3.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber rabbimizi sıfatlarından tanımaya, her bir sıfatın nasıl tecelli ettiğini anlamaya ve rabbimizi tesbih etmeye, tahmid etmeye, tekbir etmeye, tevhid etmeye çalışıyorduk.
“Allah u ekber” demek de “lâ ilâhe illallah” demek de basit bir şey değildir. Herkes diliyle istediğini söyleyebilir. Bu yüzden “dilin kemiği yok” denilir; ama mesele rabbimizi sadece dil ile tesbih etmek değildir. Mesele; rabbimizi tesbih ederken bütün gönlümüzle, her zerremizle, aşkla ve muhabbetle tesbih edebilmektir. Her zerremizin aşkla tesbih edebilmesi için de öncelikle her zerremiz iman etmelidir.
Hiç kimsenin gücü Allah’ı bütünüyle tesbih etmeye de Allah’a bütünüyle hamd etmeye de yetmez. Herkes ancak kendi marifeti ve rabbini tanıdığı kadarıyla Allah’ı tesbih edebilir. Bundan dolayı el hamdu lillâhi rabbil âlemin derken “hamd (övme ve övülme yarattıklarını rahmetiyle eğiten, büyüten), âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur” deriz.
“Hamd (övme ve övülme) âlemlerin Rabbine mahsustur (Rabbine aittir)” demek “bir tek Allah kendine hamd edebilir. Siz de Allah’ın size bildirdiği, öğrettiği ve Allah’ı tanıdığınız kadarıyla ona hamd edin. Allah’ın yaratmasını, takdirini, emrini, işlerini beğenin, övün” demektir.
Allah u ekber demek de basit bir şey değildir. Bir kul gerçek manada “Allah u ekber” derse biter, nefsi erir, yok olur; çünkü nefis karanlıktan ibarettir. Nasıl ki güneş doğduğunda karanlık yok oluyorsa kul da gerçek manada “Allah u ekber” dediğinde ondaki nefis karanlığı yok olur.
Dünya da karanlıktan ibarettir. Bu yüzden dünyaya gölge âlem denilir. Dünyanın hakiki bir varlığı yoktur. Hakiki varlığı olsaydı, yok olmazdı. Gerçek manada var olan yok olmaz. Eğer Allah “her şey yok olucudur (her ne varsa fanidir). Celal ve ikram sahibi olan Rabbinin vechi bakidir” buyuruyorsa bu durumda Allah’tan başka gerçek varlığa sahip olan ve baki olan hiçbir şey yoktur, demektir.
Peki, bir kul nefsini, hayali varlığını yok ederse ne olur?
Kendisinde celal ve ikram sahibi olan rabbinin vechi, cemali tecelli eder. Kul da böylelikle rabbi ile beka bulmuş olur. Kul, Allah’ın esmasında fena bulunca Allah ona bekayı ikram eder, ihsan eder. Bu nedenle fena kuldandır, beka ise Allah’ın ikramıdır.
Mü’mini de kâfiri de istisnasız herkes zaten Allah’ın bekasıyla bakidir, ebedidir; ama herkes gideceği yeri ve göreceği muameleyi kendisi belirler. Kim ahirette nasıl bir muameleyle karşılaşırsa kendisi için bu takdiri yine kendisi yapmıştır. Kul, Allah’ın takdirini beğenmeyince kendisi bir takdirde bulunur sonra da ahirette bu takdirinin sonucu olan bir muameleyle karşılaşır; ama kul, Allah’ın kendisi için takdir ettiğini takdir eder ve gereken çabasını gösterirse o zaman fena bulur, Allah da ona bekayı ikram eder. Böyle bir kul gölgeyi, faniyi görür ve faninin yok olacağını bilir, sonra yüzünü baki olana döndürür ve onunla olur, böyle olunca da onunla beka bulur.
Bilmemiz lazım ki herhangi bir şeye varlık verip onu var olarak görmek sadece hayalden ibarettir; çünkü var olarak görülen o şey mutlaka yok olacak bir şeydir ve fanidir.
Öyleyse kuldaki beka nedir?
Kuldaki beka, Allah’ın rûhundan nefhettiğidir.
Bütün varlıkların bir beka tarafı vardır. Her birinde Allah’ın bir, iki ya da birkaç ismi tecelli etmiştir, onlar da kendilerinde tecelli eden bu isimlerle bakidir. Kıyamet günü herkes öğrendiği, anladığı kadarıyla bunun hesabını verir; çünkü Allah kime ne vermişse onu verdiğinden mutlaka sorumlu tutar.
Elbette ki herkesin gücü bir değildir, farklı farklıdır. Bu yüzden Allah her bir kulun gücüne göre takdirde bulunmuştur. Kulun gücü ne kadarına yetiyor, ne kadar kazanabiliyorsa Allah takdirini ona göre yapar ve onu verdiklerinden sorumlu tutup hesaba çeker.
Allah’ın her bir kulu üzerinde bir takdiri vardır; ama hiç kimse gerçek manada “subhânallah, elhamdulillah, Allah u ekber, lâ ilâhe illallah” demedikçe Allah’ın takdirini anlayamaz. Ne zaman ki kul gerçek manada Allah’ı tesbih etti ve “subhânallah, elhamdulillah, Allah u ekber, lâ ilâhe illallah” dedi, o zaman Allah’ın takdirini anlar; çünkü Allah’ı gerçek manada tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid edince birine bakarken onda sadece Allah’ın tecellisini görür. Bununla beraber Allah’ın ona neden böyle bir muamelede bulunduğunu görür. Diğer türlü ancak marifeti kadarıyla karşısındakine bakar, hükmü de kendine göre verir. Böyle olunca da Allah’ın o kul hakkındaki takdirini anlayamaz.
Peki, Allah, kulu üzerindeki takdirini neye göre yapar?
Allah bir kulu hakkında takdirde bulunurken önce ona nazar eder ve “bu kulum ne kadar marifet kaldırabilir, ne kadar imana, hakka, hakikate güç yetirebilir” buyurur, sonra da kuluna gücünün yettiği kadarıyla takdirini yapar. Fazlasını kuluna asla yüklemez, yüklerse kul bunu kaldıramaz. Onun için bu da Allah’ın, kuluna olan rahmetidir.
Bunları izah ediyorum ki insanlara karşı bakışımızın nasıl olması gerektiğini anlayalım ve insanlara buna göre muamele edelim.
İsterseniz ben Allah’ın takdirinin nasıl olduğunu kısaca izah edeyim.
Allah, kullarına şeriat, marifet ve aşk takdirlerinde bulunur; ama bu takdirini yaparken bir kısım kulların marifeti kaldırmaya gücü yetmemiştir. Allah da onları sadece emir ve yasaklardan; yani şeraitten sorumlu tutmuştur. Onlar sadece namazlarını kılar, oruçlarını tutar, emirler üzerinden çaba, gayretlerini sarf ederler ve bununla mutlaka kazanırlar; ama marifete güç yetiremedikleri için onu alamazlar.
Kullardan bir kısmı da bu marifeti alabilecek güçtedir; ama aşkı kaldırabilecek güçte değildir. Allah da seviyelerine göre o kullarına marifet vermiştir; ama aşkı vermemiştir; çünkü aşkı üzerlerinde gösterebilecek ve aşkın hakkını verebilecek güçte değildirler. Onlar da marifetleri kadarıyla çaba, gayretlerini gösterdiklerinde kazanırlar.
Kullardan bir kısmı ise hem marifeti hem de aşkı kaldırabilecek güçtedir. Allah da onlara hem marifeti hem de aşkı, âşıklığı vermiştir.
Evet, kullardan bir kısmı marifeti alabilecek güçtedir; ama aşkı kaldırabilecek güçte değildir, dedik. Şimdi “insan aşkı nasıl kaldıramaz” diye düşünebiliriz; ama düşündüğümüz gibi değildir. Aşkın hakkını vermek kolay değildir. En basitinden âşık, maşukunun huzurunda “ben sıkıldım” diyemez. “Benim derdim var” diyemez. Âşık, maşukunu seyretmekten, onunla olmaktan ve onunla sohbet etmekten başka bir şey bilmez. Böyle baktığımızda aşkın hakkını verebilmek gerçekten çok zor bir şeydir.
Biri bu âlemde Allah’ın huzurunda olduğunu, Allah’ın kendisine şah damarından daha yakın olduğunu, ne yana dönerse dönsün rabbinin vechi ile karşı karşıya olduğunu, başına gelen her şeyde Allah’ın efâllerinin (fiillerinin), esmasının tecelli ettiğini ve Allah’ın kendisine bire bir muamelede bulunduğunu, her anda bir şey öğrettiğini ve bir şey yapmasını istediğini bildiği hâlde hâlâ çocuklar gibi “şu niye şöyle oldu, buna üzüldüm, şuna daraldım. Şu niye böyle yaptı” diyorsa o kişi aşkı anlamamış, yaşamamıştır.
Hâlbuki sana ne! Sen kimin huzurundasın! Sen neredesin! Hani sen rabbinin huzurunda olduğuna, rabbinin seninle beraber olduğuna iman etmiştin! Madem öyle neden huzurda durmuyor, onunla beraber olamıyorsun? -Ben söyleyeyim: Aşk yok da ondan, âşıklık yok da ondan, eksik var da ondan. Eğer Allah’a âşık olduğunu, iman ettiğini, Allah’a dost olmayı, veli olmayı, yakın olmayı, mukarrebun olmayı iddia ediyorsan o zaman her anda rabbinle muhatap olduğunu anlayıp yolu yürümen gerekir. Bunun için de mutlaka “subhânallah” demen gerekir. Eğer rabbine subhân olarak iman etmişsen yaptığı hiçbir işte hata, kusur, eksik, yanlış göremezsin. Hayattaki her olayın subhân olan rabbinden geldiğini bilir, dolayısıyla her şeyin kemalat üzere olduğunu ve hiçbir şeyin eksik olmadığını anlarsın.
Tabii ki bu hayatta yanlış olan şeyler de olacaktır. Sonuçta dünya imtihan yeridir. İmtihanın yaşanması için ters tarafta duran, iman etmeyen, rabbinin vahyine ters düşünen, konuşan, hareket eden insanlarla muhatap olacağız; ama her kimle muhatap olursak olalım öncelikle onun üzerinden onun sahibi ile muhatap olduğumuzu bileceğiz, bilmemiz gerekir.
Dediğim gibi; dünya imtihan yeridir. Yanlış şeyler olacak ki biz o yanlışın karşısında rabbimizin istediği şekilde doğru ve güzel yapıp kazanabilelim. Bu yüzden kulun fiillerinin subhânlıkla alakası yoktur. İnsan sadece hatalı, kusurlu, eksik ve bütünüyle rabbine muhtaç bir varlıktır. Bununla beraber bir tercih hakkına sahiptir. Kul isterse Allah’ın kendisine verdiği bu tercihle yanlış yapar isterse de Allah’ın sevdiği, razı olduğu gibi yapmayı tercih eder. Kul zaten rabbini dinlemediği, subhân olan rabbinin kendisi için tercih ettiğini tercih etmediği için hata yapar, eksik yapar, yanlışa düşer. Eğer Allah’ın kendisi için tercih ettiğini tercih etse hiçbir varlığa karşı yanlış yapamaz. Kiminle muhatap olursa olsun onun üzerinden rabbiyle muhatap olduğunu bilir ve her bir varlığa buna göre muamelede bulunur.
Mesele; hayatı yaşarken subhân olan rabbimize iman etmemizdir. Subhân olan rabbimize iman ettiğimizde biri bize yanlış yapsa bile bu yanlışın sırf güzel yapıp kazanalım diye rabbimizden bize bir kazanma imkânı olarak geldiğini bilir ve bunu bir noksanlık olarak görmeyiz.
Kâmil manada sadece Allah “subhânallah” der. Biz ise Allah’ın tecellisine ne kadar mazhar olmuşsak, ne kadar imanımız, marifetimiz varsa ve hak bizde ne kadar tecelli etmişse o kadar subhânallah diyebiliriz. Kâmil manada subhânallah diyebilmemiz için bunu bizi yaratan rabbimizle beraber söylememiz gerekir. Yoksa sadece kendi gönlümüz kadar “subhânallah” demiş oluruz.
Rabbimiz kendisini nasıl tesbih etmemizi, hamd etmemizi, tekbir edip tevhid etmemizi istiyorsa bizim de öncelikle bu marifete sahip olmamız ve rabbimizi öyle tesbih etmeye, hamd etmeye, tekbir edip tevhid etmeye çalışmamız lazım ki hakikate erelim.
Dediğim gibi; Allah bir kısım kullarına nazar ettiğinde, o kulların hakkın tecellisini kaldırabileceğini görür ve onlara buna göre muamelede eder. Allah kimseye hiçbir şekilde zulmetmez, haksızlık etmez. Onun, kullarına olan bütün muamelesi saf rahmettir, saf hayırdır ve kim nasıl kazanabiliyorsa muameleyi sadece öyle yapar ve herkese gücüne göre takdirde bulunur.
Allah’ın takdirinin nasıl olduğunu izah ederken söyledim: İnsanların bir kısmı sadece şeriat ile sorumludur, bir kısmı hem şeriat hem tarikatla sorumludur, bir kısmı hem şeriat hem tarikat hem marifetle sorumludur bir kısmı da hem şeriata hem tarikata hem marifete hem de aşka (hakikate) karşı sorumludur. Allah hangi kuluna ne vermişse o kulunu sadece ona karşı sorumlu tutar ve onun gereğini yerine getirmesini ister.
Evet, Allah’ın her kula muamelesi farklı farklıdır. Sana düşen; insanlarla değil, kendi kulluğunla meşgul olmaktır. Sen başkalarının sorumluluğuna bakma! Sen kimseyi bilemezsin. O baktığın kişi senin yaptıklarının onda biri kadar çabasını, gayretini sarf etmeye ve kul olmaya çalışabilir; çünkü gücü o kadardır, dolayısıyla yaptıklarıyla kazanır. Senin ise onun on katı kadar çaba, gayret sarf edip Allah’ın senin için takdir ettiği yere gelmen gerekir.
Herkesin geldiği âlemde bir makamı vardır. Nasıl ki burada herkesin bir evi varsa melekût âleminde de herkesin bir makamı vardır ve o makam kulun geldiği yerdir, dünyadayken de oraya davetlidir.
Allah, kulunu dünyaya göndermiştir; ama onu tekrar eve, ilk yaratıldığı yere davet eder. Şeriat ile sorumlu olanlar geldikleri makama geri dönemezler. Onlar için gerekli olan şey; oraya döneceklerini bilmektir ve geldikleri yeri dünyadan daha çok sevmektir. Güçleri oraya yürümeye yetmez; ama onlar da bu hâlleri ile güzeldir ve gereğini yaptıkça kazanırlar.
Diğer bir kısım kullar yolu yürüyebilir; ama yürürken yolun sonuna varamayabilir. Varamadıkları için de marifete eremeyebilir ve rablerini gerektiği gibi tanıyamayabilirler. Evet, rablerini tanırlar; ama eksik tanırlar. Onların da yola girip yürümeleri yeterlidir.
Bir kısmının gücü yolu yürümeye yeter. Rableri de onlara kendini tanıtır ve marifetine erdirir.
Bir kısmı marifete ererken aynı zamanda marifetle beraber âşıklığı da yaşar.
Bir kısmı aşka gark olur.
Bunlardan bir kısmı da hakikate, hakka erer.
Yol herkese açıktır; ama herkesin bir gücü vardır. Bu yüzden hiç kimseyi kınamayalım, küçümsemeyelim “neden işi yapmıyorsun, yolu yürümüyorsun” demeyelim.
İnsanlar her ne kadar birbirine yardım etse de perdenin arkasında durum başkadır. Kuluna yardım eden, onu yaratan Allah’tır. Yoksa kimse kimseye yardım edemez, kimse kimseyi de kurtaramaz. Kul sadece vesile olmaya çalışır daha doğrusu Allah onu vesile eder; yani işi yapan kul değil Allah’tır.
Aynı şekilde rızkı veren de Allah’tır; ama rızka birilerini vesile kılar. Hangi hayır, hangi iyilik, hangi güzellik olursa olsun Allah’ın El Esmau’l Husna’sından tecelli eder, dolayısıyla Allah’ın bir ismi hangi kul üzerinden tecelli ederse onda Allah’ın güzelliği tecelli etmiş ve kul, Allah’ın o ismi ile güzel olmuş, Allah’a yakın olmuş olur.
Kulun yaptığı bir şey yoktur. Kul yaptıklarıyla Allah’ın isimlerine, güzelliğine vesile olmakla şereflenir. Yoksa ister nimete, ikrama, ister hidayete, imana, marifete, hayra, iyiliğe, güzelliğe vesile olmuş olsun hepsini yapan El Esmâu’l Husnâ’nın sahibi olan Allah’tır. Hepimizin sadece Allah’a ihtiyacı vardır, dolayısıyla sonuna kadar ona güvenmemiz, tevekkül etmemiz gerekir. Her neyimize güvenirsek güvenelim hiç fark etmez, Allah’tan başka bir şeye güvenmek demek onu tevekkülde Allah’a şirk koşmaktır.
Evet, hayatı Allah’ın huzurunda yaşamamız şarttır. Şu anda hepimiz Allah’ın huzurundayız ve her şey buradadır. Elest buradadır, “ben sizin rabbiniz değil miyim” hitabı buradadır, üstelik her andadır. Biz de Allah’ın hitabına karşılık verip ya “evet, şahidiz ki sen bizim rabbimizsin” deriz ya da “hayır” deriz.
Nasıl?
Allah’ın emrini, hükmünü, azametini, subhânlığını, ekberliğini, hamidliğini, ilahlığını her kabul ettiğimizde, Allah’ın nazarıyla her nazar edip doğru gördüğümüzde “bela (evet)” demiş olur, yanlış gördüğümüzde, nefsimize, şeytana, dünyaya, insanlara, birilerine göre baktığımızda da “hayır” demiş oluruz.
Hep beraber rabbimize yürüyor, Allah’ın yakınlığına, vuslata koşuyoruz. Allah bize böyle bir ikramda bulunmuşsa buna rağmen ondan yüz çeviriyorsak o zaman bilelim ki kaybederiz. Yolu yürümeye gücü yetmeyenler tabi ki istisnadır; çünkü Allah onlara zaten ona göre muamelede bulunur; ama Allah, bir kulunu yola koydu mu ve ona adım attırdı mı o kul artık bahane üretemez. “Ben yapamam, edemem, buna gücüm yetmez” diyemez; çünkü Allah kime hangi muamelede bulunması gerektiğini hakkıyla bilir.
Evet, Allah birine yolu gösterip ona adım attırdığı hâlde o kişi buna rağmen varması gereken yere varmaz, Allah’ın kendisi için takdir ettiğini takdir etmezse kaybeder. Zatın biri bununla ilgili olarak “Allah hiç kimseye yapmadığı azabı ona yapar” demiştir. Yani Allah ona “benim neyimi beğenemedin de yolu yürümedin ya da benim için neyden vazgeçemedin de gerekeni yapmadın. Benim önüme dünyayı mı, nefsinin arzularını, isteklerini, birilerini mi koydun! Beni değil onları mı tercih ettin! Bu yüzden mi bana gelmedin! Oysaki sen biliyordun, ben sana yolu açmış, kazanma imkânı vermiştim. Senin bu yolu yürüyüp bana gelmeye gücün vardı” der.
Bu söylediğim gücü yetenler için geçerlidir. Gücü olmayanlar için geçerli değildir. Mesela; çocuktan istenecek şey başka, biraz daha büyümüş, olgunlaşmış, kemale ermiş birinden istenecek şey başkadır. İkisinin hem zahiri gücü hem akıl gücü hem de marifetleri farklıdır.
İnsanlar arasındaki yol yürüme gücünü de verdiğim bu örnekteki gibi düşünmemiz lazım. Bu yüzden bütün insanları bir kefeye koymak doğru değildir. Herkes ancak kendisi kadar sorumludur.
Allah, kuluna vermediği bir nimetin hesabını sormaz, verdiği nimetin hesabını sorar. Allah bir kuluna marifet vermişse, ilim vermişse kendisine varma, veli olma, dost olma, mukarrebun (Allah’a yakın) olma imkânı vermişse kul bunlardan sorumlu olur. Allah da bunun hesabını ona sorar.
Evet, hep beraber “subhânallah” diyorduk. Rabbimizi nasıl tesbih edeceğimizi, tahmid edeceğimizi, tekbir edeceğimizi, tevhid edeceğimizi öğreniyorduk.
Dediğim gibi; Allah hakkında ne kadar marifetimiz varsa, rabbimizi ne kadar tanımışsak, ne kadar aşkımız, muhabbetimiz varsa, hakikate ne kadar ermişsek rabbimizi o kadar tesbih edebiliriz. Hepimiz kendimize bakalım. Acaba gerçekten subhânallah diyor muyuz, diyorsak ne kadar subhânallah diyoruz ya da gerçek manada “subhânallah” diyebilmek için çabamızı, gayretimizi sarf ediyor muyuz, sarf ediyorsak ne kadar ediyoruz? Kendimize baktığımızda bunun cevabını net olarak anlarız.
Bilmemiz lazım ki hiç kimse nefsiyle beraber subhânallah diyemez! “Subhânallah” diyecek olan; Allah’ın, kuluna nefhettiği rûhtur; yani kulun hakikatidir, gönül tarafıdır. Diğer türlü nefis nasıl “subhânallah” diyebilir! Nefsin söylediği subhânallah (Allah subhândır) değil, subhâniyy (ben subhânım) kelimesidir.
Peki, nefis nasıl subhâniyy (ben subhânım) der?
Nefis daima “ben” der. “Ben yanlış yapmam, eksik yapmam, ben biliyorum, ben her şeyi yaparım” der. Hatayı, kusuru, eksikliği kabul etmez. Bir sorun, sıkıntı yaşadığında ya birilerini ya da Allah’ı suçlar. Allah’ı suçlayamadığı zaman dışarıdaki sebepleri suçlar. Hâlbuki sebeplerin sahibi vardır. Kimi suçluyorsun sen! Bir kul gerçek manada “subhânallah” derse nefsi biter.
Sayısını bir tek Allah’ın bildiği, her bir mâhlukatı yaratan, her birine hamd ile tesbih ettiren, her bir kulunun ihtiyacını veren, ikram eden, her varlığı kendi kemalatı yolunda yürüten Allah’ı kim tesbih edebilir! Kim “subhânallah” diyebilir! “Elhamdulillah” diyebilir, “Allah u ekber” diyebilir!
Kulda zaten hatasından, kusurundan, yanlışından, eksiğinden başka bir şey yoktur. Bütün güzellikleri sadece Allah’a aittir. Hâl böyleyken kul bütün yanlışlarıyla, eksiğiyle, kusuruyla, farkında olduğu ya da olmadığı küfrüyle, şirkiyle, nifakıyla nasıl “subhânallah” diyebilir? Tabi ki Allah subhânlığıyla onun gönlüne ne kadar tecelli etmişse, o da Allah’ın subhân olduğuna ne kadar iman etmişse ancak o kadar subhânallah der.
Mesela; devamlı âlemlerin rabbini anlatıyoruz. Yirmi beş yıldır hep onun kelamını, esmasını, efâlini, sıfatlarını anlatıyoruz. Bununla beraber kendimize, varlığa, hayata nasıl bakacağımızı, nasıl kul olmamız gerektiğini, imanı, aşkı, muhabbeti, marifeti anlatıyoruz. Peki, ne kadar anlatabiliyoruz? -Sıfır. Hiç anlatamıyoruz. Bu yüzden “Ben âlemlerin rabbini anlattım” demiyorum. Tam tersine geriye dönüp baktığımda hiçbir şey anlatmamışım.
Örnek vermek gerekirse; çocuklar okula ya da medreseye giderken önce harfleri öğrenirler. Okuldayken alfabeyi “a, b, c, d” harflerini öğrenirler. Medresedeyken “elif, be, te, se, cim” harflerini öğrenirler. Hocalar çocuklara bunu öğrettiğinde çocuklar öğretmenlerine bakarlar “benim öğretmenim ne çok şey biliyor” derler. Bir de harfleri yan yana getirip onlarla kelime kurduklarında, bu çocuklar için daha büyük bir bilgi olur; fakat çocuklara göre hocalarının bütün bilgisi bu kadardır; çünkü bu bilgiyi öğrendikten sonra kendilerini hocaları gibi zannederler. Çocuklar için çok büyük bir bilgidir.
Peki, hocanın bilgisi o kadar mıdır? -Elbette ki değildir. Çocuk sadece kendi bakışıyla öyle görür; ama bir de çocuğun göremedikleri vardır; yani alfabenin sonrası vardır.
Herkes her şeyi kendi seviyesine göre görür, anlar. Biz de anlatırken kardeşlerimizin seviyesine göre anlatıyoruz. Hamd olsun kardeşlerimizin seviyesi artık ileri dereceye gelmiş ki bundan sonrasını anlatmaya çalışıyoruz.
Evet, parça parça anlayacağız inşallah. Parça parça anlayıp, iman edip nasıl “subhânallah, elhamdulillah, Allah u ekber, lâ ilâhe illallah” dememiz gerektiğini bütünüyle anlamış olacağız ve inşallah böyle de söyleyeceğiz; çünkü bunu anlamak yetmez. Bir de söylemek gerekir.
Her zaman söylüyoruz: Bilgimiz gönlümüzde imana, aşka, muhabbete, hakikate, amele dönüşmediyse o bilgimiz sadece bir yüktür. Allah, bilgisi imana, amele dönüşmeyenler için “kitap yüklü merkep”41 buyurmuştur.
Evet, “hiç kimse Allah’ı tesbih edemez” dedik. Acaba peygamberler Allah’ı tesbih edebilmiş midir? -Hâşâ! Allah onlara kendini ne kadar tesbih ettirdiyse onlar da o kadar tesbih edebilmiştir. Diğer türlü hiç kimsenin gücü Allah’ı tesbih etmeye yetmez. Bütün kâinat içinde insanın büyüklüğü bir toz zerresi kadar bile değildir. Hadi bütün varlığı ile Allah’ı tesbih ediyor, diyelim. Böyle olsa bile bir toz zerresi Âlemlerin Rabbini, Yaratan’ı, Evvel, Ahir, Zâhir, Bâtın olan rabbini tesbih etmiş olur. O da rabbini tesbih etmekle sadece kendisi şereflenmiş olur, vehmi, hayali olan varlığından kurtulup Allah’ın tecellisine mazhar olmuş olur.
Hiç kimse Allah’ı bütünüyle tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid edemez. Allah’ın ekberliğini anlamaya çalışmaya kalkarsan ya aklını ya da imanını kaybedersin.
İmanını kaybetmenin sebebi nedir?
Çünkü Allah’ı anladığını söylediğinde Allah’ı, Allah’ın ilmini ihata ettiğini, kapladığını söylemiş olursun. Bu durumda hâşâ sen Allah’tan büyüksün ki onu ihata edebiliyorsun demektir. Bu yüzden böyle söylediğin anda nefsin kâfir olur, müşrik olur.
Bu duruma düşmemek için “Ben Allah’ı tanıdım, anladım” demek yerine, “Rabbim kendini bana ne kadar tanıttıysa, rabbimi o kadar tanıdım” demen gerekir. Zaten rabbini ancak o kadar tanıyabilirsin ve bu da senin için yeterlidir. Her zerren imanla, aşkla, marifetle dolduysa şahit olduğun kadarıyla dolmuştur ve gücün ancak bu kadardır. Ama “ben her şeyi biliyorum, dolayısıyla El Hamid olan, övgüye layık olan benim” dersen, “hatam yok, kusurum yok, subhân olan benim” demiş olursun ki o zaman da Allah’a karşı kibirlenmiş “ekber benim” demiş ve nefsini tesbih etmiş olursun.
Unutmamamız lazım ki Allah’ı gerçek manada tesbih eden, tahmid eden, tekbir eden yok olur; çünkü böyle olunca nefis aradan çekilir ve Allah tecelli eder.
Yolu yürürken Allah’ı tesbih etmemiz, tekbir etmemiz, hamd etmemiz gerekir. Hepsinin toplamında ise tevhid eder “lâ ilahe illallah” demiş oluruz. İşte o zaman nefsin ilahlığı biter, hayal biter, vehim biter, fanilik biter ve hak tecelli eder. Eğer hak tecelli etmediyse hâlâ faniye sımsıkı yapışmışız, demektir.
Herkes ne ile meşgul olduğuna bakmalıdır. Genel olarak baktığımızda insanlar ya yiyecek bir şeyle meşguldür ya nefsin bir arzusu, isteği ile ya da gezip dolaşmakla meşguldür. Bunların hepsi fani olan meşguliyetlerdir. Oysaki insanın geldiği âlem ile, ahiretle, dünyanın ve ahiretin sahibi, kendi sahibi olan, rabbi olan Allah ile meşgul olması ve yalnızca onun için yollarda olması, bütün çabasının, gayretinin, derdinin sadece rabbi olması gerekirdi!
Birinin derdi sadece rabbinin rızası değilse bir sorun vardır. İnsan, fani ile meşgul olursa o da onunla fani olur. Başka bir şey olmaz. Misal; cennet de cehennem de ebedidir; ama Allah cehennemdekiler için “şu muhakkak ki kim Rabbin(in huzurun)a (nefsinin hevâsına uyan) mücrim olarak gelirse kesinlikle ona cehennem vardır. Orada ne ölür (ki bu azaptan kurtulsun) ne de (bir hayat) yaşar”42 buyurmuştur.
Cehenneme gidenler dünyadayken de aynen böyledir; yani manevi olarak ölüdür. Biri vefat ettiğinde huzura giderken melekler onu karşılar. Bu melekler o vefat edeni getiren meleklere bazı sorular sorarlar. İlk soruları “gelen ölü müdür, diri midir?” sorusudur. Eğer gelen diriyse, onu geldiği makama götürürler; ama gelen manevi olarak ölüyse onu da dünyadayken manevi olarak ölü olanların yanına götürürler.
Ahirette manevi olarak ölülerden olmamak için dünyadayken dirilmemiz gerekir.
Nasıl?
Allah’ı zikredenler diri, zikretmeyenler ölüdür. Rabbinin âyetlerine iman edip rabbini dinleyenler diri, dinlemeyenler ölüdür. Tabii, bahsettiğim bu iman taklidi iman değil gerçek imandır. Gerçek imana sahip olanlar, Allah ile diri olduğunu, Allah’ın huzurunda olduğunu bilenler, rabbini tercih etmiş, fani şeylerle meşgul olmaktan kurtulup ebedi hayatıyla, kendisini yaratan rableri ile meşgul olanlar, Allah’ın kendisi üzerindeki muradını unutmayanlar, Allah’ın kendisi üzerindeki muradı gerçekleşsin diye çaba, gayret sarf edenler diridir. Gerçek manada diri olanlar “subhânallah” der, Allah’ı tesbih ederler; ama bunu da yine ancak gönlü, marifeti ve imanları kadarıyla söylerler.
Kul imanı kadarıyla “subhânallah” dedikçe kendi fıtratı üzere kemale erer. Ne kadar “elhamdulillah” derse o kadar kemale erer ve Allah’ın övgüsüne layık olur. Aynı şekilde ne kadar “Allah u ekber” derse o kadar kemale erer ve büyük olur. Ona tecelli eden Allah’ın büyüklüğüdür, o da Allah’ın büyüklüğüyle nefsine, dünyaya karşı büyük olur.
Devamlı söylüyorum: “Şimdiye kadar bütün anlattıklarınızı bir araya getirip iki kelime ile izah edin” deseler, söyleyeceğim tek söz “lâ ilâhe illallah’tır.” Tüm hayatım boyunca lâ ilâhe illallah’tan başka bir şey anlatmamışım.
Peki, lâ ilâhe illallah’ı anlatabilmiş miyim? -Hayır. Sadece sonsuz bir deryadan bir damla misali anlatmaya çalışmışım. Onu da rabbimizin izin verdiği kadarıyla, konuşturduğu ve öğretmeyi dilediği kadarıyla anlatmışım.
Evet, herkesin gönlünde, fıtratında marifeti mevcuttur; çünkü hepimiz rabbimizi gördük ve rabbimizin “e lestu birabbikum” hitabına “belâ, şehidnâ (ben şahid oldum ki sen benim rabbimsin)”43 dedik. Dünyaya gelmeden önce de Allah bize -dünya günü olarak anlamaya çalışırsak her gün- farklı farklı tecellilerle tecelli edip bizi kendine şahid kıldı.
Madem öyle ben neden anlatıyorum?
Ben de rabbimizin kullarına rabbimize şahid olduklarını hatırlatmak, gönülleri üzerindeki perdeyi aralamak için anlatıyorum. Yoksa kardeşlerimize dışarıdan bir şey vermiyorum. O zaten herkesin fıtratında mevcuttur. Ben, insanda olmayan şeyi insana nasıl verebilirim! Bana düşen; sadece fıtratın üstünü temizlemek ve karanlığını aydınlatmak, aynı zamanda insanı tanıtırken yaratan rabbini ona tanıtmaktır.
Her zaman için bildiğimiz tek bir şey vardır: O da rabbimizin bizi bu âleme huzurundan gönderdiğidir; ama rabbimiz bizi bu âleme huzurundan gönderdi diye rabbimizin huzurundan ayrılmamışız. Buradayken de rabbimizin huzurunda olmaya devam ediyoruz. Ayrılış bize göredir, hâşâ Allah’a göre değildir. Biz rabbimizin âbdi, kulu olarak yine rabbimizin huzurundayız. Sadece rabbimizin huzurunda olduğumuzu unutmuşuz.
Hakikat bu âlemde müşahede edilir. Her şey bu âlemde; yani bu yolculukta kazanılır. Allah âyet-i kerimede “onlar ki kendilerine bir musibet geldiği zaman, ‘şüphesiz biz (her şeyimizle) Allah’a aidiz ve elbette biz (sonunda) ona döneceğiz’ derler”44 buyurmuştur. Ona dönerken her gün bir adım dünyadan uzaklaşıyor, ahirete yaklaşıyoruz; ama mesele ona dönerken kendimizi, rabbimizi tanımamız, ona yürüdüğümüzü bilmemiz ve onun bizim için takdir ettiklerini, emrini, hükmünü anlamamızdır.
Allah her anda bizi kendine davet edip bize “gel” buyuruyor. Bizim de yapmamız gereken şey onun davetini anlamamız ve bu davetine icabet etmemizdir.
Evet, rabbimizi nasıl tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid etmemiz gerektiğini anlamaya çalışıyorduk.
Daha önce de söylediğim gibi: Hiç kimse “ben Allah’ı layıkıyla tesbih ettim, ona hamd ettim, şükrettim, tevekkül ettim, rabbimi tekbir ettim, tevhid ettim” diyemez! Hiç kimse “ben Allah’ı anladım, tanıdım” diyemez! Herkes ancak kendi gönlünün genişliği kadarıyla rabbini anlayabilir. Diğer bir ifadeyle gönlünü rabbine açtığında rabbinin tecelli ettiği kadarıyla anlayabilir.
Hiç kimse beşer olmaktan kurtulmaz; ama bir Allah’ın tecelli ettiği, bir de şeytanın her zerresini ihata ettiği bir kul düşünün. Bu ikisi hiçbir olur mu? Biri alâyy-i iliyyinde diğeri esfel-i safilindedir ve bu tercihi kulun kendisi yapar.
Hepimiz bu dünyada tıpkı yetimler gibiyiz. Her birimiz rabbimizden, asıl vatanımızdan ayrılmışız. Allah’ın huzurunda gördüğümüz kıymeti, değeri, şerefi, saadeti bırakıp hep birlikte bir yolculuğa çıkmışız. Bu âlem bizim için sadece bir duraktır; ama sonumuzu belirleyen bir duraktır. Burada nasıl olursak ahirete gittiğimizde de öyle oluruz. Önce dünyadayken imtihana tabi tutuluruz sonra vaktimiz gelince ahirete gideriz. Başta kabir âlemini yaşarız, sonra kıyamet yerini, en son ise ebedi olarak gideceğimiz yere gideriz. İşte, bütün hayatımız bu şekilde bir yolculuk içindedir; ama iman etmeyenler bu âlemi ebediymiş gibi zanneder ve öyle yaşarlar.
Şimdiye kadar gelenlerin hepsi kendi imtihanını yaşamış, kazananlar kazanmış, kaybedenler de kaybetmiştir. Şimdi de gelenler sırasıyla gitmeye devam ederler. Hayat böyledir. Birileri gelir, birileri gider ve bu kıyamete kadar böyle devam eder. Kıyamet günü kaybetmemek için mutlaka rabbimizin bizden ne istediğini bilmek gerekir.
Peki, rabbimiz bizden ne istiyor?
Rabbimiz bizden bizi istiyor, gönlümüzü istiyor. Onunla konuşmamızı, onu tesbih etmemizi, hamd etmemizi, şükretmemizi, hem kendi üzerimizde hem de bütün varlık üzerinde her bir ismine, güzelliğine, kudretine, takdirine, efâline, işlerine şahid olup şehadet etmemizi istiyor. Rabbimizin güzelliğine, fiilerine şahid olunca şehadet etmiş oluruz. Rabbimize şahid olup şehadet edince bizde vehim kalmaz, zan kalmaz, cehalet kalmaz, bilgisizlik kalmaz. Gönlümüzde rabbimizin güzelliğinden, tecellisinden başka bir şey kalmaz.
Evet, hep birlikte yolu yürüyoruz. Yolun mutlaka bittiği bir yer vardır. Yol bitince biz de bitmiş oluruz, bütün marifetimiz sıfır olur. Allah hakkındaki bütün bilgimiz sıfırlanır. Şimdiye kadar devamlı rabbimizin sıfatlarını, El Esmâu’l Husnâ’sını, El Efâlu’l Husnâ’sını anlattım. Şimdi de rabbimizi tesbih etmeyi, hamd etmeyi, tekbir etmeyi anlatıyorum. Bütün bunlar bize hakikati kazandıracak.
Hak tecelli edince marifetimiz sıfırlanır, dedik. O zaman hiçbir bilgimiz olmadığını anlarız. Şu ana kadar rabbimizi tanımaya çalıştık; ama perde açılınca bütün bildiklerimiz sıfırlanır; çünkü rabbimizi ne kadar tanımaya çalışmış olsak bile hâlâ öğrendiğimiz her şey zandan, ilimden ibarettir. Henüz hakikat olmamıştır. Hakikat tecelli edince ise biz zaten biteriz. Biz biterken Allah hakkındaki ilmimiz, marifetimiz de biter. Böyle olunca “kendi aklımla rabbimi anlamaya çalıştım. Meğerse hiç anlamamışım” deriz.
Mesela; “Kıyamet günü peygamberler bize şefaat eder” diyoruz. Doğru peygamberler de Allah’ın şefaat izni verdiği kullar da şefaat eder; ama perde açılsa şahid olacağımız şey; herkese aslında Allah’ın şefaat ettiğidir. Herkes her ne kadar rabbini rahman ve rahim olarak bildiğini söylese de perde açılsa “rabbimin rahmetini hiç anlamamışım. Kendime, gönlüme, ilmime göre anlamaya çalışmışım; ama rahmetini, mağfiretini, kuluna olan sevgisini, muhabbetini hiç anlamamışım” diyecek.
Biz aklımızla düşünmeye çalışıyoruz, oysaki Allah’ın sevgisi aklın alamayacağı bir şeydir. Aklın almadığı bir şeyi anlayabilir miyiz? -Elbette ki anlayamayız. Hâl böyleyken onu nasıl tesbih edebilir, nasıl hamd edebiliriz? Ya da onu hamd ile tesbih ettiğimizi nasıl söyleyebiliriz?
Peki, kul ne zaman hamd eder?
Ne zaman ki kul bitti ve Allah ona tecelli etti, işte o zaman hamd eder. O zaman da artık kendisi hamd etmez, Allah onun gönlünden kendisini tesbih eder, tekbir eder. Kulun gönlü artık susmuştur. Diliyle söylemeye devam etmesi ayrı şeydir. Bu yüzden “ben bildim, anladım, kul oldum, tertemiz oldum, subhân oldum. Ben büyük oldum, ekber oldum. Ben övgüye layık oldum, hamid oldum” demek yoktur. Bunlar Allah’ın sıfatlarıdır. Bu sıfatları nefsimize vermiyoruz.
Allah’ın işine akıl ermez. O her türlü muameleyi yapar, sen de seyredersin; ama aklın ona ermez; çünkü bu akıl işi değildir! Rabbini aklınla anlayamazsın Gönlünle, Allah’ın kendinden nefhettiği rûhla anlaman lazım. O zaman da yine gücün kadar, büyüklüğün kadar Allah’ın sana olan tecellisi kadar anlayabilirsin. Yoksa yine rabbini bütünüyle anlamış olmazsın.
Nerede olduğumuzu, nasıl durmamız, nasıl bakmamız gerektiğini; rabbimizi, kendimizi, âlemi, tabi tutulduğumuz imtihanları, yolculuğu anlamamız gerekir. Ne kadar anlarsak yolu yürümemiz, rabbimize yaklaşmamız kolaylaşır ve o kadar kendi nefsimizden, hayalimizden, vehmimizden, zannımızdan kurtulur, Allah’ın tecellisine mazhar oluruz. Bunun için de “subhânallah” subhân olan Allah’tır, diyoruz.
Burada yoldayız, neyi gördük, neyi yaşadık, hangi imtihanlara tabi tutulduk, Allah’ın hangi tecellisine şahid olup şehadet ettiysek ona göre subhânallah diyeceğiz burada. Asıl tesbihi ise huzura vardığımızda yapacağız. Huzurda rabbimizle bir hayat yaşamışız. Rabbimiz bize tecelli etmiş ve kendini bize tanıtmıştır. Öyleyse orada “Subhânallah” demek nasıl buraya benzesin!
Evet, yolu hep beraber yürüyoruz ve yolu yürürken hayal kurmuyoruz. Yol hayal değildir. Yol çabamıza, gayretimize göredir. Allah âyet-i kerimede “iman edenler, salih amel işleyenler, hakkı ve sabrı tavsiye edenler…” buyuruyor ya işte yolu gitmek rabbimizin emrettiği gibi yapmakladır.
Hem dil ile tavsiye etmek vardır hem gönül ile, hâl ile tavsiye etmek vardır hem de fiil ile tavsiye etmek vardır. Fiil ile tavsiye etmek her zaman en öndedir; çünkü Allah “O’na ancak temiz (ve güzel) sözler yükselir, onları da sâlih amel yükseltir”45 buyurmuştur. Bu yüzden Allah senin sözüne bakmaz. Eğer salih amelin söylediğin söze uygun değilse, istediğin kadar güzel söz kullan o sözün Allah’a gitmez, Allah onu kabul etmez. Madem güzel söz söyledin, o zaman gereğini yerine getir. Elinden gelen çabanı göster, emek sarf et, fedakârlık yap. Öyle ki güzel sözün Allah’a ulaşsın. Diğer türlü “ben konuştum” demekle olmuyor. Niye konuşuyorsun! Zaten Allah işini en güzel şekilde yapıyor. Kullarıyla da konuşmuş en güzel şekilde vahyini yapmıştır. Onun sana ihtiyacı yoktur. Sana düşen; rabbinin vahyini üzerinde göstermektir, yalnızca konuşmak değildir.
Hiç kimse Allah’ın sevdiği gibi hiç kimseyi sevemez. Rahmet ettiği gibi rahmet edemez, mağfiret ettiği gibi mağfiret edemez. Rahmete, hidâyete, mağfirete, hayra vesile olanlar kendileri kazanmıştır. Allah ona “sen benim halifemsin, sen benim güzelliğimi, esmamı taşıyorsun” deyip onu şereflendirmiştir. Yoksa hayra vesile olanlar insanlara bir şey vermiş değildir. Sadece, Allah işi onunla yapmıştır. Biz ise bu âlemde vehmi, hayali bir gölgenin, çamurun, fani bir varlığın içinde her şeyi hakikat gibi, ebediymiş gibi görüyoruz.
Bütün bu çamurun, nefis batağının, hayal, vehim, zan batağının içinde kulun rabbine dönmesi ve ahiretini, kendi hakikatini tercih etmesi gerçekten zor şeydir. Kolay ve basit bir şey değildir. Bu, ancak her türlü fedakarlığı yapabilecek ve rabbine kurban olabilecek vasıftaki yiğitlerin işidir. Zaten bu yüzden milyarlarca insan vardır; ama veliler; yani yiğitler çok azdır. Bunu becerebilmek için Allah’ın emrettiği gibi hep beraber Allah’ın ipine sarılmamız ve kardeş olmamız gerekir.
Şeytanın ilk bozduğu şey; insanlar arasındaki kardeşliktir; yani insana kıskançlık yaptırmaktır. Tıpkı Hz. Âdem (a.s.)’ın çocuklarının arasını bozduğu gibi insanların arasını bozar. Allah bize bu konudaki örnekleri bir bir beyan etmiştir. Baktığımızda Kabil kıskançlığından dolayı Habil’i öldürmüştür. Hz. Yakûb (a.s.)’ın çocukları kıskançlıklarından, hasetlerinden dolayı kardeşleri Hz. Yûsuf (a.s.)’ı kuyuya atmıştır. Neyin hasedi? -Allah’ın sevgisinin hasedi... “Ben Allah’ın sevgisine daha layığım, Allah beni daha çok sevmeli” hasedi. Kabil de Hz. Yûsuf (a.s.)’ın kardeşleri de aslında “Allah’ın sevgisine en çok biz layığız, Allah en çok bizi sevmelidir” demiştir.
Allah, Habil ile Kabil’den kurban etmelerini isteyince ikisi de kurbanlarını yapmış; ama Allah, Habil’den kurbanı kabul ederken Kabil’in kurbanını kabul etmemiştir.
“(Resulüm! Sen) Onlara, Âdem’in iki oğlunun (Hâbil ile Kabil’in) haberini de hak olarak oku! Hani ikisi de (Allah’a) birer kurban takdim etmişlerdi de birisinden (kurbanı) kabul edilmiş, diğerinden ise kabul edilmemişti. (Kurbanı kabul edilmeyen Kabil, kıskançlıkla Hâbil’e) ‘Andolsun seni mutlaka öldüreceğim’ demişti. (Hâbil ise) Dedi ki: Allah ancak muttakilerden (kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanlardan kurbanı) kabul eder.”46 Allah kurbanı takvâ sahiplerinden kabul eder; yani senin takvân, imanın yoktur. Habil böyle söyleyince Kabil de “seni öldüreceğim” dedi ve kardeşi Habil’i öldürdü.
Aynı şekilde Hz. Yûsûf (a.s.)’ın kardeşleri de onu babalarının sevgisinden dolayı kıskandılar. Aslında babalarının bir peygamber olduğuna iman etmişlerdi, babalarının peygamber olduğunu, bir peygamber birini seviyorsa bu sevginin Allah’tan olduğunu biliyorlardı. Bir peygamber hiçbir zaman bir başkasını hâşâ nefsiyle sevmez, onu Allah’tan dolayı sever. Hz. Yûsûf (a.s.)’ın kardeşleri de Allah’ın sevgisini kıskandılar. Bu nedenle “Onu öldürelim, Allah’ın sevgisi bize kalsın. Babamızın sevgisi bize kalsın”47 dediler. Mantığa bakın!
Şeytanın nasıl hile yaptığına bakmak gerekir. İblis hangi tuzağa düştüyse, insanı da oradan tuzağa düşürmeye çalışır. Baktığımızda İblis de Hz. Âdem (a.s.)’ı kıskanmış, haset edip kibirlenmişti. Kibirlendiği için “ben ondan hayırlıyım; yani secdeye layık biri varsa o kişi ben olmalıyım” dedi.
Şeytanın bu tuzağına düşmemek için haset edeceğimiz kimse olmamalıdır; çünkü hiç kimse bizim muhatabımız değildir ve hiç kimse bizimle Allah arasına giremez. Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Siz kendinizden sorumlusunuz. Siz hidâyete erdiğiniz takdirde dalâlete düşenler size (hiçbir) zarar veremezler. (Unutmayın!) Sonunda hepinizin dönüşü Allah’adır ve (O) size yaptıklarınızı (tek tek) haber verecektir”48 buyurmuştur. Siz iyi olun kötü yapanların kötülüğü size dokunmaz. Biz Allah’ın sevdiği gibi yaptıktan sonra hiç kimse bizim imanımıza, maneviyatımıza zarar veremez.
Mesela; Allah iman edenler için Firavun’un hanımını örnek göstermiştir.49 Firavun’un hanımıdır, onun sarayındadır ama içinde bulunduğu her türlü duruma rağmen Allah’a iman etmiş ve “Rabbim! Bana katında, cennette bir ev yap, beni Firavun’dan ve onun (kötü) amelinden kurtar ve beni (şu) zalimler topluluğundan da kurtar!” diye dua etmiş ve Firavun’a “ben seni de senin sarayını da istemiyorum. Senden de senin küfründen de amelinden de uzağım. Allah’a sığınıyorum” demiştir. Bu yüzden Firavun’un hanımı Allah’ın övdüğü çok istisna bir kadındır.
Aynı şekilde Allah iman etmeyenler için de Hz. Nûh (a.s.) ile Hz. Lût (a.s.)’ın hanımlarını ibret olarak göstermiştir. “(Resulüm!) Allah, (akrabalık bağının kendini kurtaracağını zanneden) Kâfirler için Nûh’un karısı ile Lût’un karısını misal verdi. Bu ikisi, kullarımızdan iki sâlih kulun (nikâhı) altında idiler de onlara hainlik ettiler. (Kocaları) Allah’tan (gelen) hiçbir şeyi onlardan savamadı. Onlara, ‘(haydi ateşe) girenlerle beraber siz de ateşe girin!’ denildi.”50 Yani biri peygamber hanımı olsa da Hz. Nûh (a.s.)’ın oğlu Kenan gibi peygamber çocuğu olsa da iman etmedikten sonra peygamber yakını olması ona bir fayda vermez. Onun rabbini tercih etmesi gerekir. Şayet rabbini tercih ederse, bu durumda Firavun’un da hanımı olsa manevi olarak yine en yüksek makama varır ve Allah’ın övgüsüne layık olur. Bu bütünüyle rabbini tercih etme meselesidir. Onun için bir başkası hakkında “şu bana zarar verdi, benim kulluğumu yapmama mâni oldu” diyemezsin. Şeytan sana hile yapıyor. Kendi düşmanlığını sana unutturup başka düşmanlar gösteriyor ki insanlarla meşgul olasın. Sana düşen; başkalarının ne yaptığına bakmak değildir. Sen rabbine koş, sen rabbine yürü. Kimin ne yaptığından sana ne! Kimse sana bir şey yapamaz, Allah’la arana giremez. Nerede olursan ol, Allah’ın huzurunda olduğunu bildikçe, anladıkça, rabbinle muhatap oldukça kimse sana manevi olarak zarar veremez ve sana kaybettiremez.
Evet, hep beraber rabbimizi nasıl tesbih, tahmid, tekbir ve tevhid etmemiz gerektiğini anlamaya çalıştık.
İnşallah hep beraber “subhânallah” diyeceğiz. Zaten ne kadar “subhânallah” dediğimizi de hep beraber göreceğiz inşallah. “Subhânallah” dememiz lazım, diyeceğiz ki bin yıllık yolu bir adımda gidebilelim.
Allah bizi rabbinin huzurunda olduğunu unutanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi her anda imtihana tabi tutulduğunu bilip rabbinin rızasını kazanmak için güzel yapanlardan eylesin. Allah bizi başkalarıyla değil, kendi kulluğuyla meşgul olanlardan eylesin. Allah bizi rabbine gitmek için cehdedenlerden, yürüyenlerden, koşanlardan eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
