13.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber rabbimizi nasıl tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid edeceğimizi anlamaya ve “subhânallah” demeye çalışıyorduk.
Allah kendi kendini tesbih eder ve subhânallâhi ammâ yuşrikûn:208 “Allah Subhân’dır, (onların) şirk koştuklarından (ve her türlü noksanlıktan münezzeh olandır).” Subhânallâhi ammâ yasifûn:209 “(Dikkat edin!) Allah Subhân’dır, onların vasıflandırmalarından (ve her türlü noksanlıktan münezzehtir)” buyurur. Bir de “rabbini tesbih et, rabbini hamd ile tesbih et; rabbinin kendisini sana tanıttığı gibi tesbih et ve anla”210 buyurmuştur.
Namaz baştan sona tesbihtir, hamddır, tekbirdir, duadır, rabbine yöneliştir, rabbinin huzurunda durmaktır, rükû edip eğilmektir ve secde edip yaklaşmaktır. Eğer tesbihin, hamdin, tekbirin, tevhidin hakikati anlaşılmazsa insan namaz kılarken sadece birtakım hareketler yapmış olur ve bu hareketler de kendisini Allah’a yaklaştırmaz.
Namazın hakikatini, Allah’ın namazdaki muradını anlayabilmek için namazın içeriğine bakmak gerekir.
İsterseniz namazın hakikati anlaşılsın diye içeriğini biraz izah edeyim.
Namaza başlarken “Allah u ekber” deyip rabbimizi tekbir eder sonrasında Subhâneke’yi okur ve “subhâneke (sen subhânsın)” deriz. Namaza başlar başlamaz Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in emrettiği gibi rabbimizi tesbih ederiz. Burada muhatap direkt olarak rabbimizdir; yani “subhâneke” derken bunu direkt olarak rabbimize söyler, direkt olarak “sen” deriz. Bu durumda o esnada rabbimizin huzurunda durmamışsak, muhatabımız rabbimiz değilse “subhâneke” derken o anda aklımızda ne varsa ona “sen subhânsın” demiş oluruz.
Sonra ne deriz?
Allahumme ve bi hamdik: “Sen benim Allah’ımsın (ilâhımsın) ve hamd sana mahsustur (ben sana hamd ediyorum).” Ve tebârekesmuk: “Senin ismin mübarektir.” Bütün isimlerin mübarektir, ebedidir, ezelidir, tecellin de öyledir. Bana ebedi nimetleri kazandıracak olan seni tesbihtir, sana hamddır.
Ve teâlâ cedduk: “Sen yüceler yücesisin.” Sen azim olansın, güç, kuvvet, kudret sahibi olansın. Mülkün sahibisin ve bütün şeref sana aittir. Ve lâ ilâhe ğayrûk: “Senden başka ilâh yoktur.”
Subhânekeyi okurken önce Allah’ı tesbih ettin, sonra ona hamd ettin, sonra onu tekbir ettin, en sonda ise tevhid ettin; yani “lâ ilâhe illallah” dedin ve bunu da direkt olarak Allah’a söyledin. Subhâneke duasından sonra ise Fâtiha Sûresi’ni okuruz. Zaten vuslat yolculuğunu Fâtiha ile anlar, Fâtiha ile yaparız.
Allah, kulunu namazla günde beş sefer huzuruna davet edip kendini tesbih ettirir, hamd ettirir, tekbir ettirir, tevhid ettirir. Kulun da namaz dışında her anda sürekli rabbini tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid etmesi gerekir; çünkü kul namazın dışında sürekli olarak Allah’ın huzurunda da bu hâllerin birindedir.
Nasıl?
Bir mü’min, hayatı yaşarken gün içerisinde ya rabbini tesbih eder ya hamd eder ya tekbir eder ya da tevhid eder. Şayet bunların dışında bir hâldeyse zaten gaflettedir ve rabbini unutmuştur.
Bu, manevi yolculuğu yaparken de böyledir. Daha önceki sohbetlerimizde söylemiştim: Herkes Allah’ı sevdiğini söyleyebilir, söyleyenler de elbette ki doğru söylemiştir; ama Allah’ı sevdiğini söyleyenler Allah’ı nimetlerinden, ikramlarından dolayı severler. Allah’ı nimetlerinden dolayı sevmek henüz yolun başında olanın sevmesidir. Yolun başındaki, kendisine nimet gelince, ikram gelince, rabbi onu sevindirince rabbine hamd eder, şükreder ve rabbini tesbih edip “rabbim bana ikram etti” der.
Böyle biri Allah’ı sever; ama nefsiyle sever, nefsi için sever ve bu sevgisi Allah’a gitmez, Allah’ın nimetlerine, ikramlarına gider. Böyle bir kul bu hâli ile ölürse imanını kaybeder; çünkü aslında imanı yoktur. Nefsini sevdiği için Allah’ın ikramlarını sevmiştir. Kendisine bir musibet, sıkıntı, bela, dedikodu, iftira, hastalık, yokluk gelince, Allah’ın âyet-i kerimede buyurduğu gibi “insan, ne zaman Rabbi kendisini imtihan edip böylece ona ikramda bulunsa ve ona nimet verse, ‘Rabbim bana ikram etti’ der. Ne zaman da onu imtihan edip rızkını daraltsa, ‘Rabbim (beni önemsemedi ve) bana ihanet etti’ der.”211 Hem rabbinin kendisine ihanet ettiğini düşünür hem de hâlâ “rabbim” der.
Peki, “rabbim” demesine rağmen “rabbim bana ihanet etti, beni önemsemedi, ciddiye almadı” demesinin sebebi nedir?
Çünkü Allah’ı rahman ve rahim olarak, kerim olarak, ekrem olarak tanımamış, Allah’ın kendisi için takdir ettiklerinin hayr olduğuna iman etmemiştir. Bu yüzden de “ben kendim için hayrı daha iyi biliyorum, böyle değil, şöyle olması gerekir” deyip kendi kendine hüküm verir ve Allah’ın kendisi için verdiği hükmü, yaptığı takdiri kabul etmez. Kabul etmediği için de Allah’ın takdirine itiraz eder ve rabbine karşı en büyük saygısızlığı yapmış olur. Bu hâldeki biri cahildir. Zaten cehaletinden dolayı hakkı, hakikati, hak olan rabbini kendisinden perdeler ve küfre girer.
Aslında genel olarak bütün insanların hâli böyledir; yani manevi olarak büyümemiştir, henüz çocuk mesabesindedir. Rabbini bilmez, tanımaz. Rabbini duymuştur, duyduğu için rabbini kabul ettiğini zanneder; ama daha kabul etmemiştir.
Kul yolu yürüyüp manevi olarak buluğ çağına yaklaşınca bu sefer nimetlere şükreder, rabbine hamd eder, rabbini över. Aynı zamanda kendisine musibetler geldiğinde onlara karşı isyan etmemeye ve musibetlere dayanmaya, nefsinin küfrünü bastırmaya, susturmaya, nefsini ve şeytanı dinlememeye çalışır. Böyle biri manevi olarak buluğa yaklaşmıştır.
Manevi olarak biraz daha büyüyünce ne olur?
Bu sefer gelen musibetlere sabreder, itiraz etmez, isyan etmez, musibetlerin arkasındaki nimeti görür. Evet, sıkıntı duyar; ama nefsi artık isyan etmez, küfre düşmez; çünkü sabırlı bir kul olmuştur.
Biraz daha kemale erince ise bu defa hakiki insan olur. Allah’tan razı olur ve Allah’ın kendisine yaptığı her muameleye rıza gösterir. Artık onun sabretmeye çalışması dahi gerekmez; çünkü rabbini tanımış ve rabbinden razı olmuştur.
Kul, rabbine nerden razı olur?
Tabii ki rabbinin takdiri, emri, hükmü karşısında razı olur. İşte, böyle bir kul, Allah’a yakın bir kuldur, mukarrebun olan kuldur, Allah’ı gerçekten seven ve Allah’ın da sevdiği bir kuldur.
Kul, Allah’ı sevince Allah da kulunu sever; ama kulun bu sevgisini ispatlaması gerekir.
Nasıl?
Kul, rabbini tanıyınca, hayatı yaşarken gelen musibetlere sabredince ve bir adım ötesinde rabbinin takdirine, emrine, hükmüne razı olunca Allah’ın sevgisine layık olur. Bu kul, Allah’ın sevdiği bir kuldur. Ötekiler ise Allah’ı sevdiklerini zannederler. Yalnız, Allah’ın sevdiği o kullar bu hâle gelmek için manevi olarak bir yol yürümüştür ve bu yolcuklarıyla rablerini tanımış, marifete sahip olmuş, Allah’ın takdirine, hükmüne şahid olmuş, şehadet etmiş, sonra rablerinden razı olmuşlardır.
Bir kul manevi yolculukta yürüdüğünde bu yolculuğun sonunda rabbinden razı olur. Artık o kul için nimet ile musibet aynı konumdadır; çünkü ikisinin de sadece Allah’tan geldiğini bilir. Bu kul marifet sahibidir, rabbini, kendini anlamış, tanımıştır. Yaşadığı musibetlerde rabbinin rahmanlığını, El Hayr oluşunu, kerim oluşunu, ekrem oluşunu, rabbinin onu kendisine çektiğini, onu hakikate erdirmek ve ona ikram etmek için bu muamelelerde bulunduğunu anlamış, buna iman etmiştir.
Herkes Allah’ı ne kadar sevdiğine, bu sevgisini ne kadar ispatladığına, rabbini ne kadar tanıdığına ve rabbine ne kadar iman ettiğine, aynı şekilde Allah’ın kendisini ne kadar sevdiğine dair gönlüne bakmalıdır. Herkes yolcudur. İstisnasız herkes esfel-i safiline inmiştir ve kemale ersin, Hz. İnsan olsun diye Allah ona bir hayat yaşatır. Allah takdirini herkes için yapmıştır ve kime, neyi takdir etmişse o mutlaka kendisine gelir. Kul, Allah’ın kendisine takdir etmediği şeyin peşinden ne kadar koşarsa koşsun onu alamaz, peşinden koştuğu şey ona gelmez.
Evet, Allah takdirini yapmıştır; ama bir de o takdir içinde kuluna takdir etme hakkı vermiş ve kuluna “yol budur, sen de dilediğin şekilde yürü. İster rabbine yürü, rabbini tanı, rabbine iman et, kendindeki hakikate şahid ol ve Allah’ın sana nefhettiği rûh ol. İstersen de sadece çamura bak, çamurun peşinden koş, tercih senindir. Ne olmak istersen o ol” demiştir. Bu yüzden herkes kendine bakmalı ve “Allah’ın sevgisine layık bir kul olmuş muyum, olmamış mıyım, Allah beni seviyor mu, sevmiyor mu” diye tefekkür etmelidir.
Bu sevgiyi herkes kendisi kazanır. Bir kul, Allah’a itiraz ediyor, isyan ediyor, Allah’ın âyetleri ile mücadele ediyorsa, onu yalanlıyor, reddediyor, “böyle değil, aslında şöyle olması gerekir” diyorsa, bu hâliyle Allah’tan sevgi bekleyebilir mi? -Elbette ki bekleyemez! Böyle bir şey olmaz! Eğer bekliyorsa kendi kendini kandırıyor demektir.
Kul, Allah’ın kendisi için yaptığı takdiri ve her takdirinin, hükmünün, muamelesinin kendisi için hayır olduğunu anladıysa artık insanların muamelesini göremez; çünkü her muamelenin aslında rahman ve rahim olan rabbinden geldiğini bilir. Bu muamelelerle rabbinin kendisini temizlemeyi, kemale erdirmeyi, kendine çekmeyi ve bütün bağlarından kurtarmayı dilediğini bilir. Artık sadece rabbini seyreder ve rabbine şahid olup şehadet eder.
Allah âyet-i kerimede “onlar yeryüzünde (Allah’ı) âciz bırakacak değillerdir, onların (kıyamet günü) Allah’tan başka (yardım isteyecekleri) dostları da yoktur. (O gün) Onların azabı kat kat arttırılır; çünkü onlar (dünyadayken âyetlerimizi) dinlemeye (dahi) tahammül edemiyorlar ve (afaktaki, enfüsteki âyetlerimizi bile) görmüyorlardı”212 buyurmuştur. Bir kul, rabbine şahid olmadıysa, Allah’ın “onlar rablerini dinlemeye, görmeye dahi tahammül edemiyorlar” buyurduğu gibi rabbini dinlemeye ve görmeye tahammül etmiyor demektir.
Rabbini dinlemeye, görmeye tahammül etmiyorlar, âyetini nasıl anlamak gerekir?
Allah sana bir takdirde bulunur ve nefsinden, insanlardan kurtulman, hatta sadece dünyadan da değil ahiretten de kurtularak sadece rabbini istemen için seni imtihana tabi tutar ve sana muamelede bulunur. Eğer Allah’ın senin için olan muamelesini kabul etmezsen bu durumda rabbini, dinlemeye, görmeye tahammül edemiyorsun demektir.
Bunun için dilinle “kabul etmiyorum” demen gerekmez. Zaten öyle de demiyorsun. Bunun yerine “ben Allah’ın benim için muamelede bulunduğunu görmedim, buna şahid değilim” diyorsun. Hatta “ben Allah’a şahid değilim” diyorsun. Şimdi sen Allah’ın mülkünde yaşıyor, onun verdiği rızkı yiyorsun, onun hayy ve kayyum oluşuyla dirisin, varlıktasın; ama buna rağmen “ben onu görmüyorum” diyorsun. Allah “ben sana şah damarından daha yakınım.213 Nerede olursan ol seninle beraberim”214 diyor, sen ise “ben görmüyorum, anlamadım” diyorsun! O, “sana rızkını ben veriyorum, ikramı ben yapıyorum,215 imtihana ben tabi tutuyorum.216 Hiçbir musibet yoktur ki o sana gelmezden önce onu bir kitapta yazmamış olalım. Allah, âyetlerini böyle beyan ediyor ki size gelen musibetlerden dolayı üzülmeyesiniz, nimetlerden dolayı da şımarmayasınız”217 buyuruyor. Sen ise “böyle bir şey yok. Falanca şöyle yaptı o yüzden bu sıkıntıyı yaşadım. Filanca böyle yaptı, ondan zarar ettim, kaybettim” ya da “falanca yardım ettiği için kazandım, kâr ettim” diyorsun. Sen Allah’ı görmek istemiyorsun. Şehadet edip şahid olmak istemiyor, rabbini görmeye tahammül edemiyorsun. İşte, “onlar rabbini görmeye, dinlemeye tahammül etmiyorlar” âyetini böyle anlaman lazım.
Yol baştan sona iman yoludur, imanı kazanma, rabbini sevme ve onun sevgisini kazanma yoludur. Bu yüzden küçük olan, basit olan, düşünemeyen, aklı ermeyen, gönlü anlamayan, gözü kör olup görmeyen kimseler gibi olmamak ve bu hâllerden kurtulmak gerekir. Bunun için de hayatı rabbimizin huzurunda olduğumuzu unutmadan yaşamamız, her ne olursa olsun rabbimize şahid olup şahadet etmeye çalışmamız gerekir.
Elbette ki Allah imtihanlara tabi tutar ve kulunu bağlarından kurtarır. Allah âyet-i kerimede “onlar ki yanlarındaki Tevrât ve İncîl’de yazılı buldukları o resule, o ümmi nebîye tabi olan kimselerdir. O (nebî), onlara iyiliği emreder, kötülükten meneder ve onlara (Allah’ın emriyle) temiz şeyleri helâl, çirkin şeyleri ise haram kılar. Onlardan ağır (olan cehalet) yüklerini ve (nefislerinin onlara vurduğu) üzerlerindeki zincirleri kaldırır.”218 Yani “size bir peygamber gönderdik ki yüklerinizi indirsin ve sizi zincirlerinizden kurtarsın” buyurmuştur. Kimler zincirlenir? -Köleler zincirlenir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de insandaki nefis zincirini çözer ve onu dünya, vehim, zan yükünden, şeytanın, nefsinin insana yüklediği yükten kurtarır.
Şeytan, nefis insana “sen şundan sorumlusun, senin şöyle yapman lazım” der. Allah da kuluna “sana ne emretmişsem onu yap. Sen sadece benim kulumsun ve benden sorumlusun. Sen emrimi yapmaya çalış, rızkın için endişelenme, yeryüzünde hiçbir canlı yoktur ki rızkı bana ait olmasın. Herkesin rızkı bana aittir ve hepsinin rızkına ben kefilim”219 buyurmuştur.
Bu dünya tabir-i caizse Allah’ın evi, insanlar da onun misafiridir. O, misafirlerine ikram etmez mi! İkram etmeyeceğini düşünmek Allah’a hakarettir! Allah herkese ikram eder; ama her bir kula nasıl bir muamele gerekiyorsa; yani kul nasıl kazanabilecekse ona öyle muamelede bulunur. “(Hiç) Yaratan (yarattığını) bilmez mi?”220 buyurdu Allah. Allah sana neyin lazım olduğunu bilmiyor mu! Allah sana nasıl bir muamelede bulunuyorsa ancak öyle Hz. İnsan olur, Allah’a yakın olur, ebedi hayatını kazanırsın, Allah’a dost olma imkânın olur. Başka türlü olmaz!
Evet, Allah kazanman için sana muamelede bulunur ve seni imtihana tâbi tutar; çünkü zincirlerinin çözülmesi ve yükünün sırtından inmesi gerekir. Bilmen lazım ki her neyi seviyorsan ona bir zincirle bağlısın ve bu zincirler de senin Allah’a gitmene mâni oluyor! Yüz şeyi seviyorsan yüz tane zincirin vardır ve bu zincirlerinin mutlaka çözülmesi şarttır.
İnsanın zincirleri nelerdir?
İnsanın zincirleri; dünyadır, paradır, evdir, iştir, eştir, çocuktur, anadır, babadır, arkadaştır, her neyi seviyorsan, gönlün her neye bağlıysa o senin için zincirdir. Bütün bu zincirlerinin çözülmesi gerekir ki gönlün bütünüyle rabbine bağlanabilsin. Yoksa rabbin seni davet eder, kendine çeker; ama zincirlerin, rabbine gitmene, yaklaşmana mâni olur. Sen de bu hâlinle dünyadan çıkamazsın, rabbine gidemezsin. Zincirlerin çözülüp rabbine yürüyünce, koşmaya çalışınca, Allah da seni kendine çeker. Sana düşen; sadece onun kudretini, rahmetini, ikramını, hidâyetini, seni kendisine çekmesini seyredip kendini ona bırakmak ve “gel” deyip seni kendine davet edişine icabet etmektir.
Sen bunları yaparsan gerisini Allah yapar. Zaten gideceğin başka bir yer yoktur. Manevi yolu yürürken bir yerden bir yere gitmezsin. Kendinden kendine; yani kendi gönül âlemine, kendi rûhuna, sırrına yolculuk yaparsın. Bunun için de küfürden, Allah’a itiraz etmekten kurtulman ve iman etmen şarttır.
Bütün sorun nefisten kaynaklanır. Nefis kendini bir şey zanneder. Allah’a itiraz eden nefistir, nefis de hakikatte olmayan, hayali, vehmi benlik duygusudur, “ben, bence, bana göre” demendir. Nefis o kadar şiddetli bir şekilde “ben, bence, bana göre” der ki Allah’ın söylediğini kabul etmeyecek, ilâhlık taslayacak ve Allah’a itiraz edecek kadar! Hâlbuki sen Allah ile nasıl savaşırsın! Bu savaşı kazanabileceğini nasıl düşünebilirsin! Allah bir şeyi takdir etmiş, sen de onu değiştireceksin öyle mi! Şimdi senin imanın var mıdır, Allah’ın kudretini, Allah’a kul olmayı kabul etmiş misin! Madem itiraz etsen de feryat etsen de isyan etsen de Allah bildiği gibi yapıyorsa o zaman sana düşen; Allah’a boyun bükmek, sana gelen musibetlere sabretmek, onun takdirinden razı olmak ve emrini, hükmünü, takdirini, işini sevmek değil midir!
Peki, Allah’ın hükmünü, takdirini sevmemenin sebebi nedir?
Çünkü içindeki o ilâhlık iddia eden, müşrik olan, kâfir olan nefsin itiraz ediyor ve seni rabbinden ayırıp cehenneme sürüklüyor. Bu durumda hâlâ ondan yana durup nefsine; yani o kâfire, müşrike, Ebu Cehil’e “ben” demek nasıl doğru olur! Nefsine “ben” dersen sonunda o olursun. Zaten “ben” deyip Allah’a itiraz ediyorsan artık osun demektir.
Acaba “benim nefsim, Allah’ın muamelesi karşısında itiraz etmiyor, isyan etmiyor, feryad etmiyor, ben Allah’a kafa tutmuyorum” diyebilen kimse var mıdır ya da kaç kişi vardır! Varsa o zaman Allah ile arasındaki bütün perdelerin kalkmış olması, her daim rabbinin sohbetinde olması, nerede olursa olsun rabbinin huzurunda olduğunu bilmesi, kendisi için nimet ile musibetin bir olması, sadece rabbinin takdirini, hükmünü seyir hâlinde olması, ne zaman rabbine dönse ona şehadet etmesi ve ne zaman istese rabbiyle konuşabilmesi gerekirdi.
Evet, herkes “ben rabbimin sevgisine layık olmuş muyum, olmamış mıyım, rabbim beni seviyor mu, sevmiyor mu, seviyorsa ne kadar seviyor! Nefsim hâlâ küçük çocuklar gibi nimet gelince şükrediyor, hamd ediyor; musibetler gelince ise feryad ediyor, ağlayıp sızlanıyor mu! Yoksa buluğa biraz yaklaşmış, biraz büyümüş müdür! Musibetlere tahammül ediyor, nefsimin itirazına, isyanına dur diyor muyum, demiyor muyum, olgunluğa adım atmış mıyım, atmamış mıyım! Gelen musibetlere sabrediyor muyum, sabretmiyor muyum, hakikati anlamış mıyım, anlamamış mıyım! Nefsim büyümüş, rabbini tanımış, iman etmiş ve rabbinden razı hâle gelmiş midir, gelmemiş midir! Her halükârda rabbinden razı mıdır, değil midir” diye kendine bakmalıdır.
Bir kul, Allah’tan razı değilse, Allah’a nasıl “sen benden razı ol” der! Allah ona “kulum sen benden razı mısın? Ben senin ilâhınım, senin rabbinim. Seni yaratan, sana kendinden varlık veren, güzellik veren, El Esmâu’l Husnâ’yı veren, seni şereflendiren, şerefli kılan, melekleri sana secde ettiren, her şeyi emrine amade kılan, daha bilmediğin, hayal edemediğin nice nimetleri sana ikram eden ve senin için hazırlayan rabbin benim. Ben senin için hayır olanı nasıl bilmem! Sen nasıl benden daha iyi bilebilirsin! Sen daha bu hâlinle benden razı değilsin, bir de bana ‘sen benden razı ol’ diyorsun! Senin küfründen, şirkinden, itirazından, cahilliğinden, karanlığından mı razı olayım! Neden kendine böyle zulmediyorsun” buyurur.
İstisnasız herkes hakikati olduğu gibi anlamalı, anlayıp rabbini tanımalıdır. Baktığımızda insanlar rabbine isyan içinde, itiraz içindedir ve nefisleri ilâhlık iddia eder, başkaları hakkında hüküm verir! İnsan kimin Allah’a daha yakın olduğunu nereden bilebilir! Her bir insanda Allah’ın sırları gizlidir, dolayısıyla insana hakaret edince, onun gönlünü kırınca Allah’ın sana gazap edeceğini hesap edemiyorsan sende bir sorun vardır, sen Allah ile nazar edemiyorsun demektir.
Allah, kuluyla beraberdir ve ona şah damarından daha yakındır. Allah ona tecelli etmiş ve ona rûhundan nefhetmiştir. Bu yüzden onda bir sır vardır. Sen onda ne olduğunu biliyor musun? -Bilmiyorsun. Allah hadis-i kutside “Allah insanın sırrıdır, insan da Allah’ın sırrıdır”221 buyurmuştur. Sen onu bilemezsin! Bu yüzden insana karşı edepli olman ve onunla muhatap olurken öncelikle onun rabbiyle muhatap olduğunu bilmen gerekir.
Hiç kimseyi “şu insan iyidir, şu kötüdür, şu ibadet ehlidir, şu mü’mindir, şu kâfirdir” diye ayıramazsın! Hepsi Allah’ın kuludur ve hepsi bu sırrı taşır. Onda hangi sırların açığa çıktığını ve çıkacağını sen bilemezsin. Söyledim: Nimetle musibeti bir görmedikçe, Allah’ın emrini, hükmünü, takdirini kabul etmedikçe ve insanları iyi, kötü diye ayırmayı bırakmadıkça kemale eremezsin! Hepsi Allah’ın kuludur ve hepsinin üzerinde Allah’ın bir muradı vardır.
Bir kul üzerinden sana bir nimet, bir ikram geldiyse bu nimete vesile olan kul, Allah’ın rahmet elidir, hayr elidir, hidâyet elidir, aşk ve muhabbet elidir. Birinden de bir sıkıntı mı geldi bir musibet mi geldi, Allah seni temizlemeyi, büyütmeyi dilemiş ve doğru bakışa sahip olman için sana imkân vermiştir. O senin imtihanındır, kazanma imkânındır. Böyle bakmazsan, insanların her birine ilâhlık vermiş ve hepsini Allah’a şirk koşmuş olursun.
Nasıl?
Herhangi bir nimet geldiğinde “falanca bana yardım etti” deyip vesilenin sahibini görmezsen Allah’ı yok saymış, nimeti Allah’tan bağımsız olarak gördüğün için Allah’a şirk koşmuş olursun. Aynı şekilde bir musibet geldiğinde “falanca böyle yaptı, o yüzden başıma bunlar geldi” dersen, Allah’ın o imtihanda sana olan takdirini görmemiş ve “Allah beni imtihana tabi tutmadı, bu da Allah’ın ortağıdır, istediğini yapabiliyor, Allah izin vermeden böyle yaptı” demiş olursun; yani onu Allah’a şirk koşmuş olursun.
Hiç kimse şirkten kurtulmadan iman edemez. Nasıl ki nimetle musibet birse, şirkten kurtulmak için sana iyilik yapanla, yanlış yapanı da bir görmen, ikisini de Allah’ın kudret eli olarak anlaman şarttır. Öyle ki rabbine her anda şahid olup şehadet edesin ve “eşhedu en lâ ilâhe illallah” diyebilesin. Birinin yanlışı, eksiği varsa bu onun kendi aleyhinedir; ama senin için de bir imtihandır. Allah o imtihanlar üzerinden seni eğitir, büyütür, yetiştirir, sabrı, razı olmayı öğretir, imanını kemâle erdirir.
O yüzden bu hayatta insana lazım olmayan ne bir şey vardır ne de bir insan vardır. Bütün insanlar Allah’ın tecellisi ile, nûruyla, hükmüyle birbirine bağlıdır. Ayrı kimse yoktur, hiç kimse tek başına bağımsız değildir! İsterse dünyanın öbür ucunda olsun herkes birbirini ilgilendirir. Aynı şekilde bütün varlık, Allah’ın tecellisi içindedir. Nasıl ki göğe bakıp yıldızları görüyor, gerisinde bir şey göremiyorsak hepsi Allah’ın nûruyla, tecellisiyle doludur ve Allah’ın nûru, kudreti, ilmi içinde yüzer. Her şey Allah’ın nûruna gark olmuş ve bu nûrla birbirine bağlıdır.
Bu nedenle herkes birbirini ilgilendirir; ama insan kendi kendine zulmeder. Allah âyet-i kerimede “doğrusu insana, çalışmasından başka bir şey yoktur.”222 Herkese elleriyle yaptığının karşılığı vardır, buyurmuştur. Kime ne yapıyorsan onu kendine yaparsın; çünkü o sensin sen de osun. İyilik yaptıysan kendine iyilik yaptın, ikram ettiysen kendine ikram ettin, rahmet ettiysen kendine rahmet ettin, sevdiysen sevilmeye layık oldun demektir. Tam tersi olarak, kırdıysan kırılmaya layık olursun, üzdüysen üzülmeye layık olursun, nefret ettiysen de nefret edilmeye layık olursun. Yaptığın her şey bu şekilde sana geri döner.
Sana düşen; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e, peygamberlere bakıp onlara tabi olmak ve rahmetin içine girmektir. Rahmete girebilmen için de senin rahmet etmen şarttır. Yalnız, burada dikkat etmen gereken bir husus vardır: Sadece zulme uğrayanlara, mazlumlara, aç olanlara, susuz olanlara, ihtiyaç sahiplerine rahmet etmemen lazım. Yalnız onlara rahmet etmek yarım rahmettir, rahmetin tamamı değildir.
Bu rahmetin rahman ve rahim olan Allah’tan gelmesi; yani nefis kaynaklı olmaması ve rahmetin tamamı olması için zengine de mevki makam sahibine de rahmete muhtaç olduklarından dolayı rahmet etmen gerekir.
Nasıl?
Daha önceki sohbetlerimizde söyledim: Bir kul ki rabbini unutmuşsa hangi makamda olursa olsun cehennemliktir, senin de ona rahmet etmen lazım. İsterse o kişi bir kral, emir, devlet başkanı olsun, zavallı, rabbini unutmuş, cehenneme doğru gidiyor, ona rahmet edip sürüklendiği cehennemden onu kurtarmaya çalışman gerekir.
Dünyaya şimdiye kadar kaç tane kral, emir, devlet başkanı, cumhurbaşkanı geldi! Kendilerini bir şey zannettiler, hayale kapıldılar sonra mevkileri, makamları bitti ve ecelleri geldi, ahirete gittiler. Eğer rablerini unutmuşlarsa, rablerinden bağımsız bir hayat yaşamışlarsa kaybetmişlerdir ve şimdi pişmandırlar. Böyle baktığımızda ne kadar gariban ne kadar zavallı ne kadar rahmete muhtaç bir kul olduklarını görürüz.
Bu nedenle sadece fakirdir, hastadır, mevkisi makamı yoktur, sıkıntı yaşıyor diye insana rahmet edersen eksik yapmış olursun. İstisnasız herkese rahmet edeceksin ki rahmet eden bir kul olabilesin. Örnek vermek gerekirse; biri kâfirse rahmete en çok muhtaç olan odur; çünkü kendini tamamen örtmüş durumdadır. Bu yüzden Rahmân’ın rahmetiyle ona rahmet etmen şarttır.
Rahmân ne zaman gönlüne tecelli ederse o zaman gerçekten herkese karşı rahmet sahibi olursun. Böyle olmadığı sürece işine gelene rahmet eder, işine gelmeyene azab edersin. Rahmeti de ancak çocuklar böyle anlar; fakat yolu yürüyüp biraz büyüyünce, rabbini tanıyınca, anlayınca, ahirete, hesap gününe iman edince, kime nasıl rahmet etmen gerektiğini anlarsın. Aksi hâlde rahmeti de nasıl rahmet edilmesi gerektiğini de anlayamazsın.
Evet, âlemlere rahmet olana tabi olup bütün insanlara, mahlûkata, varlığa rahmet edebilmemiz için Rahman’ın rahmetinin gönlümüze tecelli etmesi gerekir. Aksi hâlde kendimiz rahmete layık olmamış, rahmeti hak etmemiş, reddetmiş oluruz.
Rahmet muhabbetten tecelli eder. Allah, sevdiği için kullarına rahmet eder. Peki, Allah’ın kullarına nasıl rahmet ettiğine şahid oluyor muyuz? -Evet, oluyoruz. Baktığımızda öyle kullar var ki kâfirdir, müşriktir, isyancıdır, Allah’a küfreder; ama buna rağmen Allah onların rızkını kesmez, onları varlıkta tutar ve her anda onlara imkân vermeye, onları kendine davet etmeye devam eder; çünkü bilmiyorlar, kördürler, sağırdırlar, daha anlamamışlardır.
Biz de çocuklar bilmeden, anlamadan yanlış yapınca ya da küfredince onlara kızmıyoruz; çünkü çocuklar ne söylediklerini, kim olduklarını, nerede olduklarını, kiminle konuştuklarını bilmezler. Allah’ın kullarına olan rahmeti ise bununla kıyas bile edilemez; ama kul ne zaman hakikati bildi, anladı ve bile bile kâfir oldu, isyan etti, yalanladıysa o zaman durum değişir ve gazabı hak eder; çünkü bu tercihi kendisi yapmıştır.
Genel olarak baktığımızda insanlar büyük bir tehlike içindedirler. Özellikle “ben biliyorum” deyip bir şey bilmeyenler, “iman etmişim” deyip iman etmeyenler, “ben Allah’ı seviyorum” deyip aslında Allah’a sevgisi olmayanlar, kendi nefsini sevip Allah’ı nefsi için sevenler büyük bir tehlikededir. Böyle olanlar yarın ölüm vakitleri geldiğinde imanlarını kaybederler.
Allah, rabbini tanıma ve iman etme imkânını istisnasız her kuluna verir. Bütün sorun, sıkıntı; cehaletten, kulun, rabbini tanımamasından, anlamamasından, ondan emin olamamasından kaynaklanır.
Kendine baktığında nasıl bir hâlde olduğunu mutlaka görürsün. Şek ve şüphe içindesin; fakat iman ettiğini zannediyorsun. İmtihan gelince ve bu imtihan nefsini biraz sıkınca, daraltınca nefsinin küfrü, şirki, kâfirliği ortaya çıkıyor.
Neden?
Çünkü sürekli nefsinle berabersin, o kadar ki sen osun o da sensin! Bir kere Allah’ın sana nefhettiği rûh olmayı değil, nefis olmayı kabul etmişsin. Eğer nefis olmayı bırakıp Allah’ın nefhettiği rûh olursan aşk olursun, aşktan ibaret bir varlık olan, âşık bir kul olursun. Yetmez, bir de maşuk olursun; yani Allah’ın sevdiği, Allah’ın isimlerinin, güzelliğinin kendisi üzerinde tecelli ettiği, rahim, kerim, afuvv olan bir kul olursun. Allah’ın bütün isimleri senin üzerinde tecelli eder; ama böyle olabilmek için öncelikle o müşrikten, kâfirden, ilâhlık iddia eden, kendini rabbine şirk koşan, düşmanın olan nefsinden kurtulman lazım. Bunun için de onu alt etmen, ona taviz vermemen ve onu besleyip büyütmemen, ona “sen çok kıymetlisin, değerlisin, şereflisin” dememen lazım. Tam tersine ona “sus! Ben seni tanımıyorum, rabbim ne dediyse doğru odur, hak odur. Rabbim ‘bana güven’ buyuruyor. Ben de ona güveniyorum ve hiçbir şeyi dert etmiyorum. Rabbim ‘bana teslim ol’ buyuruyor. Ben de ona teslim oluyorum ve senin itirazlarını, küfrünü, isyanını kabul etmiyor, sana uymuyor, seni dinlemiyorum” demen, Allah’ın emri, vahyi, takdiri karşısında, nefsin konuştuğunda ona “sus kâfir, sus müşrik” demen lazım. Ama nefis kendini unutturmak için durmadan başkalarına “kâfir” der, “müşrik” der, “kötü” der, “günahkâr” der ve ağzına geleni söyler. Bunu da seninle söyler.
Allah bir kuluyla, bir iş yapmayı dilediğinde onu mutlaka o işe hazırlar. Hazırlamadan ona bir iş yaptırmaz. Eğer kul işi kendi kendine yapmaya kalkışırsa, işi yüzüne gözüne bulaştırır ve kaş yapayım derken göz çıkarır. Bu tıpkı çamurun içinde olan birinin kendisiyle aynı durumda olan birine “dur seni temizleyeyim” demesine benzer. Kendisi çamurun içinde olan biri başkasını çamurdan temizleyebilir mi! Tam tersine ona elini sürdükçe kendi çamurunu da ona bulaştırır ve onu daha fazla kirletir. Böyle yapınca da onu temizlemiş olmaz.
Allah’ın dinini, Allah’a kul olmayı, imanı anlatırken de Allah’a davet ederken de böyledir. Öylesi var ki sözde karşısındakine imanı anlatacak; ama iman yerine kendi küfrünü karşısındakine verir ve onu küfrüyle, şirkiyle kirletir. Oysaki bu işi yapabilmen için önce senin tertemiz olarak huzura varmış olman ve Rahmân’ın sana tecelli etmesi lazım. Rahmân sana tecelli edecek ki sen de onun kullarına rahmet edebilesin. Bir insana bakarken hem rabbini hem de onu görebilesin. Hem onun iyiliğini hem de onun şerrini görebilesin ve ona yardım edebilesin, onu temizleyebilesin.
Bazen olur bir kelime söylemen, bazen de bin kelime söylemen gerekir. Kime nasıl anlatman gerektiğini bileceksin ki ona yardım edebilesin. Bunlar senin tek başına, kendi aklınla, nefsinle yapabileceğin şeyler değildir. Bunun için yolu yürüyüp yok olman, fena bulman, “ben” demekten, her şeyden kurtulup bütün sevgilerini Allah’a yöneltmen ve gönlünde sadece rabbinin aşkının, muhabbetinin olması gerekir. Öyle ki konuşmaya hakkın olsun. Bir de bu hakkı Allah sana verdiği zaman konuşabilirsin. Ne zaman sen bittin, huzurda durdun, Allah seni yeni bir dirilişle diriltti ve sana “hadi kullarıma yardım et, beni anlat, onlarla beraber ol” buyurdu o zaman onlara yardım edebilirsin.
Zaten Allah sana “hadi in, kullarıma yardım et” buyurursa iner ve insanlarla beraber olursun. Eğer iş bu hitabı alan kula kalsa, kendisi ne insanlarla beraber olmayı ister ne de böyle bir şeyi kabul eder; ama Allah “in, kullarımla beraber ol” diye buyurursa o da iner ve insanlarla beraber olur. Sen de ne zaman bu hâle gelirsen o zaman insanlara yardım edebilirsin.
Allah bir işi yapmanı dilediğinde onu nasıl yapman gerektiğini sana öğretir. Eğer sen onu kendi kendine yapmaya kalkışırsan temizleyeyim derken karşındakine çamurunu, küfrünü, şirkini sürer ve ona fayda değil zarar verirsin. Üstelik sadece başkalarına değil en büyük zararı kendine vermiş olursun.
Evet, kula düşen; rabbine teslim olmak ve rabbinin emriyle hareket etmektir. Biri Allah’ın emrini anlamıyor, işitmiyorsa, rabbiyle arasında perde varsa, bu perdelerinden kurtulmak için Allah’ın vahyine sarılması lazım. Allah vahyinde her şeyi beyan etmiş tek tek anlatmıştır. Bizim de mutlaka her şeyi Allah’ın beyanından öğrenip buna göre yaşamamız ve hareket etmemiz gerekir.
Allah’ın anlatmadığı, vahyetmediği hiçbir şey yoktur. O hâlde kendimize bakalım, acaba Allah’a Allah’ın vahyettiği, kendini bize tanıttığı gibi iman etmiş miyiz? Allah’ın emrettiği gibi yapabiliyor, emrini yerine getirebiliyor muyuz? Allah’ın “yapma” dediklerini bırakıp kendimizi koruyabiliyor muyuz? -Cevap vereyim: Hayır, yapamıyoruz ve bunu hepimiz biliyoruz.
Hâl böyleyken kendimizi unutup başkalarıyla uğraşmamız ne kadar doğrudur! Rabbimiz bize “gel” demişse hep beraber gideceğiz; ama öyle cahilce gidemeyiz. Allah âyet-i kerimede “kulları içinden ancak (O’nu bilen) âlimler Allah'tan haşyet duyarlar”223 buyurmuştur. Bizim de rabbimize huşû içinde, haşyet içinde, edeple gitmemiz, âlim olarak gitmemiz lazım.
Âlim; rabbini bilen, rabbini tanıyan, dolayısıyla rabbine iman edendir. Rabbine itiraz eden, isyan eden, takdirini, emrini, hükmünü, kullarını beğenmeyen değildir.
Öyleleri var ki “bizim cemaate gelirseniz kurtulursunuz, sadece bizim cemaatimiz hidâyettedir, sırât-ı mustakîmdedir” der. Ne kadar büyük bir saygısızlık! Bu saygısızlık, Allah’a karşı yapılmış bir saygısızlıktır, edepsizliktir.
Bazıları da “herkes benim gibi olsun, benim gibi düşünsün, benim gibi hareket etsin, benim yaptığım gibi yapsın, benim yürüdüğüm yolda yürüsün” der, bu da başka bir saygısızlıktır. Hiç kimse kimse gibi olamaz. Her gönülden Allah’a bir yol gider; yani bir insan nasıl bu kadar geri zekalı olabilir! İnsan bunu nasıl söyleyebilir! Nasıl “benim gibi yapıyorsanız doğru yapıyorsunuz, benim gibi düşünüyorsanız doğru düşünüyorsunuz, yoksa yanlış yapıyorsunuz” diyebilir! Niye sen kimsin, sen nesin!
Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) eğer Rabbin dileseydi yeryüzündekilerin hepsi topyekûn iman ederdi. Hâl böyleyken sen insanları iman etmeleri için zorlayacak mısın?”224 buyurmuştur. Allah isteseydi zaten bütün insanları fabrikadan çıkmış gibi aynı fikre, düşünceye, tecelliye sahip bir şekilde yaratırdı; ama Allah öyle yapmadı! İnsanların her birindeki tecelli başkadır, farklıdır. Allah her bir kulunu özel görmek istiyor, bu yüzden herkesi özel yaratmıştır. İnsanlar neden senin gibi olsunlar! Allah’a karşı nasıl bu saygısızlığı yapabiliyor, böyle düşünebiliyorsun!
“İnsanlar benim gibi olsun” demek “benden iyisi, benden kamili, Allah’a benden daha yakını, Allah’ı benden daha iyi bileni, anlayanı yok, o yüzden herkes benim gibi olsun” demektir ki bu da insanlara karşı kibirlenmektir.
İnsanlar neden senin gibi olsunlar! Herkes Allah’ın âbdidir, Allah’ın sevip yarattığıdır, sevgisine layık kıldığı biridir. Eksiği, yanlışı, hatası, kusuru mu var, bırak büyüsün, neden çekirdeği alıp ona hakaret ediyor “bu niye çekirdektir, niye daha ağaç olmamış” diyorsun. Hele bir müsaade et, onu sen yaratmamışsın, dolayısıyla onu toprağa düşürecek olan da oradan çıkaracak olan da sen değilsin. Onun sonradan ne olacağını sen bilemezsin! Aynı şekilde kendinin ne olacağını da bilemez, yarın Allah’ın sana nasıl bir muamelede bulunacağını bilemezsin, hiç kimse bunu bilemez.
Bu yüzden Allah’a karşı edepli olmak gerekir. Kullara karşı edebi olmayanın Allah’a karşı da edebi olmaz; çünkü kullar Allah’ın kuludur. Bu mülk de Allah’a aittir, kullar da Allah’a aittir. Mâlikü’l mülk odur, mülkün maliki ve meliki odur.
Fâtiha’yı okurken mâliki yevmid dîn:225 “(O, herkesin kendisine bir imtihan olsun diye nimet veya musibet olarak verilenlerden hesaba çekileceği) Din gününün Mâlik’i (sahibi ve idare edicisi)dir” diyoruz. Hesap ahirettedir; ama ahiretteki hesabımızı buradan göndeririz. Burada defterimize yazdırdığımız hesabımızı orada görürüz, dolayısıyla her şey burada tecelli eder.
Bütün mesele; Allah’ı El Esmâu’l Husnâ’sıyla, âlemlerin rabbi olarak, mülkün maliki ve meliki olarak, rahman ve rahim olarak, halıkımız ve hallâkımız olarak kabul etmek ve onun kulu olduğumuzu, bütünüyle ona muhtaç olduğumuzu, şerefimizi ondan aldığımızı bilip buna göre bir hayat yaşamaktır.
Herkes kendine bakmalıdır. Hiç kimseye, kimsenin hesabı sorulmaz. Herkes, rabbine karşı edebi, hayâsı var mı, yok mu, bir şeyi düşünürken ya da konuşurken Allah’ın huzurunda edepsizce düşünüyor mu, düşünmüyor mu, ağzından edepsizce bir kelime çıkıyor mu, çıkmıyor mu diye kendine bakmalıdır. Eğer Allah’ın huzurunda edepsizce düşünüyor, konuşuyorsa o kişi edepsiz biridir.
Bununla beraber insan, Allah’ın bir kulu hakkında konuşurken, hüküm verirken, Allah’ın o kulla beraber olduğunu, onu yarattığını, terkib ettiğini, onun rabbi olduğunu, onu rızıklandırdığını, varlıkta tuttuğunu, diri tutuğunu, kendine davet ettiğini hesap etmeli ve bunu asla unutmamalıdır.
Allah’ın bir kulu ile muhatap olacaksın sonra iki kelimeyle ona hakaret edecek, küfredeceksin, bu nasıl edep olur! Böyle bir şey olabilir mi! Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hakaret ettiğini, küfrettiğini hiç duydunuz mu? Ya da herhangi bir peygamberin bir kâfire, müşriğe küfrettiğini, hakaret ettiğini duydunuz mu? -Duyamazsınız. Neden? -Edeplidirler de ondan! Hz. Mûsâ (a.s.), Firavun’a hiç küfretmiş midir! Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Ebu Cehil’e, Ebu Leheb’e hiç küfretmiş midir! Böyle bir şey yapmak onlara hiç yakışır mı!
Müşrik de olsa kâfir de olsa herkesin son ana kadar iman etme ve manevi olarak kazanma imkânı vardır. Allah herkesi son ana kadar kendine davet eder. Kimse kimsenin sahibi değildir. Bizim sahibimiz, rabbimiz Allah’tır ve hepimiz onun huzurundayız. Bizim de onun huzurunda olduğumuzu unutmamamız gerekir. Allah bize “huzurumda olduğunu unutma” buyuruyor.
Evet, Allah’a, Allah’ın takdirine, emrine, hükmüne itiraz edenler için edepli denmez, hayâlı denmez, haşyet sahibi, muhabbet sahibi denmez, Allah onu seviyor denmez. Böyleleri kendi kendilerine “ben rabbimi seviyorum” diyebilirler; ama rablerini nefisleri için seviyorlar, nefisleriyle seviyorlar. Bu yüzden Allah’ın nefhettiği rûhtan, kendi gönüllerinden yana durmamışlardır.
İnsan, Allah’ın kullarına muamele ederken Allah’ın hesabını yapmadan, rabbinin huzurunda olduğunu düşünmeden muamele ediyor, insanlara hakaret ediyor, haksızlık ediyor, küçümsüyor ve onlara karşı kibirleniyorsa, acaba buna nasıl cesaret edebiliyor! Rabbine karşı nasıl bu kadar cesur olabiliyor! Nasıl sanki onların sahibi yokmuş, rableri yokmuş gibi insanlara muamele edebiliyor!
Hiç kimsenin bu konuda bir mazereti, bahanesi olamaz. “O bana yanlış yaptı, ben de ona öyle hakaret ettim” demek mazeret değildir. Madem o yanlış yaptı, sen de bunu bir imtihan olarak gör ve rabbinin hesabını yapıp imtihanın gereğini yerine getir. Rabbin senden nasıl yapmanı istiyorsa öyle yap. O yanlış yaptı sen de ona hakaret ettin. Peki, onun rabbi nerede, senin rabbin nerede! Bir kul olarak her anda rabbinle muhatap olduğunu bilmen ve rabbinin hesabını yapman gerekmiyor mu!
Mademki yola beraber çıkmışız o zaman her şeyi doğru anlayacağız. Küfrümüzü, şirkimizi, Allah’a itiraz etmeyi, isyan etmeyi, Allah’a karşı saygısızlığı bırakacak, rabbimize boynumuzu bükeceğiz ve “sen benim rabbimsin ben de senin kulunum ya rabbi! Her şey benim için imtihan sebebidir, ben de karşılaştığım her şeyde imtihanda olduğumu bilip senin emrettiğin gibi güzel yapacağım” diyeceğiz.
İmtihan; rabbimize gitmek için vesile demektir. Allah bizi manevi olarak büyüyüp kemale erelim ve rabbimize gidelim diye imtihana tabi tutuyor. Biz de rabbimizin huzurunda imtihanın ne olduğunu anlayacak ve “her şey benim için imtihandır, sana gelme, nefsimi terbiye ve tezkiye etme, sana hamd etme, şükretme, seni tesbih etme, tekbir etme, tevhid etme, hamd etme sebebidir” diyeceğiz. Aynı şekilde hiçbir zaman rabbimize itiraz etmeyecek ve “sana hamdolsun ya rabbi! Âlemlerin rabbine hamd olsun. Sen subhânsın, Allah u ekber, lâ ilâhe illallah. Senden başka bir şey bilmiyor, senden başka tarafa dönmüyorum. Gönlüme her an nazar eden sensin. Gönlümde senin sevginden, muhabbetinden, yakınlığından başka bir şey kalmasın. Senden başka hiçbir şeyi kabul etmiyorum. Geriye kalan ne varsa hepsi zaten senin ikramındır” diyeceğiz.
Şöyle bir tefekkür edelim: Allah’tan gelen bir nimeti, ikramı, Allah’ı sever gibi sevmek nasıl doğru olsun! Bu hayatta her şey bir ikramdır. Eş de çocuk da mal da sağlık da bütün ikramlar da Allah’tandır. Her ne olursa olsun hiçbir ikramı Allah’tan daha çok sevemeyiz. Bütün ikramlarda hepsinin sahibini sevmeli ve onları sadece rabbimizden bir ikram olarak görmeliyiz. Her şeyi rabbimizin bir ikramı olarak görüp sevince, bu sevgimiz Allah’a gider. Diğer türlü onları Allah’tan bağımsız olarak görür, seversek o zaman da bu sevgimiz Allah ile aramıza girer ve şirk olur, küfür olur.
Hep birlikte rabbimizi tanımaya çalışıyoruz, inşallah tanıyacağız da. Rabbimizi tanıdığımız kadarıyla marifete, dolayısıyla aşka, muhabbete sahip olur, rabbimize teslim olmuş; yani Müslüman olmuş oluruz. Müslüman, Allah’a teslim olandır. Müslüman; selam olan, barışta olan, Allah ile barışan demektir. Biz de rabbimizi tanıdığımız kadarıyla, rabbimizle ve kendimizle barışacağız inşallah.
Mutlaka Allah ile barışman lazım; çünkü Allah ile savaşıyor, onunla, onun âyetleriyle, takdiri ile mücadele ediyorsun. Sen Allah’ın takdirini nasıl değiştirebilirsin! Allah ile mücadele eden birinden daha ahmak, daha cahil bir insan var mıdır! Senin yapman gereken şey bellidir: Allah sana her neyi emretmişse onu yapmaya çalış ve takdirine rıza göster. Muhabbetle karşılayamıyor, rıza gösteremiyorsan en azından sabret. Sabret ki her defasında rabbine itiraz ederek, isyan ederek, feryad ederek küfre boğulma!
Sanki insanların elinde bir şey varmış gibi herkes birbirini suçluyor. Kimi “sen az kazandın, git çok kazan” deyip ötekini suçlar, kimi “sen şöyle yanlış yaptın, o yüzden bunu hak ettin” deyip diğerini suçlar. Sanki rızık insanın elindeymiş gibi rızkı konusunda insanı suçlar, eleştirir, çekiştirir! Hani rızkı Allah taksim ediyor, takdir ediyordu! Gidip rızkını Allah’tan zorla mı alacak! Kadınlar kocalarına böyle yaptığında şirke, küfre düşmüş olur ve tek kelimeyle cehennemlik olurlar! Bu duruma düşmemek için herkes yerini bilmeli ve şayet rabbine iman etmişse o zaman bir mü’min gibi, Müslüman gibi düşünüp konuşmalıdır.
Evet, hep beraber rabbimizi nasıl tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid etmemiz gerektiğini anlamaya çalıştık.
Allah bizi rabbinin hükmüne, takdirine itiraz edip şirke, küfre boğulanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi ferasetle, Allah’ın nûruyla bakıp rabbinin işlerini, kudretini, takdirini, taksimatını anlamaya çalışanlardan eylesin. Allah bizi rabbine isyan eden, itiraz eden, feryad eden kullarından değil; “ben âlemlerin rabbine teslim oldum” deyip rabbine teslim olanlardan eylesin. Allah bizi rabbinin azametini, rahmetini, kudretini, güzelliğini görüp rabbine muhtaçlığını bütünüyle bilenlerden, anlayanlardan ve istediğini sadece rabbinden isteyenlerden eylesin. Allah bizi rabbinin her takdirini, her taksimatını saf rahmetiyle yaptığını anlayanlardan eylesin. Allah bizi hakikati anlayanlardan ve rabbinin emrettiği, razı olduğu gibi bir hayat yaşayanlardan eylesin. Allah bizi “kulum, âbdim, sevdiğim” dediği kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
