close

VUSLAT YOLCULUĞU 7

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Aşkı anlatıyorduk. Aşktan öteye yol yok, aşktan başka yol yok, hatta aşktan başka bir şey yok, diyorduk.

Mutlaka perdenin arkasındayız ve perdeyi seyrediyoruz. Her şey perdedir. Peki, perdenin arkasında ne vardır, perdeleri aşmak denince neyi anlamak gerekir?

Hayal kurarken sanki zahiri bir perde aralanacak ve biz de o perdenin arkasında bir şeyler göreceğiz, diye düşünebiliriz; ama kesinlikle böyle değildir. Perdenin arkasında sadece aşk vardır. Perde aralanınca da bunu göreceğiz. Hep beraber perdeleri aralayacağız inşallah.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “ya rabbi! Bana eşyanın hakikatini olduğu gibi göster”137 buyurduysa o halde eşyanın da bir hakikati vardır. Eşya; her şey demektir. Eşyanın hakikatinde, arkasında aşk ve muhabbet vardır.

Bunun bir öncesinde her şeyin, rabbini hamd ile tesbih ettiğini göreceğiz. Sonra onların aşkını, muhabbetini, aşktan nasıl sarhoş olduklarını göreceğiz.

Allah ayet-i kerimede; “(Ey iman edenler!) Allah ile yaptığınız alışverişten dolayı sevinin”138 buyurur. Demek ki iman edenler Allah ile alışveriş yapıyormuş.

Peki, Allah ile yaptığımız bu alışveriş nedir, alışveriş denince aklımıza ne gelir?

Alışveriş denince aklımıza; Allah için bir şey yapmak, fedakârlıkta bulunmak, Allah için bir şeyleri feda etmek, daha doğrusu Allah’ı sevdiğimiz için sevdiklerimizden Allah yolunda harcamak gelir. Her neyi seviyorsak buna dâhildir. Allah ayette; “alışveriş” kelimesini kullanır. Bu yüzden sadece vermek değil bir de almak vardır; yani Allah için verdiysek bir de Allah’tan almamız gerekir. İşte bu alışveriş aşk alışverişidir, muhabbet alışverişidir. Başka bir alışveriş değildir.

Sevdiğimiz şeylerden her ne verirsek Allah’ı sevdiğimiz için o sevdiğimizi Allah yolunda kurban edip; “Ya rabbi seni bu verdiğimden daha çok seviyorum” diyerek Allah’a olan sevgimizi ortaya koyup ispatlarız. Bunun karşılığında da Allah’ın sevgisini kazanırız. Buna ister zekât, infak, fitre, sadaka ister kurban diyelim, her ne söylersek söyleyelim bu fark etmez, Allah ile yaptığımız alışveriş aşktan ve muhabbetten ibarettir. Aklımızı kullandığımızda bunun böyle olduğunu görür ve anlarız. Böyle değilse biri çıkıp; “bu alışveriş başka bir alışveriştir, aşkın, imanın, muhabbettin dışında başka bir şeydir” desin. Diyemez; çünkü böyle bir şey yoktur. Bu alışveriş muhabbet ve aşk alışverişidir.

“Bu alışverişten dolayı sevinin” dedi Allah. Yani öyle bir kazandın ki artık kazanamadığın hiçbir şey yoktur. Bundan dolayı sevinebilirsin. Sevinmen gereken tek bir şey varsa o da; Allah ile yaptığın bu aşk, bu muhabbet alışverişidir. Yoksa başka şeylere sevinirsen sonra sevindiklerin, sevincin sana keder olur, elem olur.

Bu yüzden “cennet; Allah’ın, kuluna olan sevgisinin tecellisidir” dedim; yani Allah, kulunu sevdiği için o kulu da neyi seviyorsa cennette onun için o sevdiğini yaratır. Cehennem ise; kulun, Allah’ın sevgisine ihanetinin ateşidir; yani Allah’ın, bize olan sevgisine ihanet ettiğimizde bunun karşılığı cehennem olur. Ayetleri okurken bunu net bir şekilde anlarız.

Allah, cehennemdeki azaba; Azâbun azîm:139 “Büyük azap” Azâbun elîm:140 “İç yakan azap” ve Azâbun muhîn:141 “İhanet azabı” demiştir. Muhin; ihanet eden demektir. Bu kelime Arapçada “ehene, vehene” kelimesinden türetilmiştir.

Kul neye ihanet eder?

Allah’ın, kendisine olan sevgisine ihanet eder. İşte cehennem de; Allah’ın, kuluna olan sevgisine ihanetin cezasıdır. Aslında o azim (büyük) azap da, elim (iç yakan) azap da yine Allah’a olan sevgiye ihanetin cezasıdır, ateşidir. Bu durumda cehennem; Allah’ın sevgisine ihanetin, hainliğin cezasıdır.

Hain; Allah’ın kendisini nasıl sevdiğini bilir. Allah’ın sevgisine karşılık vermek, o sevgiye değer vermek yerine onu hafife, basite alır, hatta o sevgiyi yok sayar ve başka tarafa dönüp başka şeyleri, başkalarını sever. “Rabbimin sevgisi benim olsun, bana ait olsun” demez; başka şeylerin, başkalarının kendisine ait olmasını ister. İşte, Allah’ın sevgisine karşılık verilmeyince böyle olur.

Allah’ın bütün isimlerinin aşktan ibaret olduğunu söylemiştik. Allah’ın isimleri neden aşktan, muhabbetten ibarettir?

Çünkü Allah’ın bütün isimleri “Allah” isminden tecelli eder. Allah’ın Allah ismi her yönüyle sevmek anlamına gelir. Bu durumda her isim Allah isminden tecelli ettiğine göre o halde bütün isimler de sevmekten, aşktan ibarettir. Burayı doğru anlamak gerekir! Burası artık yolun sonudur, bundan öteye yol yoktur. Bu yüzden gönlünü açıp bu tecelliden almayana bir şey yoktur. “Aşktan öteye yol yok” bu demektir.

Allah, kuluna hangi ismi ile tecelli ederse etsin, hangi muamelede bulunursa bulunsun, bu tecelli ve muamele onun “Allah” isminden; yani sevgisinden, muhabbetinden tecelli eder.

Birkaç ismi böyle anlatmıştık, nüzul sırasına göre bir kaç ismi daha anlatmaya devam edeyim. En son Allah’ın Vekil ismini anlatmıştım. Sıra Allah’ın el Habir ismindedir.

Allah habirdir; haberdar olandır, haberdar edendir. Allah’ın Habir ismi; haberdar eden, haberdar olan olduğuna göre bu ismin aşk olmasının sebebi nedir? Allah’ın Habir isminin aşk olması şu şekildedir. Bunu doğru anlamak gerekir.

Allah’ın Âlim ismi başka, Habir ismi başkadır. Âlim; her şeyi bilen demektir. Haberdar olan ya da haberdar eden ise; o tecelli edince, meydana gelince olandır. Allah her neyi yaratırsa yaratsın, meydana getirirse getirsin kuluna olan sevgisinden dolayı onu yaratır, ortaya çıkartır. Bununla beraber kulunu bundan haberdar eder. Yani Allah; “kulum bunu senin için yaptım; çünkü ben seni seviyorum” deyip kulunu kendisinden, kendi sevgisinden haberdar eder. Bununla beraber bu sevgiye nasıl karşılık vermesi gerektiğini de ona bildirip, kullarının üzerinden bunu gösterir ve kulunu bu sevgisinden haberdar eder.

Allah habirdir, haberdar edendir. Bu yüzden hiç kimse; “benim haberim yoktu” diyemez; çünkü Allah haber vermiştir. Habir; ona gösterip haberdar eden, bununla beraber onu ona tattırandır; yani kuluna “ben seni seviyorum, sana bu muameleyi seni sevdiğim için yapıyorum” deyip bunu kuluna tattırandır. Bununla beraber bu sevgiye nasıl karşılık verileceğini, bunun karşılığının ne olduğunu, bu sevgiyi daha fazla nasıl kazanacağını kula öğretip, göstererek kulunu haberdar edendir.

Demek ki Allah’ın Habir ismi; kulunu, kendi sevgisinden, kendinden haberdar eden demekmiş. Kul, Allah’ın onu sevdiğini bilsin, tanısın, anlasın ve Allah’ın sevgisinden haberdar olsun ki bu sevgiye karşılık versin. Allah’ın Habir ismi bu yüzden tecelli eder. Allah bize her neyi gösterip, anlatıp öğrettiyse ve onu gönlümüze vahyettiyse bu durumda bizi haberdar etmiş olur. Allah’ın Habir isminden sonra El Melik ismi gelir.

Allah meliktir; mülkünün meliki, mülkünü idare edendir. Allah, mülkünü idare ederken aynı şekilde kuluna sevgisini gösterir, kulu kazansın diye nasıl bir muamele gerekiyorsa ona öyle muamele eder. Bu bütün kulları için tek tek böyledir.

Allah, kuluna Melik ismiyle tecelli edince ne demiş olur?

“Kulum sen de melik ol, sen de sevgini göster. Öyle bir meliklik, idarecilik yap ki kendini, gönlünü, bedenini, nefsini ve tüm varlığını öyle bir idare et ki etrafına aşk ve muhabbet saçılsın. Seni görenler sende sadece aşkı, muhabbeti, sevgiyi, güzelliği görsün” demiş olur.

Allah ehaddır; zatında tek olan, kendisinden başka hak, hakikat bulunmayan zat demektir. Ehad olan Allah isimleri ile tecelli edip bütün varlığı yaratmıştır. Bütün varlığın hakikatinde, özünde Allah’ın sevgisi, muhabbeti, aşkı vardır; çünkü o, ehaddır. Allah’ın Kul huvallâhu ehad:142 “De ki: O Allah tektir” ayetinde buyurduğu üzere Allah ehaddır.

Vahid; isimlerinde bir olan demektir. İsimleriyle tecelli eden ehad olan Allah’tır, dolayısıyla Allah aşktan ibarettir. Aşktan, sevgiden, sevmekten başka bir şey yoktur. İnsan ancak kendine bakıp anlamaya çalıştığında sevdiğini, sevildiğini, sevmeyi sevdiğini, sevilmeyi sevdiğini görür. Bütün bunların arasında sevmek ve aşk vardır. İnsan sever, sevmeyi sever, sevilir, bununla beraber sevilmeyi sever.

İnsanlar birbiri ile alışveriş yaparken de bu böyledir. Bu alışverişi insanlarla yaptığında ahireti, Hz. İnsan olmayı kazanırsın. Bu alışveriş sende Allah’ın isimlerinin, sevgisinin, muhabbetinin tecelli etmesini sağlar ve Allah’ın sevgisini kazanırsın; yani insanlarla yaptığın alışveriş Allah ile alışveriş yapmanı sağlar. Zahiri işin sadece kabuğuna takılıp; “bu alışveriş yapılmış” dersen olmaz. Bu, dünyaya aittir. Hâlbuki sen dünyaya ait bir varlık değilsin, buraya ait değilsin, dünyada imtihandasın. Senin, alışverişi Allah ile yapman lazım, dolayısıyla Allah’ın her bir kul ile beraber olduğunu bilmen lazım. Kul ile alışveriş yaparken alışverişi Allah ile yaptığını unutmaman lazım.

Mesela; bir kula tebessüm ettiğinde alışverişi Allah ile yapmış olursun. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “nir mü’minin bir mü’mine tebessüm etmesi sadakadır”143 buyurur. Bir kula muhabbet ile nazar edip bakarsan sadaka verirsin. Tebessümünün, muhabbet ile bakışının karşılığında sevgiyi kazanırsın. Ayrıca bir de kulun sahibinden sevgiyi kazanırsın. İşte bu, muhabbet alışverişidir.

Aynı şekilde Allah yolunda bir şeyi infak ederken de infak ettiğin kişi seni sever, sen de infak ettiğin kişiyi seversin. İnfak ettiğin kişi fıtratını bütünü ile kaybetmemiş ise, istese de istemese de seni sever; çünkü o anda ona sevgini ispatlamış olursun. Bununla beraber senin de infak ettiğin kulu sevmen gerekir; çünkü o kuldan dolayı Allah’ın emrini yerine getirmiş, Allah’ı o infak ettiğin şeyden daha çok sevdiğini, sadakatini ispatlamış olur ve Allah’ın sevgisini kazanırsın. Bu alışverişi yaparken infak ettiğin kişi; “bu nimet bu kuldan değil, o sadece bir vesiledir, onun üzerinden rabbim bana ikram etti” deyip seni sevdiğinde bu sevgisi Allah’a gider, dolayısıyla Allah’ı sevmiş olur. Bu yüzden kullar alışverişi birbirleri ile yaparken aslında alışverişi Allah ile yapar.

Allah ehaddır; zatında bir olandır ve bütün varlığa olan tecellisi aşktır, aşktandır.

Allah sameddir. Hiçbir şeye muhtaç olmayan, her şeyin kendisine muhtaç olduğu zattır. Her şey varlığını Allah’a borçludur, her şey Allah’a muhtaçtır. Allah’ın tecellisi bir an duracak olsa her şey yok olur. Varlığı varlıkta durduran Allah’tır. Her şey varlığı ile ona muhtaç olduğu gibi bütün varlık, varlığını devam ettirebilmek için yine Allah’a muhtaçtır. İnsan da ebedi hayatını kazanması ve Hz. İnsan olabilmesi için Allah’a muhtaçtır. Bütün varlık her haliyle her an Allah’a muhtaçtır.

Samed; bir de boşluk kabul etmeyen, boşluğu olmayan, dolu olan demektir; yani hiçbir boşluk yoktur. Boşluk yoksa o halde kainatta boşluk dediğimiz, boşluk olarak gördüğümüz o yerde sadece aşk vardır. Bütün varlıkta gördüğümüz, göremediğimiz, bildiğimiz, bilemediğimiz, aklımıza gelsin veya gelmesin, her ne varsa hepsinde var olan tek bir şey vardır; o da aşktır.

Varlıkta görünen şey sadece bir görüntüdür. Allah öyle görünsün, öyle anlaşılsın, daha doğrusu aşka perde olsun diye öyle tecelli etmiştir.

Peki, varlık neden aşka perdedir, aşkı hemen görseydik, hemen onun içine atlayıp yansaydık olmaz mıydı? -Olmazdı, aşkı kazanmak bir emek gerektirir; çünkü aşk çok kıymetli, çok değerlidir ve aşktan daha değerli hiçbir şey de yoktur.

Aşka “zati tecelli” dedim. Aşk, Allah’ın zat isminin tecellisidir ve her şeyde, bütün isimlerde, sıfatlarda mevcut olandır. Varlığı diri tutan, bununla beraber varlıkta tutan bu aşktır. Mesela; biri öldüğünde bedeni bir elbise gibi soyulur ve geriye bir tek o ölenin hakikati kalır ve o da Allah’ın huzuruna gider. Bununla ilgili olarak Allah ayet-i kerimede; “(öldüğünüzde) varacağınız yer Allah’ın huzurudur”144 buyurur. Allah’ın huzuruna giden, insanın bedeni değil o aşktan, muhabbetten olan, Allah’ın; “nefahtu fîhi min rûhî”145 dediği ve insana nefhettiği ruhtur. Gerçi ona da günahtan, yanlıştan, eksikten veya sevaptan bir elbise giydirmişiz; yani onun da bir elbisesi vardır ama bu beden gibi değildir.

Evet, Allah sameddir, boşluk kabul etmez. Boş olan hiçbir şey yoktur, hiçbir boşluk yoktur. Bu durumda aslında yediğimiz, içtiğimiz, alıp verdiğimiz nefesimizin hepsi aşktır ve bu aşktan başka da bir şey yoktur. Aşkı yiyen, içen, nefes olarak alıp veren, aşkın da ta kendisidir; çünkü kendisi aşk olmasa ne aşktan yiyebilir, ne içebilir, ne de nefes alabilir.

Hepimiz perdenin arkasındayız, perdeyi görüyoruz; yani taşı, toprağı, insanın bedenini, halini görüyor, onunla alışveriş yapıyor, ticaret yapıyor, gülüyor, ağlıyor, üzülüyor, seviniyoruz. Bunların hepsi perdenin arkasıdır. Bu perdeyi mutlaka aşmamız, yırtmamız gerekir. Perdenin arkasında olduğumuzu bilir, anlarsak bu perdeyi geçme imkânımız olur.

Perdenin arkasındaki perdeye yansır, bu yüzden perdenin arkasından perdeye yansıyanı görürüz. Mesela; bazen bir rüya gördüğümüzde ertesi gün o rüyanın olduğu gibi çıktığını görürüz. Bu rüya olduğu gibi çıktıysa bu durumda onu çok yakın bir yerden; yani perdenin arkasından gelirken seyrettik, biraz daha şifreliyse biraz daha yukarıdan seyrettik demektir.

Bir örnek daha vermek gerekirse; biri rüyada birinin kaza geçirdiğini görür, sonraki gün ya da iki gün sonra bakar ki rüyada gördüğü gibi aynen o kişi kaza geçirmiştir. İşte, kişi bunu perdenin arkasından seyreder. Allah, kimi insanların ruhlarını uyurken alır146 ya, işte ruh, yaptığı bu yolculuk esnasında perdenin arkasından perdeye doğru geleni seyreder.

İnsan öldüğünde bütün perdeler kalkar, dolayısıyla insan hem melekût âlemini görüp, melekleri seyreder hem de diğer âlemi görüp o âlemden dünyayı seyreder; ama seyrederken buranın bir perde olduğunu görür ve bilir. Bu yüzden “eyvah” der; ama artık iş işten geçmiştir.

“Allah sameddir, boşluk kabul etmez” dedim. Peki, şimdi sorsam; madem Allah boşluk kabul etmiyor, o halde bu durumda boşluk yok demektir. Peki, boşluk yoksa biz bu durumda neredeyiz! Var olduğumuzu biliyoruz, Allah boşluk da kabul etmiyor. Zaten her yer tecelli ile doludur. Allah ayet-i kerimede; “rabbin, insanları çepeçevre ihata edip kuşatmıştır”147 buyuruyor. Rabbin seni ihata etmiş, sen neredesin! Allah bizi ihata etmiştir, bize bizden daha yakındır,148 nereye dönersek dönelim Allah’ın veçhi ordadır;149 ama biz “seni görmek istiyoruz, cemalini bize müşahede ettir” deyip feryat ediyoruz. Bu durumda bir sorun yok mu? -Ebetteki bir sorun var! Sorun bizdedir, bizim anlayışımızdadır.

İnsan bakmadıkça göremez, bu yüzden görebilmek için bakmak gerekir. Mesela; baş gözünün görebilmesi için mutlaka bir ışığın olması, ışığın olması yetmez, bir de görülecek yerde bir varlığın, bir nesnenin olması gerekir. Bu ışık nesneye vurup, oradan bize yansıyacak ki göz onu algılayabilsin. Yoksa karanlıkta bir şey göremez ve onu algılayamaz.

Gözünün görmesi için ışığın ve o yerde bir varlığın olması gerektiği gibi perdenin arkasını görebilmen için de sana lazım olan tek bir şey vardır; o da aşktır. Bu aşk sende olmazsa aşkı göremezsin, ancak sende aşk olursa görebilirsin. Bu nedenle bir tek vuslat kapısı vardır; o da “aşktır” ve “aşktan öteye yol yok, aşktan başka yol yoktur” diyoruz. Bu yüzden perdeyi geçebilmen için âşık olman, aşk olman lazım. Bu aşkın, gönlünde her zerreye öyle bir tecelli etmesi lazım ki aşk olup o perdeyi geçebilesin.

Mesela kendim için söyleyeyim;

Yeminle söylüyorum, kendimde aşktan başka bir şey bilmiyorum, bulmuyorum; çünkü bende aşktan başka bir şey yok. Bir tek aşkı biliyorum ve ondan başka bir şey bilmiyorum, arasam da bulamıyorum; yani sadece aşk vardır. Sadece seviyorum; ama bu sevgim öyle sıradan bir sevgi de değildir. Allah’ı seviyorum, Allah için seviyorum, Allah’ın tecelli ettiği her şeyi seviyorum, onun bana olan muamelesini, bana “seni seviyorum” demesini seviyorum. Aynı şekilde onu sevmeyi, ona “seni seviyorum” demeyi seviyorum. Tek kelimeyle sevmeyi seviyorum ve bende bu sevgiden başka da bir şey yoktur! Bu, birini sevdiğimde de böyledir; yani sevdiğim kişide hiçbir şey göremiyor, sadece güzellik görüyor ve onu seviyorum. Onu sevince de sıradan bir sevgiyle sevmiyorum, sanki gönlümden sevdiğim o kişinin üzerine bir derya dolusu sevgi gidiyormuş gibi seviyorum.

Mürşid-i kâmil davet ederken böyle davet eder. Mürşid-i kâmilin özel olarak sevmesi ayrı, manevi olarak taşıyacaklarını sevmesi ayrı şeydir. Kişi bunu tatmazsa ve anlamazsa bu sevginin o perdeden geçmesine müsaade etmeyecek kadar kendini kapatmış demektir. Bu yüzden biri bunu anlamadıysa ona söylenecek tek söz vardır. O da; “eşek hoş laftan ne anlar” sözüdür.

Allah'ın Samed ismini söyledik. Samed ismi; boşluk kabul etmeyen, bütün varlığa, her şeye tecelli eden demekti. Peki, biz neredeyiz? -Biz Allah'ın tecellisine gark olmuş şekildeyiz. Bu yüzden; “yediğimiz, içtiğimiz ve aldığımız nefes sadece aşktır” dedim.

Allah'ın Samed isminden sonra Aziz ismi gelir. Aziz; güç, kuvvet, bu güçten, kuvvetten tecelli eden şeref demektir. Allah azizdir, güç ve kuvvet onundur.

Hiç kimsenin sevgiden başka gücü yoktur. Allah'ın Aziz ismi bir kula tecelli ettiğinde o kulun sevgiden başka gücü olmaz. Sevgiden, muhabbetten daha güçlü bir güç de yoktur. Mesela; bir çocuğu severiz ve o sevdiğimiz çocuk bizi peşinden koşturur. Bizi onun peşinden koşturan şey sevgidir. Sevgi olmazsa o çocuk bize bunu asla yaptıramaz.

Aynı şekilde meşhur sevenler vardır; Ferhat, Şirin için dağları deldi, Mecnun, Leyla için çöllere düştü, Kerem, Aslı için cayır cayır yandı. Bunu onlara yaptıran aşktır. Biz aşkı kaybetmişiz. Zaten sorunumuz da budur; yani bu aşkı kaybettiğimiz için böyle kütük gibi kalmışız, aşksız yaşamaya çalışıyoruz. Aşksız insan; ruhsuz insandır, ruhunu kaybetmiş insandır. İnsan kendinden o kadar perdelenmiştir ki o aşkı artık kaybetmiştir ve tadamaz.

Allah azizdir, bütün şeref, güç ve kuvvet ona aittir. Kulunu kendine çeken odur. Kulunu Allah’a çeken şey nedir? -Allah’taki şereftir. Kul, şerefini, aşkı, muhabbeti Allah’tan alır. Kula şerefi kazandıran şey onun imanıdır; yani Allah’a olan sevgisi ve yakınlığıdır. Demek ki izzet ve şeref aşkmış.

Allah'ın Aziz isminden sonra Allah’ın Hamid ismi gelir. El hamdu lillâhi rabbil âlemîn: “Hamd, övme ve övülme âlemlerin rabbi olan Allah’a aittir.”150 Hamd, fiildir, hamid ise isimdir. Allah zati itibari ile övgüye layıktır.

Bunu nasıl anlamak gerekir?

Allah, sevdiği için, sevilmeye layık olduğu için övgüye layıktır. İnsanı överken övmek de Allah’a aittir. Allah, insanı sevgisi, imanı, âbdiyeti üzerinden över; yani insanı övgüye layık hale getiren yine onun sevgisi, aşkı ve muhabbetidir. Yoksa “ben şunu yaptım, övgüye layık oldum” demek yanlış bir tavırdır. Böyle diyerek araya perdeyi koymuş, kendini başka onu başka görmüş, böylelikle ters tarafa doğru gitmiş olursun. Sen bu durumda hiçbir şey anlamamışsın demektir. Allah’ı sevdiğin için övgüye layıksın, onu sevmeyi sevdiğin için, o seni sevdiği için, sevildiğin için övgüye layıksın.

Allah hamiddir, övendir; sevdiğini öven, kendisini sevenleri övendir. Övgü, hamd; bütünüyle sevmek demek, aşk demek, muhabbet demektir. Seviyorsak överiz, sevmediğimiz şeyi övmeyiz.

Sohbetin başında söyledim, Allah, ayet-i kerimede; “(Ey iman edenler!) Allah ile yaptığınız alışverişten dolayı sevinin”151 buyurur. Yani; “Ey iman edenler! İman ettiğini iddia edenler! Ey Allah’ı sevdiğini iddia edenler! Var mı sevginiz? Varsa bu sevginiz ile ticaretinizi yapın. Sizin ticaretinizi bu sevgi ile yapmanız lazım. Sermayeniz varsa yaparsınız. Haydi, bu alışverişinizi benimle yapın, alışverişinizi, ticaretinizi benimle yapacaksınız. Yaptıysanız bu ticaretten dolayı sevinin. Başka bir şeye sevinmeyin; çünkü sevinilecek başka bir şey yoktur. Sermayeyi size verdim, haydi alışverişinizi benimle yapın” buyurur, Allah.

Kulluk, hayat bundan ibarettir. Sermayeyi Allah verir. Bu sermaye; aşktır, muhabbettir. Bununla beraber Allah; “bu ticaretini, alışverişini benimle yapacaksın, benimle yapıp kazanacaksın. Sen bir yaparsan ben sana en az on veririm, yüz veririm, yedi yüz veririm, hesapsız, sınırsız veririm. Yalnız verirken niyetine, imanına, aşkına, muhabbetine göre veririm” buyurur. Bu durumda alışverişi kiminle yaptığımıza bakalım.

Allah ile alışveriş yaparken neyi kazanırız?

Allah ile alışveriş yaptıkça sevgiyi kazanırız; insana iyilik yaptığımızda insanın sevgisini, hayvana iyilik yaptığımızda hayvanın sevgisini kazanırız. Alışveriş yaptıkça canlı cansız bütün varlığın sevgisini kazanırız. Sevgiyi her kazanışımızda gönlümüz genişler. Gönlümüz her neyi severse onun sevgisi kadar genişler. Bu sevgi alışverişini yaptıkça gönül öyle bir hal alıp genişler ki bütün kâinatı içine koysan sahraya bir çöpü koymuş gibi olursun. Böylelikle gönül genişleyince Allah oraya tecelli eder; çünkü böyle bir gönül artık Allah’ın tecellisini alabilir; yoksa tas kadar gönle Allah'ın bir ismi tecelli etse o gönül tek bir tecelliyle dolar. Dolunca da o kişi; “ben rabbimi bildim, tanıdım” deyip öyle zanneder.

Mesela Mevlana; “merkep izinde su görüp deryayı gördüm sanma” buyurdu ya. Ve bununla ilgili bir hikâyede anlatır ya; eşek yürürken ardında iz bırakır, yağmur yağdığında da eşeğin o ayak izine su dolar. Sonra rüzgâr bir saman çöpünü savurup merkebin izine dolan suyun içine düşürür. Bir sinek de gelip o saman çöpüne konar. Sonra sinek; “herhalde derya dedikleri şey bu olsa gerek, benim bu üstüne çıktığım da gemidir” der. İşte bir şey bilmeyenler, bildiğini zannedenler de böyle düşünür; yani ufak bir şey gördüklerinde “ben anladım” derler. Böyle bakanlar sadece merkep izinde suyu görürler. Demek ki büyüklükleri sinek kadarmış ki merkep izine dolan suyu deniz, saman çöpünü de gemi sanırlar.

Aşktan öteye yol yok, aşktan başka bir şey yok, dedik. Ne demiş Fuzuli; “aşk imiş her ne varsa âlemde, meğer gerisi kiyl-u kâl imiş.” Yani gerisi boş lafmış.

Allah'ın Hamid ismini kısaca anlattık. Bundan sonra Allah’ın Vedud ismi gelir. Allah’ın isimlerini nüzul sırasına göre anlatmaya çalışıyorum. Allah ayet-i kerimede; Ve huvel gafûrul vedûd:152 “O (Allah) ğafurdur, veduddur” buyurur. Yani; “kulum sen hala anlamadın mı? Seven benim, sevilen benim, sevmekten, aşktan başka bir şey yok. Artık bunu anla” der. Ne demişler; “sözün tamamı aptallara söylenir.” Bu son sözdür.

Allah veduddur; sevendir, sevilmeyi isteyendir, Allah’ın istediği de budur. Kazanacaksan sevginle kazanman gerekir, sevgiyi kazanmaya çalışman gerekir. Başka bir şey yok!

Allah veduddur; sevendir, sevilendir, sevilmeyi isteyendir, aşktır muhabbettir. Allah’ın zati varlığından tecelli eden aşktır. Allah’ın zati varlığını ne akıl idrak edebilir ne de anlaşılabilir. Allah perdeyi aralayıp gösterebilir mi? -Elbette ki gösterebilir; ama orda ne söz söylenebilir ne de herhangi bir şekilde akla bir şey gelebilir. Allah varlıktan, hayale, düşünceye gelmekten, münezzehtir. Anlayacağımız; zati tecelli sadece aşktır, aşktan ibarettir.

Bütün bunları anlatırken eğer bilgimize göre anlatırsak ya da “kitapta gördüm böyle yazıyordu” dersek olmaz. Zaten sorun da buradadır. Vuslat yolculuğunun yapılamamasının sebebi budur. Öyleleri var ki; kitaptan okur ya da birinden dinleyip bilgi alır, bilgiyi alınca da perdenin arkasına geçtiğini zanneder ve “ben biliyorum” der. Böyleleri bilgiyi gerçek zanneder. Oysaki bilgi, o yolu yürümek içindir. Bu bir yol, senin de bu yolu yürümen, bu perdeden geçmen gerekir. Bunları bilmenle oraya gitmen farklı şeylerdir. Haydi, diyelim ki anladın, anlaman seni oraya taşımaz, sana bir şey de kazandırmaz; yani “ben suyu biliyorum” demekle su içmek aynı şey olur mu, suyu içmedikçe suya kanmazsın. Kanman için suyu içmen gerekir. Aynı şekilde “havayı biliyorum” demekle hava almış olmazsın; çünkü nefes almadıkça havayı bilmen herhangi bir şekilde nefes alman demek değildir. Bu yüzden; “sevmeyi biliyorum” demekle sevmiş olmazsın. Senin sevgiyi bilmen değil bir de sevmen gerekir. Sevmedikçe bunu asla anlayamazsın.

Evet, Allah veduddur; sevendir, sevilendir. Eğer bir şeyi anlatıyorsak onu yaşadığımız, tattığımız içindir, mutlaka yaşadığımızı, tattığımızı anlatıyoruz. Yaşadığını, tattığını anlatmayanlar kim olursa olsunlar yalan söylemişlerdir ve bunun hesabını veremezler. Yani bilmediğin bir şeyi niye anlatıyorsun, bunun hesabı var. Allah; “kulum sen bunu nerden biliyorsun” diye sana sormaz mı? Eğer sen; “ya rabbi sen bunu bana gösterdin” demezsen, diyemezsen bunun hesabını veremezsin.

Evet, inşallah hep beraber aşk alışverişimizi Allah ile yapacağız, alışverişi birbirimizle yapacağız. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “cennete giremezsiniz iman etmedikçe iman etmiş olmazsınız birbirinizi sevmedikçe”153 buyurur. Bu, birbirinizle aşkın alışverişini yapmadıkça demektir. Yani “aşkın alışverişini birbirinizle yapmazsanız cennete giremezsiniz. İman ettiğinizi iddia ederek de yalan söylüyorsunuz, iman etmemişsiniz” dedi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz. Eğer böyle değilse, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böyle demiyorsa söyleyin!

Evet, birbirimizle aşk alışverişi, aşk ticareti yapıp birbirimize kazandıracağız. Sermayemiz bol ve sınırsızdır, istediğimiz kadar kullanalım, bitmez. Allah bize her anda bu sermayeyi kullanma imkânı verip; “haydi kulum, sermayeyi kullan, alışverişi yap. Kullarımla yaptığın bu alışveriş benimle yaptığın alışveriştir. Benim size ihtiyacım yok; ama bak, birbirinizle bu alışverişi yapasınız diye sizi birbirinize muhtaç ettim” demiştir.

Cennet; “Allah'ın, kuluna olan sevgisinin, muhabbetinin tecellisidir” demiştim. Bu muhabbeti, yaptığımız alışverişle kazanırız. Ne kadar insanı sevdik, yardım edip sevindirdiysek o kadar kâr elde ederiz. Akşam olduğunda kendimizi hesaba çekerken; “ben bugün bu kadar iyilik yaptım” demek yerine; “ben kimin gönlünü kazandım, hangi gönülden ne kadar sevgi kazandım, kimi ne kadar sevdim, ne kadar sevindirdim, onun sevgisine ne kadar layık oldum” deyip kendimizi böyle hesaba çekmemiz gerekir.

Bu anlattığımız yerde mezhep olmaz, tarikat olmaz, bilgi olmaz, ilim olmaz; orda sadece aşk vardır. Aşkın olduğu yerde aşktan başka bir şey olmaz. Aşka, muhabbete gark olunca böyle olur. Kimin ne olduğu, kimin kim olduğu aşığı ilgilendirmez; çünkü âşık aşkın alışverişinde, ticaretindedir. Aşkın alışverişini yapan kişiyi, biri Yahudi’ymiş, Hıristiyan’mış, Mecusi’ymiş bunlar ilgilendirmez; çünkü âşık, Allah ile yapacağı alışverişine, ticaretine, kazancına bakar. Bunu bilenler bilir.

İnsanda öyle bir alışverişin, ticaretin olması gerekir ki kendisi saf aşk olana kadar bunun devam etmesi gerekir. İnsan ne zaman aşktan başka bir şey görmedi, işitmediyse, her neye bakarsa baksın aşk ile bakabildiyse, bakınca oradan gelen o aşkın tecellisi kendisini sarhoş ettiyse isterse taşa baksın, bu fark etmez, işte böyleleri aşkı ve muhabbeti saçar. Bu yüzden böyle bir insan nereye bakarsa baksın aşkı, âşıklığı, maşukuna âşıkları görür, böylelikle aşka gark olur ve o aşkın içinde aşk olur. Âşık insan, Hz. İnsan, iman olmuş insan, aşk olmuş insan, sevilen, bunlarla beraber maşuk olmuş insan budur; çünkü onu Allah seviyor.

Allah hepimizi âşıklardan eylesin inşallah! Aşkı anlayanlardan, aşkın kıymetini bilenlerden eylesin inşallah! Aşkın iman olduğunu, Allah isminin tecellisinden olduğunu bilenlerden, bunu görenlerden, tadanlardan, yaşayanlardan eylesin inşallah! Allah bizi kendisine âşık olanlardan, aşk ile bakıp nazar edenlerden eylesin inşallah! Allah bizi birbirimizle aşkın alışverişini yapanlardan eylesin inşallah!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Hadimi, Berika, 2, 33; Aliyyu’l-Kari, Mirkat, 8, 3453 ↩
  2. Tövbe /111 ↩
  3. Bakara /7 ↩
  4. Yâsîn /18, Mâide /36, Bakara /104, Âli İmran /77 ↩
  5. Hac /57, Mücâdele /16, Âli İmran /178 ↩
  6. İhlas /1 ↩
  7. Tirmizi, Birr, 36 ↩
  8. Hûd /4 ↩
  9. Hicr /29, Sâd /72 ↩
  10. Zümer /42 ↩
  11. İsra /60 ↩
  12. Kaf /16 ↩
  13. Bakara /115 ↩
  14. Fatiha /2 ↩
  15. Tevbe /111 ↩
  16. Burûc /14 ↩
  17. Müslim, Îman, 93; Tirmizi, Sıâtu’l-Kıyâme, 56 ↩