close

VUSLAT YOLCULUĞU 10

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Kardeşlerimiz mutlaka bizi dinlemeye, gönlünü açmaya çalışmalıdır. Gönlümüzü açıp anlamaya çalışmazsak herhangi bir şey kazanmamız kesinlikle mümkün olmaz. Allah ayet-i kerimede; “size Kur’an okunduğunda susun ve dinleyin”202 buyurur. Allah; “susun ve dinleyin” dediyse o halde Allah’ın ayetleri okunurken dinlersek Allah’ın rahmetini, mağfiretini, hidayetini, sevgisini, yakınlığını, dostluğunu kazanırız.

Dinlemeyi daha önce izah etmiştim. Dinlemek; sadece susmak, dinler gibi yapmak değildir. Dinlemek için sadece zahiri olarak susmamız yetmez bir de gönlümüzü susturmamız gerekir; yani gönlümüzün herhangi bir şekilde bir şeyle meşgul olmaması gerekir. Gönlümüzün okunan ayetlerle meşgul olması gerekir ki o ayetleri dinlemiş olalım, yoksa dinlememiş oluruz. Ayetleri dinlemeyince herhangi bir şey kazanmamız da mümkün olmaz. Böyle bir şey hiç kimse için yoktur.

Herkes kazandığını kendisi kazanır, gökten bir şey yağmaz. Kazanmak için mutlaka gönlümüzü açmamız lazım ki onu Allah’tan alabilelim. Allah, gönlümüzü buna layık görüp; “bu gönül bunu hak ediyor” diyerek gönlümüze vahyetsin.

Aynı şekilde kim konuşursa konuşsun; “karşımdaki beni anlasın, dinlesin” diye konuşur. Bu yüzden kardeşlerimiz bizi dinlerken anlamak için dinliyorsa, o halde aklını kullanıp; “acaba, hangi hal ile bunu söylüyor” deyip gönlünü bizim gönlümüzle beraber etmeli, bizim o halimizi tatmaya, anlamaya çalışmalıdır.

Böyle yaparsa gönlünü bize açmış olur. Yoksa bizi sadece kulağıyla dinlerse gönlünü bize açmamış olur. Böyle biri; “ben benim, sen sensin” demiştir. Kardeşlerimiz gönlünü bizimle beraber ederse, manevi olarak gönlünü bize açmış olur, biz de bu durumda hitabı onun gönlüne yaparız; ama o gönlünü açmayıp, bunu kabul etmediyse Allah’ın ayetlerini dinlese bile o ayetler oraya girmez.

Allah “dinleme ve gönlünü açma işi senindir” dedi. Senin gönlünü açman; nefsini, gönlünü, aklını susturup dinlemen gerekir. Eğer dinlemezsen ciddiye almamış olursun.

Biliyorsunuz, kendimiz hakkında konuşuyoruz. Demek ki arkadaşlar artık bunu anlayabilecek duruma gelmiş ki kendimiz hakkında konuşuyoruz. Bununla beraber kardeşlerimiz bu duruma gelmemişse bundan sonra da gelemez; yani hâlâ tercihini yapmamışsa, hâlâ “ben anlamadım” diyorsa artık bundan sonra da bir şey anlayamaz.

Herkes; bize tabi olup, bizimle beraber olan kardeşlerimizi gönlümüze aldığımızı bilir. Birini gönlümüze almadan o derviş olmaz, bize tabi olmuş olmaz, bizimle beraber yolculuk da yapmış olmaz. Böyle biri yolculuk yapsın, yolu yürüsün diye onu ikna etmeye çalışırız. Bununla beraber yolu yürüsün, tercihini yapsın diye ona ikramda da bulunuruz. Ne zaman ki derviş, tercihini yaparsa işte gönle girmeye o zaman layık olur. Kimisi tercihini bir haftada, on günde, yirmi günde yapar, kimisi tercihini bir senede, üç senede, beş senede yapar, kimisi de on sene, yirmi senedir hala tercihini yapmamıştır, yapamamıştır. Tercih onun tercihidir, ona bu tercihi hiç kimse yaptıramaz.

Allah, kuluna tercihi zorla yaptırmaz. Kul, Allah’ın kuludur, kulunu Allah ister. Allah ayet-i kerimede; “Allah dilediğini zatına seçer”203 buyurur. Kim, Allah’ı dilerse Allah da onu diler. Kim, Allah’ı seçerse Allah da onu seçer. Bana düşen; kardeşimiz rabbini tercih etsin, seçsin diye ona öğretmek, aşkı, muhabbeti ona tattırmak, ona iman ettirmek, sevdirmektir; ama o, bu tercihi yapmadıysa, yapmak istemediyse, tercihi başka şeyler özellikle de kendi nefsi olduysa, dostluğu kendi nefsine yaptıysa, kendi nefsini sevip; “ben biliyorum, ben yaparım, ben layığım” dediyse nefsini put edinmiş, ilah edinmiştir, dolayısıyla o, “Allah” diyemez.

Bununla beraber birini gönlüme almam da çok zor bir şeydir. Onun, rabbini tercih etmesi ve benim bu tercihi onun üzerinde, gönlünde, halinde görmem gerekir. Allah’ı tercih ettiğini, etmeye çalıştığını görsem ona güvenirim. Ona güvenmeden onu gönlümden içeri almam; çünkü böyle olmazsa o bir süre sonra sıkıntı yapar, zorluk çıkarır ve “ben” demeye başlar. Bu sefer onu oradan çıkarmam gerekir. Onu oradan çıkarmam da içeri almamdan çok daha zordur. Onu bir kere gönlümden içeri aldım mı artık onun oradan dışarı çıkması imkânsız denecek kadar zordur; ama imkânsız da değildir. Onu gönlümden içeri alışım o kaybetmesin diyedir. Eğer birini gönlümden çıkarırsam onun bir daha gönlüme girmesi sıfır denecek kadar düşük bir ihtimaldir; çünkü o bu güveni kaybetmiştir, artık onun beni dinleyeceğine, benimle beraber yolu yürüyeceğine ve beni sevdiğine hiç güvenmem. Zaten o beni sevseydi böyle bir şey olmazdı; çünkü o, kendini sevmiş, nefsini sevmiştir.

Bu; mürşidin, dervişine kırılması demektir. Mürşid bir defa kırıldı mı dervişin işi bitmiştir ve artık onun geriye dönüşü imkânsız denecek kadar zordur. Bununla beraber derviş yanlış ve eksik yapsa bile bunlar sorun değildir; çünkü gönülden çıkmak başka bir şeydir.

Gönülden çıkmak; rabbini tercih etmemek, bununla beraber bizimle beraber bu yolu yürümeyi kabul etmemek, edememektir. Biri bizi kabul etmezse gönlümüzden içeri alınmaz; ama kabul ederse onu gönlümüze alırız. Söyledim; onu gönlümüzden çıkarmak içeri almaktan çok daha zordur; çünkü manevi olarak onu büyütüyorsun. Manevi olarak artık onunla öyle bir bağın olmuştur ki o bağın kopması, o bağı koparmak çok zor bir şeydir.

Peki, derviş haddini aşınca mürşid onu neden gönlünden çıkarmak zorunda kalır?

Mürşid-i kâmilin gönlü daimi olarak Allah’ın zatının, sıfatlarının tecellisiyle karşı karşıyadır. Dolayısıyla haddini aşan biri mürşidin gönlünde barınamaz, onu orda barındırmak doğru değildir; çünkü oraya layık değildir. Söyledim; Allah, mürşidin gönlüne tecelli eder, bu yüzden haddini aşan bir dervişin orda bulunması çirkin bir şey, kötü bir şeydir. Bu yüzden mürşid onu oradan çıkarmak zorunda kalır; ama çıkarırken de zorlanır.

Mürşid, dervişine sürekli “aman şunu şöyle yapma” deyip onu gönlünden çıkarmamak için bütün çabasını, gayretini sarf eder, ona yalvarır; çünkü onu gönlünden çıkaracak olsa onun bir daha geriye dönmesi imkânsız denecek kadar zordur, geriye dönme ihtimali nerdeyse sıfırdır. Belki onu gönlüne tekrar alması için üç, beş sene, belki on sene, belki de yirmi sene gerekebilir. Mürşidin, dervişinden bu güveni alabilmesi için belki bu kadar zamandan da fazlası gerekir.

Mürşid, dervişi gönlünden çıkarınca artık derviş kaybetmiş olur, artık onun için yolculuk olmaz. Bununla beraber ben böyle birine; “buradan git, sen kaybettin” demem, ona hiçbir şey de söylemem.

Peki, bu nasıl anlaşılır?

Mademki her şeyi söyledim, bunu da söyleyeyim. Birinin yüzüne bakmadıysam onu gönlümden çıkardığımı anlamalısınız. Artık ona bakamam. Onun bana neler yaptığını o bilmez; ama ben bilirim. Onun bana neler yaşattığını bir Allah bilir, bir de ben bilirim.

Böyle biri bunu nefsinden dolayı, “ben” dediğinden dolayı yapmıştır. Neticede Allah’a güvenmemiş, bana güvenmemiştir. Bana güvenmeyene ben nasıl güveneyim! Bu yüzden herkes haline, tavrına dikkat etmeli, pervasızca konuşup, hareket etmemelidir.

Bizimle beraber olurken Allah’ın rızasını, dostluğunu istiyorsun. Biraz insaf et! Yani biraz vicdanın, merhametin olsun, bu böyle kolay, böyle basit bir şey midir! Bunu isterken biraz edepli, biraz terbiyeli olman gerekmez mi! Benim bilmediğimi sen nerden biliyorsun, nasıl biliyorsun! Demek ki sen benden daha iyi biliyorsun! Ben sana; “şöyle olması gerekir, şöyle bakman, şöyle düşünmen, anlaman gerekir” diyorum, sen ise; “yok, bence bu böyledir” diyorsun. Bu durumda sen beni kabul etmemiş, beni hiç anlamamışsın.

Bu yüzden vuslat yolunu gidecek olanlar; rabbine karşı ciddi olanlar, samimi olanlar, “rabbim Allah’tır” diyenlerdir. “Rabbim nefsimdir” diyenler, “rabbim başkalarıdır” diyenler, “bence diyenler” bu yolu gidemez. “Rabbim Allah’tır, ben rabbimi istiyorum” diyenlere “buyur, gel” diyoruz. Benim işim; onları Allah’a götürmek, Allah’a dost yapmak, gönüllerini cennet yapmaktır. Allah’a gitmek istiyorsak gönlümüzü açıp dinlememiz gerekir. Bunu ısrarla söylüyoruz.

Allah’ın da koyduğu bir sınırın olduğunu bilmemiz lazım. Peki, Allah’ın koyduğu sınırda ne vardır? Allah ayet-i kerimede; “Allah, kalpleri mühürler”204 buyurur. Birinin kalbi mühürlenince Allah ona artık; “o; münafıktır, müşriktir, kâfirdir, onlar iman etmezler”205 der. Böyle biri Allah’ın koyduğu sınırı geçmiştir. Bu yüzden bir sınır vardır ve bu sınırı geçmeyelim. Sınırı geçen bir daha sınırın diğer tarafına geçemez. Bu yüzden yapmamız gereken şey; gönlümüzü açıp dinlemektir.

Yolculuk, gönül yolculuğu ve aşk yolculuğudur. Bu yüzden “aşktan öteye yol yok” dedik. Yolculuğun aşk yolculuğu olmasıyla ilgili olarak rahmetli hocam Fakirullah Hazretleri; “yol üç adımdır; bilmek, bulmak ve olmak” diye buyurmuştu. Biz de öyle söylüyoruz, yol üç adımdır; birincisi aşka yolculuk, ikincisi aşkla yolculuk, üçüncüsü de aşkta yolculuktur.

Aşka yolculuk; aşkı kazanmak için çaba, gayret sarf etmektir. Allah her neyi söylediyse, her ne için “güzel” dediyse, “şunu şöyle yap” dediyse onu öyle yaptığında Allah’ın sevdiği bir şeyi yapmış olur, dolayısıyla oradan Allah’ın sevgisini, sevdiği her şeyi kazanmış olursun. Bu; aşka, Allah’ın sevgisini kazanmaya yolculuktur. Allah seni sevince Allah’ın bu aşkı, muhabbeti senin gönlünde tecelli eder.

Aşkla yolculuk; bu aşkla aşkı, imanı kazanınca, Allah’ı her şeyden çok, canından çok sevince artık âşık olursun, dolayısıyla bu aşk yolculuğunda zorlanmazsın. Allah her neyi severse sen de iradesiz olarak onu seversin. Bu, aşkın senin gönlündeki tecellisidir. Allah neyi, kimi severse sen de onu seversin, neyi ve kimi sevmezse onu da sevemezsin. Artık yolculuğu aşkla yaparsın. Bundan sonra attığın her adım, yaptığın her şey artık ibadet olur; çünkü bu durumda âşık olduğunu unutmaz, Allah’ın hesabını yapar, niyetin Allah’ın sevgisi, rızası, yakınlığı, dostluğu olur. Niyetin böyle olunca her işin hayır, ibadet, âbdiyet olur ve her işin seni Allah’a yaklaştırır, sana Allah’ın sevgisini kazandırır; çünkü yolculuğu aşkla yapıyorsun.

Aşkta yolculukta ise; kişinin kendisi artık aşk olur. Rabbine bütünüyle teslim olur, rabbi ona zatıyla ve sıfatıyla tecelli eder. O da aşkta semah eder, zahiri olarak o da bir beşerdir; ama onda aşktan başka bir şey kalmamıştır.

Nasıl ki Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; Kul innemâ ene beşerun mislukum:206 “De ki: Ben de sizin gibi bir beşerim” buyurduysa Mürşid-i Kâmil de böyledir. Bu onun zahiri tarafıdır; ama manevi olarak o, aşktan ibarettir. Allah’ın, ona zatıyla ve sıfatıyla tecelli etmesinden dolayı onun üzerinde sadece Allah’ın isimleri, güzelliği görünür. İnsanlara olan muamelesinde de Allah’ın isimleri onun üzerinde apaçık görünür. Mürşid-i kâmili gören biri onun üzerinde bu hali bütün şiddetiyle görür; yani biri onun bu halini görmemek için gözünü kapatsa bile bunu yine görür. Allah’ın isimlerin güzelliği onun üzerinden dışarıya o kadar şiddetli akseder ki kim onunla muhatap olursa olsun, o isimleri görür, tadar ve anlar.

Mürşid-i kâmil bu vasıfta olduğu için insanlar onunla beraber olunca Allah’ın, mürşidin üzerindeki isimlerini, dolayısıyla rabbinin isimlerini sever. Mürşid-i kâmil, insanları Allah’a yaklaştırır, Allah’a çeker. Bütün peygamberlerde ve onun varislerinde işte bu insanları cezbetme özelliği vardır.

Mesela; insanlar peygamberlerin sadakat, ismet gibi özelliklerini sayıp bir de onların günahsız olduğunu söylerler; ama bu yanlıştır, günahsız olduklarını söylemeleri yerine o cezbetme özelliklerini saysalardı daha doğru olurdu. Cezbeden, çeken Allah’ın resulleri değildir, onların beşeri tarafı yahut etten ve kemikten olan tarafları değildir; onlarda insanları çeken Allah’ın tecellisi, güzelliği, isimleridir. Bununla beraber Allah’ın ef’alidir, fiilleridir, muamelesidir, Allah’a olan sevgileri, Allah’ın onlara olan sevgisidir. Bu iradesiz böyledir.

Eğer biri fıtratını kaybetmiş, Allah’ın kendisine nefhettiği ruhu bütünüyle perdelemişse bir şey hissetmez; çünkü böyle biri kütük gibi olmuştur, böyle biri diri değil ölüdür. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “resulüm! Ölülere sen mi işittireceksin”207 buyurur. Yani böyleleri ölüdür, duymaz, işitmez, hayvan gibidir. “Nasıl ki hayvanlar, çobanın bağırmasından, çağırmasından bir şey anlamıyorsa onlar da böyledir. Gözleri var görmezler, kulakları var işitmezler, kalpleri var fehmetmezler. Onları sana bakar görürsün; ama onlar seni görmez, seni dinler görürsün; ama onlar seni işitmez”208 buyurdu. Böyleleri müstesnadır; ama o gönül penceresinden, ruha ait olan pencereden en ufak bir aralık kalmışsa bile ışığın, o nurun oraya tecelli etmesi için bu yeterlidir.

Allah ayet-i kerimede; “benden söz çıkmıştır (ben sözümden caymam). Cehennemi insanlardan ve cinlerden (olan kâfirlerle) dolduracağım”209 buyurur. Bir kere bunu söyledim, sözümü yemem, dedi Allah. Başka bir ayette ise; “Allah, rahmeti zatına yazdı”210 buyurur. Artık iş bitmiştir, eğer benden söz çıkmasaydı onlara o mühleti vermezdim, onlara hemen cezalarını verirdim; ama bir kere ben kural koymuşum, bir takdir yapmışım, hüküm vermişim, bu hükmümü değiştirmem, ben sözümü yemem, dedi Allah. Bu yüzden Allah, kuralı nasıl koymuşsa öyle yapmamız gerekir. “Ben bu kurala uymam, uyamam, işime gelmez, Allah benim için böyle yapsın” diyemeyiz. Kim bunu söylerse haddini aşmış, Allah’a; “benim için sözünü ye” demiş olur. Niye sen nesin!

Bazen bir şeyi elli sefer, yüz sefer, bin sefer söylemek zorunda kalıyoruz. Arkadaşlar artık bize tekrar anlattırmazlar inşallah. Biz de söylememiz, yapmamız gerekeni, belki yapmamız gereken yolculuğu beraber yaparız.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “insan, dünyada yolcudur, bir yolcu gibi durun”211 buyurur. Yol, sırat-el mustakimdir. Bunu Fatiha ile anlatmış, “yol üç adımdır” demiştim; bir, aşkı kazanma yolculuğu, aşka yolculuk; sonra kazandığı aşk ile rabbine firar etme, rabbine koşma yolculuğu; bir de bu firar etme sonunda aşk olup, aşkta yolculuktur. İşin bu son bölümü anlatılmaz, akıl bunu almaz. Bu yüzden oradan bir şey anlatmayacağım ve bu yolculuk da asla bitmez. Bu yolculuk ne dünyada ne de ahirette biter.

Ahirette ibadet yoktur; aşk vardır, sevmek vardır, sevilmek vardır, Allah’ın, kuluna sevgisini göstermesi vardır. Dünyada ise; kulun, Allah’a sevgisini göstermesi vardır. Kulun dünyada Allah’ın sevgisine cevap vermesi gerekir; ama Allah ahirette böyle bir şeyi kulundan istemez. Allah, kuluna; “sen dünyada gerekeni yapıp, âşıklığını, sevgini göstererek sevgime karşılık verdin, şimdi sıra bende, sana asıl sevgimi şimdi göstereceğim” der.

Dünya zaten nimet yeri değil imtihan yeridir. Dünyaya böyle bakarsak ahiretin ne olduğunu o zaman anlarız. Bütün dünya bizim olmuş olsa, bin sene, yüz bin sene ömrümüz olsa ve bu süre boyunca dünyada saltanat sürsek bile bu, cennetin bir gününe denk gelmez, kıyas bile kabul etmez.

Rabbimizi, rabbimizin sevgisini, aşkın sahibini anlamaya, tanımaya, aşkı, sevmeyi aşkın sahibinden öğrenmeye çalışıyorduk.

Allah’ın isimleri üzerinden aşkı anlamaya çalışırken en son, Allah’ın Hallâk ismine gelmiştik. Hallâk; yaratmayı tekrar eden demektir. Yaratma iki türlü tekrar edilir. Biri ayni ile tekrar etmektir ve bu bütün varlık için sürekli böyledir. Aslında ayni ile tekrar yoktur; ama bu tekrarı ayni ile görmek vardır. Biz bakınca ayni ile olduğunu zannederiz. “Allah her an bir şe’endedir” demek; Allah her anda varlığı yok eder ve onu yeni bir tecelliyle yeniden yaratır, demektir.

Yunus Emre bir şiirinde; “her dem taze doğarız, kim bizden usanası” der. Yunus Emre “her dem taze doğarız” derken; her anda yeniden doğuyoruz, Allah her anda bizi yeniden yaratıyor. “Kim bizden usanası” derken de; kim bizden usanabilir ki! Rabbim her an beni tecellisiyle yeniden yaratıyor ve ben de mahlûkata, Allah’ın kullarına o yeni tecelliyle muamele ediyorum, kim benden usanabilir ki, demiştir.

Sen böyleysen kim senden usanır ki! Senin üzerinde görünen, Allah’ın tecellisiyse hiç kimse senden usanmaz. Her dem taze doğarız demek; her anda Allah’ın sana muamelede bulunması demektir. Bununla beraber kim, Allah’ın muamelesinden, tecellisinden usanabilir? -Kimse usanmaz. Yunus Emre bir de; “ölen hayvan imiş, âşıklar ölmez” demiştir. Yani muamele devam ediyor, tecelli devam ediyor. Bu yüzden ölüm yoktur. Ölüm sadece bir formalitedir; yani dünya kapısından çıkıp, ahiret kapısından içeri girmektir, demiştir.

Yaratma iki türlü tekrar edilir, dedik. İkinci tekrarı Allah’ın Falik ismiyle beraber anlamak gerekir. Falik ismi; yeni bir yaratılışla yaratan demektir ve bu isim Hallâk ismiyle beraber tecelli eder. Örnek vermek gerekirse; bir kâfirin yeni bir yaratılışla mü’min olması gibi…

Allah’ın Hallâk isminden sonra Nasir ismi tecelli eder. Nasir ismi; yardım eden, yardım eden dost demektir. Allah bu isimle kuluna tecelli ederek; “sen merak etme kulum, bana gelesin diye, bu aşkın yolculuğunu yapasın diye, aşkı kazanıp aşk olasın diye seni her anda yeniden yaratıp, sana muamele etmem gerekir ve sen bunu kazanasın diye de her anda sana yardım ederim. Önüne koyduğum her imtihan karşısında seninleyim” der. Bu yüzden; “Allah, kulundan yanadır. Allah, kuluna nefhettiği ruhtan yanadır” diyoruz.

Allah, kuluna hangi muamelede bulunursa bulunsun kulunun kazanmasını, rabbini tanımasını, rabbinin sevdiği gibi yapmasını, bu sevgiyi kazanmak için çabasını, gayretini sarf etmesini ister. Bununla beraber bir de Allah’ın yardımı vardır ve kuluna; “merak etme yanındayım, seninleyim” der.

Nasir ismi, Hallâk ismiyle hemen beraber tecelli eder. Kul da adım adım vuslata ilerlerken büyür, Allah’a yaklaşır, o yakınlığı, Allah’ın sevgisini tadar; ama bunun için kulun, aklını sonuna kadar kullanması gerekir. Biliyorsunuz; “aklını sonuna kadar kullanmak” sözü sıkça kullandığımız bir cümledir. Aklımızı sonuna kadar kullanırken Allah’ın vahyinin nurunda kullanmamız gerekir. Yoksa bilgimiz zandan ibaret kalır ve Allah ayet-i kerimede; “zan, ilimden hiçbir şey değildir”212 buyurur.

Kul o son bölümde aşkta yolculuğu yaparken ayetler onda imana dönüşmüş, aşka dönüşmüş, hakikate dönüşmüş, şuhuda dönüşmüştür, artık o kul şahittir. “Allah, insanı çepeçevre ihata etmiştir.”213 Perde o kula açılmıştır, kul artık o aşkta semah halindedir ve onda “Allah, kuluna şah damarından daha yakındır”214 ayeti tecelli etmiştir. Ne içerde, ne dışarda bir şey kalmamıştır. İman ettiği bu ayet onun üzerinde tecelli etmiştir. Sonra da; “ne yana dönersen dön, Allah’ın veçhi ordadır”215 ayeti onda tecelli eder. Haydi, dön bakayım! Ne yana dönersen dön, dedi Allah. Bu yüzden dönmen gerekir, dönmeden onun veçhini göremezsin. Aşkta yolculuğu yapan kul da döner, Allah’tan başka bir şey görmez, göremez; çünkü onun için artık hiçbir şey yoktur; ama kulun aşk ile bu yolculuğu yaparken bunu kazanması gerekir.

Kul, bu son bölümdeki “aşkta seyri” kazanırken onu parça parça kazanır. Kul artık aşktadır, semah etmesi aşktadır, aşk iledir, kendisi aşktır. Bu, manevi olarak böyledir. Bu yüzden onu başka bir insanın yanına koyduğunda aralarında hiçbir benzerlik göremezsin. İkisi farklı varlıktır; çünkü biri çöplükte, öteki arştadır. Nasıl bir olsun, nasıl aynı olsun, nasıl kıyas olsun! Ama bu bir yolculuktur, yolu gitmeden bu aşkın kazanılması imkânsız bir şeydir.

Bu yüzden; “rabbini isteyenler buyursun, gelenler dergâha değil gönlümüze buyursun” diyoruz. Yoksa; bu yolu gidemez, yoksa yol yoktur. Kendi kendimizi kandırmayalım. Arkadaşlar bu kıvama geldiği, bunu anlayabilecek durumda oldukları için böyle konuşuyorum. Eğer anlamadılarsa, anlamıyorlarsa bu durumda yine yanlış yapıyoruz demektir, yine söylediklerimi tekrar edip durmak zorunda kalacağım.

Allah hallâktır; yaratmayı tekrar eder ama yarattığı hiçbir şey ötekinin aynısı değildir, yarattığını yeni bir yaratışla tekrar yaratır. Hiçbir insan altı ay önceki insan değildir, insanın bütün bedeni böyledir. İnsan yediklerinden, içtiklerinden dolayı altı ayda bir bütünüyle değişir; yani zahiri olarak beden itibariyle o aynı insan değildir.

İnsanın aldığı herhangi bir gıda kırk gün sonra vücudundan dışarı atılır, ondan eser kalmaz. İnsanın vücudu altı ayda bir bütünüyle yenilenir, insanın yeni bir vücudu olur. İnsan yer, içer ve nefes alır, bununla beraber bütün bunlar birbirine karıştığında tıpkı kabuk atar gibi altı ayda bir vücudu sürekli değişir, yeni bir vücuda kavuşur. Bu değişim, Allah’ın Hâllak isminin tecellisiyle olur. Bu, zahiri değişimdir.

Aynı değişim bir de maneviyat için vardır. İnsan kendine baktığında dünkü gibi; on gün önceki gibi, altı ay önceki gibi, bir sene önceki gibi olmadığını görür; çünkü değişmiştir. Herkes değişir, insanın o gönül sayfası, gönül kitabı her gün yenilenir ve insan o gönül kitabına sürekli bir şeyler yazar. Dolayısıyla oraya yazdıklarına göre, ameline göre gönlü hal alır; gönül manevi olarak ya, Allah’ın güzelliğiyle güzelleşir ya da nefsinin karanlığıyla kararır. İnsan kendi gönlünü, şeytanın fitnesiyle, verdiği vesveseyle kendisi karartır. İnsanın gönül kitabı insanın gönül halidir. İnsan manevi olarak sürekli böyle değişir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “insanlardan öylesi var ki cehennemliklerin amelini işler ölmeden (altı ay, bir sene, iki sene) önce cennetliklerin amelini işler, cennetlik olur. İnsanlardan öylesi de var ki bütün hayatı boyunca (elli sene, altmış sene, yetmiş sene) cennetliklerin ibadetini işler, hayatının sonuna yaklaştığında cehennemliklerin amelini işler ve cehenneme gider”216 buyurur.

Yani; “ben doğru yoldayım, ben garantideyim” diye bir şey yoktur, kendini Allah’ın gazabından, azabından, rabbini küstürmekten, gücendirmekten, rabbine ters düşmekten her an korumak zorundasın. “Rabbim Allah’tır” dediğinde nefse, şeytana, dünyaya, insanlara, varlığa, hiçbir şeye karşı taviz vermemen gerekir. Yoksa ebediyen kaybedersin. Allah’a öyle bir kul olmak, âbd olmak; yani sevmek ve âşık olmak gerekir ki nefisten, benlikten, hatta varlıktan eser kalmasın, bizde nefsin itiraz gücü olmasın. Aşkın, imanın, muhabbetin itiraz gücü olur mu hiç! Aşk, aşktır; sadece sever, sevmekten başka bir şey bilmez, yanlış bir şey bilmez, sadece sevmeyi bilir, başka bir şey bilmez. Aşk bu! Allah’a âşık olan birinin bin sene ömrü olsa, bütün çabasını, gayretini sarf etse bir sefer bile; “ya rabbi! Bunu niye böyle yaptın” demez, diyemez.

Mesela; ben böyle bir şey diyemem. Yaşamadığım bir şeyi söyleyemem, böyle bir şey mümkün değildir. Bir an olsun Allah’ı unutamam, böyle bir şey yok; yani ondan başka bir şey var mı ki ben başka bir şey hatırlayayım, onu unutayım! Böyle bir şey yok! Allah bana nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun, ona itiraz etmem. Yeminle söylüyorum; beni alıp ateşin içine koyup yaksalar, o külü de alıp savursalar, en ufak bir şey gönlümden geçmez, “ya rabbi! Bunu niye böyle yaptın” demem, diyemem. Belki o savrulan küllerin her bir zerresi “Allah” der, “seni seviyorum” der, başka da bir şey demez, diyemez. Dedim ya, aşktan başka bir şey yok!

Zahiri olarak feryadımı görüyorsanız ya da benim kızdığımı görüyorsanız bu kızgınlığım benim için değil sizin içindir; çünkü her birinize “böyle yapma, kendine böyle zulmetme, Allah’ın sana verdiği kıymeti, şerefi değeri taşı. Allah seni hilafet tahtına oturtmuş, ‘sen benim halifemsin, sen beni temsil ediyorsun, benim aynamsın, benim güzelliğimi üzerinde gösteriyorsun’ demiştir. Sen Allah’ın, melekleri sana secde ettirdiği bir varlıksın. Böyle köpek gibi olma” diyorum, söylediğim budur. Yoksa size aslında kızmıyorum sadece; “Bu şerefi taşıyın, böyle nankörlük yapmayın” diye sizin için feryat ediyorum.

Allah’ın sevgisi, kulların sevgisiyle kıyaslanmaz. Kendi üzerimizden rabbimizi anlamak için bunu söylüyorum. Farz edelim ki birini çok seviyor ve ona her türlü ikramda bulunuyoruz. Yaptığımız her ikram ona olan sevgimizin bir sonucu olsun, zaten sevdiklerimize böyle ikram ederiz. Bütün bunlara karşılık o da bizim sevgimizi reddedip; “benim için senin beni sevmen bir mana ifade etmez. Ben seni sevmiyorum” desin, acaba bu durumda gönlümüz nasıl bir hal alır!

İşte, kul bunu rabbine günde bin sefer söylüyor. Kendisini yaratan onu sevmiş öyle yaratmıştır. Kulunu sevip yaratan, varlığından varlık, kendinden hayat veren rabbi onu varlıkta sevgisiyle, rahmetiyle tutup, rızkını veriyor, onu kendine davet edip, kendine çekip; “haydi kulum gel” diyor. O da dönüp; “ben seni sevmiyorum” diyor. Allah böyle bir kula nasıl bir muamelede bulunsun!

Allah ona; “kulum bak, ben sana ruhumdan nefhetmişim, sen bendensin, senin senden haberin var mı? Melekleri, cinleri sana secde ettirdim, varlığı senin hizmetine, emrine verdim. Her şeyi senin için, seni de kendim için yarattım, sen benim içinsin, beni sevesin, sevgime karşılık veresin diye seni yarattım” diyor; ama o da dönüp; “ben seni sevmiyorum” diyor. Neyi seviyorsun diye sorulduğunda ise; “işte ben bunu seviyorum, onu seviyorum, şunun şöyle şöyle olmasını, bunun böyle böyle olmasını seviyorum” diyor.

Bu durumda Allah ona ne der?

Allah ayet-i kerimede buyurur; “yanlış yapanlar der ki: Biz böyle yapıyoruz, böyle bir durumda resulüne itiraz ediyoruz, hatta resulüne küfür ediyor, hakaret ediyoruz böyle bir durumda Allah bize ya da bunlara azap etmeli değil mi, diyorlar. (Allah cevap veriyor) söyle onlara, cehennem yetmez mi?”217 Cehennem yeter, ayrıca bir muamelede bulunmak gerekmiyor, cehennem onları bekliyor, dedi Allah.

Evet, Allah’ın Hallâk ismini anlatıyorduk. Allah, kulunu her an yeniden yaratır, büyütür, değiştirir, onu kendine çeker. Bunun için ona her türlü yardımı yapar; çünkü Allah, kulundan yanadır. Allah buna kâdirdir.

Allah’ın bir de Kadîr ismi vardır. Kâdir ismi başka, Kadîr ismi başkadır. Allah, kuluna Kadîr ismiyle tecelli etmiştir, kulunu kâdir kılmıştır. Kadîr; takdir edebilen, gücü yeten demektir. Allah, kuluna Kadîr ismiyle takdir etme yetkisini vermiş, Kadîr ismiyle ona şeref verip, onu şereflendirmiştir.

Allah kadîrdir; kulunu kâdir kılandır. Allah, kulunu bu yolculuğa, yani aşka yolculuğa, aşkla yolculuğa, aşkta yolculuğa kadîr kılmıştır. Bununla beraber bu yolculuk onun şerefidir. Kul bu yolculukla şeref kazanır, şerefini bulur, rabbini bulur. Allah, kuluna bu gücü vermeseydi ona bunun hesabını sormazdı. Allah bu gücü vermeden ona hesap sorsaydı ona zulmetmiş olurdu. Oysaki Allah sadece sevgisiyle, aşkıyla, rahmetiyle, hayrıyla kuluna muamele eder. Kul ne kadar yanlış yaparsa yapsın, Allah ona mağfiretiyle, affıyla muamele eder. Bu yüzden hiç kimse; “benim gücüm buna yetmez” diyemez.

O zaman Allah, kuluna Kadîr ismiyle tecelli edip, onu kâdir kılmışsa, muktedir kılmışsa, “senin gücün buna yeter, sen bunu yaparsın” demişse kul bu aşk yolculuğunu, vuslat yolculuğunu yapabilir demektir. Bu yüzden kendi kendimizi kandırıp; “yapamadım, edemedim, gücüm yetmedi” diyemeyiz. Dışardaki şeylere gücümüz yetmeyebilir ama kendi gönlümüze gücümüz yeter; çünkü gönlümüzün sahibi biziz. Elimize, vücudumuza, bedenimize gücümüz yeter. Biri birine bir tokat atsa sonra; “elim attı, ben atmadım” derse bu, kabul edilecek bir şey değildir; çünkü elini kullanan odur.

Allah; sana ne verdiğini, fıtratına neyi yazdığını, sana hangi gücü verdiğini, seni neye kâdir kıldığını biliyor. Bu yüzden mazeret gösterip; “ben yapmadım, elim yaptı, ben gitmedim, ayağım oraya gitti, ben düşünmedim, aklım düşündü, ben gönlüme almadım, gönlüm böyle oldu” diyemezsin; çünkü bunu sen yapmışsın, bunların hepsi senin kontrolündedir ve sen bunlara kâdirsin. Bu yüzden “sorumluluğunu taşı” dedi Allah.

Biraz önce söyledim; Allah kural koyup; “söz benden çıkmıştır. Rahmeti zatıma yazdım, bunu böyle yapmaya hüküm verdim, onu değiştirmem” dedi. Allah senin için de hükmünü değiştirmez. Sen de Allah’ın sendeki tecellisini değiştirme. Hükmü; nefsine, dışarıya, şeytana göre değil Allah’a göre ver. Allah’a göre hüküm verirsen bu yolculuğu yapar, Allah’a âşık olur, aşk olur, Allah’a dost olursun.

Bu nedenle Allah ayet-i kerimede; “Allah’ın hükmüyle hükmetmeyenler, kâfirlerin ta kendisidir”218 buyurur. Herkesin Allah’ın hükmüyle kendine hükmetmesi gerekir. Yani “hüküm sende, emir sende, sana ait olan hüküm sende, sen kendi beden ülkenin melikisin, malikisin. Bununla beraber onun kâdirisin, ona kâdirsin. Takdir senindir, bu takdiri sana vermişim” dedi Allah.

Takdirimiz aşka olsun, aşka yolculuğa olsun, aşk ile aşkla yolculuğa olsun, aşkta yolculuğa olsun. Tercihimiz imana, âbdiyete, Allah’a âşıklığa olsun. Ondan başka bir şey görmeyelim; çünkü hiçbir şey onun dışında değildir. Allah’ın kendisiyle olmadığı hiçbir şey yoktur, kendisinin içinde olmadığı hiçbir muamele yoktur. Bizim işimiz de Allah’ın sevdiği gibi yapmak, bu sevgisini kazanmak, bu yolculuğu yapmaktır. Elbette ki önce bunu Allah’ın emrettiği gibi onun ismiyle, onun ismini, onun ismine okuyarak yapmaktır. Okuyunca anlarsın, okumadan bir şey anlaşılmaz.

Allah hallâktır, nasirdir. Allah kadîrdir; kuluna kudreti verendir, bu kudretiyle, Kadîr ismiyle ona yardım edendir, gücü her şeye yetendir. Allah, kuluna hangi sorumluluğu yüklerse yüklesin kulun gücü bu sorumluluğa yeter. Bu yüzden hiç kimse; “yapamadım, edemedim, gücüm yoktu, kendime hâkim olamadım, deyip kendini kandıramaz” dedim; çünkü böyle söylemek kendini kandırmaktır.

Sonra Allah’ın “zul celali vel ikram” ismi gelir. Allah, zul celali vel ikramdır; celal ve ikram sahibidir, Allah’ın celalinde ikramı vardır; yani “kulum, sen bazı şeyleri böyle sıkıntı olarak, musibet olarak, bela olarak görüyorsun ama bunun arkasında ikram vardır” der. Sana zulüm olsun diye değil sen ikrama nail olasın diye bunlar vardır. Zulüm, seni yaratan, seni böylesine seven rabbine yakışır mı, bunu ona nasıl yakıştırırsın? Allah, celal ve ikram sahibidir. Onun celali, ikram etmek içindir. Ne zaman bir musibet, sıkıntı, bela, dedikodu, iftira gelse, sorun yaşansa, yokluk gelse bilelim ki bunun arkasında Allah’ın, kuluna bir ikramı vardır.

Peki, Allah’ın ikramı nedir?

İkramı doğru anlamak gerekir. İkram; Allah’ın sevgisidir, Allah’ın, kulunu sevmesidir, kulun da bu sevgiyle rabbini sevmesidir. İşte ikram budur! Başka ikram yok, bu bütün ikramların kaynağıdır. Her ikramın özünde bu sevgi, bu aşk vardır.

Kul bu ikramı nasıl kazanır?

Mesela; günahkâr bir kul, hasta olursa bu hastalığından dolayı rabbine boynunu büker. Kulun nefsi boyun büker, ilahlık taslamaktan vazgeçer. Nefis kendisinin hiçbir şey olmadığını, sonunun geldiğini, öbür tarafa cehenneme doğru gittiğini görür ve boyun büküp secdeye kapanır. Şimdi bu, ikram değil midir? Bundan büyük ikram mı var!

Mesela hastalık sırasında kul; “ya rabbi! Bu sefer ölmezsem namaza başlayacağım” der. Bildiği tek ibadet budur ya, ondan böyle söyler ya da “bu sefer iyi biri olacağım, kimseye zulmetmeyeceğim” der. Bakın, Allah nasıl ikram etti!

Kul, Allah’ın bu ikramıyla rabbine döner, rabbiyle beraber olur ve kendisinin bir tek dostu olduğunu; onun da sadece Allah olduğunu, Allah’tan başka hiç kimsenin onu kurtaramayacağını ve kendisini yaratan rabbinin huzuruna gideceğini anlar. Böyle olunca da kendi gönlünü toparlayıp tövbe eder, rabbine döner, iman eder. Artık iyi bir kul olmak için karar vermiştir. Kulun bu hastalığı musibet gibi görünür; ama arkasında nasıl büyük bir nimet var; çünkü kerim olan Allah, kuluna ikram etmek için celalini ona gösterip ikramını yapmıştır. Demek ki Allah’ın ikramı, saf aşktanmış!

Mesela; kula insanlardan sıkıntı gelirse insandan dost olmadığını, dostun sadece Allah olduğunu görür. Allah, kuluna bunu göstermek ister ama biri körse, görmek istemiyorsa bunu göremez ve; “şu yanlış yaptı, bu yanlış yaptı” der. İyi de Allah’ın burada bir muradının olması gerekmez mi! Aslında gerçek bir bakışla bakarsan o sıkıntıda Allah’ın sana; “kulum bak, nefsinin hali budur, senin dostun benim” dediğini görür, bunu tadarsın. Allah bunu sana öğretir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “eğer insanlardan dost edinseydim Ebubekir’i dost edinirdim”219 buyurmuştur. Demek ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in insanlardan dostu yokmuş. Oysaki biz Hz. Ebubekir (r.a.)’i, onun en yakın dostu olarak biliyoruz. Dostluk başka, yol arkadaşlığı başka bir şeydir. Dost bir tek Allah’tır. Diğer dostluklar Allah’tan dolayıdır. Allah’ın dostluğu en önde olmazsa yanlış anlaşılmış olur. Gerçek dost, sadece Allah’tır.

Allah ayet-i kerimede; “sizin dostunuz Allah’tır.”220 Başka bir ayet-i kerimede de; “sizin dostunuz Allah’tır, resulüdür, mü’minlerdir”221 buyurur. Resulünün, mü’minlerin dostluğu, Allah’tan dolayıdır ve asıl dost bir tek Allah’tır.

Bir kul, Allah ile olduğunda, Allah onu huzuruna aldığında onun için ne yer, ne gök, ne de insan kalır! Orda İnsanın dostluğu kalmaz, orda hiçbir şey kalmaz. Orda bir şey yok, bir tek Allah vardır, o yeter! İstese de başka tarafa, başka dostluklara bakamaz.

Allah dedikodularla, iftiralarla o dostların senden yüz çevirmesiyle seni kendine döndürüp, “senin dostun benim” der. Bütün sıkıntılar, musibetler, dedikodular, hastalıklar, her şey aşktan tecelli eder; ama biri bunu göremeyince, doğru okuyamayıp, anlamayınca buna “musibet” der. Hatta biri bir sıkıntı, bir musibet yaşadığında onun için; “Allah belasını verdi” der. Böyleleri Allah’tan ters tarafa durar, Allah’a ters düşer, rabbinin söylediğiyle, anlatmak istediğiyle tam ters şeyler söyler, tam iblis gibi konuşur. Böyle biri Allah’a nasıl yakın biri olsun! Böyle biri zaten Allah’tan uzaklaşmıştır. Ben sadece bu ikramlardan bir tanesini söylüyorum, gerisini siz açabildiğiniz kadarıyla açın. Bu, hep böyledir.

Biraz önce kendi halimi söyledim, o hali yaşamasaydım söylemezdim. Yaşamadığı hali söyleyen biri kim olursa olsun yalancıdır, Allah’a ve kendine iftira atar, dolayısıyla o insan değildir.

Özellikle kardeşlerimize başka insanlarla konuşurken “onlara kendi halinizi anlatın, gönlünüzden ne geçiyorsa onu anlatın” diyorum; çünkü Allah sizin üzerinizden insanlara ikram etmeyi dilemişse söylediğinizden değil halinizden, o güzelliğinizden alıp onlara verir. İstediğiniz kadar âlim olun, istediğiniz kadar güzel konuşun, eğer o anlattığınız hal sizde yoksa Allah sizden bir şey alıp onlara vermez, sizden onlara bir şey gitmez; çünkü sizde bir şey yok, konuştuğunuz kelimelerin içi boştur. Anlattıklarınızı kendi gönlünüzdekilerle doldurmadıysanız anlattıklarınız bir işe yaramaz, karşınızdaki bundan istifade etmez.

Bu yüzden konuşurken sizde ne varsa onu söyleyin. Bir şey bilmeniz, âlim olmanız gerekmez. “Ben rabbimi seviyorum” derseniz muhabbeti saçarsınız, bu size yeter. İstediğimiz şey budur. Yoksa kimseye “kelimeleri şair gibi dizin” demiyoruz. Allah ayet-i kerimede şeytana uyan şairler için; “onların sözü yalandır”222 buyurmuştur. Kelimeleri böyle şair gibi dizerseniz Allah’ın ayet-i kerimede buyurduğu gibi yalan söylemiş olursunuz; ama içiniz, gönlünüz hak doluysa, aşk doluysa dünyanın öbür ucuna da gitseniz orda biri gönlünü size açmışsa o sözleriniz onu sarsar, ona diz çöktürür, onu muhabbete gark eder. Böyle yaparsanız Allah, kelimelerinin içini sizinle doldurur.

“Allah, zul celali vel ikramdır” dedik. Allah’ın celalinde ikram tecelli eder. Bununla beraber bütün isimler “Allah” isminden tecelli eder ki Allah ismi aşktan, muhabbetten, Allah’ın sevgisinin muamelesinden ibarettir. Allah’ın, kuluna yaptığı her muamele böyledir. Bu yüzden bize yapılan her muameleye itiraz edip, şikâyet ettiğimizde rabbimizi kullarına şikâyet etmiş oluruz. Rabbimizi kuluna şikâyet ederken de aslında; “Allah beni sevmiyor, Allah bana böyle yaptı, ben böyle sıkıntı yaşadım” deyip Allah’ı şikâyet etmiş oluruz.

Allah, kuluna; “ben seni seviyorum, sana bu muameleyi, bilesin, anlayasın, kazanasın, bana dönesin, gönlün cennet olsun diye yapıyorum” diyor; ama kul bunun tersini söyleyerek bir de şikâyeti insana yapıyor; yani Allah’ı kullarına şikâyet ediyor. Sonra da; “ben Allah’ı çok seviyorum” diyor. Senin, Allah’ı sevebilmen için önce Allah’ı seven bir kul ile beraber olman, onun gönlünde erimen lazım. Yoksa bunu söyleyemezsin, söylediğin her söz yalan olur.

Sevgiyi bilmek, aşkı bilmek, âşık olmak başka bir şey, aşk olmak başka bir şeydir. Bu nedenle tasavvufta Mürşid-i kâmile tabi olunurken ölçü olarak dört tane ana kural vardır. Bütün tarikatlarda bu böyledir. Bu ölçüler; muhabbet, teslimiyet, hizmet ve edeptir. Bir vuslat yolcusu için bu hiçbir zaman değişmez. Sahabe bu hallerin hepsini Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e göstermiştir. Onlar bu yüzden gökteki yıldızlar gibi olmuştur. Bir Mürşid-i kâmile tabi olan da bu dört hali göstermedikçe derviş olmaz, içeri alınmaz, gönle kabul edilmez.

Önce muhabbet gelir; yani derviş önce mürşidini sevecek, hatta herkesten çok sevmelidir. Derviş, mürşidine sahabenin söylediği gibi; “anam babam sana feda olsun” demedikçe bu sevgisi kabul edilmez; çünkü bu sevgisi sevgi olmaz. Bunu söylemeyen biri hâlâ kendini seviyor, kendisi için seviyor, dolayısıyla mürşidini sevmiyordur.

Sonra teslimiyet gelir; derviş, mürşidini severse ona güvenir, sevdiğine güvenir, mürşidinin sevgisine güvenir. Derviş, mürşidini tanımıştır. Onu tanıdığından dolayı onu sevip, ona güvenir, güvendiği için ona teslim olur. Bu yüzden “mürşidim ne dediyse o” der. Bu da teslimiyettir.

Sonra edep gelir; bir, zahiri edep, bir de gönül edebi vardır. Derviş bu edebiyle mürşidine itiraz etmez, herhangi bir şekilde sesini ona yükseltmez, onun önüne geçmez, ona itiraz etmez ve “bence” demez.

Daha sonra hizmet gelir. Derviş hizmeti kendine yapar. Yaptığı hizmeti her nereye, kime yaparsa yapsın bu hizmeti ona aşk ve muhabbet olarak geri gelir. Mürşidin ona gösterdiği iş her ne olursa olsun o fark etmez, derviş kime yardım ederse etsin o fark etmez, bu onda aşk ve muhabbete dönüşür. Derviş budur, dervişlik budur!

Biri derviş olmayınca zaten yola girmiş, yolu yürümüş olmaz. Bu yüzden önce derviş olmak, sonra yola girip, bu yolculuğu yaparak kazanmak gerekir. Yoksa “ben de bir şey yok, yaptığım halde olmuyor, iki gün yapıyorum, beş gün yapamıyorum; ama bir türlü muhabbet gelmiyor” dersen sen daha Allah’ın dostluğunu tercih edememişsin, rabbini seçememişsin demektir. Sen rabbini seçmemişsin ki rabbin seni seçsin! Sen rabbini seçersen rabbin de seni seçer. Rabbini tercih edememişsin, hedefini belirleyememiş, benim hedefim; “Allah’ın rızasıdır, dostluğudur, yakınlığıdır” diyememişsin. Senin hedefin dünyadır, nefsindir, nefsinin arzuları, istekleridir, benliğindir, kibrindir. Bu halinle Allah’a dostluğa nasıl layık olursun!

Allah zul celali vel ikramdır. Her sıkıntının, musibetin, belanın, dedikodunun, iftiranın, yokluğun, hastalığın, korkunun, endişenin; bu korku ve endişe her ne olursa olsun, hepsinin Allah’ın Celal isminden tecelli ettiğini, bununla beraber Allah’ın, kuluna ikram etmeyi dilediğini anlamadıkça hayatı anlamış olmayız. Bunların hepsi onun sevgisinin, aşkının sonucudur, kuluna olan sevgisinin tecellisidir. Allah, kuluna ikram etmeyi, ondaki benliği almayı, daha doğrusu onun benliğini, nefsini, varlığını yok edip ona tecelli etmeyi diler; kullar şikâyet etsin diye değil! Niye bu kadar şikâyet ediyoruz, Allah bize azap mı ediyor!

Aynı zamanda sorayım; şikâyet etmeyen var mıdır, siz hiç şikâyet etmeyen kul gördünüz mü ya da kaç tane gördünüz?

İnsanlar şikâyet edecek hiçbir şeyi olmasa bile; “durumlar kötüdür, memleket kötüdür, insanlar kötü olmuş, dünya kötü olmuş, zaten işler kötü gidiyor” der ya da hiçbir şey olmasa bile “her şey çok pahalıdır” der. “Kötü” diyecek bir kere; çünkü kötü demeye alışmış! Şeytan ona; “senin kötü bir şey bulman lazım” deyip bunu ona söyletir. Oysaki sen bu halinle şükredemezsin, rabbinin tecellisine nazar edemezsin! Böyle bir kul her şey yerli yerinde olsa bile bir sıkıntı, bir kötülük görüp, o şeye “kötü” der. Böyle bir kul, manevi olarak hastadır, nankördür, dolayısıyla rabbinden yüz çevirmiş, rabbini, rabbinin tecellisini, muamelesini, rabbinin Celal isminin tecellisinin arkasındaki ikramını görmez, görmek istemez. Şeytan ona; “oraya bakma, bakamazsın, ben sana ne gösterdimse onu gör” der.

Mesela; böyle birinin ayağı ağrısa “ayağım ağrıyor” deyip feryat eder. Senin yüz tane organın var, bırak bir tane organın da ağrısın. Bir organın ağrısa ne olacak yani! Ağrısın, şükret, hamd et, o ağrıyı gör “iyi ki diğerleri ağrımıyor” de. Ya hepsi ağrısaydı ne olurdu! Sadece ağrıyan o ayağını görme!

Bir örnek vereyim; dışarıda bir evin yandığını görürsek hep beraber o yangını söndürmek için yardım etmeye gideriz, değil mi! Ya da komşumuzun evi yansa itfaiye gelmeden önce onu söndürmek için elimizden geleni yaparız. İlk önce içeride biri varsa onu dışarı çıkarırız, uyuyorsa onu uyandırırız. Onu uyandırırken de bağırırız; çünkü bağırmasak uyanmaz, mecburen bağırmak zorunda kalırız. Yoksa bu yangın devam ederse içeride yanar. Hatta imkânımız varsa içeri girip onu ayağından, kolundan tutup çekerek dışarıya çıkarırız. Biz böyle yaparken adam; “niye beni uyandırıyorsun” deyip bize kızabilir; çünkü onun bu yangından haberi yoktur.

Aynen bunun gibi dünya da yanıyor ve biz de dünyanın içindeyiz. Feryadımız da bunun içindir; “dünya yanıyor, uyanın” diyoruz. Bu yüzden böyle bağırıyoruz. Peki, bu yangın nerede? -Bu yangın içimizde, gönlümüzde, nefsimizdedir. Biz “yanıyoruz, bunu söndürelim” diyoruz. Bu yüzden böyle feryat ediyoruz, yoksa size kızdığımızı zannetmeyin. Uyanalım, bu yangını söndürelim, yoksa yanacağız, yoksa bu ateşimizi öbür tarafa götüreceğiz. Herkes ateşini beraber götürüyordu ya, bu halimizle gidersek ateşimizi beraberimizde götüreceğiz. Bu ateşi söndürelim.

Bu ateş; Allah’a itiraz etme ateşidir, rabbini görmeme ateşidir, rabbinin kendisine olan sevgisini, muamelesini görmeme ateşidir, gaflet ateşidir, bununla beraber rabbine isyan ateşidir, itiraz ateşidir. Bu ateşi burada aşkla söndürmemiz gerekir; çünkü bu ateş başka türlü sönmez, bu ateş, su ile sönecek bir ateş değildir. Bu ateşi bir tek aşk söndürür, bir tek iman söndürür. İmanın ateşi, imanın harareti bu ateşi söndürür, ona “dur” diyebilir. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “mü’minler cehennemden geçerken, cehennem diyecek ki: Çabuk geç, imanının nuru beni söndürüyor”223 buyurur.

Cehennem burada, ateş buradadır. Bununla beraber bunu söndürecek olan da imandır. Bunun için bu kadar feryat edip; “aşkı, imanı kazanalım” diyoruz.

Bir şeyleri anlatırken sonsuz bir deryadan bir damla misali anlatmaya çalışıyoruz. Her birimiz gönlümüzü açıp, anlamaya çalıştığımızda, tefekkür ettiğimizde bu bize açılır. Ben, gönlüme gelenlerin binde birini bile söyleyemiyorum; çünkü böyle bir imkânım yok. Sadece anlaşılması gerektiği kadarıyla böyle kenarından, köşesinden söyleme çalışıyorum. Benim söylediklerim bu kadar değildir, bu söylediklerimi alıp, üzerinde tefekkür ederek anlamaya çalışırsanız asıl o zaman anlamış olursunuz. Yoksa söylediklerim bunların anlaşılması için yeterli değildir.

Allah bizi gönül ehli olanlardan eylesin. Gönlünü, gönlündekini, Allah’ın kendisine nefhettiği ruhu anlayanlardan eylesin. Allah bizi basiret sahibi, feraset sahibi olanlardan eylesin. Allah bizi Allah’ın “bak” dediği, “gör” dediği, “anla” dediği yerden bakanlardan, görenlerden, anlayanlardan eylesin. Allah bizi kendisiyle bakıp, Allah’ın vahyiyle, ayetleriyle, nuruyla bakıp görenlerden, anlayanlardan eylesin inşallah! Allah bizi iblisin, şeytanın nazarıyla nazar edenlerden, şeytanın “gör” dediği yerden görenlerden, şeytanın konuştuğu gibi konuşanlardan, şeytanın sevdiği gibi konuşan, yapanlardan eylemesin. Allah bizi Allah’ın sevdiği gibi konuşanlardan, düşünenlerden, yapanlardan eylesin. Allah bizi kendisini sevenlerden eylesin. Allah bizi aşka yolculuğu yapanlardan, aşk ile aşka yolculuğu yapanlardan eylesin. Allah bizi aşkta yolculuğu yapanlardan, semah edenlerden, aşk olanlardan eylesin inşallah!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Arâf /204 ↩
  2. Şura /13 ↩
  3. Münâfikûn /3, Bakara /7, Nahl /108 ↩
  4. Bakara /6, Münâfikûn /3,7, Yâsin /10 ↩
  5. Kehf /110, Fussilet /6 ↩
  6. Rûm /52, Neml /80 ↩
  7. Bakara /171 ↩
  8. Secde /13, Hûd /119 ↩
  9. En’âm /12 ↩
  10. Tirmizi, Zühd, 25  ↩
  11. Necm /28, Yûnus /36 ↩
  12. İsra /60 ↩
  13. Kaf /16 ↩
  14. Bakara /115 ↩
  15. Kutub-u Sitte. Bk. Kenzu’l-Ummal, H. No: 576 ↩
  16. Mücâdele /8 ↩
  17. Mâide /44 ↩
  18. Buhari, 62/Fedailu Sahabe 5/Kavlü’n-Nebi lev Küntü Müttehizen Halilen İbn Hacer Feth VII.21: 3656; Müslim, 44/Fedailu Sahabe I/Fedailu Ebi Bekir: 2383; Tirmizi, 50 Menakıb 14/Menakıb Ebu Bekir: 3655 ↩
  19. Âl-i İmrân /150 ↩
  20. Mâide /55 ↩
  21. Şuarâ/223, 224 ↩
  22. Bu hadisi Taberani (el-Kebir) rivayet etmiştir; (bk. Kenzu’l-Ummal, h. no: 39029). Câmiü’s-sağîr ↩