VUSLAT YOLCULUĞU 14
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Aşkı, muhabbeti, yaratılışın gayesini, Allah’ın insan ve varlık üzerindeki asli muradını anlatıyorduk. Bu nedenle aşktan öteye yol yok, aşktan başka yol yok, aşk olmaktan başka da çaremiz yoktur, diyorduk.
Abdulkadir Geylani Hazretleri anlatır;
“Rabbimi gördüm ve seyir, manevi yolculuk nedir, nasıl yapılır, diye sordum. Rabbim de buyurdu ki; kim batıni olarak, manevi olarak vuslat yolcuğu, aşka yolculuğu yapmazsa onu zahiri olan yolculuğa müptela kılarım. O, zahiri yolculukla sadece benden uzaklaşır”296 buyurdu.
Kul zahiri yolcuğa müptela olunca; zahiri şeylerle uğraşıp, zahiri olarak “şunu yaptım, bunu yaptım, şöyle yapacağım, böyle yapacağım, bunu yaptım ve kazandım” der.
Yani “o, zahiri yolculukla sadece benden, hakikatten, uzaklaşır. Kulun bana yaklaşabilmesi, vasıl olabilmesi için batıni yolculuğu; kendi gönlündeki, kendinden bana, kendinden kendisine olan bu yolculuğu yapması gerekir. Eğer bu yolculuğu yapmaz, yapmak istemezse, bu manevi yolculuğu kabullenemezse onu zahiri yolculuğa müptela kılarım ki o da zahiri olarak bir şeyler yaptığını zanneder ve bununla sadece benden uzaklaşır” dedi. Peki, uzaklaşır mı?
Elbette ki uzaklaşır. Onun her yaptığı iş, isterse bu ibadet olsun ona; “ben” dedirtir. “Ben şöyle yaptım, ben böyle yaptım, ben şuraya layık oldum, ben buraya layık oldum, ben kazandım, ben diğerlerinden daha iyiyim, daha üstünüm, daha akıllıyım” der. Zaten o; “ben” dedikçe Allah ile arasına perdeleri koyar. Onun bu yaptığı da onu Allah’tan uzaklaştırır. Bu yüzden ısrarla; “ben demekten kurtulup, Allah demek gerekir” diyoruz.
Bu manevi yolcuğu yapabilmek için öncelikle yolculuğu bilmek, öğrenmek, bunun için de yolculuğu yapmış biriyle bu yolculuğu yapmaya çalışmak gerekir. Yoksa; durum ortadadır, ümmetin ne halde olduğu ortadadır.
Kıyamet günü bu zahiri yolculuğu yapmaya çalışanların halinin nasıl olacağını, Allah’ın onlara nasıl bir muamelede bulunacağını hep beraber göreceğiz. Allah her şeyin karşılığını verendir. Allah onlara rahmetiyle muamele eder inşallah. Onları layık olduğu yere koyar, layık olduğu şekilde, niyetlerine göre onlara muamele eder inşallah.
Zaten bu manevi, batıni yolculuğun anlaşılması için konuşuyoruz. Bu, Allah’ın kulu üzerindeki muradıdır. Bir vuslat yolcusunun yolu yürürken Allah’ın isimlerini nasıl anlaması, nasıl iman etmesi, üzerinde nasıl göstermesi gerektiğini izah etmeye çalışıyoruz; çünkü bu yolculuğun sadece zahiri değil bir de batini tarafını, içini anlamamız gerekir. Yoksa yolculuk yapmamız, Allah’ın isimlerine iman etmemiz, o isimlerin bizde aşka, muhabbete dönüşmesi mümkün değildir.
Allah’ın isimlerini anlamaya çalışıyorduk. En son Allah’ın Kerim isminde kalmıştık. Allah’ın Kerim isminden sonra “Sem’i” ismi gelir.
Allah semi’dir. Bu ismi zahiri olarak anladığımızda Allah’ın her şeyi işittiğini anlarız. Kul da işitir; ama kul sonsuz bir deryadan bir damla misali sadece belirli frekanslardaki sesleri işitir. Kuldaki bu işitmenin bir sınırı vardır. Kulun bu işitmesi bu sınırdan daha düşük veya yüksek olursa onu işitemez; yani Allah bu işitmeye bir sınır koymuştur ama Allah’ın işitmesi böyle değildir.
Allah her şeyi hem de her şeyle işitir. Kula düşen; kendi üzerindeki, Allah’ın Semi’ isminin tecellisini düşünmesidir; yani Allah’ın Semi’ ismini kendisiyle beraber anlamaya çalışarak rabbini tanımaya çalışmasıdır. Allah’ın Semi’ isminin ve bütün isimlerin kulun gönlünde imana, aşka dönüşmesi gerekir.
Peki, kul nasıl bakınca bu isim onun gönlünde aşka dönüşür, bu ismin onun gönlünde aşka dönüşmesi için kulun ne demesi gerekir?
“Rabbim beni, benim feryadımı işitiyor. Onu istediğimi biliyor, görüyor, onu istediğimden haberdardır ve bunu işitiyor. Bununla beraber rahimdir, beni seviyor, feryadımı, onun aşkını, muhabbetini istediğimi işitiyor. Beni işitiyor, beni benimle işitiyor hem de beni her zerremle işitiyor; çünkü o her şeyle, her zerreyle işitir, görür, bilir, haberdardır. Bununla beraber tecelli ediyor, zaten o yaratıyor, dolayısıyla yarattıklarıyla beraberdir. Rabbim her zerremi işitiyor, hatta kendi gönlümden kendi işitemediklerimi de, kendimden gizlediklerimi de, haberdar olmadıklarımı da o işitiyor; yani Allah benden işitiyor, beni işitiyor” demesi gerekir.
Kul, Allah’ın Sem’i ismine böyle baktığında herhalde söylemesi gereken şey; “eyvah!” olur; çünkü her birimiz kendimize baktığımızda bizde hatadan, yanlıştan, eksikten başka bir şey olmadığını, günde yüz sefer “Allah” diyorsak bin sefer de başka şeyler söylediğimizi net olarak görürüz. Allah bizden bunları işitiyor; yani hatalarımızı, yanlışlarımızı, eleştirilerimizi, çekiştirmelerimizi, isyanlarımızı, onun işini beğenmediğimizi, imtihanı kabul etmediğimizi işitiyor. Onun işitmediği hiçbir şey yoktur. Şöyle samimiyetle baktığımızda; yani en azından ben baktığımda böyle görüyorum. Dehşet bir şey! Sussan susamıyorsun, konuşsan konuşuyorsun.
Bu durumda bunlardan kurtulmak gerekir ki Allah’ın huzurunda mahcup olmayalım. Bizden sevgimizi, aşkına karşılık vermemizi isteyen rabbimize böylesine her zerremizle konuşup, itiraz ediyorsak ona karşı mahcup olmamak, ondan hayâ etmemek, ondan utanmamak mümkün değildir. Bu yüzden bu işi kesinlikle halletmek lazım, bu iş böyle gitmez, bu iş böyle yürümez. Bu, rabbimize karşı tam bir rezalettir. Nefsimiz konuşuyor, gönlümüz, aklımız, hayallerimiz, arzularımız, isteklerimiz konuşuyor, ha bire konuşturuyoruz hepsini. Biri bizim yanımızda saçmalayıp konuşsa herhalde ona; “sus, bu kadar yeter” deyip onu konuşturmayız. Bizim de nefsimizi, gönlümüzü, aklımızı, hayallerimizi, arzularımızı, isteklerimizi artık susturmamız gerekir.
Rabbimizin bizden dinlemek istediği, semi’ olarak işitmek istediği şey; “ya rabbi! Seni seviyorum, seni istiyorum, sana gelmek istiyorum. Benden işitmeyi istemediğin, sevmediğin bir şeyi işitmeni istemiyorum. Huzurunda mahcup olmak istemiyorum” dememizdir.
Bir de kendimize bakalım. Allah Semi’ ismini ona halife olarak kullanalım diye bize vermiştir. Acaba biz neyi işitmek istiyoruz! Allah’ın işitmemizi istediğini işitmek istersek ona halife olur, doğru yaparız; ama başka şeyleri işitmek istersek de yoldan çıkar, Allah’tan, kendi kendimizden, hakikatimizden, yaratılış gayemizden yüz çevirmiş oluruz.
O halde neyi işitmemiz gerekir, işitmeyi istememiz gereken şey nedir?
Aynı şeydir; “seni seviyorum.” Varlığa, insana, rabbimize, Allah’ın vahyine öyle bir muamelede bulunmamız gerekir ki Allah bize; “seni seviyorum” desin. Allah’ın bize “seni seviyorum” demesini beklememiz, bunu işitmeyi sevmemiz gerekir. Rabbimizi öyle bir sevmemiz, sevgisi peşinde öyle bir koşup çırpınmamız gerekir ki; “rabbim bu yaptığımın, söylediğimin, düşüncemin, tefekkürümün karşılığında bana ‘seni seviyorum’ desin, bunu işitmek istiyorum” demeliyiz.
İnsanlara muamele ederken onların gönlünü almalı, onlara ikram etmeli, tebessüm etmeliyiz. Yapabileceğimiz her ne varsa karşımızdakine yapmalı ve ona gönül itibari ile “seni seviyorum” dedirtmeliyiz ve bunu işitmeyi de sevmeliyiz. Böyle yaparsak kulağımızı semi’ olarak doğru kullanırız, yoksa doğru kullanamayız.
Kul başka şeyleri işitmeyi seviyorsa bu durumda; “eyvah! Yanlış yapıyorum. Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak gerekeni yapmıyor, Allah’a halife olamıyorum. Kime halife oldum, kimin adına bu işi yapıyorum, benim bu yaptığımı, bu işittiklerimi, işitmek istediklerimi sadece şeytan işitmeyi ister” demesi gerekir.
Allah ayet-i kerimede; “onların kalpleri vardır, onunla fehmetmezler. Onların gözleri vardır, onunla görmezler. Onların kulakları vardır, onunla işitmezler”297 buyurur. Başka bir ayet-i kerimede de; “başlardaki göz kör olmaz; lakin gönüllerdeki (göz) kör olur”298 buyrulur. Aynı şekilde gönüllerdeki kulak da sağır olur. Bir gönül kulağı Allah’ın “seni seviyorum” hitabını işitmeyi sevmiyorsa sağır olmuştur. Onun sağır olmasındansa baş kulağı sağır olsaydı hatta keşke hiç olmasaydı! Zaten Allah’ın Semi’ isminin karşılığında insan aynen böyle söyler. Bu işten kurtuluş yoktur! Kul ya iman eder, bu muhabbeti istemek için aşka yolculuk, aşkla yolculuk yapar ya da “bu kulak hiç olmasaydı daha iyiydi” der.
Allah’ın Semi’ isminin peşinden Allah’ın Muktedir ismi gelir. Allah Muktedir’dir. Muktedir; her şeye gücü yeten, her şeye kâdir olan, bununla beraber kulunu buna kadir kılan demektir. Allah, kulunu neye kadir kılar? -İşitmeye kadir kılar. Kul isterse bunu yapar, gücü buna yeter; yani Allah onu muktedir yapar, bu gücü ona verir, vermiştir. Kulun, bu gücünü kullanması gerekir. Öyle ki Allah’tan başka bir şey işitmemesi gerekir. Kul isterse “seni seviyorum” sözünden başka bir ses işitmeyebilir, buna muktedirdir. Bu ismi ona Allah vermiştir.
Muktedir isminin peşinden Allah’ın Melîk ismi gelir. Allah, kuluna kendi vücut ülkesini, gönül âlemini, mülkünü teslim etmiştir. Sen melîksin, kendi kendinin melikisin, Allah seni buna melik kılmıştır. Sen kendine melîk değilsen, Allah ile kendine melîk olmazsan şeytan sana melîk olur ve seni kullanır. Bak kendini şeytana kullandırmışsın! Sen kendi kendine melîk değilsin, kendini, kulağını, gönlünü, aklını idare edemiyorsun. Dolayısıyla vücudunu da kendi kendine idare edemiyorsun. Biri seni idare ediyor ki bu da şeytandır.
Kul kendi kendinin melîki olursa kendi kendine muktedir olur, gönlündeki iktidara sahip olur; yani Allah o iktidara sahip olur. Allah ona zatı ve sıfatı ile tecelli eder. Kulun bu gücü bulabilmesi için yapması gerenken şey; “seni seviyorum”a, aşka yolculuktur.
Melîk isminden sonra Allah’ın Vehhab ismi gelir. Vehhab; karşılıksız hibe eden demektir. Allah varlığımızı bize karşılıksız hibe etmiştir. Allah’ın kendinden bize nefhettiği ruh, bütün isimlerinin bize tecellisi onun saf hibesidir; yani Allah “bunları size hibe etmişim” demiştir. Allah vehhabtır, hiçbir karşılık beklemeden hibe edendir. Kul ise hiçbir zaman vehhab olmaz; çünkü kul her neyi yaparsa yapsın Allah’tan bir karşılık ister. Kuldaki Vehhab isminin tecellisi sadece bir şey hibe ettiği kuldan bir beklentisinin olmamasıdır; ama neye, kime nasıl bir hibede bulunursa bulunsun bunun karşılığını mutlaka Allah’tan ister.
Allah, kuluna karşılıksız hibe edendir; varlığını, aşkını, muhabbetini, güzelliğini ona hibe etmiştir. Tek kelime ile; “bu güzelliği bozma, bu güzelliği kirletme, eğer bu güzellik kirlendiyse onu tövbe ile temizle” demiştir.
Allah varlığımızı bütünüyle bize hibe etmişse, bu onun hibesiyse, bir de bizden sadece sevgisine karşılık vermemizi istiyorsa biz de bunu ona çok görür, onu bu sevgiye layık görmez, “ben” demekten kurtulamazsak nasıl insan olmuş oluruz! Nasıl bir güzellik iddia edebilir, nasıl “ben iyiyim” iddiasında bulunabiliriz!
Allah’ın sevgisini kulların gönlünden, varlıktan, varlık üzerinden kazanmaya çalışırken onlara bu sevgiyi saf hibe etmemiz; ama bunun karşılığını Allah’tan Allah’ın sevgisi olarak istememiz gerekir. Kullara hibe edemez, yaptığımız iyiliği onlara minnet edersek Allah bunu bizden kabul etmez. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “güzel bir söz ve mağfiret, arkasından eza gelen bir sadakadan daha hayırlıdır”299 buyurur. Yani “eğer bir sadaka vereceksen, sonra onu onun başına kakıp ona minnet edeceksen bunu yapma. Güzel bir söz söyle, bu ondan daha hayırlıdır, öyle yapma, bunu yapmaya hakkın yok” der Allah.
Allah; “bu hakkı sana tanımıyorum, kuluma böyle minnet edemezsin. Onu ben sana vermişim ki onunla kulumun gönlündeki muhabbeti alasın. Sanki sen sendeki o nimeti yaratmışsın da, o sana ait de onu veriyormuşsun gibi bir de minnet ediyorsun, bunu senden kabul etmem, bunu yapma. Eğer bunu yapacaksan iki güzel söz söyle, bu ondan daha hayırlıdır; yani ona ‘kusura bakma yoktur, kusura bakma sana yardım edemem’ de. Eğer minnet edip, onu boşa çıkaracaksan, bir de onunla ters tarafa gideceksen bunu yapma. Senden bunu istemiyorum, bunu yapmanı da istemiyorum. Kulumun senin yardımına ihtiyacı yok, senin ona ihtiyacın var. Bunu böyle anladıysan yaparsın” dedi Allah.
Mesela bazen görürüz, biri; “işte falancaya şöyle iyilik yaptım, filancaya böyle iyilik yaptım” deyip kendi iyiliklerini anlatmaya başlar. Keşke onu hiç yapmasaydın! Ya da bakıyorsun, Allah için yaptıklarıyla başkalarına karşı övünür. Keşke onları hiç yapmasaydın!
Daha önce anlatmıştım; Abdullah Bin Mübarek Hazretleri bir dervişiyle beraber bir kafile ile hacca giderken gece yolda mola verip uyurlar. Abdullah Bin Mübarek Hazretleri kalkıp gece namazı kılınca o derviş de kalkıp gece namazı kılar. Bütün kafile de o anda uyur. O derviş; “efendim, keşke şimdi bunlar böyle gaflette olmasalardı, onlar da kalkıp gece namazı kılsalardı” der. Abdullah Bin Mübarek Hazretleri ona; “keşke hayatın boyunca hiç gece namazı kılmasaydın da şimdi bu sözü söylememiş olsaydın” buyurur.
Ne kadar kötü bir hal! Derviş böyle söyleyerek kafiledekilere karşı kibirlendi. Bu yüzden Abdullah Bin Mübarek Hazretleri; “keşke şimdiye kadar gece namazı kılmasaydın, bugün bu sözü de söylemeseydin” dedi. Hepsi boşa gitti, hatta yaptığı bu ibadet onu ters tarafa götürüp kibirlendirdi.
Bu yüzden iyilik yapıp söyleyeceksek ya da ibadet yaptığımızı, Allah için bir şey yaptığımızı zannedip bunu insanlara karşı üstünlük meselesi yapacaksak hiç yapmayalım daha iyidir.
Her neyi yaparsan karşılığında Allah’ın sevgisini alırsın. Daha ne alasın, var mı bundan ötesi! Bir de insanlar seni takdir mi etsin! “Evet, teşekkür etsin” dersen karşılığını insanlardan alırsın, Allah’tan bir şey alamazsın; çünkü Allah şirki kabul etmez. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “bir kul bir ibadet, bir hayır yaptığında eğer Allah’tan başka bir şeyi de oraya karıştırmışsa Allah onu ondan kabul etmez ve Kıyamet günü Allah buyurur ki; bak bunda bana şirk koştun, bunu götür bana şirk koştuğun ortağıma ver, karşılığını o versin”300 der. Allah şirk karışmış ameli kabul etmez. Bu nedenle amellerin saf Allah için olması gerekir.
Saf Allah için ne demektir?
Saf Allah’ın sevgisini istemek, başka tarafa dönüp bakmamak, yaptığımızdan dolayı insanlardan bir şey beklememek, istememek, böyle bir beklentimizin olmaması demektir.
Allah vahiddir, isimlerinde bir olandır, tek olandır. Bununla beraber Allah vehhabtır, karşılıksız hibe edendir. O vahdaniyetini, isimlerini karşılıksız hibe etmiş olandır.
Bundan sonra Allah’ın Kahhar ismi gelir. Bu isim belki en çok sevdiğim isimdir, desem yeridir. Allah kahhardır. Allah’ın isimlerinin tecellisine bakarken isimler bir “v” harfi gibi görünür. Allah’ın Kahhar, Muntekim ve Vahid ismi o “v” harfinin alt tarafında, derinliğinde durur. Derin demem daha uygundur.
Allah’ın isimlerinin hepsinden tecelli eden şey sadece aşktır. Allah’ın Kahhar ismine gelindiğinde orda koyulaşmış bir aşk vardır. Her ismin rengi birbirinden biraz farklı olsa da birbirine benzer; ama Kahhar isminde sanki bütün renkler toplanmış, koyu bir renk almıştır; koyu bir şarap küpü gibi. Aslında küp değil; çünkü küpün altında sonsuz bir derya var, küpün altında aşk şarabı var. Başka da bir şey yoktur! Diğer isimler içeni sarhoş eder ama kendinden geçirmez; fakat Allah’ın Kahhar ismi içeni kendinden geçirir.
Yolculuğu yaparken kazandığımız şey; aşktır, muhabbettir. Bu aşk, bu muhabbet, Allah’ın isimlerinden tecelli eder. İçtiğimiz de zaten odur. Peki, niye Kahhar ismi bu kadar sarhoş eden koyu bir aşk şarabını içinde barındırır? -Çünkü o isim tecelli edince varlığından, benliğinden eser kalmaz, seni kendinden geçirir. Az önce söylediğim gibi; Allah’ın diğer isimleri sarhoş etse de kul yine de kendindedir; ama Kahhar isminin tecellisi kulu kendinden geçirir.
Allah Kıyamet günü Kıyamet yerindekilerine ne buyurur?
Li menil mulkul yevm: “Bugün mülk kimindir?” Lillâhil vâhidil kahhâr:301 “Vahid ve kahhar olan Allah’ındır.” Yani “sizin işiniz bitti, siz bittiniz. Vahid ve kahhar olan benim. Bütün isimler, bütün güzellikler bana aittir. Kim bu güzelliklerimden, El Esmau’l Husna’mdan birine sahip çıkıp ‘bu benimdir, bu bana aittir’ dediyse onu kahrederim, işiniz bitti” dedi Allah. Bundan daha dehşetli bir an yoktur. Nefsini tezkiye etmemiş, temizlememiş, aşkın ateşiyle, muhabbetiyle benliğini, kibrini yakmamış, eritmemiş bir kul için aslında Allah; “bugün sana sadece kahrolmak vardır” demiştir.
Kıyamet yerinde değil burada kahrolalım. “Bu aşk şarabını içmek istiyorum ya rabbi” deyip burada aşkla kahrolalım; ama bunun da bir karşılığı vardır. Bu aşk şarabını içmek isteyene vereceğiz; çünkü içmeden olmaz.
Mesela aklı başında biri her türlü şeyi söyleyemez, konuşamaz; çünkü aklı başında olduğu için söylemeye utanır ve “kimse beni yanlış anlamasın, şöyle anlamasın, benimle alay etmesin, dalga geçmesin. Ben de herkesin makul gördüğü şekilde durayım, konuşayım, hareket edeyim, bende bir terslik görünmesin” der; ama sarhoş biri böyle değildir, bunları düşünmez; çünkü o kendinde değildir. Kim onun hakkında yanlış düşünmüş, bu onun için önemli değildir. Saçmalar, bu da önemli değildir. Böyle biri zaten sarhoş olduğu için insanları da görmez.
Aşkın şarabından içenler de mutlaka sarhoş olur. İçeceksek en ağırını, en koyusunu içelim. Bu, Allah’ın Kahhar isminin tecellisidir. Onu içenler yavaş yavaş feryat eder ve dışarıdakiler de bu feryadı duyar. Kendi gönlündeki feryadını kendisi de duyar. Bu yüzden bu aşk şarabını öyle ağır ağır içmektense Kahhar isminin, aşk şarabının altındaki o aşk deryasına dalmak gerekir.
Kul öteki isimlerde bu aşk şarabından içse manevi sarhoşluk yaşar; ama kendinden geçmez, dedik. Kahhar isminde ise kulun sarhoş olması yetmez, bu isimde kaybolması gerekir. O aşk şarabına, o aşka öyle bir dalması gerekir ki kendisi aşk olsun, kendisi aşk şarabı olsun. İşte Allah’ın Kahhar ismi tecelli edince kul bu aşk şarabına dalar.
Allah, Kıyamet gününde; “bu gün mülk kimindir? -Vahid ve kahhar olan Allah’ındır”302 buyuracak ya, Allah tecelli edecek. Allah ayet-i kerimede; “yeryüzü Allah’ın nuruyla aydınlanmıştır”303 buyurur. Bırakalım bugün Kahhar olan Allah bize tecelli etsin, gönlümüz onun nuruyla aydınlansın, vahdaniyeti, Vahid ve Kahhar isimleri bize tecelli etsin. İsimler bize ait değil ona ait olsun. Bizde geriye kalan her ne varsa hepsini kahretsin; çünkü kahrolmadan olmaz. Bu kahrı taşıyabilmek için mutlaka aşk ile sarhoş olmak gerekir. Aşktan sarhoş olmayan, bu tecelliye dayanamaz.
Allah elbette ki bu muameleyi öncelikle peygamberlerine yaparak onları kahretmiştir; yani Kahhar ismiyle onlara tecelli ettiğinde onlara her yönden, insanların her birinden ayrı ayrı kahır gelmiştir; ister ateşe, ister kuyuya, ister zindana atılmak, ister taşlanmak olsun, nasıl bir muamele gelirse gelsin bu, Allah’ın Kahhar isminin tecellisidir. Bütün bunları karşılayabilmek, “rabbim Allah’tır” deyip gözünü, gönlünü rabbinden ayırmamak için aşktan sarhoş olmak gerekir. Yoksa kul buna dayanamaz. Bu yüzden öncelikle bu aşktan, muhabbetten sarhoş olanlar peygamberlerdir. Her ne olursa olsun, onların gönülleri kıpırdamamış, rablerinden başka tarafa da dönmemişlerdir.
Evet, Allah Kahhar ismiyle tecelli ederken kuldaki varlığı, benliği yok etmek için, aradaki bütün perdeleri kaldırmak için tecelli edip muamele yapar; ama biz ne yapıyoruz? -Allah’tan bize küçücük bir muamele geldiğinde bile “ben bunu kabul etmiyorum” deyip feryat ediyoruz. Böyle söylersek Allah da; “peki, kulum, kabul etmiyorsan kalsın o zaman” der. Ne zaman duanı yapıp “ben istiyorum, bunun karşılığında ne varsa kabul ediyorum” dersen iş o zaman olur.
Bu nedenle umredeyken kardeşlerimize; “öyle bir dua edelim ki ‘ya rabbi! Seni senden istiyorum, aşkını, muhabbetini istiyorum. Bunun karşılığında canımı vermeyi de kabul ediyorum’ deyin” demiştik. Bu bir kapıdır, bunu söylediğimizde gönlümüzün kapısını rabbimize açarız. Zaten Allah da duamızı kabul edip bu kapıyı bize açtı. Hamdolsun kardeşlerimiz bunu becerdi. İstisnalar kaideyi bozmaz, beceremeyenler de işi bilmediğinden dolayı işi becerememiştir. Gerisi hamdolsun bu kapıyı açtı; yani rabbini, rabbinin rızasını tercih edip, canını vermeyi kabul etti.
Allah bir kuluna böyle bir ikramda bulunduysa, kul böyle söyleyebildiyse bundan daha büyük bir şeref olmaz; çünkü bu, Allah’ın ona açtığı rahmet kapısıdır, kulunu zatına seçmesidir. Kul, canını verme karşılığında rabbini tercih etmiştir, dolayısıyla Allah da onu seçmiştir. Allah’ın dilediğini zatına seçmesi işte böyledir.304 Allah böyle bir kulu seçer. Allah’ın Kahhar ismi böyledir; yani bu isim tecelli etti mi kulda ne varsa hepsini temizler ve onu kendine has kılar.
Daha sonra o kulun hak edeceği nedir?
Allah, resulleri için; Ve selâmun alâl murselîn:305 “Gönderilmiş bütün resullere selam olsun” buyurur. Allah onları selamete, selamet sahiline çıkarır. Kulun, sahile çıkması için mutlaka Allah’ın Kahhar isminin tecellisi gerekir. Bununla beraber bir Mürşid-i kâmil de kendisiyle beraber olanlara mutlaka bu muameleyi yapar; ama biz bunu yapamıyoruz. Kenarından, köşesinden bu muameleyi yapmayı istediğimizde ya da şöyle bir dokunduğumuzda bir de bakıyorsun kardeşlerimiz feryat ediyor, hatta bir de bakıyorsun ki bize düşman oluveriyor; çünkü ne yaptığımızı, ne yapacağımızı anlamıyor ya da anlamak istemiyor. Daha doğrusu nefsinin işine gelmediği için bu muameleyi kabul etmiyor.
Şeytanın da işine gelmez; “bak, sana böyle yaptı” deyip ona vesvese verir ya da ona bir muamele yapılıp, imtihana tabi tutulduğunda bana; “yardım et” der. Bundan daha büyük yardım mı var! Bak sana nasıl yardım etmişim! Ama o tam tersini söyleyip; “beni bu tecelliden kurtar, kurtar ki nefsimle baş başa kalayım” deyip bize işimizi öğretir. Derviş olamamış ya, ondan! Dervişlik nedir bilmiyor, yolu da bilmiyor; ama zahire bakıp kendisi gibi hüküm veriyor.
Allah’ın Kahhar ismi; nefsi, şeytanı, varlığı kahrettiği, yok ettiği için en sevdiğim isimdir. Allah vahid ve kahhar olarak tecelli edince kulda varlıktan eser kalmaz. Her şeyin bir hakikati vardır ve hakikat böyledir.
Pir Abdulkadir Geylani Hazretleri;
-Rabbimi gördüm ve “ya rabbi! Namaz nedir” diye sordum, rabbim de buyurdu ki;
“Ya Gavs-ul Azam! Katımdaki en doğru, en makbul, en kabul ettiğim namaz; kılanın içinde kaybolduğu namazdır”306 buyurur. Yani kılanın o namazın içinde kaybolduğu namazdır, katımdaki makbul namaz işte budur. Kul bu namazda kaybolunca nereye gider? -Elbette ki miraca gider. Elbette ki miraçtaki tecelliye mazhar olup, kendisi orda kaybolur. İşte gerçek namaz da budur.
Abdulkadir Geylani Hazretleri bu soruyu sorarken cevabı bilir; ama dervişler bunu anlasın, bilsin, cevap kendisinden değil Hak’tan olsun, Allah bu soruya cevap versin, tercih de kula ait olsun diye sormuştur.
Bununla ilgili bir örnek daha vereyim;
Mutlaka daha önce duymuşsunuz; Hz. Ali (r.a.) Efendimiz’in bacağına savaşta ok saplanır. Bunun üzerine sahabeye; “namaza durayım, oku öyle çıkarın” der. Hz. Ali (r.a.) Efendimiz namaza durunca tedavi edecek olanlar bacağındaki oku parçalayıp çıkarırlar ve yarayı sararlar.
Hz. Ali (r.a.) Efendimiz selam verdiğinde;
-Ne yaptınız, diye sorar.
Sahabeler de;
-Oku çıkarıp yarayı sardık, diye cevap verirler.
Hz. Ali (r.a.) Efendimiz namazın içinde öyle bir kaybolmuş ki okun bacağından çıkarıldığından haberi bile yok. İşte namazda böyle kaybolunur. Şimdi biri namazda ufak bir şey yapsa; dua etse ya da biraz ağlasa hemen; “senin namazın bozuldu” derler. Böyle söylemelerinin sebebi namazı anlamamalarından dolayıdır.
Abdulkadir Geylani Hazretleri, Allah’a “katındaki makbul namaz hangisidir” diye sorarken ayrıca bir de; katındaki makbul oruç hangisidir, diye sorar.
Allah da cevap olarak;
-Tutanın içinde kaybolduğu oruçtur, buyurur.
Yani; “senin benliğini, nefsini görmek istemiyorum. Ne zaman huzurumda yok olacaksın, ne zaman kaybolacaksın! Namazda da kaybolamıyorsan, oruçta da kaybolamıyorsan nerde kaybolacaksın!” buyurur.
İnsan nasıl yaparsa tuttuğu orucun içinde kaybolur?
Daha önce söylemiştim; oruca niyet getirirken “ya rabbi! Seni arzularımdan, isteklerimden, yemekten, içmekten, nefsimden daha çok seviyorum. Sen beni böyle seviyorsun ya, ben de seni seviyorum. Ben senin sevdiğini seviyorum. Ben senin bana emrini, benden istediğini seviyorum çünkü seni seviyorum” dediğimizde bu sevginin içinde kayboluruz.
Oruçta yemekten ve içmekten kesilince yediğimizin ve içtiğimizin aşk olması, seni seviyorum olması lazım. Bu aşkı öyle bir yiyip, içip nefes gibi almamız gerekir ki içinde kaybolalım. İşte gerçek bir oruç da böyle tutulur.
Abdulkadir Geylani Hazretleri’nden bir örnek daha vereyim;
Abdulkadir Geylani Hazretleri; “rabbimi gördüm ve ya rabbi aşk nedir, aşkın hakikati nedir, diye sordum.”
Allah da; “ya Gavs-ul Azam! Önce bana âşık ol. Aşk benim, âşık benim, buyurdu”307 der.
Demek ki biri Allah’ı görebilirmiş, bunu Abdulkadir Geylani Hazretleri söylüyor. Ya onu, onun söylediğini inkâr edeceğiz ya da kabul edeceğiz. Biri onun söylediğini inkâr edince onu da inkâr etmiş olur. Bu, her Mürşid-i kâmil için böyledir, bunu böyle anlamak gerekir.
Abdulkadir Geylani Hazretleri “aşk nedir?” diye sorduğunda Allah ona “Gavs-ul Azam” lakabıyla hitap eder. Daha doğrusu bu şerefi ona vermek için o anda bulunduğu makamıyla ona hitap eder. Allah “önce bana âşık ol” dediyse o halde bu gereklidir; çünkü kulun, Allah’a aşkla gitmesi gerekir. Bununla beraber “aşkı kazanıp âşık ol bana, aşk benim” dedi Allah. Hem aşkı kazanacaksın, hem aşkla gidip ona âşık olacaksın. Bununla beraber aşk, kul ile Allah arasındaki perdedir.
Perde denince bunu zahiri perde olarak anlamamak gerekir. Bu perde maşukun göründüğü perdedir. Orada maşuk görünür ve bize “gel” der. Hani bir görüntü perdeye aksedince onu perdede seyredersin ya, işte bunun gibi maşuk da aşk perdesinden görünür ve bize “gel” der.
Aşk ateştir, kulun da bu aşk ateşine girip yanması, o perdeden içeri girip aşk olması gerekir. Kul yanmayı kabul etmezse, nefsinin, varlığının, benliğinin yok olmasını kabul etmezse o perdenin içine dalamaz. Maşuk perdeden görünecek ki âşık oraya atlasın, oraya dalsın. Kul oraya dalarken yanmayı, yok olmayı kabul eder; yani Allah’ın Kahhar isminin tecelli etmesini kabul eder, etmelidir. Yoksa onun âşıklıkla, âbdiyetle alakası olmaz. Böyle biri âbdiyetin dışında durmuş olur ve kenarından (kıyısından, köşesinden) Allah’a kulluk yapar.308 Böyle olunca durum çok vahimdir.
Bütün kardeşlerimizi aşka, aşkın şarabını içmeye, aşktan sarhoşluğa davet ediyoruz. Anlattığım her şeyde aşka, aşka yolculuğa, bu aşkı kazanmaya davet vardır. Kardeşlerimiz bunu bilmeli, anlamalı, idrak etmeli ki kabul edebilsin.
Şimdiye kadar idrak ettirmeye, anlatmaya, öğretmeye çalıştık, bu kadar bilgi yeterlidir. Biri kabul etmediyse bundan sonra da kabul etmez. Bu yüzden bundan sonra bir şey anlatmayı düşünmüyorum; çünkü artık bundan sonra aşka yolculuk yapmak gerekir. Bu aşkı kazanmak için, gönüllerdeki Allah’ın rahmetini, sevgisini alabilmek için artık gerekeni yapmak, yolculuk yapmak lazım. Öğrenmek yeter; ama öğrenilmeden de olmazdı; çünkü Allah’ın ilk emri “oku”ydu;309 yani oku, anla! Biz de okuduk ve anlattık, siz de bizimle beraber okudunuz ve anladınız.
Hep tekrar tekrar söylüyorum; yirmi seneden fazladır bütün anlattıklarımı bir araya getirsek sadece bir kelimeyle izah etmek mümkündür. O da; “la ilahe illallah” kelimesidir. Yani sadece; “ya rabbi! Seni seviyorum. Ya rabbi! Senin sevgini istiyorum, bir tek senin âbdinim. İyyâke na’budu ve iyyâke nestain:310 Yalnız sana âbd oluyor ve yalnız seni istiyoruz” kelimesidir. Hep bunu anlattım, başka bir şey de anlatmadım. Bütün söylediklerimi bir araya getirin oradan başka bir kelime, başka bir mana çıkmaz.
Allah ayet-i kerimede; “senden önce hiçbir resul yoktur ki onları gönderirken; ‘Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayın. Sadece Allah’a âbd olun’ diye onlara vahyetmemiş olalım”311 buyurur. Bütün peygamberlerin ve peygamber varislerinin gönderiliş sebebi budur. İşin sırrı, hakikati budur. Allah iki şeyi söylüyor. Biri; Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayın; yani sevgide hiçbir şeyi Allah’a ortak koşmayın, hiçbir şeyi Allah’ı sever gibi sevmeyin, Allah’tan bağımsız sevmeyin. Zaten bir şeyi Allah’tan bağımsız sevince onu Allah’a şirk koşmuş olursun. Şirkin büyüğü veya küçüğü olmaz. Diğeri de Allah’tan başkasına âbd olmamaktır. Çünkü “sadece bana âbd ol” dedi Allah. Allah’a âbd olursan onu seversin, onun aşığı olursun, neyi seversen sev onun için seversin, o aşkı, onun sevgisini kazanmak için seversin. Bütün sevgilerin Allah’a gider; ama Allah’a âbd olamadıysan neyi seversen sev, bir de bakarsın ki onu Allah’a şirk koşmuşsun.
Şimdiye kadar hep anlattık, hep beraber bunu anlamışızdır inşallah. Artık bu yolculuğu yapıp yolu yürümek gerekir. Bu bir hayal değil, hayali bir şey değildir. Artık bu aşkı, bu muhabbeti, bu aşk şarabını içmek lazım. Arkadaşların bu aşk şarabından içtiğini, sarhoşluklarını görmek istiyoruz. Bunu onlara ikram edeceğiz. Bunu söylerken, siz kendiniz yapın demiyorum; aşk şarabını ben size ikram edeceğim. Fakat arkadaşların dikkat etmesi gerekir; çünkü yanlışı kabul etmiyoruz.
Bayan kardeşlerimizin de asla aşırı gitmemesi gerekir; çünkü bu sarhoşluğun mutlaka bir dengede olmasını istiyoruz. Kardeşlerimiz o anda sarhoş olabilir; ama bu sarhoşluğun bir, iki saatten fazla sürmemesi, kardeşimizin bu süre zarfında kendisini toparlaması gerekir. Herkesin bir işi, evi, çoluk-çocuğu, ailesi vardır, bu yüzden dışarıda ters bir görüntüye sebep olunmaması gerekir; yani dışarıdan birileri onlar için “delirmiş, çıldırmış” derse bu doğru değil yanlış bir şey olur. Sahabeler de bu aşk şarabından kana kana içmişti; ama hepsi kendindeydi. Hepsinin kendine göre bir anlık sarhoşlukları olmuştu, o hariç.
Mesela bununla ilgili bir örnek vereyim; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz birini cennetle müjdelemişti tabi ki Allah onu müjdelediği için müjdelemişti, öyle kafasına göre müjdelememişti.
Sahabe bu durumu şöyle anlatır; “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir sahabeyi cennetle müjdeledi. Müjdeyi işitince o sahabe öyle bir hal aldı ki tabiri caizse o anda kendini kaybetti. Önce ne yapacağını bilemedi, sonra etrafında dönüp semah etmeye başladı. Semah ederken de rabbini tesbih ederek hamd edip, şükrediyordu. Daha doğrusu Kendinden o kadar geçmiş vaziyetteydi ki sarhoş halde ne yaptığını, ne söylediğini bilmiyordu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “müdahale etmeyin, bırakın dönsün, bırakın söylediğini söylesin” buyurup ona müdahale ettirmedi. Semah ederken rabbine zaten hamdediyor, şükrediyordu; ama kendinden geçmiş vaziyette, feryat ederek bunu söylüyor, tabiri caizse deli gibi hareket ediyordu. Bu sahabe bir müddet döndü sonra kendine geldi.”
Bu aşk şarabından içen kardeşlerimiz de önce dönsün, feryat etsin bir şey olmaz; ama sonra kendine gelmesi, bu aşkı, muhabbeti içinde tutması gerekir. Yine sarhoş olsun ama aklı başında olsun.
Bence ne kadeh olsun, ne masa; bence aşk deryasına dalmak gerekir. İçmek bizi biraz zor sarhoş eder, şu küpün içine dalmak gerekir. Küpü öyle göründüğü gibi zannetmeyin; küpün altı boştur ve altında aşk şarabının deryası vardır. Bu, Allah’ın Kahhar ve Vahid isminin tecellisidir.
Önce bu küpün başına gelmek gerekir. Peki, nasıl geleceğiz?
“Seni seviyorum ya rabbi! Senin beni sevmeni istiyorum, sevgini kazanmak istiyorum. Hatta o sevgi, o aşk olmak istiyorum. Bunun karşılığında her şeye razıyım, yeter ki karşında, huzurunda varlık iddiasında bulunmayayım. Nefsim zaten ilahlık iddiasında bulunmasın, ben de varlık iddiasında bulunmayayım. Beni içeri al ya rabbi! Bu aşk kapısından içeri girmek istiyorum” dememiz gerekir. Duamız böyle olmalı, böyle istemeliyiz.
Kardeşlerimiz gönüllerini bizimle beraber tutsun. “Gönüllerini bizimle beraber tutsunlar” derken bizim o andaki halimizden her neyi anlarsa onu alsınlar, bu onlar için yeterlidir. Daha doğrusu biz kendi halimizden her neyi tadıyorsak onlar da bizimle beraber onu tatmaya, anlamaya, gönül feryadımızı duymaya, anlamaya çalışsınlar. Biri böyle yaparsa onu o kapıdan içeri alırız, yoksa o kapıdan içeri alınmaz. O kendisiyle beraber olursa “ben benim, sen de sensin” deyip kapıdan içeri girmek istemezse, benimle beraber olup, bu gönül halini tadıp yaşamak istemezse, bu durumda içeri alınmaz; aslında kendisi içeri girmek istememiştir.
Hazırlığımızı yapalım inşallah. Kapıya gelelim, kapıdan da ayrılmayalım. Bunun nerde ne zaman ikram edileceği belli olmaz. Siz gönlünüzü öyle tutun, hep beraber bu aşk şarabından içeceğiz, olmadı küpün içine gireceğiz. İnşallah artık yüzmeyi de öğrenmişiz. Suda yüzmek kolaydır, o aşk denizinde yüzmek ise bayağı zor olsa gerek; ama çok muhabbetli bir şeydir, bunu söyleyeyim.
Allah bizi aşktan gerçek manada anlayanlardan eylesin! Dünyaya aşkı, muhabbeti kazanmaya geldiğini idrak edenlerden, bu aşkı, muhabbeti kazanan kullarından, aşkta yolculuk yapanlardan, aşk olanlardan eylesin! “Aşksız insan ölüdür, âşık ise Allah ile diridir.” Allah bizi kendisiyle, aşkı ile dirilen kullarından eylesin! Allah bizi aşk eylesin!
Allah hepinizden razı olsun.
