close

VUSLAT YOLCULUĞU 13

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

İmanı, Allah’a kulluğu, âbdiyeti, işin özünü, hakikatini, aşkı, muhabbeti anlatıyorduk. Aşktan öteye yol yok, aşktan başka yol yok, âşık olmaktan, aşkla yürümekten, koşmaktan, aşk olmaktan başka yol yoktur, diyorduk. Bunu anlamayacak hiç kimse yoktur. Herkes bunu çok kısa, öz ve net olarak anlar. Bununla beraber Allah’a yolculuğun, vuslat yolculuğunun, bütün tarikatlardaki yolun özü, özeti; aşka yürüyüş, aşkla yürüyüş bir de aşkta yürüyüştür; yani aşk olmaktır, demiştik.

Rabbimizi tanıyıp anlamaya çalışırken onun bütünüyle aşk ve muhabbet olduğunu, rahman ve rahim olduğunu, rahmet olduğunu, hayr olduğunu, güzellik olduğunu anladık ve anlamaya devam ediyoruz. Allah’ın bütün isimlerinden tecelli eden budur. Zaten rabbimizi böyle görmeyince, anlamayınca sevemedik, daha doğrusu sevmeyi bilmedik.

Allah sever, bununla beraber sevilmeyi sever. İnsanı da bunun için; yani kendisine âbd olması, kendisini sevmesi için yaratmıştır. Bununla beraber bütün mahlûkatı da insanın hizmetine vermiştir. Bu nedenle Allah ayet-i kerimede; “Allah, göklerde ve yerde ne varsa hepsini sizin (insanın) hizmetinize vermiştir”277 buyurur. Yani her şey aşk için, sevmek ve sevilmek içindir.

Daha sonra anlatacaklarımız anlaşılsın diye böyle kısaca özetliyorum. Bununla beraber hepimizin bunu sabah kalkarken, akşam yatarken kendi kendimize hatırlatmamız lazım ki hayatı yaşarken doğru yaşayıp ne yapmamız gerektiğini, Allah’ın bizden ne istediğini bilelim ve gereğini yerine getirebilelim, diye söylüyorum.

Allah ayet-i kerimede; “ey iman edenler (iman ettiğini iddia edenler)! Eğer siz dininizden dönerseniz Allah sizin yerinize bir topluluk getirir ki Allah onları sever, onlar da Allah’ı sever”278 buyurur. Çünkü Allah’ın muradı; sevmek ve sevilmektir.

“Siz dininizden dönerseniz” ne demektir?

Yani siz Allah’ı sevmekten, Allah için sevmekten dönerseniz, Allah için sevmeyi ve sevilmeyi terk ederseniz, bırakırsanız, ciddiye almazsanız Allah sizi giderir, yerinize Allah’ı seven, Allah’ın da sevdiği bir topluluk getirir. Dininizden dönersenizin manası budur.

Söylemiştim; her ayetin mutlaka dünyada bir karşılığı vardır. Bu hayali bir şey değildir. Sevmeyince, sevilmeyince savaş olur, kin olur, nefret olur, haset olur. Allah bir topluluğu başka bir toplulukla giderir; yani topluluklar birbirlerini yok ederler. Evet, şu anda dünya üzerinde bunu net olarak görüyoruz, bunu anlamamız gerekir. Allah böyle söylediyse bu böyledir, bu böyle tecelli eder. Allah’ı sevmeyince, sevilmeyince, Allah’tan uzak olunca sevgiyi kaybederiz, dolayısıyla kin, nefret, haset, riya, düşmanlık olur. Zaten şeytan, düşmanlığı araya koyarak o topluluğu yok eder; yani onlar şeytana uydukları için birbirlerini yok ederler. Allah’ın yok etmesi bu şekildedir. Şayet insanlar birbirini sevseydi bunun tam tersi olurdu; yani hepsi birbirine rahmet olur, hayr olur, güzellik olur, birbirine cennet olur, nimet olurdu.

Evet, asıl sorun; Allah’tan yüz çevirme sorunudur, diyoruz. Kullar tövbe edip, Allah’a dönmedikçe, Allah’ı sevmedikçe, Allah için sevmedikçe bu sorun böyle devam eder. Yoksa mesele; şu haklıdır, bu haklıdır meselesi değildir. Hak bir tek Allah’tır, haklı olan bir tek Allah’tır. Allah neyi söylediyse hak olan da odur, haklı da odur. Allah’ın haklı olduğunu hepimiz görüyoruz, görmeye de devam edeceğiz.

Hak, Allah’ın hakkıdır. Allah’ın hakkını Allah’a teslim edemeyen kim olursa olsun, ismi ne olursa olsun, ondan daha zalim kim vardır! Sevilmek, Allah için sevmek Allah’ın hakkıdır. Kul bu hakkı Allah’a teslim etmeyince zalim olur. Artık bir tarafta zalim, bir tarafta mazlum yoktur. Her iki tarafta da zalimler vardır ve zalimler birbirini öldürüyor.

Bu yüzden dinden dönülünce, Allah için sevmeyince kin olur, nefret olur ve bunun sonucunda tek kelimeyle; topluluklar birbirini yok eder, dedik.

Bu ne zamana kadar böyle devam eder?

Az önce zikrettiğimiz ayette Allah; “sizin yerinize başka bir topluluk getireceğim”279 buyurmuştu ya işte böyle. Allah’ın bahsettiği bu topluluk gökten gelmeyecek herhalde! Bu topluluk yetişen bir nesil olacak. Onlar Allah’ı sevecek, Allah da onları sevecek, Allah onları destekleyip onlara yardım edecek. Onlar büyüyecek, çoğalacak, dolayısıyla Allah’ı seven, Allah’ın sevdiği bir topluluk, yeni bir nesil meydana gelecek. Allah’ı seven, Allah için seven bu yeni nesil gelene kadar bu böyle devam eder.

Hayatı yaşarken her şeyi rabbimizden öğrenmemiz gerekir. Allah’ın kitabında beyan etmediği hiçbir şey yoktur. Allah, kitabında her şeyi en ince ayrıntısına kadar anlatmış, beyan etmiştir. Ahireti de anlatmış, cenneti de anlatmıştır.

Aşkı sahibinden, Allah’tan öğreniyorduk, sıra Allah’ın Hayy ve Kayyum ismine geldi. “(Allah) Hayy ve kayyumdur.”280 Allah diridir, bununla beraber varlığı kıyamda tutandır. Kayyum; kıyamda tutan demektir. “Allah’ın isimleri üzerinde tefekkür etmemiz gerekir” diyoruz. Tefekkür etmemiz gerekir ki anlayabilelim, daha doğrusu Allah kendini isimleriyle bize tanıtsın.

Allah diridir; bununla beraber bütün varlık diriliğini, hayy oluşunu Allah’tan alır. Allah kayyumdur, bir de kıyamda tutar. “Varlıkta tutar” değil kıyamda tutar; çünkü varlıkta tutmak başka kıyamda tutmak başka bir şeydir. Kıyam; ayakta durmak demektir.

Allah varlığı neden ayakta tutar?

Biri Allah ile diri değilse o, ölüdür. Bu yüzden; “Allah ile diri olmayanlar ölüdür. Allah’ı seven âşıklar ise Allah ile diridir” diyoruz. Allah’ı sevenler Allah ile diridir, iman etmeyenler ise ölüdür. Bununla ilgili olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah’ı zikredenler ile zikretmeyenlerin misali ölü ile diri gibidir; zikredenler diri, etmeyenler ölüdür”281 buyurmuştur.

Zikir sadece “Allah Allah” demek değildir; Allah ile diri olmaktır, Allah’ı sevmektir. Kul, Allah’ı sevince diri olur, sevdiği için “Allah” deyip onu zikreder. Kim neyi seviyorsa onunla hayattadır, onunla diridir. Kişi gönlündeki sevgilerle diridir, bu sevgi ile kıymet, değer kazanır. Kim neyi seviyorsa kıymeti, değeri, şerefi de ona göredir. Hayatı da ona göredir ve hayatını onun için yaşar. Hayatını o sevdiklerinin peşinde harcar, dolayısıyla hayatı onunla diri olmuş olur. Bu yüzden sevdiklerini elinde alırsan o ölür; çünkü o, Allah ile değil sevdikleriyle diridir. Bu sevgi parça parçadır.

Mesela öyleleri var ki; yüzlerce şey ile diridir, onları sever, onları sevmeyi sever. Örneğin; parayı sever, yetmez para saymayı, paranın hesabını yapmayı sever. Parayı severse tabi ki böyle olur. Parayla meşgul olmayı sever; yani parayla diridir, onu zikreder. Başka bir şeyi sever, onu da sevdiği diğer şeylerin yanına koyar. Onun ne kadar sevgisi varsa o sevgiler bir araya getirildiğinde o onunla dirilir; ama o, insan değildir, insanlığını kaybetmiştir. O, rabbini kaybettiği, rabbinin sevgisini kaybettiği için insanlığını kaybetmiştir. Böyle biri artık insan değildir, diriliğini başka şeylerden almıştır. Diriliğini her neyden almış olursa olsun, Allah’ın ona fıtrat itibari ile bahşettiği o muhabbeti alıp sevdiği o şeyi Allah’ın muhabbetinin yerine koymuştur; yani gönlünde rabbinin yerine koymuş ve “rabbim budur” demiştir.

Bu yüzden Mevlana; “neyi seviyorsan osun sen. Bir lokma ekmeği seviyorsan bir lokma ekmeksin sen” demiştir. Büyük söz… İşi biliyor, böyle olduğunu görüyor ve biliyor. Bir lokma ekmeksin demek; dünyaya ait, toprağa ait şeyleri seviyorsan o’sun demektir; çünkü onunla dirisin.

Bu yüzden herkesin Allah ile mi, yoksa başka şeylerle mi diri olduğuna bakması gerekir? Kendisini diri tutan Allah mıdır, Allah’ın sevgisi midir, yoksa başka şeyler midir? Hayatını Allah’ın sevgisini, rızasını kazanmak için harcıyor, kullanıyor, Allah’ın sevgisi peşinde mi koşuyor, yoksa başka şeyler peşinde mi koşuyor? Allah’ı mı zikrediyor, yoksa başka şeyleri mi zikrediyor, diye herkes kendine bakmalıdır.

Evet, Allah hayydır; diridir. Bununla beraber diriltendir, diri tutandır. İnsan, rabbini rab olarak kabul etmezse Allah ile diri olmayı da kabul etmemiştir; çünkü Allah’ın sevgisini kabul etmemiş, reddetmiştir. Buna rağmen rabbini bilir, hatta ona rabbini sorsan; “o beni yaratmış, o beni rızıklandırıyor, o beni varlıkta tutuyor, onun ile diriyim, onun ile varım, o beni hesaba çekecek, yolu o bana göstermiştir” deyip sayar. Böyle söyleyen birine sormak lazım; peki, rabbini seviyor musun? Eğer böyle isen, böyle inanıyorsan rabbini sevmen gerekirdi. Bu yüzden “iman, inanmak değildir” diyoruz.

Böyle inanıyorsan rabbine âşık olman, ona itiraz etmemen, onun her işini beğenmen gerekirdi. Bütün bunlar sende yoksa o zaman bir sorun var demektir. Sen inanmıyorsun! İnandığını söylüyorsun; ama aslında inanmıyorsun; çünkü inansaydın, emin olup güvenseydin bu sende imana dönüşürdü.

Allah kayyumdur. Allah ile diri olmamız yetmez, Allah hayy ve kayyumdur. Allah ayet-i kerimede Huvel hayyul kayyûm:282 “O, hayy ve kayyum’dur” buyurur. Bir de Allah kıyamdadır, ayaktadır. Subhanallah! Ne demek Allah ayaktadır!

Allah; “ben ayaktayım, kıyamdayım, ben kayyumum” diyor. Kıyamda demek; “ben her an bir işteyim, işimin başındayım, ben Rabb’im, ben senin rabbinim, sana rablik yapmak için işimin başındayım. Ben seninleyim, seninle meşgulüm, seni seviyorum, seni istiyorum, senin sevgini istiyorum. Ben ayaktayım, sen de benim için ayağa kalk. Varlığı varlıkta tutuyorum, her anda varlığın her ne ihtiyacı varsa onu görüyorum. Ben ayaktayım, kıyamdayım, kayyumum, hem de her an” demektir.

Allâhu lâ ilâhe illâ huvel hayyul kayyûm: “Allah odur ki kendisinden başka ilah yoktur. O hayy ve kayyumdur.” Allah diridir, bununla beraber kıyamdadır, ayaktadır. Lâ te’huzuhu sinetun ve lâ nevm: “Ona ne bir gaflet, ne bir uyku, ne de bir uyuklama gelir.” Uyumak yok, gaflet yok, her anda işteyim, her anda işimin başındayım, senin başının ucundayım, seninleyim, dedi Allah. Lehu mâ fîs semâvâti ve mâ fil ard: “Göklerde ve yerde her ne varsa onundur.” Yerleri ve gökleri varlıkta tutan Allah’tır. Allah her birine tesbihini, hamdini, işini öğretmiştir. Her biri kendi işini yapar ve Allah her anda kıyamda onları kontrol eder.

Menzellezî yeşfeu indehû illâ bi iznih:283 “Onun izni olmadan onun katında kim şefaat edebilir?” Değil mi öyle? Onun izni olmadan kim şefaat edebilir, kim yardım edebilir. Allah “ben sana yardım ediyorum” diyor; yani “birilerini sana yardım eder gibi görüyorsun; ama onunla sana yardım eden benim. Kıyamda olan benim, onu kıyamda tutan benim, ona o işi yaptıran benim” diyor. Neden? -Çünkü “ben seni seviyorum ve senin sevgini, bunları görmeni, anlamanı istiyorum. Buna karşılık sevgime karşılık vermeni istiyorum” diyor.

Evet, Allah bize; “sen de diri ol, diril ayağa kalk, hayy ve kayyum ol. Sen benim halifemsin. Önce bana karşı hayy ve kayyum olman, sonra varlığa, kendine, insanlara karşı hayy ve kayyum olman gerekir” diyor. Bütün isimler için bu böyledir; yani önce rabbine karşı sorumluluğunu yerine getirmen lazım.

Peki, insan, rabbiyle nasıl dirilir?

İnsanın diriliği muhabbetiyle, imanıyladır. Yani Allah benimle diril derken; “benim sevgimle diril, sevgimi gör ve sevgime karşılık ver, aşkla diril. Sonra kayyum ol, ayağa kalk, kıyamda dur” der. Kıyamda dur demek; “ayağa kalk, ayakta dur” demek değildir. Nasıl ki Allah sana olan sevgisini göstermek için her an kıyamda ise, her an sana muamelede bulunuyorsa, her şekilde onun izni olmadan kimse sana yardım edemiyor, şefaat edemiyorsa, şefaati, şifayı o veriyorsa, yardımı o yapıyorsa senin de Allah’a olan sevgini ispatlaman için ayağa kalkman lazım.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Kıyamet günü o en dehşetli anda Allah’ın hesapsız olarak cennete gönderdiği kulları vardır”284 buyurur. Allah onlara hesap sormadan onları cennete gönderir.

Bunların en önde geleni kimlerdir?

Allah için birbirini sevenler, Allah’ı sevenler, dolayısıyla Allah için sevenlerdir. Sevginin hayali olmaması gerekir. Biri, Allah’ı sevince Allah için de sevmelidir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz öyle buyurdu; “Kıyamet günü herkesin dizinin bağı çözülmüş, herkes dizüstü çökmüştür, hiç kimsenin ayağa kalkacak mecali yoktur ve dehşet içindedir. Allah Kıyamet yerindekilere; ‘beni sevenler ayağa kalksın’ buyurur. O anda Allah’ı gerçekten sevenler ayağa kalkma gücünü kendinde bulur ve ayağa kalkar. Bunlar hesapsız olarak cennete girer; çünkü Allah onlara, velilerine yaptığı muameleyi yapar.”

Allah dünyada da bize; “beni sevenler ayağa kalksın” buyurur. Bunu kiminle söyler? -Elbette ki önce peygamberleriyle söyler. Peygamberin üzerinden; “beni sevenler ayağa kalksın, harekete geçsin. Ayağa kalksın abdest alsın, ayağa kalksın namaz kılsın, ayağa kalksın zekât versin, ayağa kalksın infak etsin, ayağa kalkın şu işi beraber yapalım, ayağa kalkın savaşa gidiyoruz, ölüme gidiyoruz” diye bunu peygambere söyletir. Acaba biz ayağa kalkıyor muyuz!

Bütün hayatımız boyunca Allah bize; “ayağa kalk” der. Burada ayağa kalkabilirsek Kıyamet günü de ayağa kalkanlardan oluruz. Allah; “ayağa kalk” hitabını peygamberi ve peygamber varisi ile yapar. Zaten peygamberlerle, peygamber varisiyle beraber olmayı kabul etmeyenlerin böyle bir derdi yoktur. Böyleleri kendi kendine din üretip; “peygamber de benim, kitap da benim, benim aklım, fikrim, düşüncem de kitaptır” demiş, dolayısıyla Allah’ı, onun resulünü, kitabını kabul etmemiştir. Yani aklını peygamberin, kitabın, vahyin yerine koymuştur. Bununla beraber nefsini de peygamberin yerine koyup; “benim peygambere ihtiyacım yok” demiştir. Dolayısıyla kimse ona; “ayağa kalk” diyemez; çünkü o kimseyi dinlemez, işine gelince doğru bir şeyler yapmaya çalışır ve kendi kendine; “sen zaten Allah dostusun” deyip nefsini bununla teskin eder.

Allah her anda kuluna; “beni sevenler ayağa kalksın” diye hitap eder. Ne zaman Allah yolunda güzel bir şey görürsek ve onu yapacak gücümüz de varsa Allah o an bize; “beni seviyorsan ayağa kalk, kalk ve bu işi yap. Hani sen beni seviyordun ya, benim sevgimi istiyordun ya, sen de biliyorsun ki ben senin böyle yapmanı seviyorum. Beni seviyorsan ayağa kalk ve bunu yap” der. “Kalk ayağa” demek “kalk seyret” demek değil “kalk bu işi yap” demektir. Öyle değil mi?

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ve bütün peygamberler; “Allah’ı sevenler ayağa kalksın” dediler. İman edip onu kabul edenler de ayağa kalkıp işi onunla beraber yaparak Allah’a olan sevgilerini ispatladılar. İşine gelmeyenler ise bahane üretip; “şu şöyle söylemiş, şu şöyle olmuş, bu böyle olmuş, böyle şey mi olur, böyle yapmasak olmaz mı, bu sıcak havada savaşa mı gidilir” dediler. Allah onlara da “münafık”285 dedi; yani Allah’ın resulü sana ayağa kalk dediyse ve sen de bahane üretiyorsan bu durumda sen kul değilsin ve sen yalan söylüyorsun!

Allah’ın her söylediğini, ahiretteki her muameleyi mutlaka burada görmemiz lazım; çünkü burada onun karşılığı vardır. İsteyen istediği kadar yapar, daha doğrusu işine geldiği kadar yapar ya da işine gelmediği kadarıyla bahaneler üretir. Sen bilirsin... Bana düşen; apaçık söylemektir, olduğu gibi hakkı ortaya koymaktır. Birinin aklı bu söylediklerimi almadıysa, bunu anlamadıysa, bu anlaşılmadıysa gelsin ona göstereyim, ispatlayayım.

Evet, Allah; “beni sevenler ayağa kalksın” dediğinde sen ayağa kalkıyor musun, kalkabilecek dermanı dizinde bulabiliyor musun, buna bakman gerekir. Eğer bu dermanı dizlerinde bulamıyorsan, dizinin bağı çözülmüşse Allah’ın sevgisiyle, Allah’ın Hayy isminin tecellisiyle dirilmemişsin demektir. Bak ayağa kalkamıyorsun, bak yapamıyorsun, bak bahane üretiyorsun! Hani Allah’ı seviyordun, hani iman etmiştin! Senin imanın seni ayağa kaldırmıyor. İmanın seni burada ayağa kaldırmıyorsa orada da ayağa kalkamazsın; çünkü orda kalkmak yoktur. Kalkmak buradadır, hesap buradadır. Herkes kendi hesabını burada görür, hesap burada görülür; yani “bilmedim, anlamadım” yok, bahane üretmek yok!

Evet, biri Allah’ı seviyor, Allah’a âşıksa, iman ettiğini iddia ediyorsa, Allah ona; “beni seviyorsan ayağa kalk” dediyse o kişi ayağa kalkmaz mı! Ayağa kalkmak orda dursun ayağa fırlar, fırlaması gerekir; yani Allah “kim beni seviyorsa ayağa kalksın” dediğinde o hemen elini kaldırır, hemen fırlar ve “ben seni seviyorum” der. Allah “beni seviyorsan şöyle yap” dediğinde o hiç “yok” der mi, bahane üretir mi? -Elbette ki üretmez. Yoksa biri Allah’a “ben seni seviyorum; ama senin için kıpırdayamam, benim işim var, ben gidiyorum” diyorsa o kişi kendi kendini kandırmıştır. Böyleleri Yahudilerin Hz. Musa (a.s.)’a söyledikleri gibi; “senle rabbin gidin savaşın, biz sonra oraya geliriz”286 demiş olur. Konu ne olursa olsun hiç fark etmez, böyle olanlar onlar gibi aynı şeyi demiştir.

Allah, kitabında neyi vahyetmişse, hangi peygamberi, hangi kavmi vahyetmiş, anlatmışsa anlattıkları ister örnek olsun, ister ibret olsun, hepsini mutlaka hayatımızın bir yerinde veyahut bir bölümünde yaşar, o durumla karşı karşıya geliriz. Ya peygamberlerle beraber olanlar gibi, peygamberler gibi söyler, düşünür, konuşur, hareket eder, ayağa kalkar, gerekeni yaparız ya da peygambere karşı duranlar gibi bir tavır sergileriz, ortaya koyarız.

Peki, Allah, kitabımızı elimize verdiğinde söyleyeceğimiz söz nedir?

Ayet-i kerimede kaybedenler; “biz kendimize zulmettik”287 derler. Allah ayet-i kerimede; “al kitabını oku! Bugün hesap sorucu olarak sen kendine yetersin (sen kendi nefsine yetersin)”288 buyurur. Al kitabını oku, hesabını gör. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba çekin” buyurur.

Demek ki kitabımızı elimize aldığımızda söyleyeceğimiz söz; “biz kendimize zulmettik” sözüymüş. Yanlış yapmayalım, doğruyu görüp anlayalım ve gerekeni yapabilelim diye kendimizi burada hesaba çekmemiz gerekir.

Söyledim; hiç anlaşılmayacak bir şey yoktur, her şey önümüzdedir. Hayat baştan sona kullukla, âbdiyetle, Allah’ı sevmekle imtihandır. Daha doğrusu hayat; Allah’ı sevdiğimizi ispatlama imtihanıdır, ayağa kalkma imtihanıdır.

Allah; “beni sevenler ayağa kalksın” dediğinde ya gereğini yapar, Allah’ın sevgisini kazanırız ya da kaybederiz. Aynı şekilde hayat baştan sona yolculuktur ve yolculuk böyledir. Yol böyledir, yolu böyle yürüyüp kazanırız. Yoksa zahiri bir yol mu var, o yolda koşalım!

Allah her neyi söylediyse; “bu sevgiyi kazan, sevdiğini ortaya koy, ispatla, benim için kıpırda, ayağa kalk, yürü, koş, gerekeni yap, yaparsan kazanırsın” demiştir. Neyi kazanırsın? -Allah’ın sevgisini, aşkını kazanır, aşka yolculuğu yaparsın. Zaten aşka yolculuk hayal kurmakla değil, böyle yapılır. Bu yüzden hayal kurmaktan vazgeçelim, hayal kurup; “belki ben veliyim, belki ben Allah dostuyum” demeyelim. Kendimizi bu şekilde kandırmayalım. Herkese amelinin, iki eliyle yaptıklarının, sa’y etmesinin, aşka koşmasının karşılığı vardır. Hayal kurmak insanın kendi kendini kandırmasıdır. Bu işler belki demekle olmaz.

Allah; “ayağa kalk, beni sevenler ayağa kalksın, beni sevenler yürüsün, beni sevenler şu işi yapsın, beni sevenler kullarıma böyle muamele etsin, beni sevenler sabretsin, şükretsin, rabbini tesbih etsin, rabbine boyun büksün, rabbine davet etsin” dediğinde bunları yaptıysan doğrudur, velayeti hak etmişsin ve sen buna layıksın. Yok, mazeret ve bahane üretiyorsan o halde buna layık değilsin. Sen Allah ile muhatapsın. Seninle beraber olan, sana senden daha yakın olan, seni kıyamda tutan kayyum olan rabbin senden sevgini, sevginde samimi olduğunu göstermeni istiyor.

Allah; “beni sevenler ayağa kalksın” dediğinde sen kalkıp o işi yaptığında dilinle bir şey söylemen gerekmez; çünkü her zerren zaten Allah’a; “ben seni seviyorum” der. Allah’a her zerrenle; “seni seviyorum” dediysen bunun karşılığını Allah’tan alırsın; yani Allah sana “ben de seni seviyorum” der. Yoksa kendimizi kandırır, kendi kendimize hayal kurmuş oluruz. Hayalle olmaz; çünkü hayat hayal değildir. Allah, hayalden dolayı herhangi bir şeyi ikram etmez. Nasıl ki susadığımızda suyu hayal etmekle susuzluğumuz gitmiyor, acıktığımızda yemek yemeyi hayal etmekle açlığımız gitmiyorsa, nefessiz kaldığımızda da nefes aldığımızı hayal etmekle nefes almış olmuyorsak aynı şekilde aşk da böyledir; yani hayal ile aşk olmaz, sevmek olmaz, sevgi olmaz.

Evet, yaptığımız her iş, Allah için her hareketimiz aşka yolculuk, aşkı kazanmaya yolculuktur, bize aşkı kazandırır. Tabiri caizse bu aşk bize sarhoşluk halini kazandırır. Aşktan sarhoş oluruz. Bizi sarhoş eden bu şarap aşk şarabıdır. Kul bu şarap ile sarhoş olur. Zaten böyle bir durumda kimse onu tutamaz. Bırak dönsün o orada… Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “onlar Allah’ı sever, Allah da onları sever. Onlar hiçbir kınayıcının kınamasından da korkmazlar”289 buyurur. Yani kimin ne söylediği, ne düşündüğü onu hiç ilgilendirmez, dedi Allah.

Neden ilgilendirmez?

Aşk sarhoşu da ondan. O, sadece rabbine, sevdiğine bakar. Sevdiğinin kendisinden razı olup olmadığına, sevdiğinin ona; “ben de seni seviyorum” deyip demediğine bakar. Bu nedenle hiçbir kınayıcının kınamasından korkmaz, endişe etmez. Milletin ona deli demesi, sarhoş demesi, “işi bilmiyor” demesi, “akılsız” demesi, onun için hiç önemli değildir; çünkü o oraya bakmaz, sadece rabbine bakar.

Allah’ın Hayy ve Kayyum isminden sonra Allah’ın Hakk ismi gelir.

Allah hakktır, hak bir tek Allah’tır. Bu zikir vuslat yolunda velinin zikridir; ama velinin hak zikrinden önce hu; yani “o” demesi gerekir. Hu zikri; “kimin ne dediği önemli değildir, önemli olan, Allah’ın ne dediğidir, sadece Allah’a bakmak gerekir” demektir. Allah; “ayağa kalk” dediği için herkes yerde otursa da o, Allah’a bakar, ayağa kalkar. Vuslat yolcusu; “rabbim bana kalk demiş” der ve ondan başka bir şey görmez, onun tecellisine gark olur. O ne yana dönerse dönsün Allah onu davet edip ona; “bu sevgimi kazanmaya gel, şunu yapmaya gel, şurada tebessüm et, şurada güzel iki kelime söyle, şurada şuna yardım et” der. Vuslat yolcusu nereye bakarsa baksın rabbinden bir davet görür. Söyledim; yolculuk bir hayal değil gerçektir. Gerçekle yolculuk yapman gerekir ki hakka varabilesin, yoksa hakka varamazsın.

Bununla ilgili bir kıssa anlatayım;

Geçmişte Allah yolunda giden iki arkadaş varmış. Bir tanesi; “insanlardan uzak kalayım, hiç kimseyle muhatap olmayayım, tek başıma hep rabbimle olayım” demiş ve bir mağaraya çekilerek rabbini gece gündüz zikredip ibadet etmiş. Arkadaşı onu ziyarete gittiğinde onu çok farklı bir hal içinde görmüş; yani arkadaşı kendinde değil sarhoş vaziyette Allah’ı zikir ile meşgulmüş. O esnada da “hu” zikrini çekiyormuş.

“Hu” demek bütün varlıkta Allah’ın tecellisini görmek, müşahede etmek demektir. “Ne yana dönersen dön rabbinin vechi (tecellisi, muamelesi) oradadır”290 demektir. Bu ayet o kişinin üzerinde imana dönüşmüş, tecelli etmiştir. Bununla beraber nefis mertebesi olarak bu makam mülhime makamıdır.

Arkadaşı ona yaklaşıp; “sen burada ne yapıyorsun” diye sormuş ama o; “hu” demeye devam etmiş, başka da bir şey dememiş. Arkadaşı ona; “ne yiyorsun, ne içiyorsun” diye sorduğunda o yine “hu, hu” diye cevap vermiş. Yani yediğim de içtiğim de “hu”dur demiş; çünkü “hu” tecellisinden başka bir şey görmüyor, bu yüzden arkadaşı her neyi sorarsa “hu” diye cevap veriyor. Arkadaşı da işi bildiği için ona dönüp; “senin hu demekten maksadın hakk mıdır” diye sormuş o da bir “hakk” deyip sayha atmış ve olduğu yere düşüp ruhunu teslim etmiş.

Arkadaşı ona; “hu demekteki maksadın hakk mıdır” diye sorduğunda onun bir adım öteye geçmesine sebep olmuştur. O bir adım ötesi itminan makamıdır, orası tevhittir ve mürşitsiz geçilmez. Biri orayı mürşitsiz geçmeye kalkarsa ve bir sefer “hakk” derse ya da birinden “hakk” demeyi duyarsa ruhunu oracıkta Allah’a teslim eder; çünkü Mürşid-i kâmile tabi olmadan oranın geçilmesi mümkün değildir.

“Hakk” denince her şey biter. Hak bir tek Allah’tır. Hiç kimse burayı geçmeden velayeti almaz. Genel velayet ayrı, özel velayet ayrı şeydir. Vuslat yolcusunun özel manadaki velayeti alabilmesi için; “hakk” demesi gerekir, “hu” derse alamaz; çünkü daha mülhime mertebesindedir. Vuslat yolcusu ne zaman “hakk” derse velayeti işte o zaman alır.

Peki, nasıl bir şey oldu ki derviş bir sefer “hakk” demekle düşüp öldü?

Hakkın olduğu yerde batıl olmaz, varlık olmaz. Hakk’ın olduğu yerde ne ben varım ne de sen! Eğer daha oraya gelememişsen bunu anlayamazsın, kavrayamazsın. Yokluk tecellisi ile karşı karşıya gelmemiş, kendini Allah’a kurban edememişsen, nefsinle beraber bir zerre bile olsa hakkın tecellisiyle karşı karşıya gelirsen o anda ruhunu Allah’a teslim eder, oracıkta ölürsün; ama kendini Allah’a teslim etmiş, kurban etmişsen hakk tecelli eder. Yolculuk bunun içindir. Bu yolculuk; aşka yolculuk, aşkla yolculuk, aşkta yolculuk, aşk olma yolcuğudur. Aşk olursan “hakk” dersin, yoksa diyemezsin.

Ama yüz kere, bin kere “hakk” diyoruz, bizde bir şey olmuyor. Değil ölmek, bayılmıyoruz bile, hatta hiçbir şey hissetmiyoruz. Neden? -Çünkü “hakk” demiyoruz, “hakk” dediğimizi zannediyoruz. Belki hakk diye başka bir şeyi kast ediyoruz, düşünüyoruz, ona hakk diyoruz ya da hayal kurup hayalimizdekine “hakk” diyoruz.

Allah ayet-i kerimede; “her şey fanidir, yok olucudur. Celal ve ikram sahibi olan rabbinin vechi bakidir”291 buyurur. Hakk, aşktır! Sende aşk varsa, aşk olduysan hakkı bilir, anlarsın. Allah seni kendine, hakka, hak ile olmaya, aşka, âşıklığa, aşk olmaya davet eder. Hallac-ı Mansur; “ennel hakk” dediğinde işi anlamayanlar; “bu ‘ben hakkım’ demiştir, bu yüzden katli vaciptir” deyip onu öldürmüşlerdir. Doğrudur, katli vaciptir tabi! Biri bu kelimeyi kullanırsa zaten bin kere canını kurban edip; “benim katlim vacip olsun. Bir can değil, bin tane canım olsa her gün bir tanesini kurban ederim” demiştir. Zaten onun katli vacip olmuş, kendisi bunu ikrar etmiş, kabul etmiştir. Bunu kabul edemeyenler “hakk” diyemez.

Allah’ın Hakk isminin peşinden Âzim ismi gelir. Allah Âzimdir. Azamet sahibi, büyüklük sahibidir. Onun azameti, büyüklüğü anlaşılamaz, daha doğrusu insan onun büyüklüğünü anlayamaz.

İnsan, Allah’ın büyüklüğünü hangi konuda anlayamaz?

İnsan, Allah’ın kulunu sevmesindeki büyüklüğünü anlayamaz. Kul; “hiçbir şekilde hiçbir şeye ihtiyacı olmayan, bütün varlığın kendisine muhtaç olduğu âlemlerin rabbi olan zat neden beni bu kadar seviyor, niye beni bu halimle böyle seviyor? Batağa düşüyorum, çamura düşüyorum, isyan ediyorum, onun ‘yapma’ dediğini yapıyor, ‘yap’ dediğini yapmıyorum, sürekli ondan kaçıyorum; ama o yine de beni seviyor. Peki, neden beni bu kadar seviyor? Bu nasıl azim bir sevgidir” der ve bunu anlayamaz. Allah bu sevgide azametini kuluna öyle bir gösterir ki kulun aklı bunu almaz. Ancak söyleyebileceği tek bir cümle kalır o da; “sen âzimsin ya rabbi! Benim seni anlamaya ne aklım erer, ne de gücüm buna yeter. Bu nasıl bir sevgidir böyle” cümlesidir.

Bütün yaratılmışların sevgisini bir araya toplasan Allah’ın sevgisi yanında sonsuz bir deryadan bir damla misali bile kalmaz, görünmez; çünkü Allah’ın sevgisi yaratılmış varlığın sevgisi gibi mecazi değil, sonradan değildir. Allah’ın sevgisi hak sevgidir, hakkın sevgisidir, hakiki sevgidir. Bu yüzden yaratılan, yaratanı anlayamaz. Yaratılmış, kendisini yaratan rabbinin sevgisini, aşkını anlayamaz. Hakta olmadığı, hakkı bulamadığı için hak olanı da anlayamaz. Eğer bir parça anlamışsa bunu da Allah ona öğretmiştir, rabbi ona tanıtmıştır. İşte sadece o zaman anlar.

Allah’ın Âzim isminin peşinden Kerim ismi gelir. Allah kerimdir. Bütün bu ikramların hepsi kerim olan Allah’ın ikramıdır. Allah’ın ikram ettiklerinin bir asli olanı, bir de ondan dolayı olanı; yani sebep olarak, vesile olarak verdikleri vardır. Allah’ın asli olan ikramı; aşktır, kendisinden kuluna nefhettiği ruhtur ki bu ruh saf aşkullahtır, aşktır. Allah gerisini bunun için yaratmıştır. Gerisi bu aşk alışverişinde sadece sebeptir, vesiledir.

Allah ayet-i kerimede; “ey iman edenler! Allah ile yaptığınız alışverişten dolayı sevinin”292 buyurur. Alışverişi Allah ile yapmamız gerekir. Allah’a “ben seni seviyorum” deyip, sevgimizi ona verdiğimizde bunun karşılığında Allah’ın sevgisini kazanırız. Bu alışveriş, muhabbet alışverişidir, aşk alışverişidir, Allah’ın; “kulum ben de seni seviyorum” hitabının alışverişidir. Bütün hayat bundan ibarettir. Ya, alışverişimizi Allah ile yaparız, ya da nefsimizle yaparız.

Allah kerimdir, Allah aşkın kendisini; Nefahtu fîhi min rûhî:293 “Ona ruhumdan nefhettim” ayetinde buyurduğu üzere kuluna kendinden vermiştir. Allah’ın, kuluna nefhettiği ruh saf aşktır. Allah, kuluna; “haydi, benimle alışveriş yap, haydi alışveriş yapalım, haydi ticaret yapalım” der.

Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “mü’min, ticaret adamıdır” buyurur. Mü’min, ticaret yapar. Ticaret denince hemen; “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz daha önce ticaret yapmıştı, ‘rızkın onda dokuzu ticarettedir’ deyip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ticareti de tavsiye etmiştir” diyerek kendi kendimize bir şeyler zannedip, uydururuz; ama doğrusu bu değildir, ticaret bu değildir. Ticareti, alışverişi Allah ile yapmak lazım.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “mü’min, ticaret adamıdır” derken mü’min; “Allah ile nasıl kazandığını, Allah’ın sevgisini nasıl kazanacağını bilen, bunun hesabını yapan, Allah; ‘beni sevenler ayağa kalksın ve sevgisini ispatlasın’ dediğinde bu ticareti, alışverişi görüp, Allah ile alışverişi yapandır” demiştir.

Allah bire en az on, yedi yüz, hesapsız verir. Bu da mü’minin kârıdır. Ticareti Allah ile yapınca böyle kâr edersin. Bu kârın ölçüsü imanına, Allah’a olan sevgine, aşkına, muhabbetine göredir, buna göre kâr edersin.

Bu durumda alışverişimizi Allah ile mi yoksa nefsimizle mi yaptığımıza, alışverişi Allah için mi, yoksa nefsimiz için, dünya için veya başka şeyler için mi yaptığımıza bakmamız gerekir. Bu âlemde haktan başka bir şey olmadığını ve var olan her şeyin Allah ile alışveriş yapmamız için bir sebep olduğunu anlamamız lazım. Allah ayet-i kerimede; “onlar görmüyorlar mı ki insanların bir kısmını (malca, mevkice) birbirinden üstün kıldık”294 buyurur. Allah alışveriş yapalım, ticaret yapalım, ticarete sebep olsun diye böyle yapar. Allah için olmayana, yardıma ihtiyacı olana yardım edip alışveriş yapıyoruz.

Bu alışverişin çift taraflı olduğunu daha önce izah etmiştim. Yoksa Allah hiç kimseyi kimseye muhtaç etmez, kimse kimseye muhtaç değildir. Bu yanlış bir anlamadır. Herkes, Allah’ın sevgisine muhtaçtır. Allah birini bir tarafa, ötekini öbür tarafa koyup; “haydi, birbirinizle alışveriş yapın, ticaret yapın” der. Birinin rengi siyah, birinin rengi beyazdır, biri küçük, biri büyüktür, biri kadın, biri erkektir. Bu farklılıkların olmasının sebebi alışverişi yapmamız içindir. Allah hepimize; “haydi alışveriş yapın” der. Her konuda bu böyledir.

Sadece bir alışveriş ve ticaret vardır. Bu alışverişi ya, Allah adına, Allah için yaparız ya da şeytan bize alışveriş yaptırır, ticaret yaptırır. Allah ile alışveriş yapınca Allah’a dost olur, Allah’ın sevgisini kazanırız. Şeytan bize alışveriş yaptırınca da bu durumda şeytana dost olur, cehennemi kazanırız.

Şeytan; kinin, nefretin, hasedin, kötülüğün, günahın, yanlışın, senliğin ve benliğin alışverişini yaptırır. Bu alışverişi yapanlar şeytana âbd olur. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; E lem a’had ileykum yâ benî âdeme en lâ ta’budûş şeytân, innehu lekum aduvvun mubîn. Ve eni’budûnî, hâzâ sırâtun mustakîm: “Ey Âdemoğulları! Ben size; ‘şeytana âbd olmayın. Muhakkak ki şeytan sizin apaçık düşmanınızdır. Yalnız bana âbd olun, sırat-el mustakim budur’ demedim mi.” Devamında ise Ve lekad edalle minkum cibillen kesîran, e fe lem tekûnû ta’kılûn:295 “Şeytan bundan önce de birçok milleti böylesine saptırmıştı. Siz aklınızı kullanmıyor musunuz” buyurur.

Yani Allah; “şeytan bundan önce birçok milleti böylesine saptırmıştı, siz onları da mı örnek almadınız! O kaybedip gidenleri görmediniz mi! E fe lem tekûnû ta’kılûn: “Siz aklınızı kullanmıyor musunuz?” Siz aklınızı böyle mi kullanıyorsunuz! Nasıl anlamıyorsunuz! Sırat-el mustakimden çıkıp, rabbinize âbd olmayı bırakıp, nasıl şeytana böyle âbd oluyorsunuz! Şeytanın size ne vereceğini umuyorsunuz! Şeytan size cehennemden, kinden, nefretten, hasetten, riyadan, benlikten başka ne verebilir ki! Ama sırat-el mustakimde, Allah’ın kendilerine nimet verdiği kulların yolunda yürürsen aşkı, rabbinin sevgisini, dostluğunu kazanırsın” der.

Allah’ın, kitabında her şeyi anlattığını söylemiştim. Benim işim de; onu apaçık beyan etmek, izah etmek, anlatmak, onu akla göstermektir.

Evet, hayatımızın bir bölümünü çöpe attık ve alışverişimizi, ticaretimizi şeytanla yaptık. Bununla beraber Allah; “beni sevenler ayağa kalksın” dediğinde kıpırdamayıp, kendimize mazeretler üreterek başka taraflara baktık, kendimize göre bazı hesaplar yaptık. Bari bundan sonra aklımızı başımıza alıp, hayatı doğru anlamaya, her anda rabbimizin davetine icabet etmeye çalışalım. Bu aşka yolculukta aşkı kazanmak için çaba, gayret sarf edelim, böyle yaparsak Allah’ın bu aşkı bize ihsan edeceğini, ikram edeceğini görürüz.

Hayale, rehavete kapılmayalım. Nefsimizi Allah’ın yerine koyarak hüküm verip; “bence şu şöyledir, falancalar, filancalar doğru yapıyor” demeyelim. Sen de biliyorsun ki falancalar, filancalar şeytanın peşinden gidiyor. Sen de şeytanın peşinden gidenleri seviyor, takdir ediyor, övüyor, “onlar doğru yapıyor, güzel yapıyor” diyorsun. Bu durumda onlara arkadaş olmuş olmuyor musun? Rabbin senin bu söylediğini kabul eder mi? Onlar da Allah’ın kuludur. Biri rabbini bırakıp, rabbinin sevgisini kazanmaya çalışmak yerine başka şeyleri kazanmaya çalışıyorsa, neyi kazanmaya çalışırlarsa çalışsın o fark etmez, bu durumda o ters tarafa gitmiş olmaz mı? Allah bunun hesabını ona sormaz mı? Allah ona; “ben senin rabbin değil miyim” dediğinde sen de “evet” demedin mi, “sen rabbinin rablığını böyle mi kabul ettin” demez mi?

İman eden mü’min, âşık; maşukundan başkasını görmeyen, maşukundan başkasını dinlemeyen, dinleyemeyen, maşukundan başkasını görmek istemeyendir.

Allah hepimizi hakikati anlayanlardan eylesin! Allah ile, Allah’ın sevgisi ile diri olanlardan eylesin! Allah bizi Allah’ın Kayyum ismiyle kıyamda duranlardan eylesin! Allah ile kıyamda duranlardan eylesin! Allah bizi; “beni sevenler ayağa kalksın” dediğinde bunu görüp, anlayan, bu hakikati bilenlerden eylesin! Allah’ın davetine icabet edip ayağa kalkanlardan, onun sevgisini kazanmaya çalışanlardan eylesin! Aynı şekilde Allah bizi Kıyamet gününde de; “beni sevenler ayağa kalksın” dediğinde ayağa kalkma gücünü kendisinde bulanlardan eylesin! Allah’ın ikramına nail ettiği kullarından eylesin! “Rabbim Allah’tır” deyip bir tek Allah’a âbd olanlardan eylesin! Şeytana âbd olanlardan eylemesin! Şeytanı düşman olarak bilenlerden, buna iman edenlerden, gereğini yapanlardan eylesin! Allah bizi bize bırakmasın.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Lokmân /20 ↩
  2. Mâide /54 ↩
  3. Mâide /54 ↩
  4. Bakara /255, Ali İmrân /2 ↩
  5. Buhâri Daavât, 66 ↩
  6. Bakara /255, Ali İmrân /2 ↩
  7. Bakara /255 ↩
  8. Tirmizi, Zühd 53 ↩
  9. Tevbe /80-81 ↩
  10. Mâide /22-24 ↩
  11. Enbiyâ /97 ↩
  12. İsra /14 ↩
  13. Mâide /54 ↩
  14. Bakara /115 ↩
  15. Rahmân /26-27 ↩
  16. Tevbe /111 ↩
  17. Hicr /29 ↩
  18. İsra /21 ↩
  19. Yâsin /60-62 ↩