close

VUSLAT YOLCULUĞU 4

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Aşkı, muhabbeti anlatıyorduk; aşktan öteye yol yok, aşktan başka yol yok, demiştik.

Biliyorsunuz daha önce Aşk, Âşık, Maşuk sohbetlerini yapmıştık. Aşksız insan ölüdür, âşık ise; Allah ile diridir, demiştik. İşin hakikati, özü böyledir. Kişinin hali ne olursa olsun bunun böyle olduğunu bilmesi gerekir. Biri gece gündüz ibadette de olsa, secdede de olsa eğer sevmiyor, sevilmiyorsa bu durumda hayattan hiçbir şey anlamamış, kendini de anlamamış, tanıyamamıştır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “sevmeyen ve sevilmeyende hayır yoktur”64 buyurmuştur. Bu durumda sevmek yetmez, insanın sevilmesi de gerekir. Bu yüzden kişi ne kadar sevildiğine bakmalıdır.

Daha önce söylemiştim; bütün varlığı, kâinatı, yaratılışı, Allah’a kulluğu, âbdiyeti, imanı, Allah’a teslimiyeti, edebi iki kelimeyle anlat deseler, söyleyeceğim iki kelimedir. O da; “seni seviyorum” kelimesidir. “Seni seviyorum” kelimesi her şeyi anlatır ve izah eder. Seven Allah’tır, kulundan da sevgisine karşılık olarak kendisini sevmesini ister. Allah, kulunun üzerinden kendi güzelliğini sever, bu yüzden onu kendine halife kılmıştır. Bununla beraber Allah yarattığı her şeyi kulunun hizmetine vermiştir; çünkü onu seviyor ve kuluna da; “beni sev, imtihanı sev, öğrenmeyi sev, anlamayı sev” demiştir.

Allah ayet-i kerimede; “de ki: babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşiniz, aşiretiniz, kazandığınız mallarınız, kesada uğramasından korktuğunuz ticaretiniz, hoşunuza giden evleriniz, sizin için Allah’tan, onun resulünden ve Allah yolunda cihad etmekten daha sevgili ise artık, Allah’ın emrini bekleyin”65 buyurur. Bu; belanızı bekleyin, gazap geliyor demektir.

Allah’ı her şeyden çok sevmek gerektiğini anladık. Onun resulünü de sevmek gerekir; çünkü resule olan sevgi Allah’a gider. Allah “onu seveceksin”66 deyip resulü sevmeyi emreder. Resulü seveceksin hem de canından çok seveceksin. Seveceksin ki ona benzeyebilesin, ondakini alabilesin, o, senin gönlüne tecelli edebilsin, gönlüne aksetsin.

Bir de Allah yolunda cihad etmek senin için sevgili değilse belanı, gazabı bekle, dedi Allah. Allah yolunda cihad etmek demek; Allah’ın bizi tabi tuttuğu imtihanı karşılamak demektir. Allah bizi hangi imtihana tabi tutarsa tutsun, bu imtihanı sevmek, imtihanı kazanabilmek için de cehd edip, bu cehdi sevmek gerekir. Dolayısıyla imtihanı kazanmayı sevmek, onu imtihan olarak görmek, sonra cihad etmek lazım; çünkü bu cihadı, bu imtihanı sevmenin karşılığında kazanacağımız şey; Allah’ın sevgisi, Allah’ın yakınlığı, Allah’ın tecellisidir. Hangi musibet, hangi bela, hangi dedikodu, hangi iftira, hangi hastalık olursa olsun, her zaman için bu böyledir. Yoksa; bu hayatı, imanı, İslam’ı, Allah’a teslimiyeti, Müslümanlığı, imtihanı, Allah’ın üzerimizdeki muradını, varlığı, hiçbir şeyi anlamamış oluruz. Aşk ile, muhabbet ile bakmazsak bu böyledir.

“Seni seviyorum” kelimesini anlamazsak hiçbir şeyi anlayamayız. “Dünyaya öylesine gelmişiz, Allah bizden ibadet yapmamızı istiyor, ben benim, o da odur, hatta o kimdir onu tanımıyorum” demek Allah’ı anlamamaktır. Hatta bu konuda haddini aşıp; “Allah bizim için vardır” diyenler bile mevcuttur. Kendi rezilliklerini, kendi köpekliklerini görmeden “işte bu böyle söylüyor” diyorlar. Haydi bakalım! Sen kendini ne zannediyorsun! İnsan, ilahlık taslayıp, Allah’ı hizmetçisi gibi görür mü! Kulluk bu mudur! Böyle yapanlar bunu bir de marifet zanneder. İşte insan, şeytana tabi olunca böyle olur.

Her şey aşktan ibarettir ve her şeyin hakikati de böyledir; yani her şeyin hakikati aşktan ibarettir. Allah’ın isimleri de Allah’ın sevgisinden dolayı tecelli eder. Allah’ın sevgisinden tecelli etmeyen hiçbir esması yoktur. Daha önceki sohbetlerimizde görmüştük; “Allah” ismi aşk demekti, muhabbet demekti, aklını kaybedercesine sevmek, canını kurban edecek kadar sevmek demekti, sevilen demekti. Her şey, bütün isimler “Allah” isminden tecelli eder.

Bu yüzden hangi muameleyle karşı karşıya kalırsak kalalım, bu mutlaka Allah’ın sevgisinin muamelesidir; çünkü bu muamele onun sevgisinden, muhabbetinden tecelli eder.

Bunu böyle anladığımızda, buna böyle iman ettiğimizde, daha doğrusu Allah’ın isimlerinde böyle bir marifete sahip olduğumuzda bize olacak olan şey; sadece aşktan, muhabbetten sarhoş olmaktır.

Her halükârda Allah’ın isimlerinin tecellisiyle, Allah’ın muamelesiyle karşı karşıya kaldığımız için bu isimlere karşılık vermeliyiz. Peki, karşılığı nasıl vermemiz gerekir? -Allah’a; “sen beni seviyorsun, bana böyle muamelede bulunuyorsun, ben de seni seviyorum” diyerek karşılık vermemiz gerekir.

“Ben de seni seviyorum” demek hangi ayete göre olur?

Ben özetle söylüyorum siz bütün ayetlere göre anlayın. Allah ayet-i kerimede; “Allah bütün insanları Âdem’in belinden alıp, onlara; ben sizin rabbiniz değil miyim” buyurduğunda aynen böyleydik. Allah’ın kudreti böyledir. Allah sadece şuandaki halimize değil doğumdan ölüme kadar; elli yaşına, yüz yaşına gelinceye kadar her andaki halimize, durumumuza hitap edip; “ben sizin rabbiniz değil miyim” buyurur.

Bunu neden böyle anlamamız gerekir?

Dikkat edilirse Allah ayet-i kerimede; “Allah, insanın ruhuna hitap etti” demedi, “Âdem’in belinden zürriyetini aldı” dedi; çünkü onun belinden zürriyetini alınca böyle olması gerekir. Allah, dünya hayatına, yaşadığı bütün hayata göre insana; “ben sizin rabbiniz değil miyim” deyip böyle hitap etti ve o andaki o aşk, o muhabbet sarhoşluğuyla hepsi “kâlû belâ şehidnâ”67 dedi.

Hayatı yaşarken her anda mutlaka “kâlû belâ” dememiz; yani her anda “ya rabbi! Ben şahidim ki bu muameleyi yapan sensin. Sen bizim rabbimizsin, melikimizsin, malikimizsin, mülkün meliki, malikisin, mülk senindir, ben de sana aidim. Dolayısıyla melik sensin, muameleyi sen yapıyorsun ve bu muamele senin rabliğinin tecellisidir. Sen benim rabbimsin, ben de seni seviyorum, senin işini seviyorum” dememiz gerekir.

Eğer bir an için herhangi bir imtihanda rabbimizin muamelesini unutacak olsak bu durumda “belâ” dememiş, “hayır” demiş; yani “seni kabul etmiyorum” demiş oluruz. “Bunu falanca yaptı, şunu filanca yaptı, bunu da şunlar yaptı” diyemeyiz, böyle olmaz. Herkes bir şeyler yapıyorsa peki, Allah ne yapıyor! Hani hayat bir imtihandı!

Hayat; imanın imtihanıdır. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “hayat; iman ve imanı ispatlama imtihanıdır” buyurmuştur. Hayat, iman için vardır, imtihan da bu imanı ispatlama aracıdır. Her anımız böyledir. İman sevmektir, sevgiyi ispatlamaktır. Yoksa Allah’a itiraz etmiş, onu kabul etmemiş oluruz.

Bu yüzden her halükârda; “belâ şehidnâ; şahidim ya rabbi! Bunu sen yapıyorsun, onun için sen benim rabbimsin. Bana yaptığın muameleleri beni terbiye etmek için, beni büyütmek için yapıyorsun. Sen benim rabbimsin” dememiz lazım.

Rab; terbiye eden, büyüten, olgunlaştıran, kula büyümesi için her türlü imkânı sağlayan demektir. Yoksa Allah; “ben sizin rabbiniz değil miyim” derken burada başka bir ismini kullanırdı. Allah bir ayette hangi ismini kullandıysa o ayeti o isme göre anlamamız gerekir.

Mesela; Allah Er rahmân, allemel kur’ân:68 “Kur’an’ı öğreten rahman olan Allah’tır” ayetini buyururken orada Rahman ismini zikreder. Bunu nasıl anlamamız gerekir?

“Allah bunu rahmetiyle yapar, öğretirken de rahmetle öğretir. Bu, Allah’ın saf ikramıdır. Siz de öğretirken, öğretici olurken mutlaka bunu rahmetle, Allah’ın Rahman ismiyle yapmalısınız” diye ayet bizi uyarır.

Örneğin insanlardan bazıları; “çocuğa bir şey öğretirken çocuğu dövün. Hocanın vurduğu yerde gül biter” der, oysaki bu yanlıştır. Böyle saçma sapan bir düşünce olur mu! Orda azap biter, gül değil! Öğretenin rahman olması gerekir. Bu yüzden Allah hangi ismiyle neyi beyan ettiyse onu Allah’ın beyan ettiği o isimle anlamak gerekir.

Her şey aşktan ibaretse, muamele, Allah’tan ve Allah’ın o sonsuz muhabbetinden ibaretse, Allah bizim kazanmamız için sürekli bize imkân tanıyıp kazanalım diye muamelede bulunuyorsa o halde bizim de bu imtihanı sevmemiz gerekmez mi!

Bununla beraber cihadı da sevmemiz gerekir. Cihadı sevmeyen kaybeder. Biri rabbini, onun resulünü istediği kadar sevdiğini söylesin, o cihadı; o imanını ispatlama tavrını gösteremiyorsa bu durumda belasını beklesin, dedi Allah.69

Elbette ki anlattıklarımızın hepsi bütün insanlar içindir. Herkes rabbine dost olmak için, yakın olmak için, sevgili olmak için çaba, gayret sarf etmelidir. Herkes çabasına, gayretine göre bunu kazanır. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “cennet sekiz kattır, her bir katta bin derece vardır. Kim başka birinden bir dereceyle üstün olursa, aralarında yerle gök kadar fark olur”70 buyurur. Cennetliklerin arasında derece itibariyle bu kadar fark vardır. Bu yüzden Allah’ın kulları da böyle farklı farklıdır. Herkesten aynı şeyi beklemek gereksizdir, yersizdir. Elbette ki Allah bütün cenneti dolduracak ve Allah kullarını da bilir. Herkese düşen; rabbine koşmak, rabbine varabilmek ve gideceği en son noktaya varmak için çaba, gayret sarf etmektir.

Cehennem de böyledir. Cehennem yedi kattır. Cehenneme koşanların da çokça çaba, gayret sarf etmeleri gerekir; yani en aşağıya gidebilmeleri için çok çaba sarf etmeleri hem de cennete gidenlerden daha fazla çaba, gayret sarf etmeleri gerekir.

Neden?

Çünkü Allah, kulundan yana, kuluna nefhettiği ruhtan yanadır. Allah, kulunu sürekli kendine çağırır, kendine davet eder, cehenneme gitmesine mani olarak sürekli “gitme kulum” der. Kazansın diye, düşünce kalksın diye, rabbine dönsün diye sürekli kuluna imkân tanır. Bu; Allah’ın, kuluna olan sevgisinden dolayıdır.

İnsanlar cehenneme gitmez, cehenneme gidenler hayvan gibi hatta hayvandan daha aşağı olanlardır. Bu yüzden biri cehenneme gidiyorsa o kişi hayvandan daha aşağıdır.

Peki, bunlar kimlerdir?

Rabbini dinlemeyenler, rabbinin ayetlerini dinlemeyenler, Allah’ın gönderdiği nebilere, resullere iman etmeyenler, onlara tabi olmayanlardır. Allah böyleleri için ayet-i kerimede; “onlar hayvan gibi hatta hayvandan daha aşağıdır.”71 Bununla beraber “onlar kör, sağır, dilsiz, gönülsüzdür (kalpsizdir)”72 buyurur.

Kör olmaları nasıldır?

Hakikati görmemek için tüm çabalarını, gayretlerini sarf ederler. Hakikati işitmemek için kulaklarını kapatıp tıkayarak “duymadım” derler. Bin kere söylesen bile yine “duymadım” diye cevap verirler. Anlamamak için gönüllerine perde çekerler. Böyleleri cehenneme gitmek için büyük bir çaba, büyük bir gayret içinde olurlar. Böyleleri şeytanı davet edip; “gel biraz sohbet edelim” derler ve onunla sohbet edip, şeytanın verdiği vesveseyle meşgul olurlar. Ona arkadaş olur, onun verdiği vesveseyi Allah’ın verdiği vahiyden daha çok severler. Kul olmayı, âbd olmayı sevmek yerine nefislerini ilahlaştırır, ilah olmayı tercih ederler. “Ben şöyleyim, ben böyleyim, benim böyle olmam lazım, herkes beni sevsin, övsün” derler. Hatta yetmez, “mümkünse herkes bana secde etsin” derler. Güçleri ne kadarsa ilahlıklarını öyle ortaya koyar ve bu secdeyi yaptırırlar.

Bu secdeyi önce nerde yaptırırlar?

Önce evlerinde yaptırır ve “bu evin ilahı benim” derler. Kelimeyi böyle kullanmazlar; ama kendi gönüllerinde halleri böyledir. “Benim sözüm geçer, ben ne dersem herkes öyle yapacak, bunlar benim kullarımdır” derler. Ötekilerini Allah’ın kulu olarak görmezler; çünkü kendilerini kul olarak görmezler. Kendilerini kul olarak görmedikleri için onları da görmezler.

Mesela; eskiden büyüklerimiz kendi arkadaşlarına çocuklarını tanıştırırken arkadaşları onlara; “bu kimdir” diye sorduğunda “kölenizdir” diye cevap verirlerdi. Oysaki ne kölesi, nerden köleniz oluyor öyle! Çocuğun, Allah’ın sana emanet ettiği kuludur. Nerden köle oluyor! Onlar böyle söylerken ilahlıklarını söyleyip; “bana aittir, benim kölemdir, sana sattım, senin emrindedir” diyorlardı. Bu, küfür olan bir kelimedir. Böyle yapanlar elbette ki bunu yaparken bilmeden yaparlar. Yanlış yaptıklarından haberleri de yoktur, büyüklerini taklit ederler. Büyükleri öyle yaptığı için onlar da öyle yapar. Belki büyükleriniz aklını kullanmadı.

Allah ayet-i kerimede; “onlar derler ki; biz atalarımızın dinine uyuyoruz. Ya ataları aklını kullanmamışlarsa, doğru yolu, hidayeti bulamamışlarsa (yine onlara mı uyacaksınız? Siz aklınızı böyle mi kullanıyorsunuz)”73 buyurur. O halde büyüklere değil, Allah’ın resulüne uymamız ve ailemizi Allah’tan bir emanet olarak görmemiz gerekir.

“Aklımızı sonuna kadar kullanmak zorundayız” derken, bunu doğru anlamalıyız. Aklımızı Allah’ın vahyinin ışığında kullanmamız gerekir, yoksa anlayamayız. İnsan anladığı kadarıyla, ilme, marifete, bilgiye sahip olduğu kadarıyla büyüktür. Bu yüzden Allah’ın ilk emri “oku”74 dur. Oku! Rabbinin ismini oku, ismiyle oku, kendini oku, kendini rabbinle oku, rabbinin ismiyle tecellisini oku! Yani bir an bile rabbinden, kendinden, imtihandan gafil olma!

Her anda Allah’ın sevgisini kazanma ya da kaybetme imkânıyla, durumuyla karşı karşıyayız. Bu her an için böyledir. Bu varlıkta başka bir şey yoktur; çünkü aşktan başka bir şey yoktur. Kazandığın da kaybettiğin de Allah’ın sevgisidir. Allah’ın sevgisini kaybetmişsen Allah’ı kaybetmişsin, sevgisini kazanmışsan onu kazanmışsın demektir. Allah’ı kazandıysan her şey senindir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “rabbin sana verecek ve seni razı edecek”75 buyurur. Ama Allah’ı kaybettiysen bu sefer de kazandığın, kazanabileceğin hiçbir şey yoktur.

“Ben” demekten kurtulmamız, bunun yerine “Allah” dememiz gerekir. Bütün varlığımızla, her şeyimizle rabbimize aidiz. Allah bizi muhabbetinden, sevgisinden yaratmış, bize tecelli etmiştir. Söyledim, zati tecelli dedikleri; aşktır. Allah’ın bütün isimlerinde bu aşk tecelli eder; çünkü Allah’ın isimleri sevgisinden tecelli eder.

Etrafımıza baktığımızda herkesin; “ben, bence, bana göre, ben bunu istiyorum, ben şunu istiyorum” dediğini görürüz. Hani Allah’ı kabul etmiştik! Allah bizi kendisine âbd olmamız için, kendisini sevmemiz, bu sevgimizi ispatlamamız; yani bu sevgiyi kazanmak için cihat etmemiz, hatta bir de bu cihadı sevmemiz için yaratmıştır. Allah bizim cihadımızı; yani kendisi için gösterdiğimiz çabamızı, gayretimizi sever.

Bunu anlamak için bir de aşığı görmek gerekir. Âşığı görmek için önce Allah’ın nebilerine, resullerine bakıp, onların üzerinden aşkı, âşıklığı, âbdliği, kulluğu görmemiz gerekir; çünkü onlar bizim için örnektir. Onlar Allah’ın sevdiği, bununla beraber bizim için örnek kıldığı kullardır. Allah’ın kitabını okurken bunu çok net görürüz. Elbette ki onlara bakınca bunu görürüz, bakmazsak kendi kendimize bir şeyler üretmeye çalışırız.

Mesela; Hz. Âdem (a.s.)’a baktığımızda cennette azim gösterememişti, bilmemişti, anlamamıştı, unutmuştu. Allah ayet-i kerimede; “Âdem’e daha önce ahit vermiştik; ama o unuttu. Onda azim de bulmadık. Allah’ın yapma dediğini yaptı, sonra tövbe etti. İkisi de; rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Eğer sen bizi mağfiret etmez, rahmetinle muamele etmezsen biz hüsrana uğrayanlardan oluruz, dediler. Sonra Allah onların tövbesini kabul etti”76 buyurur.

Hz. Âdem (a.s.) bundan sonra hiç yanlış yapmamıştır; çünkü o, yanlışı bir defa yapmış, bir kere tatmıştır ve bu yanlışından sonra Allah’a hiçbir şekilde itiraz etmemiştir. Hz. Âdem (a.s.) bin sene yaşamış ve yaşadığı bu süre içerisinde başına ne gelirse gelsin, nasıl bir imtihana tabi tutulursa tutulsun, “rabbim Allah’tır, rabbim güzel yapıyor, ne yapıyorsa yapsın demek ki böyle gerekiyor, bize lazım olan, gerekli olan budur” demiştir.

Hz. Âdem (a.s.)’ın iki çocuğundan biri ötekini; yani Kabil, Habil’i öldürdü. Neden öldürdü? -Kabil, Habil’i “Allah niye seni seviyor” deyip öldürdü. Allah onlardan kurban isteyince ikisi de kurbanlarını getirip bir dağın başına bıraktı. Allah, Hz. Âdem (a.s.)’a; “kimin kurbanını kabul edersem bir ateş gelip o kurbanı yakar, kül eder, yok eder. Kimin de kurbanını kabul etmezsem o kurban orda kalır; yani ‘o kurbanı kabul etmiyorum, demiş olurum’ buyurdu.

Allah, Habil’in kurbanını kabul etti, Kabil’in kurbanını ise kabul etmedi; çünkü Kabil, kurbanını verirken gönülden vermemiş, işine yaramayan şeyleri getirmişti. Hâlbuki en sevdiğinden Allah yolunda vermesi gerekirdi; çünkü bu kurbanı Allah’a veriyordu.

“Kabil, Habil’e; ‘seni öldüreceğim’ deyince Habil de; ‘Allah, kurbanı takva sahiplerinden kabul eder’ dedi.”77 Yani Habil; “beni öldüreceğine takva sahibi olsan, bak rabbimiz bizden ne istiyor, bunun gereğini yapmaya çalışsan, dünyayı, emeğini Allah’ın önüne koymasan, Allah’ı her şeyden çok sevsen daha doğru değil midir, beni niye öldürüyorsun? Beni öldüreceğine takva sahibi ol. Allah’a karşı sorumluğunu yerine getir, sevgini, muhabbetini ispatla” demiş oldu; ama Kabil, iblise uyarak o yolu tercih etmedi.

Kabil, Habil’i öldürünce Allah onu sevdi mi? -Elbette ki sevmedi. Bu durumda Kabil, aklını kullanmamış oldu; yani rabbini anlamak için, rabbinin muradını anlamak için aklını kullanmadı. Bu, kıyamete kadar böyledir.

Bunların hepsi kıskançlıktan dolayıdır, herkes bir sevgi ister. Bu sevgi ya, Allah’ın sevgisidir ya da insanların sevgisidir. Kabil’in zihniyetinde olanlar Allah’ın birini sevdiğini veya insanların birini sevdiğini görseler, onun gibi olmak yerine, onu öldürmeyi tercih edip; “onu öldürün” derler.

Müşrikler de bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i hemen öldürmeye çalıştı. O da Medine’ye hicret etti; ama onu öldürmek isteyenler bulunduğu yer olan Medine’ye gelip, onu orada da öldürmeye çalıştı. Hâlbuki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz onlara hiçbir zarar vermemişti; ama “Allah niye onu seviyor? Allah’ın bizi sevmesi gerekir, sevilecek birisi varsa o da biziz” deyip onu kıskandılar ve öldürmeye çalıştılar. Zaten bütün mesele budur!

Ona tabi olup, onun gibi olmaya çalışıp, o sevgiyi kazanmak yerine; “sevileni ortadan kaldıralım” dediler ya da “onu yerden yere vuralım, ona çamur atalım, onu kötüleyelim, gıybetini yapalım, iftira atalım” dediler. Bunu böyle yaptıkça da ters tarafa gittiler. Tıpkı iblisin yaptığı gibi yaptılar.

İblis, Hz. Âdem (a.s.)’a secde etmemişti. Tövbe etmek yerine, Âdemoğullarını cehenneme göndermeye çalışarak kazanmayı umut edip, haklı olduğunu ortaya koymaya çalışmıştı. İblisi fikir, iblisi düşünce işte böyledir!

Aynı şekilde; Hz. Nuh (a.s)’ın oğlu boğulurken Hz. Nuh (a.s.); “(ya rabbi! Bana; seni ve ehlini kurtaracağım, demiştin). O, benim ehlimdendir” demişti. Allah ise ona; “o, senin ehlinden değildir” buyurmuştu. Yani senin ehlin sana iman edenlerdir. Oğlunun senden olabilmesi için sana iman etmesi gerekir. “Bununla beraber cahillerden olmamanı tavsiye ederim.” Daha doğrusu bilgisizce, bilgin olmayan bir konuda duada bulunmamanı tavsiye ederim, dedi Allah. Hz. Nuh (a.s) da; “cahillerden olmaktan sana sığınırım ya rabbi”78 dedi. Yani “özür diliyorum, sözümü geri alıyorum, anlamadığım, bilmediğim için söyledim” dedi.

Gördüğünüz gibi Allah hiç kimseyi affetmiyor. Allah, kulundan kulluk istiyor. Kişi bir peygamber çocuğu olsa da, babası bir peygamber olsa da bu böyledir. Aslında Allah, Hz. Nuh (a.s.)’a; “onun sahibi benim, onu ben yaratmışım, onu dünyaya senden gönderdim diye sen ona benden daha mı yakın oluyorsun? Böyle cahil olma, cahilce konuşma” demiştir. Biz de çocuğumuza; “benim çocuğumdur” deyip kendimize göre hesap yapıyoruz. Hatta onun hesabını yaparken kendimizi ateşe atıyoruz. Onun sahibiymişiz gibi ona muamele yapıyor, çocuğumuzu asıl sahibine teslim edemiyoruz. Allah, kuluna; “senin benden başka sevgilin yok, evladın da olsa, eşin de olsa, sevdiğin de olsa benimle muhatap olduğunda hiçbiri yoktur” der ve kulundan istediği de budur.

Hz. İbrahim (a.s.)’a baktığımızda da aynı şeyi görürüz. Kul için hiçbir şey olmadığı gibi, kul kendi canının hesabını da yapamaz; yani kul, maşuku karşısında canının hesabını yapma hakkına sahip değildir. Bu yüzden Hz. İbrahim (a.s.) kendi canından geçmiştir; çünkü onun gerçek canı, onun sahibi olan Allah’tır. Hz. İbrahim (a.s.) bunu idrak etmiş, bunu anlamıştır. Bundan dolayı kendisine nefhedilen ruhunu da, zahiri varlığını da düşünmemiş, sahibini, maşukunu görmekten dolayı artık kendini de görmemiştir.

Nemrut, Hz. İbrahim (a.s.)’ı ateşe attığında Hz. İbrahim; “beni ilgilendirmez” deyip Allah’a hiçbir şekilde itiraz etmedi. Neden? -“Çünkü ben ona aidim. Allah beni görüyor, beni biliyor, benim ne halde olduğumu, benim ne istediğimi biliyor, bir de bunu dilimle söylemem doğru değildir. Benim vekilim Allah’tır. O, ne güzel vekildir. Benim için ondan başka bir şey yok” demişti. İşte bu, Allah’ın sevgisine gark olup sevgisinde kaybolmaktır.

Nemrut’un Hz. İbrahim (a.s.)’ı ateşe atmasına Allah neden müdahale etmedi?

Çünkü kulunun en yüksek makama çıkmasını istedi. Kul, Allah için öyle bir tavır göstermelidir ki ateşe atılırken bile itiraz etmemelidir. Diğer kullar, sonradan gelecek olan kullar onun kulluğunu görsün, aşkı, muhabbeti, âşıklığı, aşığı görsün diye müdahale etmedi. Allah ayet-i kerimede Hz. İbrahim (a.s.) için; “Allah, İbrahim’i dost edindi”79 buyuruyor ya, insanlar da Allah’a dost olmak istiyorlarsa bu tavrı göstersin, gösterebilsin diye Hz. İbrahim’in ateşe atılmasına müdahale etmedi.

Bu nedenle Allah’a dost olmak istediğini iddia edip, “ben de Allah’a dostluğu istiyorum” dersen o zaman Hz. İbrahim (a.s.) gibi yapman lazım. Ateşe atılırken dahi “ya rabbi! Beni kurtar” bile demeyeceksin. “Sen bilirsin ya rabbi” diyeceksin ki Allah’a dost olmayı hak edebilesin. Bununla beraber Allah ayet-i kerimede Hz. İbrahim (a.s.) için; “rabbi, İbrahim’i bir takım kelimelerle ağır imtihanlara tabi tuttu. Bu imtihanların hepsinin gereğini yerine getirdiğinde ise Allah; muhakkak ki ben, seni insanlara imam yapacağım, dedi”80 buyurur. Bu yüzden imam olmak için bu hali yaşamak, bu hali kabullenmek gerekir. Daha doğrusu Allah’a böyle iman etmek, böyle âşık olmak, böyle güvenip, tevekkül etmek gerekir.

Bütün peygamberler bizim için örnektir. Bir de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bakalım. Ona bakınca aşktan başka bir şey göremeyiz. Bütün peygamberler Allah’a âşık kullar, âşıklığı öğreten kullardır.

Kur’an aşk kitabıdır. “Kur’an aşk kitabıdır” dememiz bazılarına ağır gelebilir; ama yine de söylüyoruz. Kur’an aşk kitabıdır, âşıklık kitabıdır, maşuğu anlatan, âşıklığı, kulluğu, âbdiyeti anlatan kitaptır. Âbdiyet; Allah’ı sevmekse, Allah’ın sevgisini kazanmak için çaba, gayret sarf etmekse, onun yolunda cihad etmekse o halde kulluğu anlatan, nasıl kul olunması gerektiğini anlatan Kur’an da aşk kitabıdır.

Kur’an aynı şekilde hesap kitabımızdır. Hem şimdiki hesap kitabımız hem de Kıyamet günündeki hesap kitabımızdır. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “Kıyamet günü herkese kitabı verilir” bir de “bizim kitabımız konur”81 buyurur. Hesap, kitabımıza göre görülür. Bir ayette de; “bizim kitabımız hakkı söyler”82 buyurdu Allah. Bu kitap hakkı söyleyen hesap kitabımızdır.

Kur’an’ı doğru okuyamazsak ondan hiçbir şey anlayamayız, ancak doğru okuyunca onu anlarız. Doğru okuyabilmek, anlayabilmek için bunun bir temelinin olması; yani imanımızın olması gerekir. Bir müşrik, Kur’an’ı okuyunca ondan bir şey anlamaz. Allah’ı bilmeyen, tanımayan biri onu okursa ondan hiçbir şey anlamaz, sadece bir şeyler anladığını zanneder. Onun bu anladıkları ise Allah’ın muradı değildir.

Kul, Kur’an’ı anlarsa göreceği tek bir şey vardır o da; Allah’ın kendi kitabında aşkı, imanı, âşıklığı, âbdiyeti, maşuğu, kendini, maşuğun sevgisinin nasıl kazanılacağını, ona nasıl yakın olunacağını anlatmasıdır. Başka bir şey var mıdır! Varsa söyleyin. Aşktan başka bir şey yok.

Daha önce söylemiştim, cennet; Allah’ın, mü’min kuluna olan sevgisinin tecellisidir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede kuluna; “orda her istediğiniz vardır”83 buyurur. Bu herkese ayrı ayrı, özeldir, sevgisinin karşılığıdır. Kulun Allah’a, Allah’ın kuluna olan sevgisi ne kadarsa cenneti de ona göredir.

Cehennem de aynı şekildedir. Cehennem de; kulun, Allah’ın sevgisine ihanetinin karşılığıdır. İhanetin karşılığı ise ateştir. Cehenneme gidenler bu ateşi buradan kendileri götürür. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “cennette nimet yoktur, herkes nimetini beraberinde götürür. Cehennemde ateş yoktur, herkes ateşini beraberinde götürür” buyurur. Allah’ın sevgisine ihanet edenlerin ihanetinden dolayı bu ateş üzerlerinde görünür. Yeminle söylüyorum; herkesin üzerinde bu ihanet görünüyor. Veliler hariç, bu ihanetin üzerinde görünmediği hiç kimse yoktur, hatta kendini Allah’a dost zannedenlerin bile üzerinde bu ihanet görünür.

Aşk, ihaneti kabul etmez. Sevgi, ihaneti kabul etmez. Allah, kulunu sevsin yaratsın, kulu bu sevgiye layık olsun, sevgiyi kazansın, daha doğrusu aşk olsun diye ona o muamelede bulunsun, kul da sürekli ondan kaçsın, bu aşkı, Allah’ın sevgisini, tecellisini, muamelesini görmezden gelip, yok saysın, nankörlük yapıp, küfretsin! Küfür zaten budur! Küfür; Allah’ın sevgisini örtme işidir.

Bakıyorsun adam, küfrün içinde yüzüyor, buna rağmen; “ben ibadet ediyorum” diyor, başını yere koyuyor ve “ben secde ediyorum” diyor. Sen başını yere koydun; ama sen zaten yere yapışmışsın, yere âşıksın, sen secde ederken bile bunu görmüyor, bilmiyorsun. Secde ederken, Allah’a en yakın hali yaşaman, arşta olman, kendinde olman, o âşıklık halinde olman gerekirken toprakta duruyorsun. Zaten çamura bulanmışsın, bir daha başını çamura koyuyorsun. Bu yaptığın secde midir, secde böyle midir!

Örnek âşıklar olan peygamberleri anlatıyorduk. Bu beldede yaşayan Allah’ın resulü olan Hz. Cerciş (a.s.)’ı daha önce anlatmıştım. Cerciş peygamber, kavmini Allah’a davet ederken bir de saraydakileri; yani memleketi idare eden kralı da Allah’a davet eder.

Kral ona;

-Seni bundan men ederim, bir daha hiç kimseyi davet etmeyeceksin. Yoksa sana ne yapacağımı biliyorsun değil mi, deyip onu dışarı kovar.

Hz. Cerciş (a.s.), Allah’tan emir aldığı için anlatmaya devam eder. Kral, adamlarını gönderip Hz. Cerciş (a.s.)’ı yakalatıp getirtir. Ona iman eden varsa onlara ibret olması ve kimsenin ona iman ettiğini söylememesi için adamlarına;

-Onu darağacına asıp idam edin, orada öylece kalsın, der.

Ertesi gün olduğunda kral, Hz. Cerciş (a.s.)’ı yine karşısında görür; yani Cerciş (a.s.) saraya gidip yine kralı davet eder. Allah onu yeniden dirilttiği için kral bunu anlamakta zorlanır. Kral onu asmış ve Cerciş (a.s.) bir gün boyunca darağacında kalmış; ama buna rağmen yine karşısına dikilip kralı hakka davet eder ve “Allah beni diriltti” der.

Bunun üzerine kral;

-Bunu götürüp kesin, parça parça yapın, onun her bir parçasını kalenin burçları üstüne koyun, der.

Askerler de aynen öyle yapar. Ertesi gün Hz. Cerciş (a.s.) yine saraya gidip;

-Allah emretti, seni davet etmem lazım. Seni imana, Allah’ın bir olduğuna davet ediyorum, deyip kralı davet eder.

Kral bu defa;

-Onu götürüp aç aslanlara yedirin. Bakalım bu defa nasıl dirilecekmiş, der.

Aslanları birkaç gün aç bırakıp kafese koyarlar, sonra Hz. Cerciş (a.s.)’ı da kafese atarlar. Sonuçta aslanlar onu parçalayıp yerler. Kral, ertesi gün Hz. Cerciş (a.s.)’ı bir daha karşısında görür. Hz. Cerciş (a.s.), Allah’ın bu muamelesine “ya rabbi! Niye bana böyle yapıyorsun” deyip hiç itiraz etmez ve davete devam eder. Âşık ya, kendini görmüyor.

Bunun üzerine kral;

-Bunu götürüp milletin gözü önünde yakın. Sonra küllerini de alıp nehre savurun. Bakalım bu sefer nasıl dirilecek, der.

Kral her seferinde küfründe inat eder. Askerler de aynen öyle yapıp, onu yakarlar, külünü de götürüp savururlar. Kral, ertesi gün onu bir daha karşısında görünce artık onu öldüremeyeceğini, yapacağı bir şey olmadığını anlar.

Bu yüzden Dicle Nehri’nin üzerinden geçtiğinizde bir de surlara bakarken Hz. Cerciş (a.s.)’ı hatırlayın.

Ben aslında Hz. Cerciş (a.s.)’ın aşkını, muhabbetini anlatacağım. Bu bir aşk meselesidir. Hz. Cerciş (a.s.), Allah’a hiç itiraz etmedi, edemez. O böyle yakılırken, kesilirken, aslanlara yem edilirken acaba acı hissetti mi, hissetmedi mi, bunu bilmiyoruz. Ona bunu sormadan bilemeyiz, sizce sormaya gerek var mıdır? -Bence gerek yoktur. Allah nasıl ki Hz. İbrahim (a.s.)’ı ateşte yakmadıysa o anda Hz. Cerciş (a.s.)’a da farklı bir muamelede bulunmuştur; yani Hz. İbrahim (a.s.)’a yapılan işlem aynen ona da yapılmıştır. Allah, cemalinden ona böyle bir perdeyi aralar ki o ne kendini hisseder, ne de kendini bilir. Hiçbir şeyi ne hisseder, ne de bilir, dolayısıyla ona işkence yaparak şehit ettiklerinde onun bundan haberi bile yoktu. Bütün nebiler, resuller, Allah’a böyle âşık kullardır, bizim için de örnek kullardır.

Aynı şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e baktığımızda da bu böyledir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i bilmeyince, anlamayınca, onu tanımayanlardan onu öğrenince onu tanımamız mümkün değildir. Onu tanıyan; onun yaşadığını yaşayan demektir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, kendisine yapılan zulümlerden, işkencelerden, haksızlıklardan, hakaretlerden dolayı Allah’a; “ya rabbi! Bu niye böyledir” deyip hiç itiraz etti mi? -Elbette ki itiraz etmedi. Böyle bir kelimeyi kullanabilecek gücü kendisinde zaten bulamazdı; çünkü o, muameleyi yapanın Allah olduğunu biliyordu.

Bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Taif’te taşlandığı gün; “hayattaki en zor günüm” dediği gündür. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Mekke’de kabul edilmediği için “Taif’te olan dayılarım bana iman eder, bana yardım eder, İslam’ı tebliğ etmeme yardım eder” diye düşünüp, Taif’e gitmişti. Oraya gittiğinde onlar da onunla en büyük alayı etmiş, dalga geçmiş, hatta çok ağır hakaret etmişlerdi.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Taif’te dört tane dayısı vardı ve onlar oranın ileri gelenleriydi. Hepsi de ona çok ağır ve farklı farklı hakaretler etmişti; yani özel olarak kendilerini hazırlayıp hakaret etmişlerdi. O hakaretleri kelimeye bile dökemiyorum. Her bir dayısı ona farklı farklı hakaret ettikten sonra gençleri ve çocukları yola dizip; “o buradan geçerken onu taşlayın; ama taşı kafasına atmayın, belden aşağısına atın” deyip talimat vermişlerdi. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz onların yeğeni olduğu için gayeleri onu öldürmek değil; onu küçük düşürmek, aşağılamaktı. “En zor günüm” demişti ya, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz işte, belden aşağısı kan içinde kalmış, çarıkları kan dolmuştu; ama buna rağmen onlara gazap gelmesin diye kanının yere düşmesine müsaade etmiyordu.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Taif’in aşağısına indiğinde bir beşer olarak önce; “ya rabbi! Beni kimlerin eline bıraktın” buyurdu. Bir dakika bile geçmeden hemen kendine gelerek; “estağfirullah, tövbe ya rabbi” dedi. Sonra; “ben bunu itiraz etmek için söylemedim. Eğer sen bana kızmadıysan, gazap etmediysen, küsmediysen, darılmadıysan, benim yaptığım yanlışlardan dolayı bana böyle bir muameleyi yapmadıysan gerisi önemli değildir. İmtihanı kabul ediyorum. Benim endişem; bir yerde eksik ya da yanlış yapmışsam, bundan dolayı bana bu muameleyi yapmandır. Benim için önemli olan budur. Eğer böyle bir şey yoksa benim bunu yaşamam önemli değildir, bunu ciddiye almıyorum. Ben senin kulunum, istersen taşlatırsın, istersen süründürürsün, buna itiraz etmem; ama ben yanlış yapmışsam, buna üzülürüm. Bana gazap ettiğinden, kızdığından, küstüğünden dolayı azap ettiysen buna üzülürüm, kendi yanlışıma üzülürüm”84 buyurdu. İşte âşık budur!

Hz. Aişe (r.a.) annemiz anlatır; bir gece baktım ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz yatağında yok, köşede Allah’a tefekkür halindedir. Ben de yanına yaklaşıp;

-Ya Resulullah! Ne yapıyorsun, diye sordum.

Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz başını kaldırıp, bana bakarak;

-Sen kimsin, buyurdu.

Ben de;

-Ya Resulullah! Ben Aişe’yim, dedim.

O da;

-Aişe de kimdir, diye sordu.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz aşktan, muhabbetten, rabbinin huzurunda durmaktan sarhoş olduğu için kendine gelememiştir.

Sonra ben;

-Ben senin hanımın Aişe’yim ya Resulullah, deyince yavaş yavaş kendine geldi.

İşte, rabbine âşık olan bir kul, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böyleydi. Peki, namazda, secdede, zikirde Allah ile beraber olup, sonra gözünü açıp hiç kimseyi tanımayan biri var mıdır? Böyle bir aşkı hiç yaşadık mı? Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaşadığı bu aşkı yaşamamız, bunu tatmamız gerekir; çünkü tadılmayan örneklik, örneklik değildir. Bunu tadamadıysak bu durumda imanımızda, aşkta, muhabbette, tabiyette bir sorunumuz vardır. Bunu hiç bilmiyoruz.

Namazda Allah’a; “senden şunu istiyorum, bunu istiyorum, geçen gün de istemiştim; ama vermemiştin, bari şimdi ver, ayıp etme” deyip Allah’tan bir sürü şey istemesini biliyoruz. Buna rağmen bir de kul olduğumuzu söylüyoruz, böyle kulluk olmaz, bu yanlıştır!

Âşıklığı peygamberler üzerinden anlayınca bir de kendimize bakmamız gerekir. İnsanlar aşkı, âşıklığı, maşuku, kıyamete kadar peygamber varisi olan Mürşid-i kâmil üzerinden öğrenir, tanır ve anlar. Yoksa kendi kendini kandırmış olur.

Bu nedenle Mevlana; “merkep izinde su görüp, deryayı gördüm sanma” demiştir. Mevlana anlatır; “eşek yürürken çamurda iz bırakır, yağmur yağınca o izin içine su dolar. Sonra rüzgâr bir saman çöpünü savurunca o çöp, merkep izindeki suya düşer. Sonra bir sinek o saman çöpüne konar ve ‘herhalde derya dedikleri şey bu olmalıdır’ der. O saman çöpünü gemi, kendisini de deryada zanneder.”

Evet, merkep izinde su görüp, deryayı gördüm sanma! Derya o değildir. Derya, Mürşid-i kâmilin gönlüdür. Ne zaman onu görürsek deryayı anlarız. Yoksa deryayı anlamak mümkün değildir. Kendi gönlümüze bakıp anlarsak merkep izinde su görüp, deryayı gördüğümüzü zannederiz. Aşkı, muhabbeti, imanı, Allah’a dostluğu, yakınlığı, tecelliyi ancak Mürşid-i kâmil ile beraber anlarız. Tabi ki bu bizde varsa onu anlarız, yoksa merkebin izine dalar ve orada kayboluruz.

Mesela; burada konuşurken istesem de istemesem de mutlaka kardeşlerime göre, size göre konuşmak zorunda kalıyor, gerekli olan, lazım olan her neyse onu anlatmaya çalışıyorum. Karşımda Allah’ı gerçek manada sevenler olunca onlara da konuşmak istiyorum. Onlar da burada var hamdolsun! Onlara konuşunca onlar gibi olmayanların ne kadar anlayacağını bilemiyorum. Allah’ı gerçek manada sevmeyenlerin gönlüne kenarından, köşesinden böyle kıvılcım gibi bir sevgi girebilir; ama asla anlayamazlar. Bu yüzden beni dinleyenlere sürekli “gel” diyorum, “gelmen lazım” diyorum. İnsan okuduğu, anladığı, Allah’ı tanıdığı kadarıyla, bilgisine göre, marifetine göre büyür, büyük olur.

İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn85 demek; “sana âbd oluyorum, seni anlamak, tanımak, sevmek için koşuyorum demektir. Kendimi anlamak, tanımak için, sana yakın olmak, senin tecellin olmak için çaba, gayret sarf ediyor, koşuyor ve bunu istiyorum, sevdiğim için istiyorum” demektir. Bu aşk, bu muhabbet bizden uzakta bir yerde değil gönlümüzde hazır bir vaziyette bizi bekliyor. Bununla beraber bu aşk bir ateştir, insanı yakar, yakmalıdır. Bu ateş bizi, dünyamızı, nefsimizi, varlığımızı, arzularımızı, isteklerimizi yakar. Bu aşk ateşinin yakmadığı bir şey yoktur.

Yapmamız gereken şey; bu aşk deryasına dalmaktır. Yanmayı kabul etmeyeceksek, feryat edip isyan edeceksek oraya dalamayız. Önce isyandan kurtulmamız gerekir. İmtihanı beğenmediğimiz; “niye bunu böyle yaptın, niye bunu vermedin, niye şunu aldın, niye şuna böyle muamele yaptın, şu niye şöyle yaptı” dediğimiz her anda rabbimize isyan, itiraz halindeyiz; yani “senin işini beğenmiyorum, seni de beğenmiyor, seni kabul etmiyorum” demişizdir. Sonra gidip abdest alıp, başımızı secdeye koyuyoruz. Sen biraz önce bir sürü isyan ettin, kimin önünde başını secdeye koyuyorsun! Senin, başını önüne koyduğun, Allah değil nefsindir. Başını secdeye koyarken bile Allah’tan bir şey istiyorsun. Hâlâ “ben” diyorsun, hâlâ bir şeyler istiyorsun. Bu seni Allah’a yaklaştırmaz, seni Allah’tan uzaklaştırır.

Dense ki; “âlimlerimiz böyle söylediler” doğrudur, o bir basamaktır. Allah vahyini yaparken; “eğer şunları şöyle yaparsanız cennete gidersiniz, cennette bu nimetler vardır. Şunu da şöyle yaparsanız cehenneme gidersiniz, cehennemde de böyle azap vardır” demiştir. Medeni (Medine’de inen) ayetler hep böyledir.

Bu yüzden kul manevi olarak büyüyünce; “böyle yaparsan Allah seni sever, böyle yaparsan sevmez” der Allah. Kul artık büyümüş, işi anlamış, cennetle ve cehennemle, “bana ver” demekle meşgul olmaz, işi anlayabilecek vasfa gelmiş, Allah’ın sevgisinin hesabını yapabilecek kıvama gelmiştir.

Bu bir yoldur ve yolu yürümek gerekir. Yolun başının da sonunun da aynı olduğunu zannetmek yanlış bir şeydir. Yolun başında en aşağıdasın, bu nedenle senin en yukarı çıkman gerekir.

Allah, insanı yolun başına koydu, sonra ona “gel” dedi. Bütün hayatımız boyunca Allah’ın “gel” demesine ya cevap verir, ona koşarız ya da koşmayız.

Allah ayet-i kerimede; “genişliği yerle gök kadar olan cennete koşun”86 buyurdu. Cennete koşacaksın, koşman yetmez, bir de cenneti geçmen gerekir. Cennet, yedinci kat göğün üzerindedir. Allah başka bir ayet-i kerimede; “hepiniz Allah’a firar edin”87 buyurur. Yani artık cennetten de kaçman, geçmen, isteğinin sadece; Allah’ın rızası, dostluğu olması gerekir.

Allah’a dost olanlar; cenneti geçebilenlerdir, cennetten geçebilenlerdir. Orayı geçmeyene kadar; yani cennetten geçmeyene kadar Allah’a dostluk başlamaz. Allah’a dost olman için dünyadan, dünyadaki her şeyden, arzulardan, isteklerden geçmen, yetmez, bir de cennetten de geçmen gerekir. Cennetten geçtiysen dostluğa kabul edilir, Allah’ın dostluğunu, yakınlığını, Allah’ın özel manadaki sevgisini hak edersin.

Allah bizi sevgisini hak edenlerden, hakkı, hakikati olduğu gibi anlayanlardan eylesin inşallah! Allah’ın üzerimizdeki muradının, kendisini sevmek olduğunu, iman olduğunu, âbdiyet olduğunu ve bu âbdiyeti ispatlamak için bizleri imtihana tabi tutuğunu anlayanlardan eylesin inşallah! Allah bizi resulünü ve Allah yolunda cihad etmeyi her şeyden çok, canından çok sevenlerden eylesin inşallah!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Hâkim, El-Müstedrek, 1/53; Bezzâr, Müsned,15/349; Taberânî, El-Evsat, 6/58; Beyhakî, Şuabu’l Îmân, 10 /441 ↩
  2. Tevbe /24 ↩
  3. Âli İmran /31, Şura /23 ↩
  4. Araf /172 ↩
  5. Rahmân /1-2 ↩
  6. Tevbe /24 ↩
  7. Ramuz El-Ehadis-1, S. 200 /4 ↩
  8. Furkân /44 ↩
  9. Araf /179 ↩
  10. Bakara /170, Mâide /104 ↩
  11. Alak /1 ↩
  12. Duhâ /5 ↩
  13. Bakara /37, Tâhâ /115, Araf /23-24 ↩
  14. Mâide /27 ↩
  15. Hud /45-47 ↩
  16. Nisa /125 ↩
  17. Bakara /124 ↩
  18. Câsiye /28, Zumer /69 ↩
  19. Câsiye /29 ↩
  20. Kaf /35, Furkân /16, Fussilet /31 ↩
  21. İbn Hişam C. 2, Sayfa: 62 ↩
  22. Fatiha /5 ↩
  23. Âli İmran /133, Hadîd /21 ↩
  24. Zâriyât /50 ↩