin diyedir. Biri böyle bir kulluğu kabul ediyorsa benimle gelebilir. Arada bir söylüyorum; bu akıllıların işi değil; çünkü bu işe aklı yetmez.
Aklını, ilmini, varlığını, her şeyini Allah’a kurban edemeyenler bizimle gelemez.
Evet, Allah’ın El Esmau’l Husna’sını Er Rabb isminden El Mevla ismine kadar anlatmaya çalıştık. Daha doğrusu Esmau’l Husna’yı anlamanız, üzerinde tefekkür etmeniz için sizlere kapı açtık. Geri kalan esmaların üzerinde sohbette anlattığım gibi tefekkür ederseniz bu kapı sizlere daha da açılır ve Allah’ın isimlerini Allah’ın anlattığı gibi anlamış, öğrenmiş olursunuz inşallah.
Allah bizi gerçek manada âşıklardan eylesin! Allah’ın aşkını, muhabbetini kazanmak için her türlü fedakârlığı kabul eden kullarından eylesin inşallah! Hayatın, varlığın, her şeyin sebebinin, hikmetinin, Allah’ın muradının aşk olduğunu bilenlerden eylesin inşallah! Bu aşkı kazanmak için çaba, gayret sarf edenlerden eylesin inşallah! Aşka yolculuk yapanlardan eylesin inşallah! Aşkla yolculuk yapanlardan eylesin! Aşkta yolculuk yapanlardan eylesin inşallah! Maşukuna kavuşan kullarından eylesin inşallah! Maşukunun, aşığını huzuruna aldığı kullarından, âşıklardan eylesin inşallah!
Allah hepinizden razı olsun.
