close

VUSLAT YOLCULUĞU 2

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Daha önceki sohbetimizde; “aşktan öteye yol yok, aşktan başka yol yok” demiştik. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e, sahabelere, sahabenin Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le olan beraberliklerine, peygamberlere ve peygamberlerle beraber olanlara baktığımızda aslında her birinin nasıl kazandığını görür ve anlarız.

Allah hiç kimse için âdetini değiştirmez. Önce bunu böyle anlamak gerekir. Bu âlemde var olan her şey insan için bir ayettir. Ayet demek; Allah’ın muradını anlatan, tecellisini gösteren işaretler demektir.

Mesela; yağmurun yağması bir ayettir. Allah, yağmura rahmet der. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “size müjdeci rüzgârları göndermesi ve rahmetini (yağmuru) size tattırması onun ayetlerindendir”30 buyurur. O halde yağmur ayetini insana göre okumamız gerekir. Şöyle ki; yağmur yağar, bu yağmurla yer dirilir ve yerden insanın faydalanması için her çeşit nebatat yeşerir. Böylelikle Allah’ın yağmurla yeri diriltip, yerden bitirdiği nebatat, insan için rahmet olmuş olur.

Bir de bunu başka türlü okumak gerekir; yağmur çok yağınca o damlalar birikir, birleşir ve bir yerden akıp yavaş yavaş dereye, dereden ırmağa, ırmaktan denize, denizden de okyanusa dökülür. Tabi hiçbir damla tek başına okyanusa yol bulamaz. Okyanusa gidebilmesi için bu yağmur damlalarının birleşmesi; yani bir cemaat oluşturması gerekir. Bu yağmur cemaati hep beraber dereye, ırmağa, denize, oradan okyanusa akar. Eğer bu damlalardan biri; “ben kimseyle birleşmek, beraber olmak istemiyorum” derse bu durumda toprağa gömülür, çamur olur, çamur olmaktan kurtulamaz. İnsan da böyledir.

İnsanlar da Allah’a vasıl olmak, o sonsuz deryaya varmak istiyorsa cemaat halinde olmalıdır. İnsanlar bir ve beraber olursa o sonsuz deryaya akar. İşte Allah, mürşidi bunun için gönderir; çünkü mürşidin gönlü, Allah’ın aşkı ve muhabbetiyle doludur. Mürşidin aşkla, muhabbetle coşan gönlü sürekli çağlar ve o sonsuz deryaya doğru akar. Bizim de o sonsuz deryaya akabilmemiz için kendimizi bir damla gibi kabul etmemiz ve onun gönlüne karışmamız; yani mürşidimizle bir olup o sonsuz deryaya akmamız gerekir.

Vuslat yolculuğunu cemaatle bir olup yapmalıyız. Bu durumda yol alırken hepimiz birbirimize destek olmuş oluruz. Cemaat bir ve beraber değilse cemaat değildir ya da bir ve beraber olmayanlar daha cemaatin ne olduğunu, nereye gittiğini, ne yapmaları gerektiğini anlamamıştır. Eğer biri cemaatin içinde birilerini beğenmez; “bu kişi cemaatte olmasın, dışarıda kalsın” derse bu zulüm olur. Yani kendi velinimetine, ona yardım edecek olana; “bu olmasın” demiş olur. O olmasın da sen tek mi olacaksın. Yoksa bunu mu demek istiyorsun! Böyle bir şey olur mu! Tek başına kalırsan sen de; “ben kimseyle birleşmek, beraber olmak istemiyorum” diyen o yağmur damlası gibi toprağa gömülüp çamur olursun; yani dünyaya dalar, dünyalık olursun.

Bunu ayetlerin ölçüsüne vurduğumuzda nasıl anlamalıyız?

Mesela; herkes Allah’ın Bedir ehlinden razı olduğunu bilir. Peki, Bedir ehli Allah’ın onlardan razı olması için ne yaptı? -Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Bedir Savaşı’nda sahabeye; “benimle gelin” dedi, onlar da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in peşinden gitti. Yaptıkları tek şey buydu, başka bir şey değildi; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le bir ve beraber olmalarıydı.

Sahabeler Bedir’de toplam 313 kişiydi ve doğru dürüst silahları bile yoktu. Müşrikler ise 900 kişilik bir orduyla savaşa tam teçhizatlı olarak gelmişti. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu durumu görünce sahabeye bakıp; “acaba bunlar benim arkamda durur mu” diye düşündü. Bu arada Medineli bir sahabe, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kendilerine neden böyle baktığını anladı ve öne çıkıp;

-Ya Resulullah! Allah’a yemin ederiz ki sen bize şu denizi (Kızıl Deniz’i) gösterip dalarsan biz de seninle beraber dalar, gözümüzü kırpmadan seninle ölüme geliriz. Bizden yana hiç endişen olmasın”31 dedi.

İşte sırf bu hallerinden dolayı; cemaat halinde bir ve beraber hareket ettikleri için Allah onlardan razı oldu. Bu yüzden her zaman; “ölçümüz peygamberler, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ve sahabelerdir” diyoruz.

Başka bir savaşta ise bir kısım sahabe savaşa gitme imkânı olmadığı için savaşa gidememişti, gitme imkânı olan üç kişi de bilerek oyalanıp gitmemişti. Bir de gitmek istemeyip mazeret üretenler vardı. Allah, o mazeret üretenlere lafı dolandırmadan tek kelimeyle; “münafık”32 dedi. Sırf peygamberle beraber savaşa gitmek istemedikleri, bahane ürettikleri için Allah onlara bu ismi verdi, gidenler ise Allah’ın rızasını kazandı.

Aynı şekilde Allah ayet-i kerimede; “o ağacın altında sana biat edenlerden Allah razı oldu”33 buyurdu. Neden? -Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi oldukları, onunla beraber cemaat halinde hareket ettikleri için. Demek ki mesele; cemaatin içinde olmak, elimizden ne geliyorsa onu yapmak ve “ben de varım, ben de buradayım” demekmiş.

Biri elinden geleni yapıp; “ben de varım, ben de buradayım” derse birliği sağlamış, dolayısıyla deryaya gitmek için yola çıkmıştır. Cemaat olmayı, vuslat yolculuğu yapmayı böyle anlamazsak başka şeyler peşinden koşar, başka şeyler isteriz.

Asıl nimet; beraberliği sağlayıp deryaya doğru akmaktır. Bize düşen de elimizden geleni yaparak; “ben de burdayım” diyebilmektir. Böyle dersek her şey tamam olur inşallah.

Allah, Bedir ehlinden de o ağacın altında biat edenlerden de razı olurken hiç birini diğerinden ayırt etmedi; çünkü hepsinin gönlündekini biliyordu. Demek ki mesele; niyetmiş, elinden geleni yapmakmış; yoksa “şunu göreyim, bunu göreyim, şu şöyle olsun ya da böyle olsun” demek değilmiş. Biz de elimizden geleni yaparsak yol alırız; yoksa yol almamız mümkün değildir.

Bu anlattıklarımız bir gönül yolculuğudur ve bu gönül yolculuğunu mürşidin gönlünden yapmak gerekir; çünkü bu yol oradan geçer.

İyice anlaşılsın diye her şeyi anlatmak zorundayız. Öyle ki hiç kimse; “ya rabbi! Ben bilmiyordum” demesin. Bununla beraber anlattıklarımız herkes tarafından anlaşılsın diye bir beklentimiz de yoktur; çünkü bizi ancak “ben rabbimi, rabbimin rızasını, dostluğunu istiyorum ve buna karşılık ona vasıl olmak için ne gerekirse yaparım” diyenler anlayabilir.

İmanı, şehadeti anlatırken “şahit olmak lazım” dedik. Şahit olmak derken kastettiğimiz; Allah, Allah’ın tecellisi, isimleri ve güzelliğiydi. Bu durumda biri işi anlamayınca “şahit olmak lazım” derken Allah’ın ona perdeyi aralamasını ve müşahede etmeyi bekler. Bu yanlış bir beklentidir, o kadar anlattık; ama demek ki hâlâ ne demek istediğimiz anlaşılmamış ya da anlamaya çalışırken önümüzdekini değil uzaktakini anlamaya çalışmışız. Öncelikle önümüzde hazır olanı anlamaya çalışmamız, bununla beraber Allah’ın tecellisini, isimlerini sevmemiz gerekir. Böyle yaptıktan sonra gerisi gelir; çünkü Allah bütün kullarına bu hakkı verir ve tanır.

Her şeyi olduğu gibi söyleyeceğim ki iyice anlaşılsın. Bizimle üç sene, beş sene, on sene veya yirmi senedir beraber olanlar, üzerimizde Allah’ın isimlerinin tecellisinden başka bir şey gördüler mi? Bizim üzerimizden Allah’ın hangi ismine şahit olmadılar ki!

Kardeşlerimiz bizimle tanıştıkları ilk anda öncelikle Allah’ın Vedud ve İlah ismine; yani onlara karşı olan sevgimize ve muhabbetimize şahit oldular. Aynı şekilde merhametle, şefkatle onlara muamele etmemize; yani Allah’ın Rahman ve Rahim ismine şahit oldular. Kardeşlerimiz buna sadece şahit olmadılar bir de bu isimlerle muhatap oldular; yani yanlış yaptıklarında onları affedip, mağfiret ettiğimizi, hiç yanlışları olmamış gibi onlara muamele ettiğimizi görüp bunu tattılar ve buna kendi üzerlerinde şahit oldular.

Allah’ın tecellisi daha nerden ve nasıl görülecek! “Mürşid-i kâmil, Allah’ın zatıyla ve sıfatıyla tecelli ettiği zattır” demedik mi! Allah, Mürşid-i kâmilin üzerinden gösterdiği bu tecelliyi daha nasıl göstersin! Yani bu hala görülmemiş, anlaşılmamış mı? Dervişin önce önündekini; yani mürşidini görmesi gerekir.

Bir de kalkıp, Allah’ı ve onun isimlerini sevdiğini iddia ediyorsun! Mademki Allah’ı isimlerini seviyorsun, bu durumda Mürşid-i kâmil üzerinden tecelli eden muameleyi, tecelliyi sevmen gerekmez mi! Allah’ı sevdiğini iddia ediyorsan bu tecelliyi de sevmen gerekir; çünkü Allah, kâmil manada isimlerinin tecellisini peygamberler, resuller ve Kıyamete kadar gelecek olan peygamber varisleri; yani Mürşid-i kâmiller üzerinden gösterir. Allah bu tecellileri daha nasıl ve neyle göstersin! Elbette ki herkes Mürşid-i kâmili kendine göre, anladığı kadarıyla sever, hatta elinde olmadan iradesiz bir şekilde sever. Tabi sevdiği aslında mürşidi değildir, mürşidinin üzerinden tecelli eden Allah’ın isimleridir.

Biri bütün bunları görmesine, Allah’ın isimleriyle, tecellisiyle karşı karşıya kalmasına rağmen hâlâ mürşidinde kusur arıyorsa demek ki sevmeyi bilmiyor, sevemiyor ya da mürşidini seviyor; ama şeytan ona mürşidi hakkında vesvese veriyor, o da; “acaba nerde bir hata var, nerde bir kusur bulurum” deyip mürşidine öyle bakıyor, demektir.

Mürşidinde Allah’ın isimlerini sevip iman etmesi gerekirken kusur arayan birine hiç insan denir mi! Buna insan denmez. Bu kişi; fıtratını örtmüş, insanlığını ve fıtratını kaybetmiştir. Kimde kusur arıyorsun sen! Kusur, yanlış bulamazsın; çünkü gördüğün kusur senin kusurun, senin yanlışındır.

Evet, insan, beşerdir. Bu yüzden Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için ayet-i kerimede; Kul innemâ ene beşerun mislukum:34 “De ki: Ben de ancak sizin gibi bir beşerim” buyurur. Bu doğrudur, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ve bütün peygamber varisleri beden itibariyle beşerdirler; ama aynı zamanda Allah’ın nefhettiği ruhu kendilerinde açığa çıkarıp Hz. İnsan olmuşlar, Allah’ın isimlerini, El Esmau’l Husna’yı üzerinde göstererek Allah’a halife olmuşlardır. Sen de buradaysan Allah’ın isimleriyle, tecellisiyle, muamelesiyle karşı karşıyasın. Bunu görmemek için ne zamana kadar gözünü kapatacaksın! Önce bu tecelliyi sevmen ve nimet olarak yeterli görmen lazım; çünkü nimet budur. Bu nimete ne zaman şahit olacaksın, daha şahit olamadın mı! Şahit olup Allah’ın o tecelli deryasına gark olmak için içeri gelmen lazım.

Vuslat kapısını açıp sizi içeri davet edeceğim; tercihinizi kendiniz yapıp, ya gelirsiniz ya gelmezsiniz. Vuslat kapısına hep beraber gelmeniz gerekir. Hep beraber derken; her birinizin gelmek isteyen her kardeşimizle kendisini bir görmesi gerekir, diyorum. “Bölünüp parça parça olmayın, birbirinizle çekişmeyin, sonra gücünüzü kaybedersiniz”35 ayetinde Allah’ın söylediği gibi her bir kardeşiniz size güç verir. Nasıl ki damlalar birleşince bir birine güç, kuvvet ve destek oluyorsa, dolayısıyla birbirine zahmet değil nimet oluyorsa bu durumda sizin de kardeşinizi kendinizden ayrı görmeniz doğru değildir, zaten ayrı görürseniz bir olamazsınız; çünkü damlalar beraber olursa birleşir, bir olur. Aslında her bir damla bütün damlalarla bir olur ve damla denize aktığında, deryaya döküldüğünde artık o damlanın her biri derya olmuştur.

Allah ayet-i kerimede; “Allah’ın ipine topluca sımsıkı sarılın”36 buyurur. Allah; “hep beraber, topluca sarılın” buyuruyorsa o halde tek başımıza değil hep beraber sarılmamız gerekir. İpe sarılınca Allah’a gitmemiz gerekir. Cemaat halinde olmadan tek başımıza asla ipe sarılamayız, aynı zamanda ipe sarılınca da bırakmamak gerekir.

Allah’ın sarılın dediği bu ip, Kur’an’dır, dolayısıyla canlı Kur’an olan Mürşid-i kâmildir. Bununla beraber gönül yolculuğu yapacaksak bu durumda canlı Kur’an’a sarılmamız, onunla bir olmamız gerekir ki mürşidimiz bizi taşıyabilsin, onunla beraber gidebilelim.

Vuslat yolculuğunda cemaattekilerin mürşidiyle kuracağı bu birlik; muhabbetle, sevmekle, aşkla sağlanır. Kişi isterse dünyanın öbür ucunda olsun mürşidini seviyorsa mürşidiyle beraberdir, sevemiyorsa yanında da olsa beraber değildir. Biri önündeki ipi; yani Allah’ın isimlerinin tecellisini, hidayeti ve mürşidini görmezse “ben” demekten kurtulamaz. “Ben” diyenler, “ben” demekten kurtulmayanlar “Allah” diyemez, “Allah” diyenler de “ben” diyemez.

Allah diyenler “ben” demez, “biz” der.

Mesela Fatiha’yı okurken; İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn:37 “Yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz” deriz. Dikkat edilirse Allah bize nasıl dua edeceğimizi öğretirken ayette “ben istiyorum” değil “biz istiyoruz” de, buyurur. Hemen devamında ise ihdinâ sırâtel mustakim:38 “Bizi sırat-el mustakime hidayet et” buyurur.

O halde biz de Allah’ın öğrettiği üzere “ben” demek yerine “biz, hepimiz” demeliyiz; çünkü “benlik” tek başına oraya gidemez. “Biz” demedikçe Allah duamızı kabul etmez. Allah bu ayetle bize; “benim öğrettiğim gibi dua et. Benim istedim gibi iste, böyle istemen lazım ki benden istediğini alasın, isteğin doğru olsun, kabul görsün” buyurur.

Beraber olunca bir oluruz, bir olursak beraber oluruz. Birbirimizi velinimet, ikram ve rahmet olarak görüp, beraber güç ve kuvvet halinde olursak o kuvvetle deryaya doğru aktığımızı anlarız, bunu idrak edersek birbirimizi sever ve hep beraber deryaya doğru akarız.

Deryaya doğru akarken kim neyi yapabiliyor, nasıl yapabiliyorsa onu yapabildiği kadarıyla yapar. Elinden geleni yaptığında beraber olduklarına destek olmuş olur ve verdiği bu destek de ona ayrıca kazandırır; çünkü ona güç ve kuvvet verir.

Hiç kimse tek başına kurtuluşa ermez, eremez. Nasıl ki sahabeden biri “bence bu böyledir” diyerek Resulullah (a.s.v.) Efendimiz’den ayrılıp kendince bir yol tuttuğunda gideceği yer cehennemdiyse, aynı şekilde Kıyamete kadar da bu böyledir. Bununla beraber böyle bir şey şeytana dostluktur. Söyledim; böyle bir durumda kişi gücünü kaybeder, toprağa batar çamur olur, dolayısıyla onda çamurdan başka bir şey olmaz.

Bu yüzden “sevmek her şeydir” dedik. Sevdiğimiz kadarıyla Allah’a yakın, halife, ayna olur, dost oluruz. Bu sevgi aynı zamanda imandır. Zaten kulluk, âbdiyet; bu sevgiyi kazanmak için koşuşturmak, çaba ve gayret sarf etmektir. Âbdiyet imtihanı da baştan sona bu imanımızı, sevgimizi ispatlama imtihanıdır.

Evet, mürşidin işinin; kulu, Allah’a, Allah’ı da kuluna sevdirmek olduğunu tekrar tekrar söylemiştik.

Peki, bunu nasıl anlamamız gerekir?

Mürşid, dervişi temizleyip, Allah’ın sevgisine layık hale getirir. Allah’ı dervişe nasıl ve nerden sevdirir? -Kendi üzerinden sevdirir. Allah, mürşid üzerinden isimleriyle tecelli edip dervişe muamelede bulunur ve derviş, mürşidi üzerinden bu isimleri sever, dervişin bu sevgisi mürşidinin üzerinden de Allah’a gider.

Dervişin, Allah ile muhatap olabilmesi için çok taşkın bir muhabbetinin olması gerekir. Nasıl? -Derviş önce mürşidini sever, mürşidini severken onun üzerindeki Allah’ın isimlerinin tecellisini sever. Bu muhabbet, kemale erip olgunlaştığında ve mürşid dervişine güvenip; “artık bu derviş işi becerir” dediğinde dervişinden kendisine gelen bu sevgiyi Allah’a yönlendirir. O derviş kendini bir anda Allah’ın huzurunda bulur; ama dervişin bu sevgisiyle huzura daha çok yaklaşabilmesi için Allah’a olan sevgisinin taşkın olması gerekir.

Mesela; bir tas suyu yere döktüğünde o su bir adım bile gitmez, bir kova su yere döktüğünde ise iki üç adım gider; ama o sevgi olan suyun Allah’ın huzuruna kadar gidebilmesi için ırmak gibi çağlaması gerekir.

Mürşid, bu sevgiyi Allah’a yönlendirince dervişin bu sevgisinin arşa kadar gidebilmesi gerekir, yoksa derviş yolda kalır, geri döner ve düşer. Demek ki iş mürşidini sevmekte bitiyormuş. Birileri bunu anlamayınca “niye bu böyle” diye kendi kendine fikir üretir.

Zaten bütün sahabeler, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i böyle sevmişti. Allah ayet-i kerimede; “ben bu risaletim (davetim, sizi Allah’a taşımam) karşılığında herhangi bir ücret istemiyorum, yakın bir sevgi hariç”39 buyurur. Sahabe de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i yakından sevip ona; “anam, babam sana feda olsun” demişti.

“Anam, babam sana feda olsun” demek; fani olan toprak tarafım, baki olana feda olsun demektir. Yoksa mesele ana ve baba meselesi değildir. Biri; “seni anamdan ve babamdan daha çok seviyorum” dediğinde “ahireti dünyadan, seni kendimden daha çok seviyorum” demiş olur. Burada tercih kula aittir.

Sahabelerin Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i annelerinden, babalarından daha çok sevmesinin sebebi; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in manevi olarak sahabenin doğumunu gerçekleştirip, onları büyütmesi, Allah’a taşıyıp dost yapması, onları fani olandan baki olana taşımasından dolayıydı.

Sahabe de tıpkı bizim gibi insanlardı. Bununla beraber istisnalar kaideyi bozmaz, önceki hayatlarında neredeyse hepsi şirk içinde, yanlış, günah ve zulüm içindeydi. Zaten genel olarak da böyleydi; ama iman edip, Allah’ı ve resulünü sevince her şeylerini Allah’a kurban ettiler. Bunun karşılığında da Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini, yakınlığını; yani Hz. İnsan olmayı kazandılar.

Hayatı böyle görüp, böyle anlamayana kadar Allah’ı da, İslam’ı da peygamberi de, dini de, mürşidi de anlamayız, kendi kendimize hayal kurarız. Din, hayal değildir. Sahabeler hayal mi kurdu, canlarını, her şeylerini ortaya koymadı mı? Hepimiz biliyoruz ki canlarını, her şeylerini ortaya koydular.

Böyle olmayana kadar kimse sahabe gibi olmaz, olamaz; yoksa “ben rüya gördüm, havada uçuyordum” demekle kimse sahabe gibi olmaz. Uç bakalım, nereye uçuyorsun! Senin bu rüyadan Allah’ın sana; “kulum bana gel” dediğini anlaman gerekir, yoksa uçman sahabe gibi olduğun anlamına gelmez.

Söyledim, Allah bize neyi tattırırsa tattırsın, yaşatırsa yaşatsın, bizden onu anlamamızı ister; çünkü her şey Allah’ı anlatır, Allah’ı anlatmayan hiçbir şey yoktur.

Mesela hepimiz şahit oluyoruz ki; birbirimizden şikâyetçi olup “falancaya böyle böyle iyilik yaptım; ama o bana şöyle nankörlük yaptı” diyoruz. Bazen bu nankörlüğü en yakınlarımızdan; yani eşimizden, evladımızdan, annemizden, babamızdan, komşumuzdan, arkadaşımızdan ya da sevdiğimiz herhangi birinden görüyoruz. Onu çok sevip iyiliği için bir şeyler yapmaya çalışıyoruz, sonra o kişi de bütün bu sevgimizi yok sayıyor. Biz de ona bu yüzden kızıyoruz. Hâlbuki bu yanlıştır. Kızıyorsak bir şey anlamamışız; yani Allah’ın bize göstermek istediğini, öğretmek istediğini anlamamış, onu ayet olarak okumamışız demektir.

Böyle bir durumda Allah bize neyi öğretir, neyi okumamızı ister?

Allah bize; “bak kulum! Sen birini sevdin, onun için hesaplar yapıp iyiliğini düşündün, onun için bir de şöyle şöyle fedakârlıklar yaptın; ama o bunu görmezden gelerek nankörlük yapıp bu sevgini, iyi niyetini örttü. Sen de buna nasıl kızdın, bu sana nasıl ağır geldi, gördün mü! Bir de kendine bak. Seni zatımla, sıfatımla tecelli edip ben yaratmışım, seni varlıkta durduran, kendimden hayat veren, varlık veren benim. Her rızkını, her nimetini sana veren, senin için ebedi hayatı, cenneti hazırlayan benim; ama bak sen de benden yüz çeviriyorsun! Bu durumda benden ne bekliyorsun. Bak nankörlük yapıyorsun! Şimdi bunun ne kadar ağır bir şey olduğunu tattın mı, bak ne kadar ağırmış, gördün mü” der.

İnsanların bize olan bu muamelesinde aslında Allah bize böyle söyler; ama biz kalkıp karşımızdakini suçlarız. Oysaki bu yanlıştır! Rabbimizin bize ne öğretmek istediğini anlamamız için kendimize bakmamız lazım. Allah’ın burada bize öğrettiği bir şey vardır. Doğru bakacak olursak hiçbir yerde hiçbir yanlış yoktur, her şey eksiksiz ve tamdır. Muameleyi yapan Allah’tır, bu durumda nasıl eksiklik olsun! Eksik ve yanlış bizim bakışımızdadır, biz yanlış görüyoruz. Oysaki Allah’a göre baktığımızda bize yapılan muamele ne bir eksik ne bir fazladır.

Cennet; Allah’ın mü’min kuluna olan sevgisinin tecellisidir. Allah ayet-i kerimede; “cennette ne isterseniz sizin için vardır”40 buyurur. Hatta cenneti bir de detaylı olarak anlatır; çünkü cennet, Allah’ın kuluna olan sevgisinin karşılığıdır, dolayısıyla kul neyi seviyorsa Allah kulu için cennette onu yaratır. İşte bu yüzden cennette sevgiden, muhabbetten, aşktan başka bir şey yoktur.

Bir de cehennem vardır. Peki, cehennem nedir?

Cehennem de; Allah’ın sevgisine, muhabbetine ihanetin sonucudur. Bu ihaneti insanın kendisi yapar. Kişi Allah’ın sevgisine ihanet ettiği için hainliğinin cezasını, ateşini de beraberinde cehenneme götürür. Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “cennette nimet yoktur, herkes nimetini beraberinde götürür” buyurur. Bu nimet; kulun, Allah’a olan aşkı, muhabbeti, imanıdır. Kulun bu imanı orada cennete dönüşür.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hadisin devamında; “cehennemde ateş yoktur, herkes ateşini beraber götürür” buyurur. Cehenneme gidenler Allah’ın sevgisine, nimetine, ikramına, tecellisine, rahmetine ihanet etmiş olan hainlerdir. Böyle yapmakla Allah’ı yok saymışlardır. İnsanın burada yaptığı hainlik ahirette onun için ateşe dönüşür; çünkü beraberinde götürdüğü budur. Demek ki cehennem hainlikten başka bir şey değilmiş! Bu yüzden cennetteki nimetler de, cehennemdeki azap da, ateş de herkes için farklı farklıdır.

Allah’ı sevmek; “ben Allah’ın sevgisine ihanet etmiyorum, Allah’ı seviyorum demek” değildir.

Bizi seven herkes Allah ile bizi sever; yani Allah, kullarının üzerinden bizi sever, buna cansız varlıklar da dâhildir. Bu yüzden hepsinin sevgisine şükretmemiz, teşekkür etmemiz, bu sevgiye kıymet, değer vermemiz gerekir; çünkü bu sevgi kimden ve nerden gelirse gelsin aslında Allah’tan gelmiştir.

Kul, bir tek Allah ile muhataptır, her bir kul için bu böyledir. Gerisi imtihandır. İmtihan ne olursa olsun, böyle anlayınca varlıkta, kâinatta, Allah’ın muamelesinde hiçbir terslik, hiçbir eksiklik ya da yanlışlık olmadığını görür ve buna şahit oluruz. Buna şahit olunca yapacağımız tek şey; her şeyin yaptığı gibi semah etmek, dönmektir.

Dönmeyen, semah etmeyen hiçbir şey yoktur. Bir atom da, atomun içindekiler de semah eder. Atomun meydana getirdiği her ne varsa her şey semah halinde aşk ve muhabbetle kendi etrafında, Allah’ın kendisine olan tecellisinin etrafında döner. Semah etmek bu demektir.

İki türlü semah vardır; biri zahiri semah, diğeri de manevi semahtır. Mevlana zahiri olarak semah etmiştir. Elbette ki onun manevi semahı zahire aksettiği için zahiri olarak da semah etmiştir. Bütün kullar, bütün varlık, ruh; “rabbimizi gördük” diye bedeninde, kendi etrafında semah eder. Bu yüzden bizim de gönlümüzün mutlaka semah halinde olması gerekir. Zahiri olarak dönmemiz gerekmez, gönül itibariyle dönmemiz gerekir.

Semahın bir hikmeti vardır. Semah etmek; tevhit demek, birlemek demektir. Mesela bir tencereye farklı farklı sıvılar koyarsak; yani biraz mürekkep, biraz su, biraz yağ, biraz bal, biraz süt, biraz da yoğurt koyarsak hepsi birbirine karışmadan ayrı ayrı durur. Bunların birbirine karışabilmesi için kepçenin o tencerenin içinde semah etmesi; yani dönmesi gerekir. Kepçe tencerenin içinde semah ettiği zaman bu sıvıların hepsini karıştırır, birler, bir hale getirir. Bu yüzden tencerenin içindeki sıvılardan her biri artık “ben” dediğinde aslında diğer sıvıları da kastetmiş olur; yani tenceredeki sıvılarda tevhit sağlanmış olur.

Manevi semah için de bu aynen geçerlidir. İnsan, manevi olarak semah etmezse insan olmaz. İnsanın, rabbini tesbih edebilmesi, rabbine doğru akabilmesi için semah etmesi gerekir.

Hepimiz Arapçada “sebehe” kelimesinin tesbih etmek; yani akmak anlamına geldiğini biliyoruz. Peki, insan tesbih ederken nereye akar? -Elbette ki rabbine akar. İnsan, rabbine koşmuyorsa istediği kadar; “subhanallah” desin tesbih yapmamıştır; çünkü insanın tesbih ederken akması, akarken de dönmesi gerekir. İnsanın gönül dönüşü durursa insan kendi çamuruna batar; yani insanın mutlaka aşkla, muhabbetle bir gönül semahı olmalıdır. Bütün bunları anlayabilmemiz için kendimize, içimize, gönlümüze dönüp bakmalıyız. Yoksa bir avuç toprak olmaktan kurtulamayız. Bir avuç toprak, biraz su, biraz sıcaklık, biraz da hava tamamdır; çamur oldu gitti.

Mürşid-i kâmil; kendisiyle beraber olanlara, kendisini dinleyenlere, tabi olanlara aşkı, muhabbeti verip onlara bu semahı yaptıran, bu semah haliyle onları rabbine taşıyandır.

Semah, bir tek kendi etrafında dönmek değildir. Semah; insanın düşündüğü her ne varsa insanı onunla birleyip tevhidi sağlar; çünkü ona “lâ ilâhe illallah” dedirtir. İnsanın her şeyle bir oluncaya kadar semah etmesi, semahının bu kadar büyük olması gerekir. İnsan bir olunca bütün varlık, bütün mahlûkat, her ne varsa hepsiyle birlikte “lâ ilâhe illallah” der.

Aşkı, muhabbeti, imanı tatmadan, yaşamadan ne aşk olur, ne muhabbet olur, ne de iman olur.

Söyledim; Allah’ın tecellisiyle, isimleriyle karşı karşıya olacağız; ama bu tecelliyi, bu isimleri sevmeyeceğiz, sevemeyeceğiz, kendimize bir bahane üreteceğiz öyle mi! Böyle bir şey olabilir mi! Bu nasıl bozulmuş bir fıtrattır böyle! Böyle olanlar bir de hâlâ Allah’ı sevdiğini iddia eder! Bu nasıl bir sevgidir böyle, hangi hayali kuruyorsun! Derviş, Allah’ın yaptığı muameleyi mürşidinin üzerinde görür; sevgiyi de, rahmeti de, affı da, mağfireti de, nimeti de, ikramı da onun üzerinde görür. Eğer görmezse kendi kendine hayal kurmuş olur.

İman kitabında kardeşlerimizle birlikte umrede yaşadığımız dua halini anlatmıştım. Bir daha anlatayım;

Kardeşlerimizle birlikte umredeyken onlara; “öyle bir duanız olsun ki o duayla hem dünyanız hem ahiretiniz cennet olsun. Bu duayla Allah’ın rızasını isteyin. ‘Bu duam karşılığında canımı vermeye hazırım, ya benden razı ol ya da canımı al ya rabbi’ veya ‘cemalini istiyorum, karşılığında canımı almana razıyım’ yahut ‘gelmiş, gelecek günahlarımı affet. Bunun karşılığında canımı veririm ya rabbi’ deyin” demiştim.

Bir kısım arkadaşlar dualarını yaparken “ya rabbi cemalini müşahede etmek istiyoruz” dediler. Allah’ın cemalini nerde, nasıl müşahede edecekler? Mürşid-i kâmilin üzerinde müşahede edecekler. Allah, kulunun duasını kabul ederse mürşidine tecelli eder, o da bu tecelliyi mürşidi üzerinden seyreder. Allah’ın ölçüsü böyledir. Duayı kabul ederse böyle olur, zaten öyle de olmuştu. Bu müşahede doğru bir müşahededir. Allah perdeyi kaldırıp böyle dua yapanlara; “gör” der.

Elbette ki bu bir basamaktır, dervişin önce mürşidi üzerinden görmesi, o kapıdan içeri girmesi gerekir; çünkü Allah dervişin duasını kabul ettiğinde tecelliyi böyle gösterir. Allah aslında hep oradan ona müşahede ettirip isimlerini göstermişti; ama o bunu anlamamıştı. Bu durumda dervişin mürşidiyle bir olması, kendini onunla bir görmesi, mürşidinde hata ve kusur aramak şöyle dursun kendini ondan ayrı bile görmemesi gerekir.

Dervişin, mürşidinin gönlüne girmesi ya da mürşidin onu gönlüne alması için derviş kendini mürşidiyle bir görmeli, her halükârda kendini mürşidiyle birlemelidir. Dervişin bu birlemeyi yapabilmesi için ya “ben oyum” ya da “o benim” demesi; yani kendini mürşidiyle birlemesi gerekir. Derviş kendini mürşidiyle bir gördüğünde mürşidiyle beraber yolu gitmeyi kabul etmiş olur.

Mürşid, dervişe önce bu birlemeyi öğretir, o da kenarından, köşesinden elinden geldiği kadar gerekeni yapmaya çalışır. Herkes ne kadar yaptığını ve ne kadar yapabileceğini de bilir. Derviş kendini mürşidinden ayrı gördüğünde ayrılık olur; yani “ben” demeye devam ederse “ben” demekten kurtulamaz. Dervişin “Ben” demekten kurtulabilmesi için ya “ben oyum” ya da “o benim” demesi gerekir. Derviş kendi nefsinin benliğinden kurtulmak için böyle söylemek zorundadır. Böyle söylemezse benliğiyle beraber kalır, yolu gidemez.

Derviş neyi görürse görsün, neyi yaşarsa yaşasın, hepsi ona sadece yolu gösterir. Hakikat bu gördükleri, yaşadıkları değildir, bunlar sadece hakikatin gölgesidir. Derviş hakikate erebilmek için nefsinin karanlığından, benliğinden kurtulmalıdır. Bunun da yolu sadece kendini mürşidiyle birlemesinden geçer. Yoksa fikir beyan eder. Bir derviş eğer mürşidine karşı fikir beyan edebiliyorsa asla benliğinden, varlığından, ilminden kurtulamaz.

Evet, cenneti ve cehennemi anlattık. Cennetlikler ve cehennemlikler kazandıklarını buradan götürüyorsa o halde cennetliklerin nimeti, cehennemliklerin de ateşi burada üzerlerindedir. İşte Mürşid-i kâmil bunu gören, bunu bilen, cehennemlik olan kişi değişmeyi kabul ederse onun bu halini cennetle değiştirendir.

Kendi nefsimizden kurtulamadığımız takdirde Allah’ın bizi huzura kabul etmeyeceğini bilelim. “Lâ ilâhe illallah” demez, birliği, tevhidi kazanmaz, her şeyi kendimizle bir görüp, her şeyin, rabbini hamd ile tesbih etiğini idrak etmez, bunu kabul etmez ve sevmezsek huzura layık olmayız; yani Allah bizi kabul etmez.

Daha önce de söyledim; beş sene, on sene, yirmi senedir dergâha geldiği halde hâlâ yerde sürünenler var. Yazık, yakışıyor mu böyle! Ne zamana kadar yerde sürüneceksin! Hani Allah’a dost olmaya karar vermiştin, hani benimle gelmeye karar vermiştin! Benimle böyle mi geliyorsun!

Başka insanları, başkalarını görmekten artık kurtulmamız gerekir. Her şey, herkes bizim için bir imtihan, bir kazanma vesilesidir, dolayısıyla velinimetimizdir. Velinimet olmayan hiçbir şey, hiç kimse yoktur. Velinimeti sevmek lazım. Velinimet bizim için nimete sebep olduğundan dolayı sevilmeye layıktır.

Bütün işleri yapan Allah’tır. Allah ayet-i kerimede sahabe için; “(savaşta) onları siz öldürmediniz; ama Allah onları öldürdü ve attığın zaman sen atmadın, Allah attı”41 buyurur; yani “işi yapan benim. Sen atmış gibi görünebilirsin; ama atan aslında benim.” Allah başka bir ayet-i kerimede; “sen sevdiklerine hidayet veremezsin, hidayeti Allah verir”42 buyurur. Bu; “sen kulluğunu yap, işini yap” anlamına gelir.

Allah ile muhatap olmadığımız bir anımız bile yoktur. Bu yüzden neyle ve kiminle muhatap olursak olalım hepsinin sahibinin Allah olduğunu, Allah’ın bizi imtihana tabi tutup ikram etmeyi, öğretmeyi dilediğini unutmayalım. Yoksa her birini farklı farklı varlıklar olarak görüp; “şu şöyle yapıyor, bu böyle yapıyor” dersek varlığın sahibini unutmuş, yok saymış, inkâr etmiş oluruz.

Bu arada herkes kendini hazırlasın, umrede sadece canımızı vermenin provasını yaptırdım. Orada Allah’a; “senden seni istiyorum, rızanı, dostluğunu, cemalini istiyorum. Bunun için canımı vermeye hazırım” dediniz, size bunu dedirttim. Provayı yaptınız, dolayısıyla tecrübeniz vardır.

Hani vuslata ermek istiyordunuz ya, haydi gelin! İnşallah bu ramazan ayında vuslat kapısını açıp, size “gel” diyeceğiz. Orada nefsiniz olduğu gibi durursa zaten toz duman olursunuz. Nefsinizden kurtulmuşsanız selamette olur, huzura kabul edilirsiniz inşallah!

Kul ile Allah arasındaki perde nefis perdesidir. Orayı geçemiyoruz, onu bırakamıyoruz, onu Allah’a kurban edemiyoruz. Allah, Habil ile Kabil’e kurban etmelerini emretti. Habil en güzelinden getirip kurban etti, Kabil ise; “nasıl olsa oraya götürdüğümüzde bir ateş inip kurbanımızı yakacak, onu yiyecek. O zaman en güzelini götürmeye ne gerek var” deyip “Allah’ın kendisinden kurban etmesini istediklerinin en kötüsünü götürdü.”43

Allah’ın bu kıssada bize öğretmek istediği bir hikmet vardır. Allah bu kıssayla bizlere; “sen yeryüzünde bir kişi de olsan illa kurban edeceksin; yani emeğinin karşılığını Allah’a kurban etmen gerekir” der. Habil ile Kabil’in kurban kıssasından bunu anlamamız gerekir.

Diğer ümmetler de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; “ateşin yiyip bitireceği bir kurban gözümüzün önünde olmadıkça seni peygamber olarak kabul etmiyoruz”44 demişlerdi.

Ateş bir şeyleri zahiri olarak yiyip bitirir. Bir de manevi ateş vardır. Bu manevi ateş; aşktır. Aşk, zahiri ateşi de yiyip bitirir, cehennemi de söndürür. Aşk aynı zamanda nefsi de yer, bitirir. Bu aşk ateşi nefsimizi yiyip bitirmiyorsa aşkımızda bir sorun var demektir. Bu, aşkı almadığımız anlamına gelmez. Evet, aşkı alıyoruz; ama kullanmasını beceremiyoruz. Gerektiği yerde kullanmıyoruz ya da o aşkı götürüp savuruyor, çöpe atıyor, bir şeylere feda ediyor, dolayısıyla kendimize yazık ediyoruz anlamına gelir.

Allah, nefsini bir anda kurban edenlerden razı olur. Bedir ehlini bir de o ağacın altında biat edenleri anlattım. Allah onlardan bir anda razı olmuştu; çünkü nefislerini Allah yolunda bir anda kurban etmişlerdi.

Mesela şahit oluyoruz, öyleleri var ki; bırakın nefsini kurban etmeyi basit, küçücük şeylere boğulur, düşer, nefsinin bir isteğini bile Allah’a kurban edemez.

Öncelikle bizi görmeniz lazım. Kendini gören bizi göremez, bizi gören de kendini göremez. Biri bizi görür, ne istediğimizi, neyi sevdiğimizi anlarsa, her ne yaparsa yapsın, neyi konuşursa konuşsun, neyi düşünürse düşünsün bizimle bir ve beraber olur dolayısıyla da bizi görmüş olur. Yoksa bağımsız olarak kendi hesabını yaparsa hiçbir zaman bizimle beraber olamaz, bizimle beraber gelemez, bizimle bir olamaz.

Biri kendini bizimle bir gördüğünde bizim aynı zamanda bizimle beraber olanlarla da bir olduğumuzu bilir. Bizimle beraber bir de onlarla beraber bir olur, onları sever, onları kendisiyle beraber bir görür.

“Ben buna kızdım, şuna kızdım” dersen benimle bir olamazsın. Sen hiçbir kardeşimize kızamazsın; çünkü kime kızarsan kız bana kızmış olursun. Eğer kızıyorsan beni hiç anlamamış, tanımamışsın demektir. Bir kardeşimize kızar, ona sıkıntı verirsen bana sıkıntı vermiş olursun. Sen beni böyle mi seviyorsun! Bunu benim üzerimden böyle anlaman gerekir.

Peki, bunu Allah’a göre nasıl anlaman gerekir?

Allah’ın kuluna rahmet etmen, merhamet etmen, onu sevmen gerekirken Allah’ın kuluna kızıyorsun. Allah bunu senden kabul etmez. İşi bizimle yaparsan biz işi yaparız hem de işi doğru yaparız. İşi bizimle beraber yapmazsan hiçbir zaman tevhidin olmaz; yani hiçbir zaman “lâ ilâhe illallah” diyemezsin. Sadece kenarından, köşesinden söylersin. Artık “bizi görün” diyoruz. Bu yüzden arkadaşların bunu böyle anlaması gerekir.

Allah hepimize hakikati görmeyi, birbirimizi görmeyi nasip etsin inşallah! Allah bizi hiçbir şeyi Allah’tan bağımsız olarak görmeyenlerden, tevhit ile bakanlardan eylesin inşallah! Allah bizi vahdette kesreti, kesrette vahdeti görenlerden eylesin inşallah!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Rûm /46 ↩
  2. Müslim, Cihad 83, (1779); Ebu Davud, Cihad 125, (2681) ↩
  3. Tevbe /81-84 ↩
  4. Fetih /18 ↩
  5. Fussilet /6 ↩
  6. Enfâl /46, Âli İmran /103 ↩
  7. Âli İmran /103 ↩
  8. Fatiha /5 ↩
  9. Fatiha /6 ↩
  10. Şura /23 ↩
  11. Fussilet /30-31 ↩
  12. Enfâl /17 ↩
  13. Kasas /56 ↩
  14. Maide /27 ↩
  15. Âli İmran /183 ↩