VUSLAT YOLCULUĞU 18
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Ramazanın son on gününde olduğumuz için biraz itikâftan bahsedeyim. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, ramazan ayının son on gününü itikâfa ayırırdı. Bu yüzden imkânı olanlar mutlaka en az bir gün itikâfa girmelidir. İtikâf; Allah’a ait olsun diye bir günümüzü, vaktimizi, zamanımızı Allah’a vakfetmek, Allah’a ayırmaktır. En azından senede bir sefer bir, iki ya da üç günümüzü itikâfa girerek geçirmeliyiz. Bayanlar, çocuklara bakmakla meşgul olduklarından dolayı buna imkân bulamayabilirler. Onlar da en azından; “bu üç saatimi, beş saatimi rabbimle geçireceğim” deyip itikâfa niyet etmelidir.
İtikâfta yapılması gereken şey; Allah ile beraber olmaktır. Öyle ki Allah’tan, onunla olmaktan başka bir şey gönlümüze gelmesin. İtikâftayken vaktimizi, zamanımızı Allah’a ayırdığımız için o günümüz tamamen Allah’a ait olmalıdır. Sohbetimizi rabbimizle yapalım, rabbimizle konuşalım, rabbimize hamd edelim, onu tesbih edip, onu tekbir edelim, ona tövbe edelim, istiğfar edelim, halimizi, acziyetimizi, zayıflığımızı ona arz edelim, ona sığındığımızı ve ondan bizi korumasını, muhafaza etmesini dileyelim.
Tabi ki bütün bunları rabbimize arz ederken, bir de rabbimizi dinleyelim. Onun bize ne söylediğine bakalım! Rabbimizi dinlemek için; “ben bunu böyle söyledim, acaba rabbim bana ne der. Benim böyle söylemem karşılığında cevap olarak rabbim bana ne der” ” demek yeterlidir. Bu çok önemlidir! Burada aynı zamanda imanımız ortaya çıkmış olur.
Mesela; tövbe ettik, istiğfar ettik, af dilediysek bu durumda rabbimizin; “kulum seni affettim, mağfiret ettim, günahlarını sildim” demesi gerekir. Biz bunu böyle anlamadıysak, “rabbim bana böyle söylemedi” dediysek imanımızda bir sorun var demektir. Böyle düşünürsek Allah’ın Ğafur, Ğaffar, Tevvab, Afuvv isimlerine iman etmemiş, rabbimizi tanımamış, onun bizim üzerimizdeki muradını, rabbimizin bizi sevdiğini anlamamış ve tadamamış oluruz. Bu durumda imanımızda bir sorun vardır!
Eğer “Allah beni affetmedi, mağfiret etmedi” dediysen senin bu iman ettiğin Allah değil kendi kendine ürettiğin putundur; çünkü sen inkâr ediyor, “Allah beni affetmez” diyorsun. Hatta öyle bir inkâr etmiş, öyle bir küfretmiş, perdelemiş oluyorsun ki kendini, kendi günahını Allah’a şirk koşmuş oluyorsun; yani hâşâ “ben öyle bir günah işlemişim ki Allah bile affetmez” demiş oluyorsun! Bir kulun kendi günahıyla böylesine kibirlenmesi doğru olur mu!
Nasıl ki ibadetimizle kibirleniyorsak, ibadetlerimiz bize kibir veriyorsa, aynı şekilde günahlarımız da öylesine tehlikeli bir şekilde bize kibir verir. Kendimizi o kadar büyük görmüşüz ki kendimizi Allah’ın ortağı gibi görüp; “ben ortağıma yanlış yapmışım, ortağım beni affetmez” diyoruz. Bu; kendimizi kul olarak, rabbimizi rab olarak göremediğimizi, anlayamadığımızı gösterir.
Bütün varlık, her zerre ayrı ayrı olarak Allah’ın kuludur ve bu varlığın sayısını Allah bilir. Allah’ın bütün bu kulları içinde insan olarak sen bir nokta bile değilsin, neden günahınla kendini bu kadar büyük görüyorsun!
Herkesin günahı ancak kendisine zarar verir. Allah ayet-i kerimede; “eğer siz iyi olursanız (hidayette olursanız) kötü yapanların kötülükleri size dokunmaz”388 buyurur. Her ne olursa olsun bu böyledir. Yani her kötülük karşısında bize düşen; güzel yapmaktır. Güzel yaptığımızda hiç kimsenin kötülüğü bize dokunmaz, hiç kimsenin kötülüklerinden dolayı sorumlu olmayız. Biz güzel yaptığımız sürece kazanırız. İster iyiliğe, ister kötülüğe karşılık olsun, bunu böyle bilmemiz, buna böyle iman etmemiz lazım. İyi olursak kötülüklerden sorumlu olmadığımız gibi, iyi olmazsak iyi yapanların iyiliği de bize dokunmaz; yani onların iyiliklerinden dolayı da bir şey kazanmayız.
Herkesin yaptığı kendisinedir. Bu yüzden bir tek kendimizi bir de rabbimizi bilmemiz gerekir. Geriye kalan her şey bizim için imtihandır; yani kazanma imkânıdır. Ya bunu böyle anlayıp iman eder, her şeyi imtihan olarak görür, kabul eder, imtihanı kazanmaya çalışırız ya da kendimize başka türlü vasıflar verir, kendimizi başka türlü zannederiz.
Biri temizlenmeyince, günahlarından dolayı Allah’tan af ve mağfiret istemeyince imanını tadamaz; çünkü günahları araya perde olarak girer.
İnsanın bir geçmişi bir de geleceği vardır. Aslında farkında olsak da olmasak da zamanda bir yolculuk yapıyoruz. Daha doğrusu zaman bize yolculuk yaptırıyor; yani istesek de istemesek de bu günü geride bırakıp yarına gidiyoruz. Aslında biz gitmiyoruz, yarın bize geliyor. Öyle değil mi! Zamanda yolculuğu böyle yapıyoruz.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “zamana sövmeyin çünkü zaman, Allah’ın tecellisidir”389 buyurur. Aslında Allah’ın tecellisi içinde yolculuk yapıyoruz. Bu yolculuğu yaparken Allah bizim için bir takdirde bulunmuştur. Allah’ın bizim için takdir ettiği her şey zaman içinde, o tecelli içinde bize gelir. Bir önceki de geride kalır. Bu, Allah’a göre değil bize göre böyledir; çünkü Allah’a göre zaman ve mekân söz konusu değildir.
Allah tecelli edip zamanı, mekânı yaratır ve bizi dünyaya gönderip, zaman içindeki bu yolculuğu bize yaptırır. Bizim de bu zaman içinde imtihana tabi tutulurken doğru yapmamız, güzel yapmamız gerekir. Güzel ve doğru yapan kazanır, yapmayan da kaybeder. Kaybeden biri de Allah’ı ciddiye almamış demektir, dolayısıyla bir şey de kazanamamıştır.
Geçmiş olan zamana geri dönüp yanlışlarımızı telafi etmek mümkün değildir. Geçmiş zamanı telafi etme imkânımız yoktur; çünkü üzerimizden gelip geçmiştir; ama tövbeyle, istiğfarla o zaman diliminde kitabımıza yazdırdıklarımıza müdahale edip günahlarımızı sildirme imkânımız vardır. Tövbe edip, istiğfar edince artık arkaya dönüp bakmamız da doğru değildir; çünkü geçmiştir.
Peki, iblis, şeytan ne yapar?
İblis, huzurdan kovulurken; “senin sırat-el mustakiminde oturacağım. Onların sağlarından, sollarından, önlerinden, arkalarından gelip, onları şaşırtıp yoldan çıkaracağım ve onların çoğunu kendime bağlayacağım. Onları şükreder bulmayacaksın (onlar şükürsüz kullar olacaklar)”390 demiştir. Bu durumda insan şükretmeyince nankör olur; yani Allah’ın nimetini örtmüş ve küfretmiş olur.
Allah başka bir ayet-i kerimede iblise; “senin ihlaslı kullarım üzerinde hiçbir etkin, hiçbir saltanatın, gücün yoktur”391 buyurur. Yani “onlara hükmedemez, sultanlık yapamaz, ‘beni dinleyin’ diyemez, onları idare edemezsin; çünkü onlar kendi idarelerini bana teslim etmiştir, buyurur.” Bunlar ihlaslı; yani Allah’a karşı samimi kullardır.
İblis de; “ihlaslı kulların müstesna (onlara bir şey yapamam)”392 dedi. Yani “onları yoldan, sırat-el mustakimden çıkaramam; çünkü onlar samimidir, ihlas sahibidir, onlarla işim olmaz, onların da benimle işi olmaz” dedi. Şeytanın, iblisin bizimle işi varsa bu durumda ihlasımızda, samimiyetimizde, Allah’a olan güvenimizde, imanımızda bir sorun vardır. Şeytan bizimle uğraşabiliyorsa bu, Allah’a karşı emin olmadığımız anlamına gelir.
Evet, zamanda yoluculuk yapıyoruz ve bu hepimiz için böyledir. Geçmiş olan zamanda her neyi yazdıysak o amel kitabımızda mevcuttur ve geriye dönüp müdahale etme imkânımız da yoktur. Bir tek tövbe ve istiğfar ile yanlışlarımızı, günahlarımızı oradan silebiliriz. Bu yüzden tövbe ve istiğfarla bu imkânı sonuna kadar kullanmamız gerekir.
Peki, zamanda ileri gitmek mümkün müdür?
Mesela; arada bir gördüğümüz rüyalar çıkar, aslında rüyalarımızın çıkması ilerdeki zamana bir yolculuktur.
Asıl bu zaman dilimindeki yolculuk esnasında nasıl durmamız gerektiğini bilmemiz, anlamamız gerekir. Yoksa zaman içinde; yani Allah’ın tecellisi içinde kaybolur, kendimizi kaybederiz. Bunu doğru anlamayınca da bir geçmişe dönüp bakarız, bir de geleceğin hesabını yaparız, böylelikle içinde bulunduğumuz anı unuturuz.
Oysaki bizim asıl işimiz yaşadığımız anladır. Geçmiş geçmiştir, geçmişe müdahale edemeyeceğimize göre onunla meşgul olmamalıyız. Gelecek olan zaten gelir ve ne geleceğini hiç kimse bilmez, bilemez. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “hiç kimse yarın ne kazanacağını bilemez. Onu bir tek Allah bilir”393 buyurur. Yarın önümüze hangi imtihanın geleceğini bilemeyiz, o imtihan karşısında belki ne yapacağımızı da bilemeyiz; çünkü onu bir tek Allah bilir.
Gelecek olan zamanda başımıza her şey gelebilir. Bize düşen; “şu olabilir, bu olabilir” deyip başımıza neyin geleceğini düşünmek değildir. Allah ayet-i kerimede; “yarın şunu şöyle yaparım, deme! (Allah dilerse, Allah izin verirse, Allah’ın izni ile) inşallah de”394 buyurur. Yarını bilmiyorsak bugün bütün gönlümüzle, bütün basiretimizle, ferasetimizle içinde bulunduğumuz anda ne ile karşı karşıya geldiğimize bakmamız gerekir; çünkü önümüze gelen imtihanlar; yani kazanma imkânları gelir ve geçer.
İmtihanlar, hem kazanma imkânı hem de kaybetme sebebidir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “Kıyamet günü hem yapıp gönderdiklerinizi, hem yapmayıp geride bıraktıklarınızı bir bir görüp bileceksiniz”395 buyurur. Allah onları önümüze koyup bize gösterir. Allah Kıyamet günü yapmadıklarımızı da önümüze koyarak; “bak, burada kaybettin, sana kazanma imkânı verdim; ama sen gerekeni yapmadın” der. Yani sadece yaptıklarımızdan dolayı kazanıp kaybetmeyiz, bir de yapmadıklarımızdan dolayı kazanıp kaybederiz. Allah yapmadıklarımız için; “neden yapmadın” diye bize hesap sorar. Biz de gerekeni yapmadığımız için o imtihanı kaybederiz.
İtikâf; Allah ile anı yaşamaktır. Bu nedenle zamanı böyle izah ettim. Mesela ne geçmişe, ne geleceğe takılmadan; “rabbim bana nasıl muamelede bulunuyor” deyip tam bulunduğumuz yerde dursak Allah’ın huzurunda, rabbimizin huzurunda durmuş oluruz.
Zaman üzerimizden gelip geçiyor, imtihanlar karşımıza gelip geçiyor; ama biz, Allah’ın huzurunda durmuş, onları karşılıyoruz. Allah bir an için bizim bulunduğumuz yerde zamanı durdursa; yani tecellisini durdursa her şey yok olur. Allah ayet-i kerimede; “her şey fanidir, yok olucudur, yok olur. Baki olan; Allah’ın veçhidir”396 buyurur.
Zaman durursa neyle karşı karşıya kalırız?
Her şey yok olur, bir tek Allah’ın zatı kalır. Allah’ın nefhettiği ruh, Allah’tan olduğu için zamanın dışındaki bir varlıktır. Zamanın dışında kalan sadece Allah’ın insana nefhettiği ruhtur. Gerisi hepsi fanidir ve yok olur. Belki biraz zamanı durdurmak için değil zamanın dışına çıkmak için tefekkür etmek lazım.
Allah zamansız ve mekânsızdır. O halde Allah’ın huzuruna çıkmak için mutlaka bir müdahale gerekir. Bu müdahalede de ya zamanı durduracağız ya da zamanın üstüne çıkacağız.
Tasavvufta zamanla ilgili olarak; “ibnu’l vakt, ebu’l vakt” diye bir söylem vardır. İbnu’l vakt; zamanın çocuğu, zamandan etkilenen, zamana tabi olan demektir. Ebu’l vakt ise; zamanın babası, zamana hükmeden, zamandan etkilenmeyen anlamına gelir. Ebu’l vakt, zamana hükmeder; yani zaman ondan etkilenir.
Zahiri olarak gördüğümüz, işittiğimiz her şey Allah’ın tecellisidir. Allah tecelli eder ve bu tecellisi bir andır. An; en küçük zaman dilimi demektir. Sonra o an gelir, peşinden bir an daha gelir, peşinden bir an daha gelir, işte bu anların peş peşe gelmesi zamanı meydana getirir. Vakit gelip üzerimizden geçer ve Allah, bu zaman içinde her anda bizi yaratıp, yok ederek bizi bir adım ileri alır. Sonra bir daha bizi yaratıp, yok ederek bir adım ileri alır, sonra bir daha yaratıp yok eder, bir daha ileri alır ve biz de içinde bulunduğumuz zaman içinde yürümüş, ilerlemiş oluruz.
Bir de arkamızda mekân ve varlık kalır. Bu varlığın sürekli oluşu, zamanın sürekli oluşundan dolayıdır. Kullar olarak biz varlığı, mekânı böyle görürüz. Eğer Allah’ın bu tecellisi bir an durursa ne mekân kalır, ne de zaman kalır! Allah bizim bulunduğumuz yerde bu tecelliyi durdurursa her şey yok olur, hiçbir şey kalmaz; ama kıyamette bile bu tecelliyi durdurmaz. Her şey yıkılacağı, geri çökeceği için bu defa farklı bir şekilde tersine, geriye doğru tecelli eder. Bu söylediklerim kıyamet zamanı değil kıyamet yeri değil, bu çizginin dışına; yani zamanın ve mekânın dışına çıkmaktır. Bunu biraz anlamaya çalıştığımızda aslında dünyaya ait hiçbir tasanın, hiçbir derdin, sorunun olmadığını anlarız.
Allah bize her anda tecelli edip muamelede bulunur, her anda bizi yaratır; yani bizi her anda yok edip, bir daha yaratır ve bu her anda böyledir. Bu yok edip yaratma o kadar hızlı tecelli eder ki bunun farkına bile varamayız. Mesela; pervane hızlı döndüğünde onu tek parça şeklinde görürüz. Hâlbuki iki parçası vardır; ama öyle hızlı döndüğü için onu tek parça olarak görürüz. Lamba da böyledir, lambanın ışığı an içinde peş peşe yandığı için onu hep aydınlık görürüz, oysaki lambanın ışığı sabit değildir, hızlı bir şekilde yanıp söner. İşte tecelli de böyledir, Allah her anda bize tecelli ederek bizi yok eder ve yaratır; ama bu tecelli an içerisinde o kadar hızlıdır ki biz farkına bile varmayız.
Mesela; Allah ayet-i kerimede; “melekler ve ruh, sizin saya geldiğiniz süresi elli bin sene olan bir günde onun huzuruna çıkar”397 buyurur. Evet, melekler ve ruh, sizin saya geldiğiniz yıllar itibarı ile elli bin senede huzura çıkar ve o bir gündür; yani bir günde yukarı çıkarlar ve o bir gün sizin saya geldiğiniz elli bin senedir. Bazı âlimlerimiz bu ayette kastedilen ruhun Cebrail olduğunu söylerler. Allah bu ayette bize bir şey anlatıyor, bir şeyi anlamamızı istiyor.
Acaba bizim de bir günde bu elli bin senelik yolu gitme imkânımız yok mudur?
Allah özellikle “melekler ve ruh” buyurdu; “melekler ve Cebrail” de diyebilirdi. Peki, burada kastedilen Cebrail (a.s.) ise Allah neden “melekler ve ruh” dedi? Bu durumda demek ki ayette bahsi geçen ruh, Allah’ın insana nefhettiği ruhmuş ve bu ruhun bir günde o elli bin senelik yolu alma imkânı varmış. Böyle olmasaydı, Allah bunu bize söyler miydi, izah eder miydi! Yani bu ayet değil mi, Allah bunu bize söylemedi mi! Allah bunu bize söylediyse o halde bizim bunu anlamamız gerekir ve burada yapmamız gereken bir şey vardır. Yoksa; “Allah öyle söyledi, ben anlamasam da bir şey olmaz” demek doğru değildir. Allah bu ayeti bize söylemiş, bizim için indirmiştir. O zaman Allah’ın bize indirdiği ayetlerde ne söylediğini, ne söylemek istediğini anlamazsak bizde eksiklik olur. Bu nedenle ayetleri anlamamız gerekir.
Huzura çıkacağız ya, bu yüzden bunları bilmemiz gerekir. Bununla beraber huzura giderken mutlaka büyük bir hızın da olması lazım; yani elli bin seneyi bir günde gidecek şekilde bir hızın olması lazım.
Arş bütün varlığı, bütün kâinatı kaplamış durumdadır, bütün varlık arşın içindedir. Bir top kadar bir şey farz edin, arştan bakıldığında bütün kâinat bu top kadar küçüktür. Kâinat ne kadar büyük olursa olsun, kâinatın büyüklüğü böyledir. Eğer huzura çıkacaksan arşa çıkman lazım. Bu durumda elli bin senede oraya çıkabilirsin. Hangi taraftan çıkarsan çık, bu böyledir; çünkü kâinat yuvarlaktır. Huzura gitmen için en yakın gökten arşa çıkman; yani o sınırın dışına çıkabilmek için en yakın neresi ise oradan çıkman gerekir.
Peki, kâinatın dışına çıkarsak karşı karşıya kalacağımız nedir?
Elbette ki bizi yaratan rabbimizdir; ama bunun için zamandan ve mekândan çıkmamız gerekir. Allah; meleklere ve ruha böyle bir güç vermiştir, onlar bunu yapabilirler. Onlar için bu, bir günlük bir iştir; yani aslında biri vuslata ermek isterse bir günde erebilir, bunu bir günde yapabilir.
Allah’ın “gün” olarak anlattığı bir zaman dilimidir; ama bu bir günü normal bir güne göre hesaplarsan, elli bin sene eder. Hiç kimsenin elli bin sene ömrü yoktur. O zaman zahiri olarak hiç kimse çabasıyla ve gayretiyle Allah’ın huzuruna çıkamaz. Bu durumda huzura manevi olarak çıkmak gerekir.
Peki, içinizden bu yolu bilen var mı?
Varsa söylesin onunla beraber gidelim, yoksa bizi izleyin ve dinleyin. Sonra; “olmadı, yapamadım, bilmiyordum” demeyin. Ben bunları bilginiz olsun diye, giderken nereye gittiğinizi bilin diye anlattım.
Evet, zamanın ve mekânın dışına çıkmamız gerekir. Zamanın ve mekânın dışına çıkabilmek için de zamansız ve mekânsız olan Allah’ın nefhettiği ruhla beraber olmamız gerekir.
Bize güvenmeyenler bizimle gelemez, buna güç yettiremez; çünkü bize güvenmiyor. Böyleleri “gel” deyince bahane üretir, gelemez. Zaten Mürşid-i kâmil vuslat yolcusunu Allah’ın huzuruna götürürken derviş sorun çıkarmasın, “ben” demesin diye Mürşid-i kâmile kayıtsız ve şartsız teslimiyet gerekir; ama derviş bir avuç toprağa minnet eder, “ben” der, “bence” der, “bana göre” derse yolu oralara gitmez, oranın kokusunu bile alamaz.
Zaman ve mekân olsa da, olmasa da sen varsın. Bir adım atıp, kendi kendin olursan; yani Allah’ın nefhettiği ruh olursan zamanın ve mekânın dışına zaten çıkarsın. Sendeki bu ruh zamansız ve mekânsızdır; çünkü ruh, mekâna ait, zamana ait bir şey değildir. Onun üzerinden ne zaman geçer, ne de o mekândan etkilenir. Biri bin yaşına gelse bile aynıdır, onda ruh olarak hiç bir değişiklik olmaz. Mesela bu durumu Hz. Âdem (a.s.) ve Hz. Nuh (a.s.)’a sorsanız; “yirmi yaşında neydiysem bin yaşında da oydum” diye cevap verirler. Ruh, zamandan etkilenmez, onun üzerinden zaman geçmez, ruhta gençlik ya da yaşlılık diye bir şey yoktur.
Bütün bunlara karşılık benim bir soru sormam lazım. Allah’ın size nefhettiği ruhu kabul ediyor musunuz, o olmak istiyor musunuz? -İstiyorsanız sorun yok. İstiyorsanız gerisinden vazgeçmeniz gerekir. Eğer gerisinden vazgeçtiyseniz bu durumda Allah’ın huzuruna gitme imkânınız olur. Bu bir tercih meselesidir.
Bununla beraber bu vuslat yolculuğunda korkuya da, endişeye de yer olmaması gerekir; çünkü kaybedeceğiniz bir şey yoktur. Gerisinden vazgeçtiyseniz kaybedeceğiniz bir şey olmaz, vazgeçemediyseniz; “şunu kaybederim, bunu kaybederim” diye endişeleriniz olur ve bunlar size bağ olur, bunlar sizin huzura gitmenize müsaade etmez.
Evet, vazgeçtim zikrini yapmaya devam etmeniz, kendinizi, nefsinizi buna ikna etmeniz lazım; yani gönlünüzün bunu kabul etmesi lazım ki sonra huzura çıkarken bir sorun, sıkıntı olmasın, vazgeçemedikleriniz sizi yere yapıştırmasın. Bu zikri yapmaya devam edin.
Aşkı sahibinden; yani Allah’tan, Allah’ın isimlerinden öğreniyorduk. Allah’ın isimlerinde en son Şehit ismine gelmiştik.
Allah şehittir; Allah şahittir, her şeye, kendine, kendi tecellisine şahittir. Bununla beraber kendisine halife olarak yarattığı kuluna kendini, tecellisini şahit kılandır. Kulunu isimlerine, kendisine şahit kılandır. Allah ayet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için; “seni şahit, müjdeci ve uyarıcı olarak gönderdik”398 buyurur. Başka bir ayet-i kerimede de; “Allah’ın resulü size şahit olsun, siz de insanlığa şahit olasınız diye sizi vasat (ortada, dengede) bir ümmet kıldık”399 buyurur.
Allah’ın nimet verdiği kullar; nebiler, sıddıklar, şehitler ve salihlerdir.400 Allah bizden şehit olmamızı, şahit olmamızı ister. Neye şahit olmamızı ister? -Kendisine şahit olmamızı ister. Allah’a şahit olurken her anda şahit olmamız gerekir; yani bize yaptığı her muamelede ona şahit olmamız gerekir. Allah’ın rahmetine, aşkına, muhabbetine, affına, mağfiretine, güzelliğine, onun bizi korumasına, hafizliğine karşılıksız her türlü hibesine, ikramına, bizi her anda temizlemek için muamele ettiğine, sıkıntılarda, musibetlerde, hastalıklarda bize Kahhar ismiyle tecelli edip bize ikram ettiğine, bizi temizlediğine şahit olmamız, gözümüzü, gönlümüzü Allah’tan ayırmamamız gerekir.
Biraz önce anlattığım gibi; insanın içinde bulunduğu anı Allah ile yaşaması gerekir. Allah ile yaşaması gerekir ki diri olsun. Yoksa gönlü geleceğe ya da geçmişe giden ölüdür, o anda diri değildir, kendi kendine hayal kurar, hayal âlemindedir. Diri olmak için Allah ile beraber olmak gerekir. Kul, Allah ile beraber olduğu anda diridir, kendi kendindedir, aklı başındadır, bununla beraber imanlıdır; ama rabbini unutup, geçmişe ya da geleceğe takılırsa o anda ölüdür, Allah ile beraber değildir, gaflettedir, rabbinden gafildir.
İtikâf; diri olmaktır, Allah ile diri olmaktır. Bu yüzden ısrarla “Allah ile beraber olmak lazım” diyorum. Mü’minin aslında daimi olarak itikâfta olması gerekir. Ramazan ayı nasıl ki nefsi terbiye etme, kontrol etme, idare etme eğitimi ise itikâf da Allah’ın huzurunda durma ve diri olmak için bulunduğu anı yaşama eğitimidir. Eğitimi Allah yaptırır. Allah ayet-i kerimede; “itikâfta iken eşlerinizle beraber olmayın. Bu, Allah’ın koyduğu sınırdır, sınırı çiğnemeyin”401 buyurur. Bakın, ne kadar ciddi bir meseleymiş; çünkü burada özel bir durum vardır. Ramazan ayında yemiyor, içmiyor; ama iftarda yiyor, içiyoruz. İtikâftaki durum daha farklıdır, İtikâf’ın daha özel bir hali vardır.
“Allah’a şahit olmalıyız, şahit olurken de her anda onun isimleriyle El Esmau’l Husna’sıyla şahit olmalıyız” diyoruz. Yoksa şehadet etmiş; yani kelime-i şehadeti getirmiş, dolayısıyla mü’min ve Müslüman olmuş olmayız. Allah’a şahit olurken sadece Allah’ın güzelliğine şahit oluruz. El Esmau’l Husna, bütün isimler güzelliktir; çünkü Allah böyle söylemiş, ayet-i kerimede; “en güzel isimler Allah’a aittir”402 buyurmuştur. Allah en güzeldir, güzelliği ile tecelli eder. Onun bütün tecellisi güzelliğidir, bütün tecellisi; kulunun o güzelliği görüp onu sevmesidir. Böyle bakmazsak Allah’a şahit olmuş olmayız. Bu şehadet, şehadetin başıdır, başlangıcıdır. Kul bundan öteye bir adım daha atarsa Allah’ın isimlerinden geçmiş olur, zati tecelli ile karşı karşıya kalır.
Biraz önce söylediğim gibi; zaman her anda tecelli eder; çünkü zaman, Allah’ın tecellisidir. Kul, bu zamandan bir adım ileri geçerse orada Allah’ın zati tecellisi ile karşı karşıya kalır; ama bu söylediklerimi anlamadan kulun o bir adımı atması ve Allah’ın zati tecellisiyle karşı karşıya kalması mümkün değildir. Bu söylediklerimi anlayıp yaşamayanlar sadece kendi kendine hayal kurup, hayal âleminde yaşarlar.
Her ne varsa aşkı, muhabbeti kazanmak içindir. Hayat da bundan ibarettir.
Allah, ibadete “iman” der. Allah ayet-i kerimede; “bazı beyinsiz insanlar; onları döndükleri kıbleden çeviren şey nedir, niye başka kıbleye dönüyorlar, dediler”403 buyurur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz daha önce yine Allah’ın emriyle Medine’de iken Kudüs’e dönüp namaz kılıyordu. Daha sonra Kâbe’ye, Beyt-ül Haram’a dönüp namaz kıldı. Allah bunu eleştirenlere; “beyinsiz, sefih, aklını kullanmayanlar” dedi.
Bu beyinsizler; “bu Müslümanlar niye böyle yapıyor? Daha önce Kudüs’e dönüp namaz kılmışlardı, o zaman onların önceki namazı iptal oldu, kabul olmadı ya da şimdi bu tarafa dönüp kıldıkları namazları iptal oldu; çünkü onlar bir o tarafa, bir bu tarafa döndüler” demişlerdi. Allah da bunun üzerine; “Allah, imanınızı zayi etmez”404 buyurdu. Allah hiç kimsenin imanını zayi etmez; yani “siz başka tarafa dönüp, namaz kılmışsanız namazınız kabul olmadı, diye bir şey yoktur.” Evet, Allah namaza “iman” demiştir; çünkü namazla imanı kazanırsın.
Aynı şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “iman, yetmiş şubedir. Bu imanın, yetmiş şubesinden en büyüğü; lâ ilâhe illallahtır, en küçüğü ise; insanlara eziyet veren bir taşı yoldan alıp kenara koymaktır”405 buyurur. Burada kastedilen yetmiş sayısı bir sayı değildir, çokluğu ifade etmek için kullanılmıştır. 70 sayısını söylemekle iman olarak her ne varsa her biri imanın bir şubesidir, demiştir Resulullah (s.a.v.) Efendimiz. İmanın bir parçasıdır, daha doğrusu imanı kazandıran bir parçadır. İman olmayan; yani aşk olmayan, muhabbet olmayan hiç bir şey yoktur. Her ne yaparsan yap, karşılığında Allah’ın sevgisini, aşkını, muhabbetini kazanırsın.
Bunu doğru anlamak gerekir, doğru anlamazsak doğru yapma imkânımız, doğru yapma niyetimiz olmaz. Namaz kılarken, bir taşı alıp kenara koyarken, bir mü’mine tebessüm ederken, ona yardım ederken, ikram ederken karşılığında Allah’ın sevgisini alacağımızı bilmezsek, buna niyet etmezsek ve bu niyetimiz de salih olmazsa bunu alamayız; çünkü ameller niyete göredir. Bunu niyetimizi düzeltelim diye, daha doğrusu yanlış, eksik bir anlamayı düzeltelim diye söylüyorum.
İman yetmiş şube ise yani; yaptığın bütün güzellikler, iyilikler imanın bir parçasıysa o halde bunların sayısını Allah bilir; çünkü her ne yaparsan yap onun, imandan bir şube olduğunu söyledi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz. Bütün ibadetler de bu şekildedir; yani ibadetlerden imanı kazanırsın. Bu yüzden hayat, imanı kazanma, imanı koruma, imanı kemale erdirme imtihanıdır. Hayat bundan ibarettir. Ayet ve hadis söylüyorum ki kimse itiraz edemesin, ayeti ve hadisi de anlamış olsun.
Zaten herkes biraz önce söylediğim hadisi bilir, söyler, hatta bu konuda kitaplar bile yazılmıştır. Mesela bu hadisi; “imam efendi böyle söyledi” diyen bir kişiye “taşı kenara koymanın nasıl imanın parçası olduğunu bana anlat bakalım” dememiz gerekir. Yoksa “imam efendi böyle söyledi, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böyle buyurdu” demekle olmaz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz öyle buyurmuşsa bana anlat, bana anlat ki ben de anlayayım” dememiz gerekir. Eğer bir taşı kenara koymak imanın bir parçasıysa bu durumda en ufak bir iyilik, en ufak bir güzellik imanın, aşkı ve muhabbeti kazanmanın bir parçasıdır. Demek ki hayat baştan sona aşkta yolculuktur.
Biraz önce o zaman çizgisini bunun için anlattım. Allah bize sürekli tecelli edip; “kulum seni seviyorum, haydi bunu böyle yap, haydi sen de; ‘ya rabbi, ben de seni seviyorum’ de” deyip bize muamelede bulunur. Gaye, amaç budur; ama bunun için şahit olmamız, gönlümüzle onu görmemiz, anlamamız gerekir ki Allah’ın huzurunda durmuş olalım, Allah’ın tecellisini karşılayalım; fakat gel gör ki Allah’ın tecellisinden, muamelesinden başka gelen her şeyi herkesle, her şeyle karşılıyoruz, iş rabbimizle muhatap olmaya gelince ise, olamıyoruz. Sorun; imanımızdadır, Allah’ın her anda bize muamele ettiğinin farkında olmamamızdadır. Bu muameleyi anlarsak rabbimizin huzurunda onunla beraber olur, her anda; “ben de seni seviyorum ya rabbi” deyip ona cevap veririz.
Allah bize; “ben seni seviyorum, bu sana rahmetimdir, ikramımdır, güzelliğimdir, tecellimdir, muhabbetimdir” deyip muamelede bulunur. Bizim de; “evet, ya rabbi! Ben de seni seviyor, sevdiğin gibi yapıyorum, seni seviyorum, emrettiğin gibi yapıyorum” deyip rabbimizle baş başa olmamız, rabbimizin bize yaptığı muameleyi görüp, bunu karşılamamız gerekir. Yoksa böyle demezsek hayal âleminde yaşamış oluruz.
Evet, Allah’ın Şehit isminden sonra Berr ismi gelir. Berr ismi; iyilik, tek iyi olan, iyilik yapan, iyilikten başka muamelede bulunmayan, o iyilikle kullarını iyi kul yapan demektir. Allah ayet-i kerimede; “iyilik, sizin yüzünüzü doğuya ya da batıya çevirmeniz değildir. İyilik, o kimsenin iyi olmasıdır ki Allah’a, ahiret gününe, meleklerine, Allah’ın kitaplarına ve peygamberlere iman eder, bununla beraber Allah’ı daha çok sevdiği için Allah yolunda sevdiği maldan infak eder”406 buyurur. Demek ki iyilik iman demekmiş. Allah, iyilerden olmamızı istiyor. Şahit olursak iyi yapmak için imkânımız olur, iyi yapar, iyilerden oluruz.
Bu isimden sonra Allah’ın Latif ismi gelir. Allah latiftir; lütuf sahibidir, lütufkârdır, lütfunu gizli yapandır. Allah, lütfunu o kadar gizli yapar ki kul bu lütuftan haberdar bile olmaz. Allah bu lütfu gizli yaptığı için kul bunu zahiri olarak göremez. Allah da kuluna; “gözünü, gönlünü aç, bunu gör” der. Bir kul olarak Allah’ın lütfunu görmen lazım, görmezsen perdenin arkasında kalır, zahire takılırsın. Bunu görmen için de Allah’ın Latif ismine iman etmen lazım. Allah, bu lütfu sana her anda yapar. Demek ki Allah’ın bütün muamelesi lütfundanmış, kulu iyi olsun diye bu muameleyi yapıyormuş. Böyle anlamazsak Allah ile beraber diri olmamış, ölü olmuş oluruz.
Allah’ın Latif isminden sonra Varis ismi gelir. Varis; varis olan, her şeyin gerçek sahibi, bununla beraber varis kılan demektir. Allah, kulunu varis kılıyorsa bu varis kıldığı şeyin baki olması gerekir. Allah; kulunu cennete, cennet gibi bir gönle, kendi tecellisine, güzelliğine, isimlerine varis kılar. Kul bunu kazanırsa Allah, onu aşka, muhabbete varis kılar. Bu; verdiğini ebedi kılmak demektir.
Allah’ın Varis isminden sonra Karib ismi gelir. Karib demek yakın demektir. Allah, kulunu yakınlığına varis kılar, mukarrebun olarak o makama varis kılar, bunu ona verir, ihsan eder, ikram eder. Bu ikramlar artık ona ait olur; çünkü kul bunu baki olan Allah’tan kazanmıştır; yani bu ona emanet olarak, imtihan olarak verilmemiştir. Kul bu ikramı Allah’ın kendisine emanet ettiklerine, imtihana karşılık, kendi eliyle çabasını, gayretini sarf edip göstererek kazanmıştır ve Allah da bunu ona layık görüp, ikram etmiştir. Allah nasıl ki kulunu cennete varis kılıyorsa, onu kendi kendisine, kendi gönlüne, cennet gibi bir gönle de varis kılar ve oraya yakınlığıyla tecelli ederek kulunu kendine, güzelliğine, aşkına, muhabbetine varis kılar.
Karib isminden sonra Allah’ın Mucib ismi gelir. Mucib; davete, duaya icabet eden demektir. Bir kul bu şekilde Allah’ın isimlerine, güzelliğine, aşkına, muhabbetine varis olursa, Allah onu varis kılarsa onun duasına, davetine de icabet eder. Kul; “Allah” deyince Allah ile arasındaki perdeler kalkar ve Allah onun gönlüne tecelli eder. Herhangi bir şeyi Allah’tan isterse Allah onun duasını kabul eder; ama böyle bir kul da zahiri bir şey isteyemez. O zaten rabbini bulmuştur, onun başka bir isteği olmaz, olamaz. Diliyle söylese bile gönlü bir tek rabbini ister, onunla olmayı ister, fani şeylere tenezzül etmez, edemez. Böyle bir kul, Allah’tan dünyaya ait bir şey isterse bu, büyümüş birinin şeker istemesi gibi bir şey olur. Bu yüzden o böyle bir şeye tenezzül etmez.
Evet, nüzul sırasına göre Allah’ın isimleri ile aşka yolculuğu anlatıyoruz. Daha doğrusu aşkın sahibinden bu isimlerin nasıl tecelli edeceğini öğreniyoruz. Allah’ın her anda bize yaptığı muameleye karşılık neyi kazanmamız gerektiğini anlamaya, öğrenmeye çalışıyoruz. İşi hiç zorlaştırmaya ya da anlaşılmayacak şekilde anlatmaya gerek yoktur. Ne demişler; “iki kere iki dört eder.” Biz de aynen bu şekilde; “aşka yolculuk, aşkla yolculuk, aşkta yolculuk” diyoruz.
Elbette yolu bilen biri ile beraber yürümek gerekir. Yolu bilenle yürüdüysek, kazandıysak ondan sonrasını da onunla beraber kazanmak gerekir. Tek başımıza kalırsak nefsimizle, şeytanla baş başa kalırız, nefis ve şeytan da bizi uçuruma sürükler. Bunu da anlamak, bilmek gerekir; ama herkes kendi tercihini kendisi yapar.
Mesela; yeryüzünde bu kadar insan var, her birinin kendine göre dertleri, istekleri, duaları, hayalleri, peşinden koştukları, hayatını kurban ettiği ve hayatını kurban ettiğinin yolunda sarf ettikleri vardır. Başka bir kısım insan da sanki dünya hayatı ebediymiş gibi başka şeylerin peşinden koşar ve dünyadaki bir şeyleri elde etme uğruna diğer insanlar için bela olur, musibet olur; yani onları kahreder, öldürür. Kul, rabbini bilmeyince, tanımayınca, anlamayınca böyle olur; yani başka bir varlığa dönüşür. Böyle biri insan değil, kul değil, âbd değil başka bir varlıktır. Onun kendi düşünceleri, fikirleri, kendi kendine ürettikleri şeyler vardır ve bunlarla ilahlık taslar.
İlahlığı tek başına beceremeyince ilahlığına destek verecek kendisi gibi düşünen insanlar yetiştirmeye çalışır ve onlara; “hep beraber benim gibi düşünün, kul olmayı kabul etmiyoruz, gelin bir olalım, beraber olalım, hep beraber bir ilah olalım, dünyaya ait her türlü nimeti size va’d ediyorum, dünyayı sizin için cennete çevireceğimi va’d ediyorum, haydi benim ilahlığımı kabul edin, arkamdan gelin” der. İlahlık taslayanlar tarih boyunca böyle demiştir.
Mesela; Firavun ve Nemrut böyle yapmıştır. Bu yüzden hayatı yaşarken Firavunlar ve Nemrutlarla sürekli karşı karşıyayız ve onlar insanı yaldızlı sözlerle kandırırlar. Bu sözler de onlara ait değildir. Bu sözler, Hz. Âdem (a.s.)’dan beri tecrübe sahibi olan iblise aittir. İblis, insanın zaafını, onu nerede tuzağa düşüreceğini bilir ve tuzağı da ona göre kurarak, dünyayı süslü gösterip insanları dünyaya davet eder.
Allaha giden yoldan başka bütün yollar; cehennemedir, şeytana ve İblise dostluğadır. Allah’a giden yoldan başka bütün yollar, insanı insan olmaktan çıkarıp, hayvana dönüştürür, hayvana çevirir. O yol hangi yol olursa olsun o yol, Allah’ın sırat-el mustakimi değilse, Allah’a gitmiyorsa bu böyledir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “her gönülden Allah’a bir yol gider” buyurur. Herkes kendi gönlünde hangi yoldan gittiğine bakmalıdır. Kişi kimi seviyorsa, kimi destekliyorsa, kimi kendine örnek almışsa onunla beraberdir, onun yolunda yürür. Yol manevi yoldur, gönül yoludur, gönül yolculuğudur. Kendimize baktığımızda nereye gittiğimizi, kiminle beraber olduğumuzu görür ve anlarız.
Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; “de ki: Sizden herhangi bir ücret istemiyorum. Allah’ın vahyini tebliğ etmem (size örnek olmam, sizi Allah’a taşımam, size hikmeti öğretmem, nefsinizi tezkiye etmem, size şahit, müjdeci, uyarıcı olmam, sizi Allah’a dost yapmam) karşılığında tek bir şey istiyorum; yakın bir sevgi”407 buyurur. Yakın bir sevgi ile seversen bütün bunlar senin için vardır, yoksa senin için bir şey yoktur, dedi Allah. Yakın bir sevgi ile Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i sevmezsen Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i kabul etmemiş olursun.
Bu yüzden mutlaka Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i sevmemiz, onu kendimize örnek almamız gerekir. Bununla beraber kendimizi de kandırmamamız gerekir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ile zahiri olarak beraber olma imkânımız olmadığı için onun varisi olan canlı bir Kur’an ile beraber olmamız gerektiğini de artık anlamamız gerekir. Nefsimizi tezkiye edecek, bizi adım adım yürütecek, bize aşkı, muhabbeti verecek, bizi Allah’ın huzuruna taşıyacak, çıkaracak olan kişi; Mürşid-i kâmildir.
Kardeşlerimizden artık bunu bilmeyen, daha doğrusu bunu tatmayan kimse yoktur.
İnsan manevi olarak düştüyse hangi tarafa döneceğini bile bilmez. “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bize yeter” demekle olmaz. Canlı bir Mürşid-i kâmille, bir peygamber varisiyle beraber olman lazım ki manevi olarak düştüğünde seni tutup kaldırabilsin.
Söylemiştim; kim bana uyar, benimle beraber gelirse, benim söylediğimi kabul eder, beni yakın bir sevgi ile severse onu Allah’a vasıl etmezsem, onun namazı miraç olmazsa, o, Allah’ın huzuruna çıkmazsa, Allah’ın cemalini müşahede etmezse, Allah’a dost olmaz, yakın olmaz, mukarrebun olmazsa Kıyamet günü hesabını bana sorsun. Kim de gelmez, kabul etmez; “benim gücüm buna yetmez” derse, “ben akıllıyım, ben daha iyi biliyorum” derse o da Kıyamet günü kendi nefsini kınasın. Hesap sorucu olarak o, kendi nefsine yeterdir.408
Bu tür sözleri insana söyleten kendi nefsidir, kendi şeytanıdır. Söylüyorum; biri anlamadıysa o sorumlu değildir; ama anlamışız, işimize gelmeyince anlamamış numarası yapıyoruz. Kimse öyle anlamamış numarası yapmasın. Bu yüzden ısrarla; “geleceksiniz” diyorum. Gelirseniz pişman olmazsınız, hem dünyada hem ahirette bize dua edersiniz.
Allah bizi dünya hayatını yaşarken kendisi ile beraber olanlardan eylesin. Allah bizi her anda Allah ile muhatap olduğunu anlayanlardan eylesin. Her anda Allah’ın; “kulum ben seni seviyorum” deyip muamele ettiğini anlayanlardan eylesin. Kazanmak için bunu anlayıp gereğini yapanlardan eylesin. Allah’ın muamelesine karşılık “ya rabbi! Ben de seni seviyorum. Seni seviyor, gerekeni yapıyorum” diyenlerden eylesin. Ters tarafa gidenlerden eylemesin. Yanlışları için “vazgeçtim ya rabbi” diyenlerden eylesin. Yanlışlarından, küfründen, şirkinden vazgeçenlerden eylesin. Bununla beraber günahlarından, eksiklerinden kurtulmak için doğru yapmak için çabasını, gayretini sarf edenlerden, elinden geleni yapanlardan eylesin. Allah bizi eksiğini tamamladığı kullarından eylesin. Yarım yamalak yaptığı eksiklerini tam olarak kabul ettiği kullarından eylesin. Allah bire; on, yedi yüz, hesapsız verendir, bizi de hesapsız verdiği kullarından eylesin.
Allah hepinizden razı olsun.
