VUSLAT YOLCULUĞU 1
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Sohbetlerimizin ismi Vuslat Yolculuğudur. Sohbetleri okuduğunuzda aşktan öteye yol olmadığını hep beraber görecek ve anlayacaksınız inşallah!
Yolun, hayatın başı da aşktır, sonu da aşktır.
Herkes kendi gönlüyle bakar ve insanın gönlünde ne varsa bakışı da ona göredir. Birinin gönlünde aşk ve muhabbet varsa bakışı da aşkına ve muhabbetine göre olur, insana bakarken de severek bakar ve ona muhabbet duyar; ama birinin gönlünde aşk ve muhabbet yoksa nasıl bakarsa baksın güzel bakamaz, dolayısıyla insandaki güzelliği göremez ve onu sevemez. Böyle birinin aşkla bakan gözü kör, kulağı sağırdır. Bu bakışın arkasında gönül vardır; çünkü insan bakarken bu bakış halini kendi gönlünden alır.
Bizler bugün birbirimize bu aşkla, muhabbetle bakmış olsaydık birbirimizi sever, mü’min olurduk. Bu sevgiden dolayı bir de Allah’ın sevgisini kazanırdık ve bu sevgi bizde imana, muhabbete; yani birbirimize rahmet etmeye, hayır olmaya, cennet olmaya dönüşürdü.
Mesela bununla ilgili bir kıssa anlatayım; rivayete göre İbrahim Bin Ethem (r.a.) ile ona hizmet eden biri hac yolculuğu yaparlar. İnsanlar eskiden yürüyerek yolculuk yaptığı için bu hac yolculuğu yaklaşık bir buçuk sene sürerdi. Yol boyunca da beraber yiyip içerler ve ibadetlerini beraber yaparlardı.
Dönüşte o zat, İbrahim Bin Ethem (r.a.)’a;
-Efendim bir buçuk seneye yakın beraber yolculuk yaptık. Bu yolculuk esnasında kendimize göre yanlışlarımız, hatalarımız ve kusurlarımız mutlaka olmuştur. Onları bize söyleseniz de düzeltsek, der.
İbrahim Bin Ethem (r.a.) ise;
-Biz güzellikten başka bir şey görmeyiz ki eksik, yanlış, hata veya kusur görelim, bizim gördüğümüz sadece güzelliktir, diye cevap verir.
İbrahim Bin Ethem (r.a.) Hazretleri’nin böyle cevap vermesinin sebebi; gönül halinin, gönül bakışının güzel olmasından dolayıdır. Böyle bir gönül yüzlerce hataya, yanlışa, kusura ve eksiğe rağmen yine de güzel bakar ve güzelliği görür, yapılan yanlışları da güzelliğin hatırına verir. İşte mesele bu güzel bakışa sahip olmaktır. Tabi ki bu güzel bakışa sahip olabilmek için de gönlün sevgi dolu olması gerekir.
Mesela kendi aramızda şahit oluyor ve görüyoruz; bir kardeşimizin yüz tane güzelliğinin yanında bir tane yanlışı var diye diğer bir kardeşimiz; “nasıl olur da böyle bir yanlış yapar” deyip o kardeşimizin üstünü çizebiliyor. Hâlbuki varsın o bir yanlışı da olsun! İçimizde melek olan; “benim kusurum, yanlışım yok” diyebilen biri var mıdır! Allah; rahman, rahim, gaffar, ğafur, tevvab ve afuvv değil midir! Sen de o kardeşimizi mağfiret et, rahmetinle ona muamele et. Onun güzelliğini öylece toplayıp çöpe atma; “bu kötüdür” deme, böyle yapma! Hem senin işin onu hesaba çekmek değil onu sevip, onunla beraber Allah’ın rızasını, sevgisini kazanmaktır; çünkü seversen kazanırsın.
Birinin hali ne kadar kötü olursa olsun onu Allah için sevince kazanırız, onu seversek ona yardım etme, rahmet etme imkânımız olur. Böylelikle Allah için olan bu sevgimiz yine Allah’a gider ve bunun karşılığında Allah da bizi sever. Aksi halde Allah’ın sevgisini yok sayar, karşımızdakini bağımsız bir varlıkmış gibi görür, onu hesaba çeker ve hakkında hüküm vermiş oluruz. Bu tavır Hz. İnsana yakışan bir tavır değildir, Hz. İnsan bu değildir.
Peki, Hz. İnsan ne demektir?
Hazret demek; tertemiz, saygın, yüce demektir. Hz. İnsan da; nefsini şirkten, küfürden ve Allah’ın sevgisi dışındaki bütün sevgilerden temizleyen, Allah ile nazar eden kul demektir.
Allah ile Allah’a nazar edince neyi görürüz?
El Esmau’l Husna sohbetlerinde “Allah” ismini anlatırken bu ismin bütün manalarıyla; sevmek anlamına, seven, sevilen, aşk, muhabbet, yakınlık ve hayranlık uyandıran anlamına geldiğini hep beraber öğrenmiştik. Allah’ın diğer isimlerinin de seven ve sevilen, öyle ki uğrunda ölünecek kadar sevilen manasına gelen “Allah” isminden tecelli ettiğini öğrenmiştik. Rabbimizi böyle seven ve sevilen olarak anlamazsak yeryüzünün halifesi olan insanı, kendimizi nasıl böyle anlayacağız! O halde sorun; rabbimizi tanımayışımızdandır.
Allah kendini sevdiği için kendisine ayna olan insanı, dolayısıyla varlığı yaratmıştır. Bütün varlık, sevgisini mutlaka bir şekilde ifade eder; çünkü sevmeyen hiçbir varlık yoktur ve sevmeyenler ölüdür, insan da böyledir.
Aklını kullananlar sevilmeye layık olanın Allah olduğunu bilir, dolayısıyla sevgisini de Allah’a yöneltir; ama bunu bilmeyenler, anlayamayanlar sevgisini başka şeylere yöneltir. Sevgilerini başkalarına, başka şeylere yöneltenlerin her birinin hamdi, tesbihi, tevhidi ve tekbiri farklıdır. İstisnalar kaideyi bozmaz; ama genel olarak bakıldığında herkes “ben” deyip hamdini, tesbihini, tevhidini ve tekbirini kendine yapar; yani “ben şöyleyim, ben böyleyim, ben şöyle yaptım güzel oldu, böyle yaptım iyi oldu” gibi kendini öven, kendini ön plana çıkaran bir tavır ortaya koyar.
Allah ayet-i kerimede; “canlıların en kötüsü aklını kullanmayan sağır ve dilsiz olan insanlardır”8 buyurur. Allah’ın akıl vermediği varlıkların hamdi de, tesbihi de, tevhidi de, tekbiri de Allah’adır. Allah bize hakikatin perdesini açarsa aklı olmayan varlıkların her birinin rabbini hamd ile tesbih ettiğini görürüz.
Hamd, övmek demektir; yani bütün varlık, rabbini över ve rabbini sevdiğini söyler. Bütün varlığın rabbine karşı öyle bir tesbih hali vardır ki bütün varlık her zerresiyle “ya rabbi seni seviyorum” der. Bütün varlığın tesbihi farklıdır; ama hamd etmesi birdir. Hepsinin feryadı, her birinin söylediği de; “ya rabbi seni seviyorum” sözüdür. Bir an için dinleyecek olsak her bir varlığın, rabbini ayrı ayrı hamd ile tesbih ettiğini; “ya rabbi seni seviyorum“ deyip, kendi etrafında semah ettiğini, zerreden kürreye, en küçüğünden en büyüğüne kadar o semahı yaparken nasıl bir sarhoşluk halinde olduğunu ve “ya rabbi seni seviyorum” dediğini görürüz.
Varlığın tesbih etmesi; Allah onu ne için yaratmışsa kendi hizmetini, kendi işini o yolda yapması demektir. Bütün varlık, kendisine verilen bu hizmeti yaparken canını kurban etmeye, kendini feda etmeye hazırdır. Onu darmadağın etsen bile buna asla itiraz etmez, her zerresi yine semah edip; “ya rabbi seni seviyorum” demeye devam eder. Bir tek irade sahibi olan insan böyle değildir; çünkü Allah insana tercih hakkı vermiştir, dolayısıyla onun bu aşkı, semahı kendi iradesiyle yapması gerekir.
İnsanın bedeni de bu semaha dâhildir; yani her zerremiz aslında semah edip, rabbini hamd ile tesbih eder. Bedenimiz iradesiz olarak rabbine hamd ile tesbih ederken biz ise aklımızı kullanıp “ben” deriz; yani kendi kendimize vehmi bir varlık verip; “bu beden bana aittir, ben şöyleyim, ben böyleyim, hamde, övülmeye, sevilmeye, tesbih edilmeye layık olan, hatasız, kusursuz olan benim. Benden büyüğü yok, hiç kimse benim gibi bilemez, hiç kimse bunu benim gibi anlayamaz” deriz.
Böyle söylerken aslında “ilah benim” deriz; ama bundan habersiziz! Bununla beraber bir de; “ben mü’minim, ben Müslümanım, ben Allah’a yakınım” deyip başımızı da secdeye koyarız, secde ettiğimizi zannederiz. Oysaki secde bu değildir! “Allah” demek, “lâ ilâhe illallah” demek bu değildir!
Bu sohbetlerle “lâ ilâhe illallah; Allah’tan başka ilah yok” diyeceğiz. İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn: “Yalnız sana kul oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz”9 diyeceğiz inşallah; çünkü Allah’ın muradı üzerimizde gerçekleşsin istiyoruz.
Allah bütün varlığı sever. Bütün varlık, rabbini hamd ile tesbih ettiğinden dolayı Allah varlığın hamdini, tesbihini, tekbirini, tevhidini ve “rabbim Allah’tır” deyişini sever. Bu durumda biz de; rabbimizi tesbih ediyor muyuz, tekbir ediyor muyuz, hamd ediyor muyuz, tevhit ediyor muyuz, diye kendimize bakmamız gerekir.
İlk önce tevhidin anlaşılması gerekir. Tevhit, vahdet; bir demektir. Bütün varlıkta tecelli eden Allah’tır ve bütün varlık rabbini hamd ile tesbih eder. Varlığı böyle görmez ve anlamazsak, her birini parça parça görürsek tevhidi anlamamış oluruz; çünkü hepsi bir bütünün parçalarıdır. Bütün varlık birdir ve en önde de bütün varlığın tesbihini, ibadetini, tecellisini, isimlerini kendisinde toplamış olan insan durur. Arkasında da cemaat olmuş diğer varlıklar vardır ve onlar da insanın hizmetindedir, insana tabidir.
Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “görmediniz mi ki Allah göklerde ve yerde ne varsa hepsini sizin hizmetinize vermiş, gizli ve açık olarak nimetlerini üzerinize yaymıştır. Bununla beraber insanlar içinde kimi de var ki ne bir ilme, ne bir hidayetçiye (mürşide) ve ne de aydınlatıcı bir kitaba dayanmaksızın Allah hakkında mücadele eder.”10 Aynı şekilde başka bir ayet-i kerimede; “Ay’ı, Güneş’i, yıldızları, geceyi ve gündüzü size musahhar kıldım, sizin emrinize verdim”11 buyurur. Yani bütün varlık size tabi olmuş, sizin için vardır ve sizin için varlığını sürdürüp, devam ettirir.
Allah bir hadis-i kutside de insan için; “sen olmasaydın felekleri yaratmazdım”12 buyurur. Bu hadis-i kutsinin sadece Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için olduğunu söyleyenler vardır; ama bu doğru değildir; çünkü Allah her insana ruhundan nefhetmiştir. İnsana nefhedilen ruh, hakikati muhammediyedir ve bu her insanda vardır, dolayısıyla her insanın Allah katında yeri özeldir, farklıdır, Allah için her kulu ayrı ayrı değerlidir. Bu yüzden Allah bu hadis-i kutsiyi sadece Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için değil her insan için söylemiştir.
Allah, varlığı insan için insanı da kendisi için yaratmıştır. Bu yüzden insanın da kendi iradesiyle kulluk yapmasını diler. Allah dilerse iradeyi alır ve insan, melek gibi olur, dolayısıyla istese de istemese de rabbini hamd ile tesbih edip, tekbir ve tevhit eder ama Allah’ın muradı; kulun kendi iradesiyle rabbini istemesidir. Allah, insana “beni iste” demiştir, zaten insanı bu vasıfta yaratmıştır.
Aşktan başka bir şey yoktur, aşktan öteye bir yol yoktur. Sohbetlerimizde de bunun böyle olduğunu hep beraber göreceğiz inşallah.
Ramazan ayı; aşk ayı, Kur’an ayı, oruç ayıdır. Peki, ramazan ayının aşk ayı olmasının sebebi nedir?
Çünkü ramazanda aşk olmayan hiçbir şey yoktur ve Allah, Kur’an’ı bu ayda indirmiştir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “Ramazan ayı o aydır ki içinde hidayetin, Furkan’ın, beyanın (beyyinatın) bulunduğu, Kur’an’ın indiği aydır”13 buyurur.
Allah bu ayetle aslında her bir insana tek tek; “seni seviyorum, hidayeti, bana gelen yolu bulasın diye de bu ayda sana Kur’an’ı indirdim. Bir de içinde doğruyu yanlıştan, hakkı batıldan, imanı küfürden, nifaktan, şirkten ayırt edebilesin, benim senin üzerindeki muradımı anlayasın diye Furkan’ı indirdim ve sen de kendi üzerinde beyan edesin diye sana bunu beyan ettim; yani hakkı, hakikati, güzelliği kendi üzerinde gösteresin, beyan edesin diye Kur’an’ı indirdim. Kur’an’ı indirdiğimden dolayı rabbini tekbir edip şükret” demiştir. Allah ayetin devamında; “Allah’ı tekbir edin, umulur ki şükredersiniz”14 buyurur. Demek ki Ramazan ayı buymuş; Allah bu ayda Kur’an’ı indirmiş ve Kur’an’da bunlar varmış. Allah böyle beyan etti.
Allah böyle beyan ederek kuluna ne demiştir?
“Ben seni seviyorum. Sen hidayeti bulasın, Furkan’a sahip olasın, bu tecelliyi, güzelliği üzerinde beyan edesin, rabbini tekbir edesin, büyüklüğe layık olanın bir tek rabbin olduğunu bilesin, anlayasın, kavrayasın, tadasın diye sana Ramazan ayında Kur’an’ı indirdim” demiştir.
Allah, ramazan ayında Kur’an’ı indirmiş ve bir de orucu farz kılmıştır. Neden? -Kur’an’ı bir nimet olarak görüp şükredelim diye. Fakat Kur’an’ı, Allah’ın bizi muhatap almasını, ciddiye almasını, bununla beraber hidayeti, Furkan’ı ve beyyinatı bize göndermesini nimet olarak görmezsek şükredemeyiz. Allah, bize şükredesiniz diye derken; “ben bu ayda sana sevgimi ortaya koydum, sen de beni sevdiğini ortaya koy, ben sana vahyettim, sen de bu vahyi alıp, rabbini tekbir et, rabbine şükret” demiştir.
Şükredebilmek için, o şükre layık olanın, şükrü hak edenin mutlaka güzel bir şey yapmış olması gerekir. Eğer “rabbim güzel yaptı, doğru yaptı, en güzel ve en büyük ikramı bana yaptı” dersen şükretmiş olursun. Şükür; “ya rabbi! Seni seviyorum” demektir; yani Allah; “haydi sen de söyle, bana cevap ver. Ben sana ‘seni seviyorum’ deyip, sana böyle bir muamelede bulundum, şimdi sen de karşılık olarak ‘ben de seni seviyorum’ de bakayım. Öyle ki gönderdiğin nimeti aldım, sarıldım, kıymetini, değerini bildim, bunun için sana şükrediyor, seni seviyorum ya rabbi de” demiştir.
“Ramazan ayında bir de teşekkür etmek için oruç tut”15 dedi Allah. Oruç tutmak demek “ya rabbi! Seni seviyorum” demektir. Aslında bütün ibadetler böyledir. Bu yüzden hangi ibadeti söylersem söyleyeyim, onun anası, özü, kökü, beyni ve iliği mutlaka aşktır. Bütün ibadetler böyle olduğu gibi bütün imtihanlar; yani bütün musibetler, belalar, dedikodular, iftiralar da böyledir. Nereye bakarsan bak bu aşkı, Allah’ın oradaki muhabbetini görmen gerekir ki rabbini anlayabilesin.
Oruç tutarken neyi ikrar ederiz?
“Bedenimin, nefsimin arzusu ve isteği; yemek, içmektir ama sen ‘iftardan imsaka kadar yeme ve içme’ dedin, ben de seni, senin emrini kendimden, nefsimden, arzularımdan, isteklerimden daha çok seviyorum, dolayısıyla yemiyor ve içmiyorum” deriz. Oruç tutarken böyle söylemez, orucu böyle anlamazsak oruç tutmamış oluruz.
Bununla beraber oruç tutarken ne zaman açlık veya susuzluk bizi zorlarsa bütün gönlümüzle rabbimize dönüp; “ya rabbi! Ben seni seviyorum, seni sevdiğim için yemiyor ve içmiyorum” dememiz gerekir.
Siz böyle söyleyin, bunu söylediğinizde Allah o anda sizi manevi olarak doyurmaz, su içirip, susuzluğunuzu gidermezse eğer hesabını bana sorun.
Bütün ibadetler böyledir; yani bütün ibadetler “ya rabbi! Seni seviyorum” demektir. Dilimizle bunu söylememiz kolaydır; ama önemli olan bunu gönlümüzle söylememizdir. Bunu bir tek Allah’a söylemek de yetmez. Bütün varlık ve insanlar, Allah’ın yeryüzündeki tecellisidir, dolayısıyla onlara da “seni seviyorum” dememiz gerekir. İnsan öncelikle Allah’ın zatıyla, sıfatıyla tecelli ettiği halifesidir. Allah’ın yeryüzündeki halifesine; “ben seni seviyorum” diyemediysen kime söyleyebilirsin! İnsan; Allah’ın yeryüzündeki tecellisi iken insana; “ben seni seviyorum” diyemiyorsan hayal kurmuş olursun.
Allah’ın, insana yapılanı kendisine yapılmış gibi kabul ettiğini hepimiz biliyoruz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz anlatır; Kıyamet günü Allah bir kulu huzura alır ve ona der ki;
-Ben açtım, sen beni doyurmadın, susuzdum bana su vermedin, elbisem yoktu beni giydirmedin, hastaydım beni ziyarete gelmedin, bana yardım etmedin.
Kul da der ki;
-Ya rabbi! Sen bunlardan münezzehsin. Neden beni böyle hesaba çekiyorsun.
Allah buyurur ki;
-Falan kulum açtı, sana imkân vermiştim, onu doyurabilirdin; ama sen onu doyurmadın. Falan kulumun suya ihtiyacı vardı, sen ona su verebilirdin; ama imkânın olduğu halde vermedin. Falan kulum hastaydı, onu ziyaret edip gerekeni yapmadın, falan kulumun elbisesi yoktu, onu giydirmedin. Bunları yapabilirdin, bu imkânları sana vermiştim. Sen bilmez misinki ben kulumla beraberim, ona yardım etseydin bana yardım etmiş olurdun.”16
Allah ayet-i kerimede; “(Kıyamet günü) Yapıp gönderdiğinizi ve yapmayıp geride bıraktıklarınızı önünüze koyup size göstereceğiz (bunun hesabını size soracağız)”17 buyurur; yani hesap böyle sorulur, Allah sadece yaptıklarımızdan değil yapmadıklarımızdan da bizi hesaba çeker; çünkü Allah’a olan imanımızı, sevgimizi ispatlamamız gerekir.
Allah’ın kullarına bakarken; “bu, Hz. İnsandır. Allah bununla beraberdir ve onun gönül arşına tecelli etmiştir” dersek kullara yapılan muameleyi kendimize yapılmış kabul ederiz. Burada mü’min, Müslüman, kâfir ve müşrik ayırımı olmaz; çünkü burada insan vardır! Bu bir tek insan için de geçerli değildir, hayvanlar, bitkiler ve diğer varlıklar için de geçerlidir.
Mesele; senin Allah’a iman etmiş, Allah’ı sevmiş olmandır. Her şeyde Allah’ın hesabını yaparak Allah’ın insanla beraber olduğunu, seni gördüğünü bilmendir. Bununla beraber Allah’ın senden bir şey istediğini anlayıp gerekeni yapman; yani sevgini ispatlamandır.
Allah’ı seviyorsak onun da bizi sevmesini isteriz. Seven sevdiğinin sevgisini istemez mi! Onun sevgisinden başka bir şey ister mi! Gerçekten seviyor ve âşıksak Allah bizi sevsin diye ne gerekirse yaparız. Bunu yapamıyorsak sorun imanımızda, sevgimizdedir; yani başka şeyleri, başkalarını sevmemizdedir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz evden çıktığında Sa’d ibnu Ubade’nin yolda yürüdüğünü görür ve; “ya Sa’d! Sen kıskanç birisin; ama ben senden daha kıskancım, Allah ise herkesten daha kıskançtır” buyurur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in böyle söylemesinin sebebi bize bir şey öğretmek istemesinden dolayıdır. Bu yüzden Sa’d ibnu Ubade; “Ya Resulullah, anlayamadım nasıl yani” diye sorunca Resullullah (s.a.v.) Efendimiz ona durumu izah eder.18
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu hadisle bize neyi öğretir?
İnsan, rabbini kendi üzerinden tanır. Allah, kulunun hiçbir şeyi kendisini sever gibi sevmesini kabul etmez, kulunun ancak kendisini sevmesini ister ve kulunu sever. İman bunun içindir ve bu sevgi Allah’ın hakkıdır; yani sevilmek, iman edilmek, Allah’ın hakkıdır. Hiçbir varlığa verilemeyecek, kendi kendimize dahi veremeyeceğimiz bir haktır bu; çünkü Allah’ı her şeyden, kendi canımızdan da çok sevmedikçe iman etmiş olmayız, Allah böyle bir imanı kabul etmez. Kendi kendimizi bile her şeyden daha çok sevemiyorken, kendimize bile veremediğimiz bu her şeyden çok sevme hakkını bir başkasına, başka şeylere nasıl verebiliriz! Allah bunu kabul eder mi? -Tabi ki kabul etmez. Allah, kulundan iman etmesini, âbd olmasını; yani kendisini sevmesini, sevgisini kazanmak için varını, yoğunu, hayatını, her şeyini kurban etmesini ister. Hayatını kurban etmek demek; zamanını, vaktini kurban etmek demektir.
Peki, Allah bizden zamanımızı nasıl harcamamızı ister?
Allah zaten insanı sevmiş öyle yaratmıştır. Aynı şekilde bu sevgisine de karşılık ister. Allah’a olan muhabbeti kazanabilmek için; “ayaktayken, otururken, yan üzeri yatarken Allah’ı zikret.”19 Başka bir ayette ise; “nerde olursan ol, Allah’ın huzurunda olduğunu unutma”20 der. Bu “unutmama” sadece “hatırlama” değildir. Allah “unutma” dediyse o halde o anda yapman gereken bir şeyler vardır. O her neyse gereğini yapıp sevgimi kazan, sevgime layık ol demiştir Allah.
Allah ile kulun sevgisi arasındaki fark nedir?
Allah bâki ve haktır, dolayısıyla onun sevgisi de bâki ve haktır. Allah’ın sevgisinin sınırı ve ölçüsü yoktur. Bununla beraber bu sevgi yok olucu değildir; çünkü Allah bâkidir, kul ise fanidir. Kul, fani olduğu için sevgisi de fanidir.
Mesele; kulun, rabbini sevmesi değil rabbinin kulunu sevmesidir; yani kulun bu sevgiyi hak etmesidir. Bu sevgiyi hak etmek için yapılması gereken şey; kulun, gönlünü dünya sevgisinden, nefsinin sevgisinden, insanların “sen şöyle güzelsin” ya da “sen böyle iyisin” deme sevgisinden temizlemektir. Kul, gönlünü bunlardan temizleyince bütün sevgisi Allah’a gider.
Dünyaya gelmeden önceki hayatı zaten ayetlerden öğrendiğimiz kadarıyla biliyoruz; Allah, insanı sevip, dilemiş sonra da; “ben kendime sevdiğim ve beni de seven bir kul yaratacağım. Fıtratı şöyle olsun, hali böyle olsun, şöyle şöyle hallere, meziyetlere, sıfatlara sahip olsun” deyip yaratmıştır.
Bir de Allah, insanı El Esmau’l Husna’sıyla terkip etmiştir; yani “rahmet bölümü bu kadar, sevgi bölümü şu kadar olsun, affetme hali böyle olsun” deyip terkip etmiştir. Allah, her bir insanı dünyaya gönderirken farklı farklı yerlerde gönderip, anasını, babasını, doğacağı memleketi, beraber yaşayacağı insanları o insana göre seçer. Sonra da; “kulum orda bana olan sevgisini göstersin. Ben onu severken o da bu sevgime karşılık versin, öyle ki bana halife ve ayna olsun. Ona bakınca kendi güzelliğimi onun üzerinde göreyim” deyip kulundan da bunu ister; yani Allah önce diler, sonra irade eder.
Peki, Allah’ın önce dilemesini sonra yaratmasını nasıl anlamak gerekir?
İnsan kendi üzerinden bunu anlamaya çalışırsa tabiri caizse Allah o insanı önce hayal etti, sonra onun projesini çizdi ve sonra da onu yarattı şeklinde anlar. Hâşâ! Bunu Allah için söylemiyorum; ama insan bir damladan sonsuzluğu anlamak için bunu kendi üzerinden ancak böyle anlayabilir. Yani Allah önce; “benim kulum şöyle olsun, böyle olsun, hali böyle, fıtratı şöyle olsun” der. Rab ismi ile tecelli ederken de “terkibi böyle olsun, eğitirken onu böyle eğiteyim” der. Sonra onu büyütürken anasını, babasını, kardeşlerini, varsa yakınlarını seçer ve yakınlarının da onu böyle sevmesini ister. Bu yüzden kişi doğar doğmaz herkes onu sever; çünkü onu insanlara sevdiren Allah’tır.
Çocuğun kendini koruyabilecek, yiyebilecek, içebilecek gücü yokken Allah sevgisiyle tecelli ettiği için bütün aile bu sevgiden dolayı çocuğun etrafında seferber olur, ona hizmetkâr olur. Allah bu sevgiyi çocuğa kendinden verir. Çocuk biraz büyüyünce Allah artık ona böyle bir muamele yapmaz, ona farklı bir muamelede bulunur; çünkü Allah her seferinde rab olarak tecelli ederek onu büyütür.
Kul, dünyaya geldiğinde herkes onun hizmetindedir. Sonra kulun yavaş yavaş varlık olup, varlık benliğini taşıması; yani “ben” demesi gerekir. Bu, kulun; “ben Allah’ı seviyorum” demesi içindir, Allah’ın istediği budur. Kul, “ben” derken önce vehmi bir benlikten bunu söyler, sonra buluğa erdiğinde o vehmi benliğinin aslında olmadığını, kendisinde Allah’ın nefhettiği ruhun olduğunu ve kendisinin Allah’a ait olduğunu, “ben” derken de Allah’ın nefhettiği ruhu kastedip kendisinin Allah’ın nuru olduğunu, Allah’ın zatıyla ve sıfatıyla tecelli ettiği varlık olduğunu anlar. Allah, kulundan bunu anlayıp tatmasını ister. Kul böyle yapınca gerçek varlık olur.
Evet, Allah bir hadis-i kutside; “insanı yaratıp dünyaya gönderdim ki varlığının tadını tatsın” buyurur. İnsanın bir zahiri varlığı vardır bir de manevi varlığı vardır. İnsan bu zahiri varlıkla yer, içer, üşür, üzülür ve sevinir; ama bu varlığı geçicidir. Manevi varlığı ise insanın gerçek varlığıdır ve kalıcıdır o varlık da; Allah’ın nefhettiği ruhtur.
İnsanın, rabbinin nefhettiği o ruhu tadabilmesi için kendisine doğru bir yolculuk yapması, bu yolculuğu yapabilmesi için de yolculuğu yapanlarla beraber olması gerekir. İnsanın vuslat yolcularıyla beraber kendisinden kendisine olan bu gönül yolculuğunu yapıp kendisine kavuşması gerekir. Yoksa insan nefsinden, benliğinden, o vehmi benliğini öne koyup “ben” demekten kurtulamaz.
Bu yüzden devamlı; “ben diyenler Allah diyemez, Allah diyenler de ben demez” diyoruz.
Anlattığım bu kişiler aşkla, muhabbetle bakıp, Allah’ın nazarıyla nazar ederek Allah’la, Allah’ın kendisine nefhettiği ruhla bakanlardır. Gerisi de bir avuç toprağa, geçici dünya hayatına tenezzül edenlerdir.
Herkes dünyaya gelenlerin mutlaka öbür tarafa gideceğini bilir. Hepimiz yolcu olduğumuzu biliyoruz. Allah ayet-i kerimede; “öldüğünüzde varacağınız yer (sevk edileceğiniz yer), Allah’ın huzurudur”21 buyurur. Allah her an her birimizi huzura davet edip bizi huzura alabilir. Tabiki bir, huzura kabul edilenler bir de kabul edilmeyenler vardır.
Biri imanını kaybetmişse Allah; “onu huzuruma getirmeyin” buyurur ve onu huzura kabul etmez; çünkü o da dünya hayatını yaşarken Allah’ın huzurunda durmamış, Allah’ın huzurundaymış gibi bir hayat yaşamamış, “Allah” diyememişti. Allah, kulunu huzura aldığında ise istisnasız herkes kendi, hatasını, kusurunu, günahını ve yanlışını bilir.
Nimet denince ne hikmetse onu hemen ekmek olarak anlarız; ama nimet sadece ekmek demek değildir. Nimet; Allah’ın rızasını kazanma imkânıdır. Allah’ın rızasını kazanmak için çaba, gayret gösterip onun rızasını kazanmaktır.
Daha önce anlatmıştım; Allah, kulunu huzura alınca nimetlerini ona bir bir sayar ve ona;
-Kulum sana zatımla, sıfatımla tecelli edip seni kendi nurumdan yarattım. Bana halife olasın, ayna olasın, Hz. İnsan olasın diye sana bir dünya sahnesi hazırlayıp, seni oraya gönderdim ve imtihana tabi tuttum, kazanasın diye de sana imkân verdim. Bununla beraber bu imkânı değerlendirip kazanasın diye yine ayrıca sana imkânlar verdim, buyurur.
Allah verdiği nimetleri sayarken kul her defasında;
-Evet, ya rabbi! Bunların hepsini verdin, der.
Allah zahiri olarak ona tanıdığı imkânları bir bir anlatmaya devam edip;
-Sen Hz. İnsan olasın, bana âbd olasın, beni bilesin, tanıyasın, kendi üzerinde benim tecellimi müşahede edip gösteresin, isimlerim senin üzerinde tecelli etsin diye seni bu imtihanlara tabi tuttum ve sana kazanma imkânı verdim, buyurur.
Kul yine;
-Evet, ya rabbi, der.
En sonunda Allah;
-Haydi, şimdi sen anlat, buna karşılık sen ne yaptın” diye kuluna sorar.
Şimdi bizim bu soruyu burada kendimize sormamız gerekir. Çünkü huzura gidince böyle bir soruyla karşı karşıya geleceğiz. Bu soru amel sorusu değil iman sorusudur; çünkü amelin hesabı Kıyamet yerindedir, bu soru ise imanlı bir kulun öldükten hemen sonra muhatap olacağı bir sorudur.
“Verdiğim nimetlere, kazanma imkânlarına karşılık sen ne yaptın” sorusuna kulun; “ya rabbi! Gerekeni yapıp, isimlerini üzerimde göstermeye çalıştım” diyebilmesi için kulun bu isimleri üzerinde göstermiş olması, bunun için de önce bu isimleri sevmiş olması gerekir; çünkü bu isimler Allah’a aittir, dolayısıyla bu isimleri sevmezsen Allah’ı sevmiş olmazsın; yani merhamet etmeyi sevmezsen Allah’ı rahman ve rahim olarak, ikram etmeyi sevmezsen Allah’ı kerim olarak, affetmeyi sevmezsen Allah’ı afuvv olarak bilmiş ve sevmiş olmazsın. Bunu sadece dilinle söylersen kendi kendine hayal kurmuş olursun. Nitekim sevebilmek için bu isimleri üzerinde göstermiş olman gerekir.
Evet, iş döndü, dolaştı yine sevgiye, sevmeye geldi.
“Ya rabbi! Seni seviyorum” diyorsan ve gerçekten, Allah’ı isimleriyle beraber, kendini tanıttığı gibi seviyorsan bu isimler sende tecelli eder. Bununla beraber senin üzerinde bir de zuhur eder, açığa çıkar. İşte imtihan; Allah’ın isimleri insan üzerinde açığa çıksın, insan üzerinde zahir olsun, zuhur etsin diyedir. Allah’ın isimleri insan üzerinde zahir olur, zuhur ederse Allah; “ kulum ben de seni seviyorum” der.
Allah, kula; “seni seviyorum” hitabını nasıl ve kiminle yapar?
Bu hitabı önce kulları üzerinden yapar. Kullar Esmau’l Husna’nın üzerinde zuhur ettiği kişiye; “ben seni seviyorum” der. Bunu Allah insanlara dedirtir. İmanı olanlar imanı kadar o kulu sever, hatta imansızlar da sever. Cansız olan bütün varlıklar onu zaten sever. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böyle bir kul için; “bütün varlık; yani yer, gök, toprak, ağaçlar, denizler ve denizin içindeki balıkların hepsi onu sever, onun için duadadır. Onu sevmeyen hiçbir varlık yoktur” buyurur.
Bütün varlık o kulu sevdiği gibi insanlar da onu sever ve bu sevgi insanın elinde olan bir şey de değildir. Örnek vermek gerekirse biri merhamet sahibiyse merhametinden dolayı onu severiz ya da birinden ikram görür, sevgi görürsek, yanlışımıza karşılık bizi affeder, bize iyilikte bulunursa onu severiz. Esmau’l Husna’nın üzerinde zuhur ettiği kişi zaten böyle biridir, bu yüzden onun sevilmemesi mümkün değildir!
Her bir kulun üzerinden Allah ona; “kulum ben seni seviyorum” der. Yoksa kendi kendine hayal kurup; “işte herkes beni seviyor” ya da “falanca beni seviyor” demekle bu olmaz. Ailen, çocukların, annen, baban, akrabaların, komşuların, arkadaşların, tanıdıkların seni seviyor mu? -Sevmiyorsa sorun onlarda değil sendedir. Yok, “şu şöyle kötüdür, bu böyle kötüdür” demekle kendini sevgiye layık gösteremezsin, kendini kandırma! Niye kendini kandırıyorsun! Sorun, sıkıntı sendedir!
Evet, “Allah’ın isimlerini seven ve bu isimlerin kendisinde zuhur ettiği bir kulu Allah sever” dedik. Elbette ki bu sevginin de dereceleri vardır.
Bir gün Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Hz. Ali (r.a.)’a;
-Ya Ali! Sen mukarrebunların en mukarrebunu (Allah’a yakın olanların en yakını) olmak ister misin, buyurur.
Hz. Ali (r.a.) de;
-Evet, ya Resulullah, diye cevap verir.
Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;
-O halde sana gelmeyene git, sana vermeyene ver, sana kötülük yapana iyilik yap, seni sevmeyeni sev. Böyle yaparsan Allah’a yakın olanlardan daha yakın olursun,22 buyurur.
Biri kendisine gelmeyenlere, ikram etmeyenlere, zulmedenlere ve kendisini sevmeyenlere bile Allah’ın güzelliğini üzerinde gösterebiliyorsa Allah’ın güzelliğini üzerinde göstermediği bir anı bile olmaz. O, her an Allah’ın sevgilisidir, her an Allah’a en yakındır ve sevgilidir.
Sevgiyi, imanı, aşkı, muhabbeti, hakikati, yaratılışı anlamak gerekir. Birini düşünün ki en yakınına zulmediyor, haksızlık ediyor, hakaret ediyor, onu yok sayıyor, sonra da kalkıp, Allah’tan rahmet dileyerek; “Allah bana rahmetiyle muamele etsin” diyor. Sen gazaba uğramışsın, sen gazabın içindesin, sen kendini ateşin içine atmışsın! Bir de kalkıp; “Allah bana rahmet etsin” diyorsun! İnsanlara nasıl muamele edersen Allah’tan da öyle bir muameleyi bekle! Çünkü öyle bir muameleye layık olursun.
Allah bizi birbirimizle imtihana tabi tutar. Bu yüzden insanlara nasıl bir muamelede bulunursan Allah’tan da öyle bir muameleyi hak edersin; çünkü Allah’a; “ben böyle muamele etmeyi, böyle bir muamele görmeyi seviyorum” demiş olursun. İnsanlara kötü bir muamele ettiğin sürece istesen de istemesen de böyle söylemiş olursun. Madem böyle bir muameleyi sevmiyorsun o halde neden yapıyorsun! İnsanlara böyle yapmanın sebebi bu şekilde davranmayı sevmenden dolayıdır. Neyi yaparsan Allah’tan da öyle bir muameleyi hak edersin; çünkü onu yapmayı seviyorsun.
İmtihanlar sevginin, muhabbetinin, etrafın da döner, dolayısıyla yaptığın her muamele sevmekle, muhabbetle ilgilidir, bu yüzden göreceğin muamele de ona göredir; yani imtihan senin muhabbetine, sevgine göredir. Bu sevgi dilinle değil, lafınla değil tavrınla, halinle, yaptığınla, amelinle gösterdiğin sevgidir.
Evet, işin başı da sonu da aşktır, aşktan öteye yol yok, dedik.
Allah, insanı yaratırken sevdi, sevilmeyi diledi, öyle yarattı. Sonra insanlar olarak hep beraber bir yolculuğa çıktık. İnsan böyledir; dünyaya iner ve yola çıkar, imtihanlar başlar, rabbi ona rab olarak tecelli edip onu büyütür, imtihanına göre onu yetiştirir. İnsan, sevgisini nasıl ispatlayabiliyorsa Allah onu öyle yetiştirir, sonra bu yolculuk onun ölümüyle tamamlanır. Ondan sonra Allah ona; “gel, varacağın yer, Allah’ın huzurudur. Gel bakayım, benim sevgime nasıl karşılık verdin, neyi hak ettin, neyi kazandın, nasıl kazandın” der.
Gerisi boş laftır; yani “şu şöyleymiş, şunu şöyle yapın, bunu böyle yapın” demek boş laflardır. Bunu iyice anlamamız lazım; bu, imanla ilgilidir. İmanı olmayanın ameli bir işe yaramaz; çünkü Allah, imansız ameli kabul etmez. Allah’ın hakkını teslim etmeyenler, edemeyenler, etmek istemeyenler; iman etmek istemeyenlerdir. Allah’ın hakkı; Allah’a âbd olmak, Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmamak, bir tek Allah’ı sevmek, sevdiğini de Allah için sevmektir.
O halde her zaman söylememiz gereken şey; her ne sevgi olursa olsun, neyi seversek sevelim; “bu, Allah’ın yarattığıdır” dememizdir. Böyle dediğimizde bu sevgimiz Allah’a gider. Burayı doğru anlamak gerekir. Allah bize “bir şeyi sevme” dememiştir. “Her şeyi sev, herkesi sev, hem de çok sev; ama onu benden bağımsız bir varlık olarak sevme, bana ait bir varlık olarak sev” demiştir. İşte yapmamız gereken şey budur.
Mesela; mecazi aşkı tatmayan nerdeyse hiç kimse yoktur. Mecazi aşk; insanın, insanı sevmesidir. Bu mecazi aşkta Allah’ın bir muradı vardır, dolayısıyla bu muradı anlamak gerekir.
Buradan neyi anlamamız gerekir; yani Allah bize mecazi aşkı yaşatırken neyi öğretir?
Allah mecazi aşkı kula yaşatırken kul sevdiği kişi için her şeyin en güzelini düşünür, onda hata ve kusur bulamaz. Sevdiğinin yanlışları olsa bile onu sevdiği için onun yanlışları kula güzel gelir. Bir iş yaparken sevdiğini düşünür, onu razı etmeye çalışır; çünkü “o da beni sevsin” deyip onun sevgisini ister. Hatta bir şey alırken, üstünü başını düzeltirken onun hesabını yapar; çünkü seviyor ve sevdiği kişinin de onu sevmesini istiyor. İşte Allah bu mecazi aşkı kuluna tattırır.
Allah’ı sevmenin bir ölçüsü vardır. Kul; “ben sana iman ettim ya rabbi” dediğinde onun ölçüsü olsun diye Allah mecazi aşkı ona tattırır. Bu ölçü olmazsa kul iman edip etmediğini anlayamaz. Bu yüzden kulun dönüp o mecazi olarak sevdiği kişinin aşkına bakması gerekir. O mecazi olarak sevdiği kişi için hissettiklerini, düşündüklerini Allah için de düşünüyor mu, düşünmüyor mu, her anda rabbiyle beraber olabiliyor mu, olamıyor mu, sevdiğini unutuyor mu, unutmuyor mu, yaptığını Allah’ın sevgisini kazanmak için yapıyor mu, yapmıyor mu, gönlünü temizleyip düzeltiyor mu, düzeltmiyor mu, “her anda rabbim gönlüme nazar ediyor” deyip gönlünü, nefsini temizliyor mu, temizlemiyor mu? Kulun bu ve benzeri soruları kendine sorup iman edip etmediğini anlaması gerekir.
Kulun elinde bir ölçüsü vardır. Kul bu mecazi maşuku için tattığını, yaşadığını Allah için tatmıyor ve yaşamıyorsa bu imanı iman değildir. Allah; “olmadı kulum, bak sen sevmeyi, aşkı ve muhabbeti biliyorsun. İmanı tatmadıysan sende bir eksiklik var; çünkü sana bunu yaşattım, haydi kendini düzelt! Bu imanın, bu sevgin olmadı” der. Bu yüzden Allah, mecazi aşkı sevdiğimiz kişiyi bize vermek için değil Allah’a olan aşkı, imanı anlamamız için tattırır. Allah bunu bize öğretmezse hesabını da sormaz. Zaten Allah’ın muradı; kulun bunu anlaması, kendi iradesiyle gerekeni yapmasıdır.
Evet, aşkı kaybetmişiz, aşkı kaybedince de maşukumuzu kaybetmişiz, dolayısıyla onunla olamıyor, onu sevemiyoruz. Böyle olunca da kendi kendimize din, iman üretiyoruz. Peygamberler, peygamberle beraber olan sahabeler veya Allah dostları anlatılınca; “onlar büyük insanlardı” diyoruz. Bu yanlıştır, bu düşünce doğru bir düşünce değildir. Peki, biz kimiz! Biz küçük insan mıyız, bizim onlardan ne farkımız vardır! Kazananlar çalışıp kazanmıştır. Hâşâ! Allah onlara torpil yaptı da bize zulüm mü ediyor! Niye Allah’ın nimetini böyle yok sayıyor, inkâr ediyor, “Allah bunu bana vermemiş” diyoruz! Bundan büyük nankörlük hiç olur mu!
Bütün insanlar için Allah’ın ikram ettikleri aynıdır. Allah bütün insanları Hz. İnsan olsun, kendisine dost olsun diye yaratmıştır. İstisnasız hepsini dostluğuna da davet eder; yani Hz. Musa (a.s.) ile Firavun arasında nimeti kazanma açısından herhangi bir fark yoktur, olmaz. Olursa hâşâ, Allah birine torpil yapmış birine de zulmetmiş olur. Böyle düşünmek küfürdür.
Hz. Musa (a.s.) gidip Firavun’u imana davet etmiştir. Allah ayet-i kerimede; “git onu davet et”23 buyurmuştur. Eğer firavun, Hz. Musa (a.s.)’a iman edip, ona tabi olsaydı, “ben yokum Musa var” deseydi Musa (a.s.) gibi olurdu. Arada sadece bir peygamberlik vazifesi farkı kalırdı; ama Allah’a yakınlığı ve dostluğu kazanırdı. Firavun, tercihini yanlış yaptı, bu yüzden kazanamadı. İşte biz de tercihi yanlış yaptığımızdan dolayı halimiz böyledir, ümmet tercihini yanlış yaptığı için ümmetin hali böyledir.
Sohbetimizin başında insanın; “ben böyle güzel yaptım, ben şöyle iyiyim” deyip kendini övmesi, tekbir etmesi “lâ ilâhe illallah” demek değildir, dedim. Peki, “lâ ilâhe illallah” demek ne demektir?
“Lâ ilâhe illallah” demek “ya rabbi! Seni seviyorum” demektir. Biliyorsunuz neyi söylersek söyleyelim, mutlaka onu Allah’ın vahyine, peygamberin sünnetine, hadisine göre söylüyoruz.
“Lâ ilâhe illallah” demek neden “ya rabbi! Seni seviyorum” demektir?
Esmau’l Husna’yı anlatırken söylemiştim, ilah; sevilen, mâbud, kendisine tapınılan, âbd olunan, sevgisi istenilen, sevgili, maşuk demekti.
“Lâ ilâhe” demek; ilah, maşuk ve sevilen yoktur demektir. Peki, sevgili, maşuk ve mabud olarak kim var? -İllallah! Tek kelimeyle bir tek Allah vardır. Allah’tan başka ilah, maşuk, mabud, sevilen, sevgili yoktur.
Biri lâ ilâhe illallah’ı bu şekilde söyleyip tadarsa; “ben sana aşığım, ben seni seviyorum ya rabbi” demiş olur. Yok, böyle anlamaz, söylemez ve tatmazsa kelime-i tevhidi getirememiş olur. “Ya rabbi seni seviyorum” demek istiyorsak ayaktayken, otururken, yan üstü yatarken “lâ ilâhe illallah” dememiz gerekir. Onun için birinin bir sorunu, bir sıkıntısı olduğu zaman bize gelip; “ne yapmam gerekir” diye sorduğunda; “her anda lâ ilâhe illallah” demen gerekir diye cevap veriyoruz. Tabi sadece dilin bunu söylemesi yetmez, bütün gönlümüzün bu söylediğimizi tasdik etmesi gerekir.
Allah ayet-i kerimede; Fezkurûnî ezkurkum:24 “Beni zikredin, ben de sizi zikredeyim” buyurur. Eğer biz “lâ ilâhe illallah” derken “ya rabbi! Seni seviyoruz, bizim Allah’ımız, mabudumuz, taptığımız, âşık olduğumuz sensin” dersek bunun karşılığında Allah’tan da bir cevap almamız gerekir. Allah; “beni zikredin, ben de sizi zikredeyim” buyurmuşsa o halde biz onu zikredersek o da bizim zikrimize bir şekilde cevap verir; çünkü ben size cevap veririm, ben de sizi zikrederim, dedi Allah. Bu durumda bizim de Allah’tan alacağımız cevap; “kulum ben de seni seviyorum” cevabıdır.
Peki, bu cevabı alıp almadığımızı nasıl anlarız?
Bunu anlayabilmemiz için gönlümüzde aldığımız; “kulum, âbdim ben de seni seviyorum” cevabını tatmamız gerekir. Kulum, âbdim demek; ey beni seven, ey beni sevenim! Ben de seni seviyorum, demektir. Eğer gönlümüzde bunu tadarsak “lâ ilâhe illallah” dedik ve Allah’tan da cevap aldık demektir.
“Şu şöyle yaptı, bu böyle yaptı, şu şöyle söyledi” deyip böyle gereksiz işlerle uğraşmayalım. Mesele insanların ne söylediği değildir. Mesele; bizim ne söylediğimizdir. Bu yüzden biz lâ ilâhe illallah diyebiliyor muyuz, diyemiyor muyuz, önce buna bakmalıyız. Şayet diyebilseydik halimiz bu olmazdı, ümmetin, insanlığın hali bu olmazdı!
Çevremizde görüyoruz öyleleri var ki; “lâ ilâhe illallah” demesi gerekirken “lâ ilâhe illa ene” diyor; yani “ilah benim” diyor. “Ben doğru yapıyorum, doğru düşünüyorum, güzel yapıyorum” hatta “sevilmeye, tapılmaya layık olan da benim. Allah’ın mülkünde Allah’ın sözü geçmesin, benim sözüm geçsin, ilah benim” diyor. Öteki de bakıyorsun, onun ilahlığını kabul edip; “doğru söylüyorsun, senin gibidir, senin gibi olmalıdır” diyor. Hani sen insandın, insan bu mudur! İnsan kendini bu kadar mı aşağılayıp rezil eder! İnsan bu kadar mı şerefsiz, bu kadar mı adi olur! Allah’a kul olmayacaksın, kulluğu kabul etmeyeceksin, bununla beraber Allah; “sen benim aynamsın, halifemsin” diyecek; ama sen onu kabul etmeyecek, kendin gibi üç kuruşluk akla sahip olan birine “ilah sensin” diyecek, ona köpek olacaksın! Yani bu kabul edilebilecek bir şey midir!
Bu arada hâşâ köpekten; çünkü köpeğin de bir şerefi, bir vazifesi vardır. Allah ona bir vazife vermiştir ve o bu vazife gereği sahibinin kapısı önünden başka bir yere gitmez. Sahibi ona kızıp taş attığında biraz bağırır, çağırır ve uzaklaşır, sahibi içeri girince de geri gelip yine kapıda durur; çünkü vazifesini bilir. Bu durumda senin de Allah’ın kapısında durman gerekmez mi! Sahibinin kapısını bırakıp nereye kaçıyorsun! Bu durumda rabbinin kapısını terk eden biri köpekten daha aşağı değil midir? Köpek, şerefli bir varlıktır; çünkü vazifesini bilir ve gereğini yapar. Bu yüzden “hâşâ köpekten” dedim.
Bundan sonra işimiz imanladır, aşkladır. Tabi aşkı böyle izah etmeye çalışıyorum ama aslında tam izah edemiyorum; çünkü aşk anlatılacak bir şey değildir, kalemle yazılmaz, kitapta bulunmaz. Aşk, gönülde, gönüllerde bulunur. Allah; aşkı, muhabbeti gönülden gönüle verir. Allah’ı seven bir topluluğun içinde bulunduğumuzda bir de bakarız ki Allah’ı sevmişiz. Bu, sadece Allah sevgisi için geçerli olan bir şey değildir.
Dünyayı sevenler arasında oturduğumuzda da bir süre sonra gönlümüzün dünyaya meylettiğini görürüz. Nefsinin arzuları, istekleri peşinden koşup, onu sevenler arasında bulunduğumuzda ise bir süre sonra bakarız ki onların gönlündeki sevgi bizim gönlümüze de aksetmiş. Bu nedenle nerde bulunduğumuza dikkat etmemiz gerekir.
Mesela; bir yerden bir musibet, iftira, dedikodu veya bir bela geldiğinde Allah bize; “haydi kulum, sen beni seviyorsun ya, hele bir sabret benim için, bunu bir yut, bakayım ne kadar yutup sabredeceksin” demiştir. Sen de sabredince; “Ben bunu yutamam; ama senin için yutuyor, sabrediyorum ya rabbi” deyip Allah için bu sıkıntıyı yuttukça büyür, Allah katında manevi olarak kıymet, değer kazanırsın. Bu nedenle bu sıkıntılar, bela değil Allah’a olan sevgini ispatlayıp manevi olarak büyümen içindir. O anda Allah’ın bir muradı vardır; Allah, bu imtihanla seni büyütmeyi, kendine yaklaştırmayı dilemiştir. O halde senin de bu beladan, Allah’ın seni nasıl sevip, ciddiye aldığını, büyütmeyi dilediğini görmen gerekir.
Bu yüzden en büyük bela, musibet, dedikodu, iftira peygamberlere gelmiştir. Bununla ilgili olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “belanın, musibetin en büyüğü bana, peygamberlere, sonra bize yakın olanlara gelir”25 buyurmuştur. Hayatı yaşarken önümüze gelen her muamele, Allah’ın bize ikramıdır, bizim kazanmamız içindir; ister önden, ister arkadan, isterse de yandan gelsin, o nerden ve kimden gelirse gelsin Allah’ın bizim kazanmamız için gönderdiği ikramdır. Bu muamele, Allah’ın sevgisindendir.
Allah’a karşı kör olanlar bunu göremez. Biri körse ona gören biri gerekir. İşte bu gören kişi Mürşid-i Kâmil’dir. Derviş, mürşidiyle beraber olduğunda dervişin görmesi gereken her ne ise mürşid dervişe onu gösterir. Mürşidi ona; “burada bunu şöyle yapman lazım, şuna şöyle bakıp, şöyle anlaman lazım, bir de buna böyle muamele etmen lazım” deyip dervişi rabbine yaklaştırarak büyütür; ama derviş de mürşidiyle beraberken “ben biliyorum” dememelidir. “Ben biliyorum” derse mürşidin yanında işi olmaz. Sen mürşidinden daha iyi biliyorsan senin ona tabi olmakla ne işin var!
Yalnız şunu da söylemesem kendime haksızlık etmiş olurum; yaklaşık 20-25 yıldan fazladır bu işi yapıyorum. Eğer biri bizimle 5 sene, 10 sene, 20 sene beraber olup da hâlâ kazanamadıysa, Allah’a dost olamadıysa, Allah onu huzuruna alıp; “kulum ben seni seviyorum” demediyse ona da yazıklar olsun, gerçekten yazıklar olsun! Üç kuruşluk nefsine takılmış, beş kuruşluk dünyaya aldanmış, bununla beraber hâlâ doğru yaptığını zannediyor. İşine gelmeyince de sanki ben gerekeni yapmamışım gibi beni suçluyor. Sen beni hiç dinlemedin ki Allah’a dost olasın. Kazanamamanın sebebi; beni dinlememen, hala kendine göre hareket etmendir.
Ahiret, Kıyamet yeri bir adım ötededir. Ahiret şu anda mevcuttur, dünyaya da bitişiktir, dünyayla beraber semah eder. Bir adım atıp hesabı orada göreceğiz ve oradaki pişmanlık da fayda vermez. Pişman olacaksak burada pişman olalım, dostumuzu düşmanımızdan ayırt edelim. Hz. Ali (r.a.) Efendimiz; “dost; sen Allah’ı zikrettikçe sana yardım eden, sen onu unutunca da sana hatırlatandır” buyurur. Düşman da bunun tam tersidir.
Kıyamet yerine gittiğimizde iş bitmiştir, imtihan sahnesi bitmiştir. Allah kâinatı yaratırken “imtihan konumunu al” diye Kun:26 “Ol” dedi. Kıyamet koparken de bu sefer; “hesap konumunu al” der ve her şey toz duman, darmadağın olur. Güneş söner,27 yıldızlar dökülür,28 dağlar hallaç pamuğu gibi savrulur.29 Niye savrulur? -Hesap konumunu almak için; çünkü o anda hesaba hazırlanır. Artık yapılacak bir şey kalmamıştır.
İnsanın başına ne gelirse gelsin; “ben” demesinden “ben akıllıyım, ben biliyorum, bence, bana göre” demesinden gelir. İnsanın kaybı böyle demesinden dolayıdır. Oysaki “ben bilmiyorum, Allah ve resulü bilir, Allah’ın benim için verdiği hüküm doğrudur” derse Allah’a yakın olup dost olur.
Bizim birbirimize bunu tavsiye edip birbirimizi kendimize değil buna davet etmemiz lazım! Kimseyi kendimize davet etmiyor, Allah’a ve resulüne davet ediyoruz. Hep beraber Allah’a âbd olalım, resulüne tabii olalım, onun yürüdüğü yolda yürüyelim diyoruz.
Aşkı anlatmaya devam edeceğiz inşallah. Aslında anlatmak değil belki de bundan sonra yaşamaya davet edeceğiz inşallah. Tabi önce biraz izah etmem gerekecek.
Allah hepimizi gerçek manada aşkı, imanı, Allah’a âşıklığı, âbd olmayı anlayanlardan eylesin! Allah bizi aşksız eylemesin inşallah! “Aşksız insan ölüdür, âşık ise Allah ile diridir” diyoruz. Allah bizi, kendisiyle diri olanlardan eylesin! Allah bizi anlayanlardan eylesin inşallah!
Allah hepinizden razı olsun.
