close

9.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber rabbimizi nasıl tesbih etmemiz gerektiğini anlamaya ve rabbimizi tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid etmeye çalışıyorduk.

Tesbih etmekte de tahmid etmekte de (hamd etmekte de) tekbir etmekte de tevhid etmekte de bir gaye vardır. Bütün mesele, rabbimizi tesbih ederken amacı bilmek ve amacımıza kavuşmaktır. Aynısı ibadetler için de geçerlidir. Bütün ibadetlerden de bir gaye vardır. Tesbihin de ibadetlerin de hepsi rabbimize aşkı, muhabbeti kazanmak içindir; yani aşkı kazanıp aşk ile yanmak ve âşık olmak içindir. Aşk, insanı pişirir. Aşk, insanı yakar, yakmalıdır. Yakmayan aşk, aşk değildir! Aşkın dumanıdır. Yakmayan aşk sadece is yapar.

Rabbimizi tesbih ederken tesbih edebildiğimiz kadarıyla rabbimizin sevgisine layık oluruz, tesbih ettiğimiz kadarıyla Allah bizi sever. Aşkın sahibi Allah’tır, aşk ondan gelir; yani o sever. Bizim yaptığımız şey ise sadece rabbimizi tesbih etmektir. Onu, onun kendisini tanıttığı gibi tanımaktır, anlamaktır, iman etmektir, emin olmaktır.

Rabbimizi tanıdıkça severiz, sevmemiz de gerekir. Eğer marifetimiz bize muhabbet vermediyse, aşk vermediyse, iman vermediyse bu durumda rabbimizi tanımamışız, rabbimizi sadece aklımızla anlamaya çalışmışız, marifetimiz gönlümüze inmemiş demektir. Marifetimiz gönlümüze inince aşka, muhabbete, ahlaka, amele dönüşür.

Nasıl ki ateş insanı yakıyor, her şeyi eritip yok ediyor, kendi hâline büründürüyorsa, aşk da öyledir. Aşk bir gönle girdi mi o gönlü yakar. Bununla beraber nefsini, benliğini, bencilliğini, kibrini, hasedini, küfrünü, riyasını yakar ve gönülde aşktan başka bir şey bırakmaz.

Şayet yakmıyor ve yok etmiyorsa aşk yok demektir. Kulun hissettiği, aşk dediği şey aslında aşkın gölgesinden ibarettir, kendisi de aşka ulaşamamış, kavuşamamış demektir. Yaptığımız bu manevi yolculuk da; aşka, aşkın hakikatine, sırrına varmak içindir. Bütün ilimler, ibadetler bize bu yolculuğu yaptırmalıdır. Yaptırmıyorsa bu durumda bir çabamız, gayretimiz, tercihimiz yoktur.

Manevi yolculuk, insanın kendisinden yine kendisinedir. Kul yolu yürürken kendi hakikatine yolculuk yapar.

Nasıl?

Allah, bedeni de nefsi de sırrı da rûha elbise kılmıştır. Kendi sırrımıza erdiğimizde ve hakikatimize vardığımızda bulacağımız şey aşkın hakikatidir. Aşkın hakikati Allah’ın zati tecellisidir. Zati tecelli de tamamen aşktan ibarettir. Bu yüzden sohbetlerimizde “Aşktan öteye yol yok”, “Aşksız insan ölüdür; âşık, Allah ile diridir” diyoruz.

Hakikatimize varınca, rabbimizde fena bulmuş, vehimden, zandan, şeytanın verdiği vesveseden kurtulmuş ve kendi sırrımıza ermiş oluruz. Bununla ilgili olarak Allah hadis-i kutside “ben insanın sırrıyım, insan da benim sırrımdır” buyurmuştur. Allah’ın sırrı insanda tecelli etmiştir. Bundan dolayı insan kendi sırrına vardığında rabbini, kendini bulmuş ve sır açığa çıkmış olur.

Allah’ın her bir kul üzerinde bir muradı vardır. Allah, insanları yaratıp her bir kulu için takdirini yaparken kulunun gücüne göre takdirini yapmış, imtihanlarını da kazanabileceği gücüne göre seçmiştir. Allah bütün kullarına nûrundan saçtığında ve onlara “ben sizin rabbiniz değil miyim?” diye hitap ettiğinde her biri “Belâ: Evet, sen bizim rabbimizsin, biz de buna şahidiz”131 deyince, Allah her biri için güçlerine göre takdirini yapmıştır. Onun için herkesin imtihanı gücüne göre gelir. Kimi dünyayı tercih etmiş, kimi ahireti tercih etmiş, kimi rabbini tercih etmiştir. Kimi yolu yürümesi gerekirken yolu yürümeyi tercih etmemiş, iman etmemiştir. Kimi rabbini El Esmâu’l Husnâ’sından, Allah’ın kendini tanıttığı gibi bilmeye, tanımaya çalışmış, kimi de bir adım daha atmış ve yolu yürümeye çalışmıştır. Tabii bir adım deyince bin yıllık yol olarak farz edin, kimi bu esmâdan sonra bir adım atıp rabbini sıfat perdesinden görmeyi tercih etmiş ve Allah’ın sıfatlarında kalıp “bundan sonra yürüyemem” demiştir; ama kimisi orayı da geçip “ben sadece rabbimi istiyorum” demiştir.

Allah’ın muamelesi bu şekilde her bir kulun tercihine ve gücüne göredir. İmtihanlar da kula kendi tercihlerine göre gelir. Yoksa, Allah hiç kimseye çekemeyeceği yükü yüklemez, geçemeyeceği imtihana tabi tutmaz. Rabbini, rabbinin vechini, cemalini tercih edenler hiçbir engele takılmadan rablerine yürür, koşarlar. Tercih etmeyenler ise bir adım bile atamazlar.

Elbette ki her şeyin bir bedeli vardır. Bir kul, rabbini tercih ettiyse bu tercihinin bedeli bir candır. Kul; nefisten, nefsin arzularından, isteklerinden kurtulmadıkça, aşk ile aşkta fena bulmadıkça, aşk ile baki olup beka bulmadıkça rabbine varamaz. Eğer bahaneler üretip “ben yolu gidemem, işi yapamam, kul olamam, gücüm buna yetmez” derse o zaman yerinde takılı kalır ve yolu yürüyemez. Bunun yerine “seni ölümüne seviyorum ve sana geliyorum ya rabbi! Sana gelirken de hiçbir engel tanımıyorum! Nefsim benim için şöyle söylemiş, insanlar benim hakkımda şöyle düşünmüş, şunları konuşmuş, hiç önemli değildir. Şu sıkıntım varmış, şu nimet bende yokmuş, bunların hiçbiri önemli değildir. Ha beni alıp tahta oturtmuşsun ha yerde süründürmüşsün, beni hiç ilgilendirmez, ben seni tercih etmişim, sana geliyorum. Ben biliyorum ki sen benim rahman ve rahim olan rabbimsin, bana rahmetinle muamele ediyorsun. Benim için hayr olmayan, rahmet olmayan, bana kazandırmayan hiçbir muameleyi bana yapmazsın; çünkü sen âlemlerin rabbisin. Sen benim rabbimsin. Senin eksik yaptığın ya da yanlış yaptığın düşünülemez; çünkü sen subhânsın” demesi gerekir. Öyle ki yolu yürüyüp rabbine gidebilsin ve rabbini, rabbinin cemalini kazanabilsin.

Evet, rabbimizi nasıl tesbih edeceğimizi öğrenmeye ve “subhânallah” demeye çalışıyorduk.

Namazdayken “subhane rabbiyel azim: Benim azim olan rabbim subhândır. Subhâne rabbiyel e’âla: Benim e’ala olan rabbim subhândır (eksiksiz, kusursuz ve noksansızdır)” deriz.

Allah bize hem secde ettirirken hem de rükû ettirirken tesbih ettirir. Biri hayatı yaşarken imtihanlar karşısında bunu söylemiyorsa “benim rabbim subhândır” demiş olmaz. Başını secdeye koyup “subhâne rabbiyel e’âla” dediğinde söylediği söz doğrudur, Allah subhândır; ama kendisi yalancıdır, yalan söylüyor. Şayet doğru söylemiş olsaydı, rabbinin hiçbir takdirine, emrine, hükmüne itiraz etmez, bütün imtihanları aşkla, muhabbetle karşılardı. Bununla beraber bu tesbihin onu aşka, muhabbete gark etmesi gerekirdi.

İnsanda aşktan başka bir şey yoktur. İnsan sürekli bir şeyleri sever ya da bir şeylerden korkar. İnsanın bu korkusu da sevgisindendir ya sevdiğine kavuşamama ya da sevdiğini kaybetme korkusudur. Böyle baktığımızda insanda aşktan başka bir şey yoktur.

Bu âlemde de aşktan başka bir şey yoktur. Bu bir aşk oyunudur. Fani olduğu için oyundur. Zamanı geldiğinde bu oyun biter. Bunun bir oyun olduğunu bilmek ve mutlaka kazanmak gerekir. Bunun için hayatın, dünyanın fani olduğunu ve bir gün geçeceğini bilmek gerekir. Ölümümüzle her şey biter. Eğer gerçek olsaydı, hakiki olsaydı, baki olsaydı, ebedi olsaydı bitmezdi. Âyetlere baktığımızda Allah dünya hayatına ısrarla “fani, geçici, imtihan yeri” buyuruyor. İşte, bu imtihan aşk imtihanıdır, dolayısıyla musibetler, belalar, sıkıntılar imtihandır; nimetler, ikramlar imtihandır.

Bizim imtihanımız aynı zamanda her bir kulun imtihanıdır, Allah’ın yeryüzündeki halifesinin imtihanıdır. Halifeliği kabul edip “bende rabbimin sevgisinden başka bir şey yok” diyenler Allah’a halife olabilir. Diğer türlü bir sen varsan bir de Allah varsa, bir senin tercihin, bir de Allah’ın senin için tercih ettiği varsa, Allah bir şey emretmişken, sen ise “ben, bence, bana göre” diyorsan sen ikilikten kurtulamazsın, şirkten kurtulamazsın! Sen rabbini değil, kendini seviyorsun, kendini tercih etmişsin!

Allah’a halifelik yapabilmen ve ona âbd olabilmen için her halükârda “rabbim nasıl yapmamı istiyor, nasıl yapmamı emretmişse öyle yapayım. Rabbim nasıl yapmamı seviyorsa, nasıl yapmamdan razı olursa öyle yapayım. Benim kendime göre fikrim, düşüncem tercihim yoktur. Rabbimin emri vardır, hükmü vardır, vahyi vardır; yani ben yokum rabbimin kulu vardır. Hakiki varlık sahibi Allah’tır, benim sahibim odur, bende tecelli eden odur. Ben onunla görüyor, onunla işitiyor, onunla biliyor, onunla seviyorum. Bende tecelli eden hayy ve kayyum olan odur” demen şarttır. Yoksa, Allah’ın senin üzerindeki güzelliğine sahip çıkıp “ben şöyle merhametliyim, şöyle kerimim” dersen, kendini Allah’a şirk koşmuş ve Allah’ın güzelliğine nefsinle sahip çıkmış olursun.

Bu duruma düşmemek için nefsinin temizlenmesi gerekir. Nefse ait hiçbir şeyinin olmadığına, her şeyin bütünüyle Allah’a ait olduğuna iman edip bütün güzelliği Allah’a teslim etmen ve “bende gören odur, işiten odur, seven odur, takdir eden odur, dileyen odur, rahmet eden odur, ikram eden odur. Bende şükreden odur, mağfiret eden, affeden odur. Bendeki bütün güç, kuvvet onundur, onun bana ikram ettiğidir. El Kâdir olan odur” demen gerekir. Böyle deyip gerekeni yaptığında kendinden, nefsinden kurtulmuş olursun. Tabii, bunu söyleyebilmen için sana aşk lazım; çünkü Allah’a giderken akıl ile yol yürünmez. Yol gönül ile yürünür, gönüldeki aşkla, imanla yürünür.

Kul, rabbine dönünce, iman edince kendini anlamaya başlayınca zaten gönlündeki aşk açığa çıkmaya ve gönlünün üzerindeki perdeler aralanmaya başlar. Bu yüzden kendini sevmeyen, kendinde rabbinin tecellisini, güzelliğini sevmeyen Allah’ı da sevemez. Bununla beraber insanları sevmeyen, Allah’ı sevemez. İnsanı sevmen şarttır! Yetmez, bütün varlığı, mahlûkatı sevmeyen, Allah’ı kâmil manada sevemez.

Biri “ben Allah’ı seviyorum” dediyse buna ispat gerekir. Baktığın her yerde ona şahit oluyor, onu görmek istiyorsan, onun kudretini, takdirini, rahmetini, ikramını, güzelliğini görmek istiyorsan sen âşıksın! Ama böyle bir hâlin yoksa, aşktan, âşıklıktan söz edemezsin! Hissettiğin şey tıpkı ateşin dumanı gibidir. Nasıl ki ateşin dumanı varsa senin yaşadığın da aşkın gölgesidir; ama bu gölgenin seni hakiki aşka taşıması gerekir.

Dediğim gibi: Âşık, maşukunun huzurunda yok mesabesinde, sadece bir ayna mesabesindedir, onda bir tek maşuku tecelli eder. Âşık kendini görmez, kendini bilmez, kendine bir hak tanımaz, bütün hakkı maşukuna verir. Sadece maşukunu görür, onu dinler, onu söyler, ondan söyler, onunla söyler. Böyle olanlar âşıktır. Böyle değilse aşktan söz edemez. Evet, muhabbeti vardır; ama bu muhabbeti kendi nefsindendir ve huzura layık bir muhabbet değildir.

Unutmamamız lazım ki kuldan Allah’a giden muhabbet ancak kula layıktır; çünkü kulun muhabbeti kulluğu kadardır, dolayısıyla huzura, Allah’a layık değildir. Muhabbet, aşk, Allah’tan gelince Allah’a layık olmuş olur. Sadece Allah’tan gelen muhabbet Allah’ın huzuruna layıktır. Sen istediğin kadar Allah’a “seni seviyorum” de, Allah sana “seni seviyorum” dediyse, Allah seni sevmiş ve sen de gerçekten Allah’ı sevmişsindir.

Bu zahiri olarak da böyledir. Aşkın her türlüsü güzeldir ve hakiki aşka bir basamaktır. Sevmeyen biri hiçbir şey olamaz! Sevmeyen bir kişi gönlündekini kullanamamış, kendi kendisine yakın olamamıştır. Aşk insanın kendisindedir. Aşk da aşkın hakikati, sırrı da Allah’ın rûhundan nefhettiği rûh da yine insanın kendisindedir. Bu yüzden insan yolu yürürken yolu kendinden kendine yürür. Kendi gönlünden kendi hakikatine yürür. Yürürken nerede yürüdüğünü de bilmelidir.

Bütün ilimler, bilgiler, marifetler bu aşkı kazanalım diyedir. Allah, bu aşkı kazanalım diye bütün vahyini indirmiş, resulü de bu aşkı kazanalım diye her şeyi anlatmıştır. Hepsi insana aşk olsun, kul hakikatine varıp âşık olsun, rabbini tanısın, rabbinin güzelliğine şahid olup şehadet etsin diyedir. Kul zaten âşıktır, dolayısıyla bu âşıklığını hatırlasın, gönlünün, rûhunun üzerindeki perdeyi aralasın diyedir. Bütün mesele; kulun, rabbini tercih edip onun yolunda çaba, gayret sarf etmesidir, öylece durması değildir! Zaten kimse Allah’ı aramakla bulamaz. Allah, kulunu bulur. Kul çaba, gayret sarf etti ya fedakârlık yaptı ya nefsini dinlemedi, ona taviz vermedi, “rabbim Allah’tır” dedi ya işte bu yüzden Allah, kulunu bulacak! Kul onu bulamaz! Biri Allah’ı bulacağını zannediyorsa hayal kuruyor, rüya görüyor demektir.

Herkes tercihini kendisi yapar. Kim neyi sevmek istiyorsa gönlü oraya döner, oraya meyleder. Sen onunla meşgul oldukça; yani onu zikrettikçe, hatırladıkça, unutmadıkça, onun aşkı, muhabbeti sende artar ve gönlüne bir ayna gibi akseder. Sen gönlünü ona çevirdiğin için gönül aynanda da o görünür. Gönlünü dünyaya çevirirsen aynanda dünya görünür. Mevki, makama çevirirsen o görünür. Nefsin arzularına isteklerine çevirirsen isteklerin görünür. Ahirete, cennete çevirirsen cennet görünür. Rabbine çevirdiğinde ise bu defa rabbin oraya tecelli eder.

Anlaşılmayacak hiçbir şey yoktur! Sermayen bu aşktır! Allah âyet-i kerimede “(ey mü’minler) onunla yapmış olduğunuz bu alışverişinizden dolayı sevinin!”132 buyurmuştur.

Allah için gösterdiğin her çaban, gayretin; yaptığın her zikrin, her tesbihin, her hamdin, her fedakarlığın, her affın, mağfiretin, ikramın, rahmetin Allah ile yaptığın alışveriştir. Allah’ın hiçbir şeye ihtiyacı yoktur; ama Allah kullarını birbirine muhtaç etmiş ve “hadi birbirinizle alışveriş yapın. Sizin birbirinizle benim rızam, vechim, cemalim için yaptığınız her alışverişi ben benimle yapmışsınız gibi kabul ediyorum ve size karşılığını o şekilde veriyorum” buyurmuştur. Bu nedenle Allah âyet-i kerimede sahabelerin hâlini anlatırken “kendilerinin de ihtiyacı olduğu hâlde yemeği kardeşlerine yedirir, ikram eder sonra biz sizi Allah rızası için doyuruyoruz, karşılığında bir teşekkür bile beklemiyoruz, derler”133 buyurdu. Sahabelerin böyle yapmasının bir hikmeti vardır. Hepsi de Allah için yaptıkları her çabalarının karşılığını sadece Allah’tan istemiş ve alışverişi Allah ile yapmışlardır. İşte, kulun gönlünün aynen böyle olması gerekir.

Elbette ki teşekkür eden kendisi için teşekkür etmiş ve nankör olmadığını, şükreden bir kul olduğunu göstermiştir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, teşekkür etmenin önemini beyan ederken “insanlara teşekkür etmeyen, Allah’a şükretmiş olmaz”134 buyurmuştur. Kimden bir nimet gelmişse o sadece vesiledir, Allah’ın kudret elidir, ikram elidir, kerim elidir, vehhab elidir, rezzak elidir, dolayısıyla ona teşekkür ettiğimizde aslında Allah’ın kudret eline teşekkür etmiş oluruz. Sonuçta her ne kadar Allah, kulunu vesile kılmış olsa da asıl işi yapan, ikram eden Allah’tır.

Mesele; işin hakikatini, Allah’ın bizim üzerimizdeki muradını anlamaktır. Âbd olmak zaten âşık olmaktır, sevdiğinin sevgisini isteyip onun sevdiği gibi yapmaktır, sevdiğinin sevgisini kazanmak için onun peşinden koşmaktır. Âbd kelimesinin manası böyledir. Bununla beraber hiçbir şekilde Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmamak ve tabi tutulduğu imtihan her ne olursa olsun her anda rabbinin kendisine “seni seviyorum” dediğini bilmek, anlamak ve bunu tadıp yaşamaktır.

Kul her imtihan karşısında rabbine “seni seviyorum” demezse bu defa sadece nimet gördüğünde “rabbimi seviyorum, rabbim bana ikram etti” der ama sevmediği bir şey olursa “rabbim bana ihanet etti” 135 beni ciddiye almadı, önemsemedi, beni hafife aldı ben bunu hak etmedim, der. Yani nimet gelince “ya rabbi! Seni seviyorum” derken, nimeti kısıldığında “seni sevmiyorum, senin yaptığını beğenmedim, sen bana yanlış yaptın” der. Kime? -Âlemlerin rabbi olan Allah’a…

Peki, Allah ona ceza verir mi? -Hayır vermez; çünkü cehalet mazerettir. Böyle söylerken yaptığının nasıl bir şirk olduğunu bilmiyor! Biz de çocuklarımız bilmeden yanlış yaptıklarında “daha bilmiyorlar” deyip onlara kızmaz, ceza vermeyiz; ama büyüdüklerinde yanlış yapınca bu defa taviz vermeyiz. Hatta “senin kafan çalışmıyor mu? Bu sana yakışıyor mu? Sen bunun yanlış olduğunu biliyorsun, bile bile böyle yaptın, bu sana yakıştı mı?” deriz. Allah da kullarını büyütüyor. O âlemlerin, her bir kulun rabbidir, kulunu terbiye eder, eğitir, büyütür, ona öğretir. Zaten kulunu dünyaya gönderirken ona El Esmâu’l Husnâ’yı talim ettirip öğretmiştir.

Alleme âdemel esmâe kullehâ:136 “(Allah) Âdem’e (ve her biri bir Âdem olan insana) bütün isimleri (El Esmâu’l Husnâ’yı talim ettirip) öğretti.”

Halakal insân: “(O) İnsanı (alakasından ve sevgisinden) yarattı.” Allemehul beyân:137 “Ona (idrak etmeyi, Allah’ın âyetlerini okuyup anlayıp üzerinde ahlaka dönüştürmeyi ve anladığını başka insanlara) açıklamayı öğretti.”

Bu yüzden bütün güzellikler kulda mevuttur ve kul hepsini kendi üzerinde gösterebilecek vasıftadır.

Aynı şekilde Allah, Kur’ân’ı da kuluna öğretmiş ve talim ettirmiştir. Sadece Kur’ân’ı değil, beyan etmeyi, üzerinde göstermeyi de talim ettirmiştir.

Kul, üzerinde neyi gösterir?

Tabii ki Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sını gösterir. Allah, kuluna isimlerini talim ettirmiş ve ona “sen benim halifemsin, sen beni temsil ediyorsun. Ben sana bakınca üzerindeki güzelliğimi, isimlerimi görmek istiyorum, hadi güzelliğimi, isimlerimi üzerinde göster” buyurmuştur. İnsanda en öndeki, en önemli güzellik ise aşktır, sevmektir. Nasıl ki Allah, kulu üzerinde güzelliğini görmeyi istiyorsa aşkı da görmeyi ister.

Birini ne kadar çok seviyorsak bizim için o kadar kıymetlidir, değerlidir, vazgeçilmezdir, o kadar onunla olmak, ona yakın olmak, onunla sohbet etmek, dost olmak isteriz. En kâmil manadaki halife de böyledir. Onda bütünüyle aşk tecelli etmiştir. Allah’ı kâmil manada sever, Allah’ın kullarını, bütün mahlûkatı sever. Bununla beraber nereye ve kime bakarsa baksın yalnızca Allah’ın güzelliğine şahid olup şehadet eder; ama biri rabbini sevmiyorsa, onunla beraber olmayı her şeyden daha kıymetli ve daha değerli görmüyor, nereye bakarsa baksın rabbinin güzelliğine şehadet etmiyorsa sanki rüyadaymış gibi yaşar, kendini unutmuş gibi konuşur ve bir ölü gibi hareket eder. Zahiri olarak diridir; ama manevi olarak ölüdür. Böyle bir insan, rabbini dinlemedi mi hayvan gibi, hatta hayvandan daha aşağıdır.

Neden hayvandan daha aşağıdır?

Çünkü hayvanın da bir güzelliği vardır. En azından görür, işitir, bilir. Hayvan da olsa bir şeyleri sever. Bu yüzden rabbini sevmeyenler, gönlünü rabbinin aşkına, muhabbetine, yakınlığına çevirmeyenler hayvandan daha aşağıdır.

Allah’ın kime nasıl bir muamele yapacağını bir tek Allah bilir, Allah’tan başka hiç kimse bilemez. Hatta kulun kendisi bile Allah’ın kendisine nasıl muamelede bulunacağını bilemez. Bununla ilgili olarak Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e hitaben âyet-i kerimede “De ki: Ben (şimdiye kadar gelen resullerden farklı bir şey söyleyen) türedi bir resul değilim. (Kıyamet günü de) Bana ve size ne yapılacağını bilmem. Ben ancak bana vahyedilene tabi olurum ve ben sadece apaçık bir uyarıcıyım”138 buyurmuştur. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bile “ben Allah’ın bana nasıl bir muamelede bulunacağını biliyorum, deme” buyuruyor. Baktığımızda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e binlerce müjde vermiş, onu şefaatçi kılmış, insanların en önünde tutmuş, kullarına hidâyetçi yapmış, rahmet kılmış, âlemlere rahmet yapmış; ama buna rağmen ona bile “ben Allah’ın bana nasıl bir muamelede bulunacağını bilemem, de. Biliyorum, deme” buyuruyor. Allah’tan müjde almak başka, “ben Allah’ın nasıl muamele edeceğini biliyorum” demek başkadır. Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ben bilmiyorum” buyuruyorsa o hâlde hiç kimse “ben biliyorum” diyemez.

Çünkü “biliyorum” derse Allah’ın hükmünü sınırlamış, Allah’a hükmetmiş ve Allah’a “sen böyle yapacaksın” demiş olur. Bu yüzden hiç kimse böyle söyleyemez, bunun yerine “hüküm senindir, emir senindir ya rabbi! Sen emrinin, hükmünün mahkûmu değil hâkimisin. İstersen öyle yapar istersen başka türlü yaparsın, sen nasıl yapıyorsan en güzeli, en doğrusu odur” demesi gerekir. Kul bunu söylediğinde “sen benim aklımdan, hayalimden, vehmimden, zannımdan münezzehsin ya rabbi! Sen benim subhân olan rabbimsin ve ne yapacağını bilen bir tek sensin” demiş olur ki işte, Allah’a âbd olmak böyledir.

Evet, bu âleme aşkı yaşamaya gelmişiz. İstesek de istemesek de zaten aşkı yaşıyoruz. Bu aşk bazen mecazi olur, bazen dünyaya olur, bazen paraya, mevkiye makama ya da çocuklara olur, hiç fark etmez her hâlükârda aşkı yaşar, bir şeyleri severiz.

Hangi aşk olursa olsun, bütün sevgiler kıymetli ve değerlidir; çünkü bir şeyi sevdiğimizde farkında olsak da olmasak da Allah’ın yarattığı bir nimeti, ikramı, orada tecelli eden, Allah’ın bir güzelliğini sevmiş oluruz, dolayısıyla bizim de bu sevgimiz üzerinden sevdiğimiz o şeyin sahibine bir yol bulmamız ve sevgimizi rabbimize çevirmemiz lazım. Bu yüzden mecazi olarak âşık olmayan, Allah’a âşık olamaz! Bir kere bunu unutsun ve “yolu ben de yürürüm” demesin! Aşkı yaşamak böylesine önemli ve değerlidir.

Bu aşkı Allah kullarına vermiştir. Herkes mutlaka bu aşkı yaşamıştır ve bunu yaşamasında bir gaye vardır. Mesela; biri âşık olur; ama sonra bakar ki aşkı bitmiştir. Oysaki aşkının bitmemesi gerekirdi. İşte, bitmesinin bir sebebi vardır: Âşık olan o andaki bir hâle âşık olmuştur. İster sevdiğinin konuşmasına ister tavrına olsun hiç fark etmez, hangi hâline âşık olursa olsun sonra sevdiği kişiyle muhatap olunca, onunla beraber yaşamaya başlayınca bu defa sevdiğinin içini görür. İnsan birlikte yaşadı mı içi mecburen dışarı çıkar; çünkü karşısındaki içinde ne varsa onu dışarı verir. Dışarı verdiği şey de Allah’ın güzelliği olmadığı için aşk biter; yani ortaya benlik çıkar, bencillik çıkar. Seven kişi, sevdiğinin rahmet etmesi gerektiği yerde rahmet etmediğini, ikram etmesi gerektiği yerde ikram etmediğini, sevmesi gerektiği yerde sevmediğini, affetmesi gereken yerde affetmediğini, kısacası Allah’ın isimlerinin onun üzerinde tecelli etmediğini görür ve aşkı biter.

Neden?

Çünkü aşk, Allah’tan rûha, rûhtan da gönüle gelir. Gönül hiçbir zaman şaşmaz, sevilmemesi gereken bir şeyi sevemez. Zahiri aşk bile olsa o da Allah’tan gelir ve hakikatin gölgesidir. İnsan, sevdiği kişide Allah’ın güzelliğinin tecelli ettiğini görse aşkı bitmez, eksilmez, çoğalır, artmaya devam eder. Çoğalır ve rahmet olur. Evliliklerin bitmesinin sebebi de budur. Baktığımızda öyleleri var ki severek evlendikleri hâlde, iki ay, üç ay, beş ay ya da bir sene sonra aşkları bitmiştir.

Neden?

Çünkü eşler üzerinde Allah’ın güzelliğini göstermemiştir. Aşkını kaybeden bir insana “biri sana böyle davransa onu sever misin” diye sorsak mutlaka “sevmem” diye cevap verir. O zaman senin de öyle yapmaman gerekirdi. Neden seni sevene sana yapılmasını istemediğin şekilde davranıyorsun! O zaman senin için aşkın bir kıymeti yoktur!

Biri kendisine âşık olana, kendisini sevene Allah’ın isimleriyle muamele etmese, güzel davranmasa aşka nankörlük yapmış olur. Allah âyet-i kerimede “hatırlayın ki Rabbiniz size, ‘eğer şükrederseniz muhakkak size (olan nimetimi) arttırırım ve eğer nankörlük ederseniz hiç şüphesiz azabım çok şiddetlidir!’ diye duyurmuştu”139 buyurmuştur. Şiddetli azabı da o kişiyi nimetlerinden ayırmakla yapar ve nimeti ondan alır. Bu aşk için de geçerlidir. Biri aşk nimetinin kıymetini bilmese aşk nimetine, sevme nimetine şükretmediği için Allah o nimeti ondan alır, bu da ona şiddetli bir azap olur.

Genel itibariyle evlerde, ailelerde kaos yaşanmasının sebebi şükrün olmamasıdır. Nimetin güzelliğini görüp onu Allah’tan bilmiyorlar, teşekkür etmiyorlar. Kendisi “bana Allah’ın isimleriyle, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak muamele et” diyor ama karşısındakine şeytanın halifesi olarak muamele ediyor, sonra da ondan sevgi bekliyor. Böyle bir şey olur mu!

Allah ona rûhundan nefhetmiştir ve bunun bir karşılığının olması gerekir. Sen ona Allah’ın isimleri ile değil de nefsinle, şeytanla karşılık veriyorsun sonra “neden beni sevmiyor, neden böyle birbirimize düşman olduk, birbirimizde hata, kusur, yanlış arar olduk” diyorsun! Önce kendine dönüp ne yaptığına bakman gerekmez mi!

İnsanlara karşı böyle olanlar âlemlerin rabbine karşı da böyledir ve rablerine karşı nankördürler. Rablerinin kendisini sevmesini, rahmet etmesini, ikram etmesini, affetmesini, mağfiret etmesini, kendine çekmesini, yaklaştırmasını görmezden gelir sanki Allah kendilerine hiç ikramda bulunmamış gibi bakarlar. Sadece eksik olanı görürler ve nerede bir eksik varsa oraya takılıp “şu nimet neden bende yok, şu niye şöyle oldu” derler. Eksik nimetlere bakacağına hele bir güzelliklere bak! Allah âyet-i kerimede “Allah’ın (sadece üzerinizdeki) nimetini saymaya kalksanız onu sayamazsınız”140 buyurmadı mı! Sen sana verilen nimetlerin hangilerine şükrettin de “şu nimet bende eksik” diyorsun? Hele sen önce Allah’ın sana verdiklerine şükret! Sen şükredersen Allah zaten nimetlerini artırır, Allah’ın bu konuda vaadi vardır. Aynı şekilde nankörlük yaparsan bu defa azap gelir ve elinde olan nimeti de kaybedersin.

Her zaman söylüyoruz; rabbimizi kendi üzerimizden anlamamız, tanımamız gerekir; çünkü Allah bize rûhundan nefhetmiştir ve hakikat gönlümüze tecelli eder. Şimdi düşünelim: Biri bize karşı nankörlük, hainlik yapsa ya da ona yaptığımız bütün güzelliklere rağmen bizde hata, kusur arasa o kişiyi sevebilir miyiz? -Elbette ki sevemeyiz. Hatta ona karşı bir sevgimiz varsa o da biter. Hâl böyleyken bir kul, rabbinin verdiği sayısız nimetlere rağmen devamlı bir eksiklik arasa, üstüne üstlük “rabbim beni sevsin, benden razı olsun, bana iman versin” dese, hiç böyle bir şey olabilir mi! Hiçbir şey yapmasak sonra bir de “ya rabbi! Ben senin sevgini, rızanı istiyorum” dersek olmaz, duamız eksik kalır. Allah zaten bizi bunun için yaratmıştır, dolayısıyla bize sevgisini, rızasını zaten ikram eder; ama unutmamamız lazım ki Allah ancak kendi güzelliğinden razıdır. Öyleyse sadece Allah’ın güzelliği üzerimizde tecelli edince Allah bizden razı olur.

Mesele; hakikati, rabbimizin bizim üzerimizdeki muradını anlamak ve rabbimizi tanımak, kendimizi tanımak, imtihanları anlayıp gereğini yapmak, Allah yolunda koşmak, çaba, gayret sarf etmektir. Sadece yürüyenler, koşanlar yol alır. Allah âyet-i kerimede “doğrusu insana, çalışmasından başka bir şey yoktur”141 buyurmuştur. Herkese kendi elleriyle yaptığının karşılığı vardır; yani Allah çabana, gayretine, azmine göre sana muamele eder ve karşılık verir. Eğer çaban yoksa “bir şey yapmıyorum, hayal kuruyorum” diyorsan bil ki rüya görüyorsun!

Bir kul, Allah’ın rızasını gözetiyorsa ne iş yaparsa yapsın ibadettedir, kulluktadır, âbdiyettedir ve yaptığı her işte rabbine gider, sonra Allah ona perdeyi açar ve kendini bir anda rabbinin huzurunda bulur; ama Allah’ın ona perdeyi açması, yaptıklarına, ameline, imanına, ihlasına, rabbine olan güvenine, tevekkülüne karşılıktır. İmtihanlar zaten bunun içindir.

Allah her bir kulu manevi olarak kazansın, rabbine yaklaşsın, gönül güneşi doğsun, karanlıkları aydınlansın diye imtihanlara tabi tutar. İnsanın gönül güneşi Allah’ın nefhettiği rûhudur. Kul, Allah’ın nefhettiği rûha varınca güneşi doğmuş, karanlıkları aydınlanmış, hakikati ortaya çıkmış ve Allah’ın muradını, her işini, takdirini, âyetlerini, hükmünü anlamış olur. Ancak o zaman anlar ki Allah subhândır, sevilmeye, âşık olunmaya, uğrunda ölünmeye layıktır.

Eğer aşkın yoksa bil ki sen ölüsün; ama aşkın varsa Yunus Emre’nin “ölen hayvan imiş âşıklar ölmez!” dediği gibi sen dirisin ve artık ölmezsin. Sen ki rabbinle muhatap oldun, huzura çıktın, rabbin sana tecelli etti, sen artık ölmezsin, senin için ölüm yoktur. Sen zaten öldün öyle dirildin; çünkü ölmeden dirilmek yoktur. Manevi olarak fena bulmadan Allah tecelli etmez. Ölmeden evvel dirilmek yoktur. Bu yüzden kendi benliğinden, nefsinden kurtulmadan “ben Allah ile dirileyim” dersen sadece kendi kendine hayal kurmuş olursun. Önce bir nefsini yolda yürüt, onun boynuna bas, yürü, Allah için çaba, gayret sarf et, nefsine taviz verme ki ondan kurtulabilesin, ona hükmedebilesin. Allah için koşmadan, çaba, gayret göstermeden nefsine hükmedemezsin, hiçbir işi ona yaptıramazsın, hatta konuşunca onu susturamazsın bile. Bir olay yaşar sonra “kendime hâkim olamadım” dersin. Nefsine hâkim olamazsın. Eğer sen nefsine hâkim olamıyorsan ona şeytan hâkim olmuş demektir.

Evet, bütün yollar aşka; yani imana çıkar. Bundan başka bir yol yoktur. O yüzden bu âlem imanı kazanmak, kazandığımız bu imanı korumak ve onunla kendi hakikatimize ermek, rabbimize yürümek, vasıl olmak içindir. Bundan başka bir şey yoktur. Gerisi, ilim de ibadet de bir araçtır. Allah, ilmiyle amel etmeyenlere “kitap yüklü merkep”142 buyurmuştur. Çünkü ilimleri imana, ahlâka, amele dönüşmemiş, Allah yolunda cehdetmek için onlara güç, kuvvet vermemiştir. Senin de ilmin seni yolda yürütmediyse kitap yüklü merkep olursun.

İbadetler de böyledir. İbadetin sana rabbini tanıtmıyor, aşkını, muhabbetini artırmıyor, seni Allah’a yaklaştırmıyor, nefsini temizlemiyor, tezkiye etmiyor, ahlâkını güzelleştirmiyorsa ibadet yapmamışsın, âbdiyet yapmamışsın, Allah’a “ben senin âbdinim” dememişsin! Tam tersine nefsine kulluk yapmış, ibadetleri nefis putuna yapmışsın. Bu ibadetlerin de seni sadece Allah’tan uzaklaştırmış, nefis putunu büyütmüş ve sana kibir vermiştir.

Mesela; buğday başakları ne kadar dolu olursa boyunları o kadar bükülür. Hafif olunca ise dik durur. İnsan da öğrendikçe, ilmi, marifeti, kulluğu, Allah’a yakınlığı arttıkça boynu bükülür, tevazu sahibi olur, edepli olur, rabbine boyun büker; fakat ne kadar kibirlendiysen, başın dik olduysa, sağa sola sataştıysan o zaman da bir şey öğrenmemişsin demektir. Hâlbuki marifetin, imanın sana boyun büktürmeliydi. Bilmen lazım ki sen insanla muhatap değilsin. Sen Allah ile muhatapsın. İnsanlar Allah’ın kullarıdır. Onların sahibi Allah’tır. Sen onların sahibi ile muhatapsın. Onlara söylediğin her laf Allah’a gider, Allah o sözleri kendisine söylemişsin kabul eder.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyurur: Allah bir kulu huzuruna alır ve ona “ben açtım, sen beni doyurmadın, susuzdum sen bana su vermedin, hastaydım, sen beni ziyaret etmedin, elbisem yoktu beni giydirmedin” buyurur. Kul der ki: Ya rabbi! Sen bunlardan münezzehsin, sen subhânsın. Beni neden böyle hesaba çekiyorsun? Allah da ona “falan yerde, falanca kulum açtı ve ben sana onu doyurma imkânı vermiştim; ama sen onu doyurmadın. Falan kulumun elbisesi yoktu, ben sana imkânı önüne koyup ‘al yap’ demiş, gönlüne vahyetmiştim; ama sen onu giydirmedin. Falan kulum hastaydı onu ziyaret edip gerekeni yapmadın, gönlünü almadın. Bilmez misin ki ben kulumla beraberim, ona yapsaydın bana yapmış olurdun. Bunu anlamadın mı?” buyurur.

Aynısı tam tersi için de geçerlidir. Tersi olunca da “ben kulumla beraberdim, sen kuluma küfrettin, hakaret ettin, sen bilmez misin ki ben kulumla beraberim! Hadi kulumu anlamadın, sen benden utanmadın mı? Benden hiç hayâ etmedin mi? Benim huzurumda olduğuna iman etmedin mi? Hani iman ettiğini söylüyordun, sen bana böyle mi iman ettin!” buyurur.

Bunları zahiri olarak kelimeye dökmek şöyle dursun, gönlünden bile geçirirsen sorumlu olursun ve ondan hesaba çekilirsin. Bu yüzden Allah âyetlerinde Kıyamet günü gönlünüzden geçirdiklerinizi önümüze koyacağını buyurmuştur.143 Bu yanlışlardan sakınmamız gerekir. Bir beşer olarak hata, eksik, yanlış, kusur yaparız; ama Allah’ın kullarına yaptığımız yanlışları Allah kendisine yapılmış kabul eder. Onun için kesinlikle dikkatli olmalıyız.

Dediğim gibi: İnsanı sevmeyen Allah’ı sevemez. İnsanı Allah için sevmen gerekir; çünkü Allah onun gönlüne tecelli etmiştir. Allah âyet-i kerimelerde “bilin ki şüphesiz Allah, (dünyada kuluna yakınlığını tattırmak ve hakkı gönlüne vahyetmek için) kişi ile kalbi arasına tecelli eder.”144 “Biz ona (hayat veren) şah damarından (ve kendi varlığından) daha yakınız.”145 “Rabbin, insanları (tecellisiyle çepeçevre) kuşatmıştır.”146 Doğu da Allah’ındır batı da. Nereye dönerseniz (dönün) Allah’ın vechi (zatından tecelli eden El Esmâu’l Husnâ’sı) oradadır”147 buyurmuştur. Bundan büyük yakınlık olur mu!

Allah başka âyet-i kerimede “(ey mü’minler) O’nunla yapmış olduğunuz bu alışverişinizden dolayı sevinin”148 buyurmuştur.

Allah ile nasıl alışveriş yaparız?

İnsana yaptığımız her ikram, her yardım, her rahmet, her muhabbet, muhabbetle bir bakış bile Allah ile yaptığımız alışveriştir. Allah hepsini kendisi ile yapılmış alışveriş olarak kabul eder. Bu nedenle Allah “sen kulumla alışveriş yapıyorsun, kuluma yardım ediyorsun, ikram ediyorsun, rahmet ediyorsun, kulumu seviyorsun, affediyorsun, mağfiret ediyorsun ya ben hepsini kendime yapılmış kabul ediyorum ve hepsinin karşılığını ben sana veriyorum. Sen bütün bunları başkasına yaptın; ama karşılığını ben sana veriririm” buyuruyor. “Git kulumdan al” demiyor, “alışverişi benimle yaptın, karşılığını da ben sana vereceğim” buyuruyor. Allah’ın, kuluna verdiği değer, kıymet böylesine büyüktür ve akılla anlaşılamaz.

Fakat insan olmayı, Hz. İnsan olmayı, kulluğu böyle anlamadıkça “sen, ben” deriz. Oysaki sen ben yoktur. Allah bize “ben” demeyin “biz” deyin buyuruyor. Fâtiha Sûresi’nde, iyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn: “(Rabbimiz!) Yalnız Sana âbd olur (aşkla, muhabbetle senin rızanın ve sevginin peşinden koşar)ız ve yalnız Senden (rızanı, yakınlığını, cemâlini, muhtaç olduğumuz her şeyi ve bunları kazanmak için yardımını) dileriz.” İhdinas sırâtel mustakîm:149 “Bizi sırât-ı mustakîme (Sana gelen dosdoğru yola hidâyetçinle) hidâyet et!” derken “ben sana âbd oluyorum” demiyoruz, “biz sana âbd oluyoruz. Hepimiz sadece senden istiyoruz. Bizi sırât-ı mustakîme hidâyet et” diyoruz.

Görüldüğü gibi hiçbirimiz birbirimizden ayrı değiliz, hepimiz biriz. Allah bize “kendinizi ayrı görün” değil, “kendinizi bir görün. Her birinizde tecelli eden, her birinizle beraber olan, her birinize yakın olan benim. Her biriniz benimle muhatapsınız” buyuruyor.

Bu sadece insan için geçerli değildir. Her bir varlık için aynen geçerlidir. Bir taş için dahi böyledir. Sonuçta taş da rabbini hamd ile zikrediyor mu? -Ediyor. Onun da bir rûhu var mıdır? -Vardır. Çünkü Allah’ın bir ismi onda da tecelli etmiştir. O da rabbini biliyor, zikrediyor, onun da bir kulluğu vardır. Öyle ki Allah âyet-i kerimede taşı anlatırken “kalpleriniz (yine) katılaştı; hatta onlar, taş gibi yahut daha da katı oldu. Çünkü taşlardan öylesi vardır ki içinden nehirler çağlar. Öylesi de vardır ki (çatlayıp) yarılır da içinden su çıkar. Taşlardan bir kısmı da Allah’ın haşyetinden (yukardan aşağı) yuvarlanır. Allah, yaptıklarınızdan (asla) gâfil değildir”150 buyurmuştur.

Bu bir taş; ama Allah’tan haşyet duyup aşağı yuvarlanıyor. Su gelip ona dayanınca kendini çatlatıyor ve içinden pınarlar, nehirler fışkırıyor. Bir taşa basarken bunu unutmaman gerekir. Bu yüzden cansız hiçbir şey yoktur. Her şey canlıdır ve canını, rûhunu, diri oluşunu rabbinden alır; ama Allah insanı kendisine halife olarak seçmiş, ona rûhundan nefhetmiş, ona zatından tecelli etmiş ve melekleri ona secde ettirmiştir. İnsanın da kendi kıymetini, değerini, şerefini bilip taşıması gerekir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “mü’min mü’minin aynasıdır”151 buyurmuştur. Allah’ın bir ismi de El Mu’mindir. Allah, mü’min kuluna tecelli eder ve onda Allah’ın güzelliği görünür. Böyle olunca artık o senin aynan olur, ona bakınca ne olman, nasıl olman gerektiğini ve eksiğinin, yanlışının nerede olduğunu anlarsın. Ayna asla yanlış söylemez; yani sen kirliysen seni temiz göstermez. Biz de birbirimizin aynasıyız, birbirimize baktığımızda aynaya bakmış oluruz. Mesele; aynaya nasıl baktığımız ve neyi görmek istediğimizdir.

Mesela; onda rabbinin güzelliğini, tecellisini görmek ve onu sevmek istiyorsan, sen rabbini seviyorsun, sen rabbine âşıksın. Bundan dolayı ona bakınca güzellik görüyor, güzellik görmek istiyorsun. Böyle olunca da bakınca sadece güzellik görür, “ya rabbi! Ne güzel yaratmışsın ne güzel terbiye etmişsin ne güzel ikram etmişsin ne güzel tecelli etmişsin” dersin. Tam tersine yanlışı görmek istersen o zaman da mutlaka yanlış görürsün, neticede o bir beşerdir ve yanlışı, hatası, kusuru vardır. Sen de ona bakınca “onun şöyle yanlışları var, şöyle yanlış konuşuyor, yanlış bakıyor” dersin. Olabilir, yanlışı vardır; ama onun yüz tane de güzelliği var, biraz insaf et, merhamet et, biraz insan ol! İnsan olmak böyle midir! Bu kadar güzellik içinde o lekeyi nasıl görebildin!

Ondaki güzelliklerin hepsi rabbinin güzelliğidir. Neden rabbinden böyle nefret ediyor, rabbini görmek istemiyorsun! Neden bir hata ile rabbinin ondaki bütün güzelliğini örtüyorsun! Zaten bundan dolayı ümmetin hâli ortadadır. Baktığımızda ikisi de Müslümandır; ama biri diğerine “sen şucusun” diyor, öbürü ona “sen de bucusun” diyor! Bu şekilde birbirlerine “Sen Müslüman değilsin, kâfirsin” diyorlar.

Böyle olunca da düşmanlık başlıyor, şeytan da oturup Müslümanları seyrediyor “benim bir şey yapmama gerek yok. Zaten ben söylemiştim, bunlar kan döken, fitne çıkaran, secdeye, halifeliğe layık olmayan varlıklardır. Bak ya rabbi! Ne yapıyorlar” deyip gülüyor! Böyle yapmak, kardeşine böyle bakmak halifeye yakışıyor mu? İnsan, Allah’ın verdiği şerefi böyle mi taşır!

Evet, işin başı da sonu da aşktır. Bütün âlem, bütün hayat aşktan, âşıklıktan ibarettir. Aşkın sahibi de Allah’tır. Aşkı veren, aşıklığı yaşatan odur. Mesele; neye, kime âşık olduğumuz ve gönlümüzü nereye çevirdiğimizdir. Allah’a çevirdiysek ona âşığız. O zaman ondan başkasını göremeyiz ve ona ayna olur, halife oluruz, üzerimizde onun güzelliği tecelli eder. Ahirete dönsek bu defa ahirette ne varsa o bizde tecelli eder.

Peki, ahirette ne vardır?

Ahirette rahmet vardır. Allah cennete “rahmetillah” buyurmuştur. Bununla beraber affa, mağfirete uğrayanlar, birbirine ikram edenler, birbirini sevenler cennete gider; ama Allah’a gidemez. Tercihini yapmış, oraya dönmüş, Allah’ın güzelliği üzerinde yine tecelli etmiştir; ama bunu nimet için yapmıştır. Allah’ı severken nimetten de, cennetten de geçiyorsun; çünkü oraya bakmıyorsun.

Dünyayı tercih edenlerde ise bir tek dünyayı görürsün. Onlar da dünyayı sever, dünyayı över, onlar için ancak dünyaya sahip olanlar kıymetlidir, değerlidir, şereflidir. Onlar da zaten dünyayı tercih etmiş, dünyaya, çamura dönmüş ve ahiretini kaybetmiştir. Allah âyet-i kerimede “insanlardan öylesi vardır ki, ‘Rabbimiz! Bize (nasibimizi mal ve servet olarak) dünyada ver!’ derler. Böylesinin âhirette hiçbir nasibi yoktur”152 buyurmuştur. Kulun ahireti kazanabilmesi için öncelikle ahireti dünyaya tercih etmiş olması gerekiyor ki ahiret için çalışıp onu kazanabilsin. Tabi lafla değil bütün gönlüyle, ameliyle, işiyle ahireti tercih etmelidir.

Biri de “ben rabbimi tercih ediyorum” dediyse, bu durumda bir tek “ben cennetten de vazgeçtim ve yalnız seni istiyorum ya rabbi!” dediğinde Allah onu kabul eder; fakat bunun için de ona “hadi kulum, madem ki beni seviyorsun hadi benim için bunları yap, şunları yapma! Benim için dik dur, nefsine, dünyaya şeytana taviz verme! Adam gibi dur, yiğit gibi dur! Nefse, dünyaya, şeytana karşı tavrını koy! Onlara ‘ben sizi tanımıyorum! Ben rabbimi istiyor, rabbimi tanıyorum. Benim Rabbim Allah’tır, Sizi rab olarak kabul etmiyor, size tapmıyor, âbd olmuyorum’ de” buyurur ve onu imtihanlara tabi tutar.

Allah âyet-i kerimelerde “(resulüm! Nefsinin) hevâsını (arzu ve isteklerini) kendisine ilâh edinen kimseyi gördün mü?”153 “Ey Âdemoğulları! Ben size şeytana âbd olmayın; çünkü o sizin apaçık düşmanınızdır, diye sizden ahid almamış mıydım?”154 buyurmuştur. Demek ki insan, nefsini ilâh olarak kabul edebiliyor, şeytana âbd olabiliyormuş!

Bu tehlikeye düşmemek için rabbimizi tesbih etmemiz, rabbimizi tesbih etmek için de bize aşk lazımdır. Öyle bir aşk lazım ki rabbimizin huzurunda boynumuzu büküp “sen eksiksiz ve noksansızsın ya rabbi! Sen subhânsın. Sen en güzeli yapansın. Bana nasıl bir muamelede bulursan bulun, şayet yüzümü ekşitirsem, sana kul olamamışım, seni tesbih edememişim, tahmid edememişim, tekbir edememiş, tevhid edememişimdir. Ben senin hükmün karşısında değil itiraz etmeyi, feryad etmeyi, ‘neden, niçin böyle oldu’ demeyi, yüzümü bile ekşitmeyeceğim ya rabbi! Yüzümü senden başka tarafa döndürmem” dememiz lazım. İnşallah rabbimizi böyle tesbih edecek, tahmid edecek, tekbir edecek, tevhid edeceğiz.

Evet, hep beraber rabbimizi nasıl tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid etmemiz gerektiğini anlamaya çalıştık.

Allah bizi, nefsiyle yaşayıp, nefsine göre hareket edenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi gerçek manada tesbih etmenin, tahmid etmenin, tekbir etmenin, tevhid etmenin hakikatine varanlardan eylesin. Allah bizi gerçek manada iman edip “rabbim Allah’tır” diyenlerden eylesin. Allah bizi nefsinin, şeytanın ilahlığını kabul edenlerden ve dünyanın içindekilerini put edinip onlara tapanlardan eylemesin. Allah bizi aşk ile yürüyen ve aşk olan kullarından eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. A'râf /172 ↩
  2. Tevbe /111 ↩
  3. İnsân /9 ↩
  4. Ebû Dâvûd, Edeb, 11 (Hadis No: 4811) ↩
  5. Fecr /15-16 ↩
  6. Bakara /31 ↩
  7. Rahmân /3-4 ↩
  8. Ahkâf /9 ↩
  9. İbrâhîm /7 ↩
  10. Nahl /18 ↩
  11. Necm /39 ↩
  12. Cuma /5 ↩
  13. Târık /9, Yûnus /61 ↩
  14. Enfâl /24 ↩
  15. Kaf /16 ↩
  16. İsrâ /60 ↩
  17. Bakara /115 ↩
  18. Tevbe /111 ↩
  19. Fâtiha /5-6 ↩
  20. Bakara /74 ↩
  21. Ebû Dâvûd, Edeb, 49 (Hadis No: 4918) ↩
  22. Bakara /200 ↩
  23. Furkân /43 ↩
  24. Yâsîn /60 ↩