16.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber rabbimizi tesbih etmeye ve nasıl tesbih, tahmid, tekbir, tevhid etmemiz gerektiğini anlamaya çalışıyorduk.
Allah âyet-i kerimede “yedi gök, yer ve bunların içinde bulunan herkes O’nu tesbih eder. O’nu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur”283 buyurur. Aynı şekilde “rabbinizi tesbih edin, rabbinizi hamd ile tesbih edin. Azim olan, e’âla olan rabbinizi tesbih edin”284 diye de hepimize rabbimizi tesbih etmemizi emretmiştir.
Bu yüzden namazda rükuda “subhâne rabbiyel azim” diyor, azim olan rabbimizin ismini tesbih ediyor, secdede de “subhâne rabbiyel e’âla” deyip e‘âla olan rabbimizin ismini tesbih ediyoruz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz öyle buyurmuş, öyle emretmiş, öyle yapmıştır, biz de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibi yapmaya çalışıyoruz; ama unutmamamız lazım ki rabbini tesbih etmek sadece rükuda ya da secdede değil her andadır, her anda olmalıdır.
Hayatı yaşarken Allah bizi hangi imtihanlara tabi tutarsa tutsun subhânallah dememiz; yani ne yaşarsak yaşayalım “rabbim subhândır, hatasız, kusursuz, eksiksiz, yanlışsızdır. Onun her işi, her efâli, her fiili kemalat üzeredir, doğrudur, güzeldir, rahmettir, hayrdır, benim için cennettir, Allah’a yakınlıktır” dememiz lazım. Başlangıç itibariyle rabbimizi her anda tesbih etmek böyledir.
Bu tesbih kulun hayatı yaşarken kiminle, ne ile imtihana tabi tutulursa tutulsun her anda rabbini tesbih etmesidir. Kul böyle olmazsa rabbini tesbih etmiş olmaz, diliyle tesbih etmiş; ama gönlü tesbihini tasdik etmemiştir.
Rabbini her anda diliyle ve gönlüyle tesbih eden bir kul da beşer olarak elbette ki üzülür, sıkılır, daralır, bunalır. Bu onun beşerî tarafıdır; fakat her ne olursa olsun rabbinden yüzde yüz emindir, rabbine güvenir, tevekkül eder. Rabbinin subhân olduğunu ve mutlaka doğru olanı, güzel olanı, hayr olanı yaptığını bilir. Bu, Allah’ı efâlinde; yani fiillerinde, işlerinde tesbih etmektir.
Allah’ı bir de esmasında tesbih etmek gerekir. Kul, Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sını kendi üzerinde tesbih eder; yani kendi üzerinde Allah’ın isimlerine şahid olur, şehadet eder. Aynı şekilde Allah’ın isimlerine bütün insanlar ve bütün varlık üzerinden şahid olur. Şahid olurken de rabbini tesbih etmelidir.
Nasıl?
Kul kendindeki rahmeti görünce Allah’ın rahmanlığını, rahimliğini anlar, kendi üzerindeki kerimliğini görünce Allah’ın kerimliğini anlar. Allah’ın isimlerini kendi üzerinde sonsuz bir deryadan bir damla misali görünce El Esmâu’l Husnâ’sını anlar.
Mesela; kendi çocuğuna ya da muhtaç birine, hasta birine rahmet edince kendindeki rahmete bakıp “ben böyle rahmet ediyorsam acaba Allah nasıl rahmet ediyor” der. Aynı şekilde kendindeki muhabbete, sevgiye bakınca “ben böyle seviyorsam acaba Allah nasıl seviyor” der ve rabbinin isimlerini bu şekilde anlamaya çalışır.
Bununla beraber Allah’ın fiilleri de işleri de esmâsı da anlaşılamayacak kadar subhândır. Kul, Allah’ın fiilini, esmâsını sadece kendine göre anlayabilir. Yoksa kendindeki rahmete göre bakıp “Allah’ın rahmeti bu rahmetin bin katı, yüz bin katıdır” dese bile yine de Allah’ın rahmetini anlamış olmaz. Bu yüzden kul mutlaka rabbimizin her fiili ve her işi için “rabbim subhândır. Ben onun rahmetini, muhabbetini, işlerini, kudretini anlamaktan acizim” demelidir.
Subhân olan Allah’tır. Geriye kalan her şey Allah’ın yarattığı mahlûkattır, kuldur. Allah hiçbir şeye benzemez, hiçbir şey de ona benzemez. Elbette ki herkesin kendine göre ilmi, marifeti vardır ya da veliler için söylemek gerekirse bir müşahedesi ve bu müşahedesine, şehadetine göre marifeti, bilgisi vardır. İnsan da ancak marifeti kadar rabbini tesbih edebilir, hamd edebilir, tekbir edebilir, tevhid edip rabbinin hakkını takdir edebilir. Aynı zamanda marifeti kadar iman edebilir, Allah’a teslim olabilir, takvâ ve ihlas sahibi olup rabbine karşı samimi olabilir. Böyle bakınca herkes aslında ne kadar eksik olduğunu bilir.
Hiç kimse Allah’ı kâmil manada tanıyamaz; çünkü yaratılmış bir mahlûkun kendi yaratanını anlaması mümkün değildir, hiç kimsenin aklı onu ihata edemez. Bu yüzden kul acziyetini bilmelidir. Acziyetini ne kadar bilir ve rabbine ne kadar boyun bükerse Allah ona o kadar kendini tanıtır. Allah âyet-i kerimede “Allah’a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın). (Bakın) Allah size (neyi, nasıl yapmanız gerektiğini en ince ayrıntısına kadar) öğretiyor. Allah her şeyi hakkıyla bilendir.”285 Takvâ sahibi olursanız, Allah kendisine varacak yolu size gösterir, buyurmuştur. Allah size bilmediklerinizi öğretir.
Evet, Allah bize öğretir; ama burada bir şart koymuştur. Eğer takvâ sahibi olursak; yani kul olmayı kabul eder, rabbimizi ciddiye alır, rabbimize karşı edepli olur, “ben rabbimi biliyorum, ben rabbimi anladım, tanıdım” demezsek, kul olmaya çalışır ve bunun için samimi olursak Allah bize bilmediklerimizi öğretir.
Allah’ı tanımadan kimse iman edemez. Allah’ı ne kadar tanırsak Allah’a o kadar iman etme imkânımız olur. Ne kadar iman edersek de rabbimize karşı o kadar ihlas sahibi oluruz, dolayısıyla rabbimizi o kadar tesbih edebilir, tahmid edebilir, tekbir edebilir, tevhid edebiliriz; yani marifetimiz kadar rabbimizi tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid etme imkânımız vardır.
Üç türlü ilim vardır. Bunlardan biri zahiri ilimdir, ilmel yakîndir. Herkes okuduğu, dinlediği, anlamaya çalıştığı kadarıyla bir ilme sahiptir ve ilmi ile yakîn sahibidir.
Kul ilmi ile amel edip çabasını, gayretini sarf eder, yola girip yürürse bu defa ilmi kendisinde aynel yakîn olur ve bildiklerine, öğrendiklerine şahid olup şehadet eder. Böylelikle şuhudi bir imana sahip olur. Yolculuğu devam edip kalbi, nefsi mutmain olunca ise Allah’tan razı olur, Allah da ondan razı olunca bu sefer hakkel yakîn bir imana sahip olur ve imanını tadar, yaşar. İşte, bu iman hakiki imandır ve herkes hakiki imanı kazanmaktan sorumludur.
Peki, kul hakiki imana kavuşmak için işe nereden başlamalıdır?
Önce ilmi ile bilip anlamaya çalışmalı ve Allah’ın efâlini, fiillerini, işlerini, takdirini, kudretini, kendisine, insanlara, bütün mahlûkata yaptığı muameleyi seyredip onun Allah’tan olduğunu bilmelidir. Kul, Allah’ın takdirine rıza gösterdikçe, musibetlere sabrettikçe, nimetleri ondan bilip şükrettikçe rabbinin efâli hakkında marifet sahibi olur ve rabbine olan muhabbeti, teslimiyeti, edebi, haşyeti artar, sonuç olarak rabbini tesbih etmeye başlar. Kul buna böyle şahid olmadan rabbini tesbih edemez. Rabbini tesbih edip “rabbim kusursuzdur, eksiksizdir, noksansızdır ve onun her şeyi kemalat üzeredir” diyemeyince bu defa “Allah niye böyle yaptı, şöyle yapsaydı olmaz mıydı? Aslında öyle değil de şöyle olması gerekirdi. Ben bunu hak etmedim, Allah bana farklı bir muamelede bulunsaydı” der ve Allah hakkında su-i zanda bulunur. Sadece kendisi hakkında da değil diğer insanlar hakkında da su-i zanda bulunur ve işi olmayan şeylere karışır. Örnek vermek gerekirse; “Afrika’dakiler niye açlık çekiyor, kuzey kutbundakiler nasıl kulluk edecek” deyip tabir-i caizse Allah ile münakaşa eder, mücadele eder. Böylelikle şeytan onu alır, ipi boynuna takıp gezdirir ve ona “haydi, insanlar hakkında, olaylar hakkında hüküm ver” der. İşte, bu o kulun Allah’ı tanımadığını gösterir.
Sonra ne yapar?
İnsanlar hakkında hüküm verdikten sonra bu defa “peygamber niye böyle söyledi, niye şöyle yaptı?” der. Aslında Allah’ı hesaba çeker; ama bundan haberi yoktur. Direkt olarak Allah’ın yanlış yaptığını söyleyemez; çünkü şeytan onu perdelemiştir ve ona bu perde arkasından Allah hakkında su-i zanda bulundurur. Aynı zamanda ona Allah’ın yanlış hüküm verdiğini söyler ve onu küfre, şirke sürüklemeye çalışır. Mesela; “Allah âyet-i kerimede niye böyle söyledi! Şu âyet niye böyledir! Bu âyet ile şu âyet çelişmiyor mu” dedirtir ve kulu küfre doğru götürür.
Bunların hepsinin tek bir sebebi vardır. Bu da o kişinin Allah’ı tanımamasıdır, subhânallah dememesi, rabbini tesbih etmemesidir; çünkü daha anlamamıştır.
Ne zaman anlar?
Rabbini hakkel yakîn bir iman ile tanıyınca, rabbine karşı arif olunca, marifet sahibi olunca, rabbini El Esmâu’l Husnâ’sından tanıyıp onu tesbih edince, tekbir edince, onun hamda layık olduğundan, rabbinin güvenilmeye layık olduğundan, rahman ve rahim olduğundan, her bir varlığın onun kulu, âbdi olduğundan ve her bir kula onun muamele ettiğinden, muamele edenin rahman ve rahim olduğundan, El İlâh olduğundan, bütün mahlûkatını sevdiğinden emin olunca anlar; ama anlaması için bunu kendi üzerinde görüp yaşaması, hakkel yakîn olarak tatması gerekir ki anlamış olsun.
Evet, yerde, gökte, ikisi arasında ne varsa hepsi rabbini hamd ile tesbih eder ve hiçbiri itiraz etmez. Her biri rabbinin azametini, güzelliğini bilir. Bizim de rabbimizi tesbih etmemiz gerekir.
Bununla beraber yolu yürürken hâlık ile mahlûku asla birbirine karıştırmayalım ve mahlûku Allah ile bir tutmayalım. Devamlı söylüyoruz: Allah zatıyla, sıfatıyla tecelli eder; ama o tecelli ettiği asla Allah değildir, yalnızca Allah’ın tecellisidir.
Allah tecelli edince varlık görünmez olur; yani müşahadeyi yapan kul o sırada varlığını göremez olur. Mesela; geçmişte birçok veli müşahadeleri gereği varlığını görmeyince onu yok sayıp konuşmuştur; ama bu, varlığının olmadığını göstermez. Varlığı vardır ve bunu Allah söylüyor. Eğer Allah varlığı için vardır, dediyse o zaman vardır. Müşahadeleri gereği o anda varlığını göremeyenler bundan mazurdur; çünkü o sırada perdelendikleri için öyle şahid olmuşlardır.
Bu kısmın anlaşılması için izah edeyim.
İnsan Güneş’e bakınca gözü kamaşır ve hiçbir şeyi göremez olur. Şimdi bu göz kamaşmasıyla etrafa bakıp “hiçbir şey yoktur” demek doğru mudur? -Tabi ki doğru değildir. Her şey vardır; ama gözlerin kamaştığı için sen görmüyorsun! İşte, Allah dostlarının müşahade gereği varlığını görememelerini böyle anlamamız lazım.
Mahlûk mahlûktur, hâlık da hâlıktır. Allah yarattığı herhangi bir şeye benzemekten münezzehtir, o subhândır, buyurdu Allah. Sen böyle söylemez, böyle görüp iman etmezsen “Allah subhândır” demiş olmazsın. Hangi veli “Allah’tan başka bir şey yoktur” derse desin söylediğim gibi; hakkın tecellisinden dolayı gözü kamaşmış ve varlığı görememiştir. Göremediği için de o anda “Allah’tan başka bir şey yoktur, sadece Allah vardır” demiştir. Biri böyle söyledi diye “onun söylediği kafama yatıyor” deyip sözünü olduğu gibi kabul etmek yanlıştır. Eğer böyle söylediysek hem kendi adımıza hem de öyle söyleyenler adına tövbe, istiğfar etmemiz ve rabbimizden af dilememiz lazım. Af dileyip “sen subhânsın ya rabbi! Senin de buyurduğun gibi hiçbir şey sana benzemez. Sen de hiçbir şeye benzemezsin; çünkü sen subhânsın” dememiz lazım.
İstisnasız bütün mahlûkatın hepsi hatalıdır, kusurludur, eksiktir, yanlıştır. Subhân olan yalnızca Allah’tır. Mahlûkat hiç subhân olur mu! Mahlûkat hamda, övgüye layık olur mu! Bir hâli övgüye layıksa, elli hâli övgüye layık değildir. Övgüye layık olan sadece âlemlerin rabbi olan Allah’tır. El hamdu lillâhi rabbil âlemin:286 “Hamd (övme ve övülme; yarattıklarını rahmetiyle eğiten, büyüten) âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.” O yüzden kendi yerimizi de bütün mahlûkatın yerini de bilmemiz şarttır.
Bununla beraber bütün varlık Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sının tecellisinden, nûrundan ibarettir. Evvel olan odur, insan evvel değildir. İnsanın evveli Allah’tır. Aynı şekilde ahir olan odur, insanın ahiri Allah’tır. Her şeyi her şey ile bilen sadece Allah’tır. Kul yalnızca Allah’ın kendisine gösterdiklerini, vahyettiklerini, haber verdiklerini bilebilir. Bu nedenle kul her zaman için yerini bilmeli ve durması gerektiği yerde durmalıdır.
Peki, kulun durması gereken yer neresidir?
Kul, Allah’ın sadece âbdidir. Allah onu kendisine âbd olsun, kendisini tanısın, iman etsin, âşıklığını yaşasın, kendisine verdiği şerefi taşısın, dünya hayatını yaşarken kazandıklarıyla varlık olsun diye yaratmıştır.
Kul nasıl varlık olur?
İnsan gönülden, maneviyattan ibarettir. Her neyi seviyor, neyin peşinden koşuyor, neyi kazanmak istiyorsa, gönlünü neyin, kimin sevgisi kaplamışsa insan odur! Gönlünü kaplayan sevgiler nefsin arzuları, istekleri olur, dünya olur, mevki, makam olur, hatta manevi mevki, makam olur, hiç fark etmez; her neyin sevgisi gönlünü kaplamışsa insan ondan ibarettir ve kıymeti de değeri de ona göredir.
İnsan kendini herhangi bir vasıfla vasıflandırmış ve gönlüne başka şeylerin sevgisini almış olabilir; ama Allah, her bir kuluna “sen bunlardan hiçbiri değilsin. Sen benim rûhumdan nefhettiğim, melekleri secde ettirdiğim, muhatap aldığım, velim dediğim, kulum dediğim, âbdim dediğim, mukarrebun dediğim ve bütün varlık içinde seçtiğimsin” buyurmuştur. İnsan da ya Allah’ın kendisi için seçtiğini kabul eder ya da nefsini kabul eder. Ya rabbini tesbih eder ya da nefsinin peşinden koşar.
Biraz önce söyledim; perde açıldığında, varlıkta yalnızca Allah’ın nûrunun tecelli ettiğini müşahade eden birçok velinin düştüğü bir yanlış vardır. Onlar bütün varlıkta Allah’ın tecelli ettiğine şahid olunca “varlık yoktur” derler. Önceki Allah dostları buna “vahdet-i vücut (vücut tektir)” demiştir. Oysaki bu yanlıştır.
Dediğim gibi: Mahlûk mahlûktur, hâlık da hâlıktır ve Allah subhândır. Hiçbir mahlûk için “bu hâlıktır” diyemezsin! Mahlûk sadece yaratanın isimlerinin ve nûrunun tecellisidir. Örnek vermek gerekirse; Allah âyet-i kerimede “Allah, göklerin ve yerin Nûr’udur”287 buyurmuştur. Bütün varlıkta, mahlûkatta Allah’ın isimleri tecelli etmiştir. Dikkat edilirse bütün varlıkta Allah’ın isimleri vardır, demiyorum. Allah’ın İsimleri tecelli etmiştir, diyorum.
Söylediğim bu sözler velilere, Mürşid-i kâmilleredir. Gözünüz kamaştıysa, “ben mahlûkatı görmüyorum” demeyin. Siz gözlerinizin bu nûrdan kamaşmasıyla kör olmuşsunuz! Şimdi vahdeti görüyorsunuz; ama bir perde ötesinde bu defa mahlûk olduğunu da görürsünüz. Bu yüzden mahlûku yok sayamazsınız.
Eğer mahlûku yok görürseniz bu durumda ondan sorumluluğu da almanız lazım. Mademki mahlûk yoktur, o zaman sen de yoksun ve kulluktan sorumlu değilsin! Hem yoksun hem de kulluktan sorumlusun diye bir şey olabilir mi! Allah “sen sorumlusun. Sana irade verdim kudret verdim, rahmet verdim, isimlerimle sana tecelli ettim” buyuruyor. Bu yüzden varlık yoktur demek küfürdür; ama daha önce bunu söyleyen veliler, perdeli oldukları için; yani Allah’ın nûrunun tecellisinden gözleri kamaştığı için böyle söylemiştir.
Bu tecelliye şahid olup gözleri kamaşmamış biri “varlık yoktur” derse hayalinde başka bir şey canlanır ve “mademki ben yoksam, varlık yoksa o zaman ben de ilâhım” der. Haydi, şimdi çık bakalım işin içinden! Mademki sen ilâhsın o zaman kulluğa ne gerek vardır! Allah niye peygamber göndersin! Hiç böyle bir şey söylenebilir mi? “Varlık yoktur” diyen hangi veli olursa olsun bu sözü yanlıştır. Söyledim: Hâlık hâlıktır, mahlûk da mahlûktur ve Allah bütün mahlûkattan kulluk istiyor. Yerde, gökte ikisi arasında ne varsa her şey rabbini hamd ile tesbih ediyor mu? -Elbette ki ediyor, hem de hepsi “ben senin kulunum ya rabbi!” deyip kendi kulluğunu yapıyor. Aynısı insan için de geçerlidir. İnsan; sahibine, rabbine, kendisini terbiye eden, eğiten, büyüten, yaratan, rızıklandıran, yolu gösteren, kendine çeken, kendisini seven rabbine âbd olsun, âşık olsun diye yaratılmıştır. Bununla beraber rabbini bilsin, tanısın, iman etsin, rabbine yürüsün, kendini tanısın ve kim olduğunu bilsin diye yaratılmıştır. Herkes sadece Allah’ın kuludur. Buna peygamberler de dâhildir. Kul sadece Allah’a âbd olunca, kul olunca övülmeye layıktır.
Rabbini tesbih etmeyenler kendini tanımamıştır, hiçbir zaman da tanıyamazlar. Aynı şekilde rablerini de tanıyamazlar. Rablerini tanısalar kendilerini de tanırlar, kendilerini tanısalardı rablerini de tanırlardı; yani rableri onlara tecelli ederdi, böylelikle onlar da rabbini tanırdı.
Evet, kul, Allah’ı ne kadar tanır ve Allah’a ne kadar âbd olursa, Allah’ı ancak o kadar tesbih edebilir, o kadar “sen subhânsın ya rabbi” diyebilir. Kul zaten “sen subhânsın” deyince, Allah’ın tecellisi ve güzelliği karşısında kendisi biter. Kendi aciziyetini, zayıflığını, kulluğu beceremediğini, rabbini layıkıyla tesbih edemediğini, hamd edemediğini, tekbir edemediğini anlar, boynunu büker ve biter. O yüzden ne diyoruz? “Sen subhânsın ya rabbi! Allah u ekber. Tek büyük olan, ekber olan sensin. Büyüklük bir tek sana mahsustur. Bütün varlık her şeyiyle sana muhtaç kullarındır, mahlûkundur, yarattıklarındır. Sen subhânsın, ekber olan bir tek sensin. Büyüklük senden başka hiç kimseye ve de hiçbir şeye layık değildir. Övgüye layık olan sensin. Hem dünyamız hem ahiretimiz hem de bizi yaratman hakkında övgüye layık olan sensin. Övmeye layık olan yine sensin. Sen kimi, neyi översen o övgüye layıktır.”
Peki, Allah kimi över?
Allah kendisini tanıyanı över. Allah’ı El Esmâu’l Husnâ’sı ile tanıyıp isimlerine iman edenleri, efâline şahid olup şehadet edenleri, rabbine karşı edepli olanları, haşyet duyanları; yani rabbine derin bir saygı içinde, edep içinde, hayâ içinde olanları över. Aynı şekilde mahlûkatına karşı rahim olanları, kerim olanları, vedud olanları, onları sevenleri, onlara karşı hayâ sahibi olanları, hürmet edenleri över. Onların imanı gönüllerini doldurur ve dışarı taşar, böylelikle bakışları Allah’ın kullarına, yarattıklarına ulaşır; yani Allah’ın nazarıyla nazar eder ve rableri ile bakıp rablerinin “gör” dediğini görür, “anla” dediğini anlarlar.
Rabbimizle bakarsak güzel olmayan hiçbir şeyin olmadığını net bir şekilde görürüz. Her şeyi o yaratır, o yapar. Her an bir şe’endedir ve her an tecelli eder. Her an her bir kulu, mahlûku imtihanlara tabi tutar. Buna hayvanlar da dahildir. Allah böyle söylüyor. Hiç kimse imtihanın dışında değildir, hepimiz onun kudreti ve ilim deryasındayız. Bu deryanın içinde rüzgâr; yani imtihan bir sağdan, bir soldan gelir; bir aşağıdan, bir yukarıdan gelir; bir anadan, babadan gelir, bir eşten gelir, bir komşudan gelir; bir mal ile, ticaret ile gelir ya da bir can ile gelir. Biz de bu imtihanlarla bir o tarafa, bir bu tarafa savruluruz.
İmtihanlar her taraftan gelir; ama insan, rabbini görmeyince, rabbine iman etmeyince, efâline şahid olup şehadet etmeyince, rabbini tesbih etmeyince, imtihan karşısında feryad eder, bağırır, çağırır, “niye böyle oldu? Şu niye şöyle yaptı” deyip isyan eder, itiraz eder. Hâlbuki senin imtihanın sebebinden önce onun sahibini, rabbini görmen gerekirdi. Sen rabbinin huzurundasın ve rabbin seni imtihana tabi tutuyor. Madem öyle itiraz edeceğine o imtihanın senin için hayırlı olduğunu bilip güzel yapmaya çalışman gerekmez mi!
Allah bizi kendi marifetine sahip kıldıkça, kendini bize tanıttıkça mutlaka susarız, dilimiz kitlenir, konuşamayız, itiraz edemeyiz. “Bu niye böyle oldu, şu niye şöyle oldu” diyemeyiz; çünkü rabbimizi tanırız ve rabbimizin bizi imtihana tâbi tuttuğuna, imtihanının her anının sadece hayır olduğuna şahid oluruz.
Devamlı olarak “hayır ve şer Allah’tandır” kelimesinin yanlış olduğunu söylüyoruz.
Neden?
Çünkü sadece hayır Allah’tandır. Şer ise kulun yanlış görmesidir. Diğer bir ifadeyle şer kulun körlüğüdür, küfrüdür, şirkidir, mahlûkatı görüp hâlıkı görememesidir. Yalnızca sebepleri, vesileleri görüp sebeplerin sahibini görememesidir. Şer kulun küfründe, nefsindedir, dolayısıyla asla Allah’a ait değildir. Allah’ın hayır olmayan, rahmet olmayan, nimet olmayan, ikram olmayan, nûr olmayan, güzellik olmayan hiçbir işi yoktur. Onun istisnasız her işi saf rahmettir, saf hayırdır, sana sadece kazandırır. Mesela; hasta olsan sana kazandırır.
Nasıl?
Seni temizler, tezkiye eder, sana acziyetini tattırır ve huzura gideceğini hatırlatır. Yokluk olunca bu defa Allah’ın zenginliğini anlar ve onun El Ğaniyy olduğuna iman edersin. Allah sana “ben vermeyince kimse veremez” der ve seni kendine döndürüp “hadi kulum, benden iste” buyurur.
Aynı şekilde yolunu kaybettiğinde sana doğru yolu o gösterir. Allah’tan başka hiç kimse sana doğru yolu gösteremez. Doğru yolu görmen için de sana peygamber göndermiş, kitap göndermiştir. Bir de gönlüne devamlı vahyeder. Her halükârda seni kendine döndürür, bunun için vesileler yaratır ve sana “kulum gel. Sen oraya ait değilsin. Seni ahiret için yaratmışım. Asıl hayat benim katımdaki hayattır, huzura gel. Asıl hayat ahiret hayatıdır, hadi ahireti tercih et. Dünya bir imtihan yeridir, kısacık bir ömürle orada kalacaksın. Yanlış bakıp yanlış hüküm verme” buyurur. O yüzden her ne şekilde gelirse gelsin, imtihanların hepsi hayırdır ve rabbimizi tanıyıp onu hamd ile tesbih edebilelim diye vardır.
Peki, baktığımızda hayatı yaşarken rabbimizi tesbih edebilmiş miyiz?
Hayır, edememişiz. “Kim Allah hakkında su-i zanda bulunursa Allah ona gazap eder (ona lanet eder)”288 buyurdu Allah. Allah hakkında su-i zanda bulunduğumuzda Allah bize gazap ediyor, lanet ediyor ve bizi rahmetinden mahrum ediyor! Su-i zan işte bu kadar tehlikelidir.
Allah hakkında su-i zanda bulunmayı doğru anlamamız lazım. Su-i zan demek “Allah niye şöyle yaptı, niye şöyle yapmadı. Şu işi güzeldi; ama falan işini beğenmedim” demektir. Allah âyet-i kerimede “insan, ne zaman Rabbi kendisini imtihan edip böylece ona ikramda bulunsa ve ona nimet verse, ‘Rabbim bana ikram etti’ der. Ne zaman da onu imtihan edip rızkını daraltsa, ‘Rabbim (beni önemsemedi ve) bana ihanet etti’ der”289 buyurmuştur. Yani yine “rabbim” der; ama rabbine karşı su-i zanda bulunup “ben bunu hak etmedim” der.
Bir de, “insana bir zarar (bir sıkıntı) dokunduğu zaman; yan yatarken, otururken veya ayakta iken (o sıkıntının giderilmesi için) Bize dua eder; fakat Biz ondan o sıkıntıyı giderince sanki kendisine dokunan bir sıkıntıdan dolayı (hiç) Bize dua etmemiş gibi (eski hâline) devam eder”290 buyurmuştur.
Allah, insana “kendine gel, sen benim huzurumdasın. Kazanman için her an sana sebepler yaratıyorum. Sen güzel yapasın, doğru yapasın, sendeki güzelliğim, El Esmâu’l Husnâ’m açığa çıksın diye seni imtihana tabi tutuyorum” buyuruyor. Allah’ın isimlerinin bizde açığa çıkması için imtihanların olması şarttır; çünkü fakir olmasa nasıl kerim olacağız! Merhamete muhtaç biri olmasa, ona yardım etmeye çalışmasak nasıl rahim olacağız! Biri bize yanlış yapmasa nasıl afuvv olacak, onu affedip mağfiret edeceğiz! İmtihanların olması lazım ki Allah’ın isimleri üzerimizde tecelli etsin.
Bu hayat hepimiz için Allah’ın isimlerinin üzerimizde tecelli etmesinden, dolayısıyla her anda imtihanda olmaktan ibarettir. Biz de ya her anda imtihanda olduğumuzu anlar, kabul eder ve doğru yaparız ya da “ben, bence, bana göre” deriz, nefsimizin istediği gibi yapar, Allah’ın bize göstermek istediğini görmeyiz. Gönül gözümüzü kapatır ve Allah’ın işine, efâline, isimlerinin tecellisine karşı kör olur, sağır olur, kalpsiz oluruz. Veya tam tersi olarak gönlümüzü açarız, rabbimizin huzurunda durup “ne kadar güzel yapıyorsun ya rabbi! Sen El Hakîm olansın, her şeyi bir hikmetle yapansın. Senin bana yaptığın her muamelede üzerimde bir muradın vardır. Sen benim kazanmamı istiyorsun. Her bir kulunun kazanmasını istiyor, herkese Hz. İnsan olma imkanını veriyorsun. Sen subhânsın ya rabbi! Senin her işin eksiksiz, kusursuz, noksansızdır. Subhân olan bir tek sensin” deriz. Bu konudaki tercih tamamen bize aittir.
Sohbetlerimizin başında söylemiştim: Subhân, Allah’ın sıfatıdır ve Allah’ın bütün isimlerinde mutlaka tecelli eder. Bu nedenle Allah her bir ismi ile subhândır.
Nasıl?
Misal; Allah rahmet ederken eksiksiz, kusursuz, noksansız, tamamıyla yerli yerinde ve zamanında rahmet eder; ama kul acelecidir. Aceleci olduğu için de “şu iş hemen olsun” der. Ya da hasta olunca “hemen iyileşeyim” der; ama Allah subhândır, mutlaka işi yerli yerinde yapar; yani kulu nasıl kazanacaksa, kuluna yapacağı muamele ona nasıl fayda verecekse işi aynen öyle yapar.
Hayatımıza bu şekilde baktığımızda acaba rabbimizi ne kadar tesbih edebiliyor, rabbimize ne kadar hamd edebiliyor, onu her işinde ne kadar övebiliyor, tekbir edebiliyoruz! Herkesin bu konuda kendi gönlüne bakması gerekir.
Sadece yaptıklarımızla hesaba çekilmeyiz, aynı şekilde konuştuklarımızla da hesaba çekiliriz; çünkü ağzımızdan çıkan her kelime ameldir. Allah “amelinizi de, gönlünüzden geçirdiklerinizi de size göstereceğiz”291 buyurmuştur; çünkü gönlünde ne varsa sen osun. Gönlü aşk dolu, muhabbet dolu olan, Allah’ın isimlerinin tecelli ettiği biriyle gönlü küfür dolu, şirk dolu, nifak dolu, haset dolu, riya dolu, yanlış dolu, günah dolu olan biri hiç birbirine benzer mi! Biri alay-ı iliyyînde Allah’ın huzurundadır, diğeri ise esfel-i safilinde en aşağıdadır. Dıştan bakınca ikisi de insan gibi görünür; ama birbirlerine benzemezler. Biri meleklerden üstündür ve meleklerin secde ettiği varlıktır. Diğer ise şeytandan daha aşağıdır, hatta şeytanın bile kendisinden Allah’a sığındığı biridir; yani birbirlerinin bu kadar tersi, zıttıdır.
Önümüzde bir yol vardır ve herkes gideceği yolu kendisi tercih eder. Yolumuz ya rabbimize, alay-ı iliyyine gider ya da ters tarafa, esfel-i safiline, en aşağıya gider. Bu yolu kendimiz tercih ederiz.
Bu tercihimiz imanımıza göredir. Tesbih imanın meyvesidir. Tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid imanın meyvesidir. Rabbimizi Ne kadar tesbih edebiliyor, hamd edebiliyor, tekbir edebiliyor, la ilâhe illallah deyip tevhid edebiliyorsak o kadar kâmil imana sahibiz ve o kadar her gün, her an rabbimize yaklaşıyoruz demektir. Diğer taraftan rabbimizi ne kadar tesbih, tahmid, tekbir, tevhid edemiyor, su-i zanda bulunuyorsak o kadar da ters tarafa, lanete ve Allah’ın gazabına gidiyoruz demektir.
Bu yüzden kulun ben demekten kurtulup Allah demesi, la ilâhe illallah demesi, subhânallah demesi, elhamdulillah demesi, Allah u ekber, tek büyük sensin; nefsimin büyüklüğünü, küfrünü, şirkini, riyasını, hasedini, kendine “ben ekberim, ben büyüğüm” demesini kabul etmiyorum; çünkü büyük bir tek sensin, demesi lazım.
Öyle “falancalar büyükmüş, filancalar büyükmüş” diye bir şey yoktur. Büyük bir tek Allah’tır! Her bir kulun, kendisine her ne büyük geliyorsa onun karşısında durup “Allah u ekber” demesi lazım. Örnek vermek gerekirse; hastalığın sana göre büyükse bu hastalığının karşısına geçip “Allah u ekber” demen lazım. Büyük olan hastalık değildir, büyük olan Allah’tır. Allah şifayı bir verince hemen biter. Sadece hastalık değil başka bir dert olur, yokluk olur, bela olur, her ne olursa olsun “başıma büyük bir bela geldi” dememek lazım. Allah’tan başka büyük yoktur! Büyük olan, ekber olan yalnızca Allah’tır.
İster farkında ol ister farkında olma herhangi bir şeyi büyük olarak kabul ettiğinde onu Allah’a şirk koşmuş olursun ve Allah bunu kabul etmez! Sen bir şeyi gözünde büyütüp ona ekber dediğinde Allah sana “kulum ben neredeyim, ben ne yapıyorum! Bu ne hâlindir, ayıp değil mi! Bu tavır senin mü’minliğine, imanına yakışıyor mu! Bana nasıl güvenmişsin, nasıl tevekkül etmişsin, yakıştı mı sana?” demez mi! Bütün bu söylediklerimin hepsi gönülle, imanla ilgilidir, rabbini tanıyıp tanımamakla; yani marifetullahla ilgilidir. İmanın, marifetin meyvesi olan rabbini tesbih edip etmemekle, tekbir edip etmemekle ilgilidir.
İnşallah rabbimizi tesbih edecek, hamd edeceğiz. Her konuda, her emrinde, her işinde, her hükmünde, her takdirinde onu öveceğiz. Her ne yaşarsak yaşayalım onu övgüye layık olduğunu, hamda layık olduğunu ikrar edeceğiz.
Hayatı yaşarken her şey olabilir. En son olabilecek şey de ölümdür ve ölüm mutlaka gelecektir. Madem öyle kendini bırak! Kendini rabbine bırak, rabbine teslim ol, rabbine güven ne olacak! Zaten her hâlükârda öbür tarafa gitmeyecek misin!
Rabbini tanıyanlar, rabbine iman edenler, güvenenler nereye gideceklerini, rablerinin kendilerine nasıl bir muamelede bulunacağını bilirler. Rablerinin kendilerine rahmetiyle mi muamele edeceğini yoksa gazap mı edeceğini bilirler. Tabi ki Allah’ın yapacağı muamelenin incelikleri vardır, burasını bilemezler o ayrı şeydir; yani Allah’ın kendilerine ne söyleyeceğini bilemezler; ama rahmetin mi, gazabın mı içinde olduklarını, rablerini tesbih edip etmediklerini, hamd edip etmediklerini, tekbir edip etmediklerini, rablerine güvenip güvenmediklerini, tevekkül edip etmediklerini, rablerini sevip sevmediklerini bilirler. Bütün varlıkta, her işte, her muamelede ona, onun efâline, esmasına, sıfatlarına mı yoksa sadece mahlûkata, sebeplere, vesilelere mi şahid olduklarını bilirler. Allah’a, Allah’ın esmasına, Efâlu’l Husna’sına mı iman etttiklerini yoksa sebeplerin her birini tek tek Allah’a şirk mi koştuklarını bilirler.
Varlığa bakarken hem hâlıkı hem mahlûku görmen lazım; yani her mahlûkla beraber hâlıkını, rabbini görmen lazım. Allah’ın sana her varlık üzerinden muamele ettiğine şahid olup şehadet etmen lazım. Öyle ki mü’min olasın. Mesela; çocuğun ya da eşin sana bir muamelede bulunduğunda “onlar bana böyle yaptı” dememen gerekir. Doğrudur, onlar öyle yapmıştır; ama bir de rabbinin senin üzerinde bir muradı vardır ve senin bu muameleyle bir şeyi anlamanı istiyor.
Belki Allah sana sadece sıkıntı verir ve “haydi, kulum sabret. Allah sabredenleri sever. Hani benim seni sevmemi istiyorsun, sevgimi seviyorsun ya haydi sabret bakayım” der. Allah sabredenlerle beraberdir,292 buyurdu âyet-i kerimede. “Ben seninle beraberim. Ben seninleyim, endişe etme, bunu sıkıntı yapma, yut” buyuruyor Allah. Yani Allah bu muameleyle seni büyütür, kendine çeker ve yaklaştırır. O yüzden hiçbir şekilde şikâyet etme; çünkü şikâyette bulunduğunda Allah’ı şikâyet ediyorsun hem de Allah’ı kuluna şikâyet etmiş oluyorsun. Böyle baktığında şikâyet etmek ne kadar yanlış bir şey, Allah’ın huzurunda edebe ne kadar aykırı bir şeydir!
Bu her konu için geçerlidir. “Falanca bana şöyle davrandı, şöyle yanlış yaptı” deme. Olur, yanlış yapabilir, onu örtmen lazım. Ört ki Allah da senin günahlarını örtsün. Eğer hayatın boyunca yaptıklarını Allah açığa çıkarırsa asla bir yerde dolaşamaz, insanların yüzüne bakamazsın, öyle değil mi! Madem öyle niye yanlışı örtmüyorsun, perdelemiyorsun, setretmiyorsun! Allah senin günahlarını ortaya çıkardı mı? -Hayır. Tam tersine perdeledi ve gizledi. O zaman sen de gizle. Gizle ki Allah da senin günahlarını gizlesin.
Birinin yanlışını açığa vurursan ne olur? -Sonra Allah da seninkilerini açığa vurur. Herkes bunu böyle bilmelidir. “Doğrusu insana, çalışmasından başka bir şey yoktur.”293 Herkese kendi elleriyle yaptığının karşılığı vardır, buyurdu Allah. Sen öyle yaptığın için Allah seni bir affeder, iki affeder, bir perdeler, iki örter; ama sonra birden “dur, sen yanlış yapıyorsun! Sen kendini düzeltmeye çalışmıyorsun. Bir de kullarımın hatasını açığa vuruyorsun. Ben onların hatalarını örtüyorum, sen açığa vuruyorsun. Senin hatanı, yanlışını örtmedim mi? -Örttüm. Bir tanesini açığa vurdum mu? -Vurmadım. Öyleyse sen niye kullarımın yanlışını açığa çıkarıyorsun. Sen kulumu rezil etmeye çalışıyorsun ya madem öyle ben de senin günahını bir açığa vurayım da seyret. O zaman rezil rüsva olmak neymiş görürsün” buyurur.
Hata, yanlış, günah ne olursa olsun Allah başkasının yanlışını açığa çıkarmayı kabul etmez. Hâl böyleyken baktığımızda insanlar dedikodu yapıyor, gıybet ediyor ve birbirini çekiştiriyor! Yazık, sen nereye gidiyorsun! Niye rabbini zikretmiyor, kulların günahını zikrediyorsun! Niye onları anlatmayı bu kadar seviyorsun! Anlatınca ne oluyor ne kazanıyorsun? -Hiçbir şey kazanmıyorsun. Aksine kardeşin kendisi hakkında söylediklerini duyunca üzüldü, sana kırıldı. Bir de yanında gıybet ettiğin kişinin gönlünde kendi kıymeti, değeri düştü. Hâl böyleyken ne kazandın ya da kime kazandırdın, kimi sevindirdin! Peygamber bu yaptığına sevindi mi? -Hayır. Allah sevindi mi? -Hayır. Peki, kim sevindi? -Tabi ki şeytan sevindi. Kimin safında duruyor, kimi sevindirmeye çalışıyorsan bu durumda onun rızasını istiyorsun demektir. O da senden razı olur ve sana güzel yaptın, der.
İnsan kendini, nefsini, dilini, konuştuklarını, gönlüne gelenleri sürekli murakabe altında tutmak, kontrol etmek zorundadır. Öyle ağzına geldiği gibi konuşmak doğru değildir. Mü’minin dili kalbinin arkasındadır, dolayısıyla mü’min önce kalbini kontrol eder sonra konuşur. Ağzına, aklına geldiği gibi rastgele konuşmaz, konuşmamalıdır.
Allah “ey iman edenler! Kardeşler olun”294 buyurmuştur. Bizim de kardeş olmamız gerekir ve bu, Allah’ın emridir. Kardeş olmak için birbirimizi sevmemiz ve kendimiz hakkında istediğimizi kardeşimiz için de istememiz lazım.
Evet, bize nasıl muamele edilmesini istiyorsak öyle muamele edeceğiz inşallah. Aynı şekilde bize nasıl muamele edilmesini istemiyorsak biz de başkasına öyle muamele etmeyeceğiz. Rabbimize boynumuzu bükecek “subhân olan sensin ya rabbi! Biz senin kulların olarak aciziz, hatalıyız, kusurluyuz. Senin rahmetine muhtacız, birbirimize rahmet ediyoruz. Senin mağfiretine muhtacız, birbirimize mağfiret ediyoruz. Senin ikramına muhtacız, birbirimize ikram etmeye çalışıyoruz. Senin muhabbetine muhtacız, birbirimizi seviyoruz” diyeceğiz. Yalnızca böyle yaparsak Allah’a kul olur, âbd olur, insan oluruz. Yoksa insanlığımızı, kulluğumuzu, imanımızı, rabbimizi kaybederiz.
Elbette ki rabbimizi tesbih edemeyeceğimizi biliyoruz. “Sen subhânsın” derken bile kendi gönlümüze, imanımıza, marifetimize, bilgimize, gönlümüzün genişliğine göre “sen subhânsın” deriz. Hâl böyleyken bütünüyle “sen subhânsın” demiş olduk mu? -Haşa, tabi ki olmadık. “Bütün âlemlerden, bütün varlıktan seni tesbih ediyoruz. Hatta bütün varlığın tesbihiyle seni tesbih ediyoruz. Hepsinin hâliyle, gönlüyle, diliyle sen subhânsın ya rabbi! Subhân olan bir tek sensin” derken rabbimize bir şey vermiş, onu tesbih etmiş olmuyoruz. Onu tesbih etmekle, zikretmekle, hamd edip tekbir etmekle sadece gönlümüzü, kendimizi şereflendirmiş, ondan şeref kazanmış oluyoruz.
Bir kul, rabbini tesbih ediyor, hamd ediyor, şükrediyor, öteki de nankörlük yapıyorsa biri şükreden bir kul olmuş, öteki nankör bir kul olmuş olur. Şükreden, rabbinin kendisine ikramını, nimetini anlayan bir kul olmuştur ve bununla yine kendisi şereflenmiştir; yani kul “Allah, Allah” dediyse Allah da ona “kulum” demiştir. Bu durumda kazanan kuldur, kul kazanıyor. Kul, Allah’ın ona “kulum” demesi ile şereflenmiş oluyor.
Şerefimiz kendi elimizdedir. Şayet isyan ettik, itiraz ettik, “ben, bence, bana göre” deyip şeytanın verdiği vesvesenin peşinden giderek “acaba” dediysek “bu niye böyle oldu, falanca niye şöyle yaptı” dediysek Allaha bir zarar vermiş olur muyuz? -Hayır! Biz kaybetmiş oluruz; çünkü biz Allah hakkında su-i zanda bulunduk, Allah’ın verdiği aklı çalıştırmadık, fıtratımıza bakamadık! Bir kul “subhânallah” dediğinde kâinatta, varlıkta güzellikten başka bir şey göremez. İnsana bakınca da güzellikten başka bir şey göremez.
Biraz önce; velilerin bir kısmının vahdet-i vücudun olduğunu söyleyip “vücut bir tanedir, Allah’ın varlığından başka varlık yoktur” demeleri, Allah’ın tecellisine şehadet edince gözleri kamaştığı için varlığı görememelerinden dolayıdır, dedim. Aynı şekilde bir insana bakarken de o insanın imanından, fıtratından, Allah’ın ona nefhettiği rûhtan dolayı gözünün kamaşması, bu kamaşmayla gerisini görmemesi lazım. İşte, bu bakışı insanın imanında kullanıp yanlışını, eksiğini görememekte kullanmak gerekir.
İnsana bakarken güzellikten başka bir şey görmeyince ne olur?
Gönlün güzel olur, bakışın güzel olur ve hiçbir şey gönlünü lekelemez. İnsanda sadece güzellik görmüş olursun. İnsanın hatası, kusuru, yanlışı, eksiği zaten bizatihi var olmayan bir şeydir; çünkü bunlar karanlıktır. Karanlık da olmayan bir şeydir. Aydınlık olunca, nûr gelince karanlık aydınlanır. Eğer karanlık aydınlanmıyorsa nûru görmüyorsun, o güzellik insandaki karanlık tarafı aydınlatmıyor, sen insanın güzelliğine karşı körsün, bu yüzden ondaki güzelliği görmüyor, sadece karanlığı görüyorsun, demektir.
Bunları söylerken insana bakışın nasıl olması gerektiğini anlatıyor, “sen de böyle ol, insana bu şekilde bak” diyorum. Yoksa biri göz göre göre yanlış yapıyorsa ebetteki yaptığı yanlıştır. Yanlışa asla doğru demiyoruz; ama o yanlışı kendisine aittir, sen onun yanlışından dolayı yanlış yapma, diyorum.
Misal; o yanlış yapınca sen onu affet, sen güzel yap, sen doğru yap, sen üstüne ikram et. Allah böyle yapmanı seviyor. Allah böyle yapılmasını buyuruyor. Mademki Allah öyle yapılmasını seviyor o zaman sen de insana bakarken onun imanını, fıtratını, Allah’ın nefhettiği rûh tarafını; yani güzel tarafını göreceksin ki sana yanlış yaptığı zaman ona bu muameleyi yapabilesin, yoksa yapamazsın.
Unutmaman lazım ki sabredince kazanırsın, affedince kazanırsın, ikram edince kazanırsın, sevince kazanırsın, rahmet edince kazanırsın. Güzelliği görünce kazanır, güzel olursun. Yoksa insana bakarken hata arar, kusur ararsan peygamberin yanında olsan onda da hata ararsın. Nefis böyledir, bunu böyle bil!
İnsanda hata ararken aslında Allah’ta hata buluyor, Allah’a su-i zanda bulunuyorsun. Sadece Allah’a söylemeye cesaret edemiyorsun.
Nefis neden Allah’a su-i zanda bulunur?
Çünkü kendini Allah’a şirk koşuyor, ortak koşuyor ve “ilâh benim” diyor da ondan. Biz de ya nefsimizin ilâhlığını ya da Allah’ın ilâhlığını kabul ederiz. Allah’ın ilâhlığını kabul etmek demek onu tesbih etmek demektir. “O subhândır” demedikçe, “El Hamid’dir, övgüye layıktır” demedikçe, “Allah u Ekber, tek büyük Allah’tır” demedikçe Allah’a iman etmiş olmaz, onu kabul etmiş olmayız.
İnşallah hep beraber rabbimizi kabul edecek, tesbih edecek, rabbimize hamd edeceğiz. Aynı şekilde rabbimizi tekbir edecek, tevhid edeceğiz.
La ilâhe illallah: Allah’tan başka ilâh yoktur, mabud yoktur, maşuk yoktur, rahman ve rahim olan yoktur, kerim olan yoktur, rezzak olan yoktur. Bütün güzel olanlar, güzellik yapanlar güzelliğini sadece onun güzelliğinden, El Esmau’l Husna’sından almıştır; yani o güzellikleri onlara Allah vermiştir. Bununla beraber bize her nereden ve kimden bir güzellik gelirse gelsin hepsi Allah’tan gelmiştir. Nereden ve kimden güzel olmayan bir şey gelmişse ona da Allah müsaade etmiştir ve bizim için bir imtihandır. Allah onun karşılığında bize güzelliği vermek için öyle olmasına müsaade etmiştir.
O güzel olmayan şeyin haddizatında güzellik olmadığı için onda çirkinlik, nur olmadığı için onda karanlık, iman olmadığı için onda küfür vardır.
Allah’a göre bakmadan, Allah’ın nazarıyla nazar etmeden doğru anlaşılmaz, hakikat anlaşılmaz. Allah’a, Allah’ın Efâlul Husna’sına, Esmau’l Husna’sına, sıfatlarına şahid olunmaz, şehadet edilmez, böylelikle eşhedu en lâ ilâhe illallah: “Ben şehadet ederim ki Allah’tan başkah ilâh yoktur” demen lafta kalır. Allah sana “doğru mu söylüyorsun yalan mı söylüyorsun? Benden başka ilâh olmadığına nerede şahid oldun? Her an benim huzurumda mıydın, her an sana muameleyi ben mi yaptım?” diye sorsa sen de hepsine “evet” desen o zaman “mademki şahid oldun neden muameleyi başkası yapıyormuş gibi düşündün, niye öyle konuştun! Hani, nerede bana şahid olmuşsun! Demek ki şahid olmamışsın. Niye yalan söylüyorsun! Sen kendi nefsine şahit olmuşsun, nefsine ilâh demişsin, o yüzden böyle pervasızca konuştun, pervasızca hareket ettin” demez mi!
Bunu söylerken insanın düştüğü günahları söylemiyorum. İnsanın konuşmasını, düşüncesini söylüyorum. Tabi ki kul beşerdir hataya düşer. Allah da gafurdur, gaffardır, tevvabdır, afuvvdur, kulunu affedendir. Ben insanın konuşmasını söylüyorum, insanları eleştirmesini, çekiştirmesini, insanlar hakkında hüküm vermesini, imtihanları görmemesini, kabul etmemesini, bir de Allah’ın huzurunda olduğunu kabul etmemesini söylüyorum. Hani insan Allah’ın huzurunda pervasızca konuşuyor ya işte bunun olmaması gerektiğini söylüyorum.
Bana düşen; herkesi Allah’a, Allah’a şehadet etmeye davet etmektir. Herkese; hem bütün varlıkta hem de bütün olaylarda, meselelerde, Allah’ın emrinde, hükmünde tâbi tutulduğu imtihanlarda “rabbini gör, rabbine şahid ol” diyorum.
Bir sıkıntı ya da musibet geldiğinde dişini sık “seni seviyorum ya rabbi” de. İmtihanlara böyle bak ki sana perdeler açılsın. Yoksa perde açılmaz, kapı açılmaz; çünkü daha Allah’a itiraz ediyorsun, isyan ediyorsun. Hâl böyleyken açılsa açılsa sana nefsinin perdesi, nefsinin küfrü açılır; çünkü nefsinin kapısında duruyor, onu dinliyorsun.
İnşallah hep beraber imana, rabbimizi tanımaya, marifetullaha, rabbimize, rabbimizin huzuruna yürüyecek ve rabbimize teslim olacak, boyun bükeceğiz. Hayata, olaylara bakarken gönlümüzle bakacak; rabbimize, rabbimizin efâline, esmasına, güzelliğine, sıfatlarına bakacağız ve rabbimizin sıfatlarına, subhânlığına, ekberliğine, hamidliğine, evvel oluşuna, ahir oluşuna, cebbar oluşuna iman edeceğiz.
Allah bizi onun huzurunda olduğunu unutanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi iman edenlerden eylesin. Allah bizi her halükârda rabbini hamd ile tesbih edenlerden, tekbir edenlerden, Allah u ekber diyenlerden eylesin. Allah bizi dünyada, ahirette ve huzurunda mahcup eylemesin. Allah bizi huzura alırken bir dost gibi, bir sevgili gibi karşıladığı kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
