TASAVVUFİ MERTEBELERİ VE BU MERTEBELERE NASIL ULAŞACAĞIMIZI AÇIKLAYABİLİR MİSİNİZ?
Tasavvufu, İslam’dan bağımsız bir şey olarak anlamak kesinlikle yanlıştır.
Tasavvuf; İslam’ın aşk hâlini, muhabbet hâlini, ihlas hâlini, kâmil manada kulluğu, imanı yaşamaktır. Bununla beraber mü’mince yaşamak ve mü’mince bakıp, görüp, konuşup hareket etmektir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyurur “bütün insanlar hüsrandadır, iman edenler hariç. İman edenler de hüsrandadır, amel edenler hariç. İman edip amel edenler de hüsrandadır, ihlas sahipleri hariç. Onlar da büyük bir tehlikeyle karşı karşıyadır.”364 Yani ihlas olmadan iman ile amel bir işe yaramaz. Bu yüzden tasavvuf denince ihlası, dolayısıyla ihlas sahibi olmak için gönül yolculuğu yapmayı, nefis tezkiyesiyle ihlas sahibi olmayı anlamak gerekir ki işin özü, hakikati de budur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bunu en kâmil manada yaşayandır. Bu nedenle tasavvuf; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in manevi hâliyle hâllenmektir. Tasavvufu böyle anlamak gerekir.
Bir de tasavvufun kuralları vardır. Bu kurallar; muhabbet, teslimiyet, edep, hizmettir. Bunlar tasavvufun ana kurallarıdır. Birinde muhabbet varsa onun bu muhabbeti beraberinde teslimiyeti, edebi, hizmeti getirir; ama muhabbet yoksa kişi bu üçünden de mahrum kalır; çünkü iman ile edep birbirinden ayrılmaz. Aynı şekilde iman ile amel de, iman ile teslimiyet de birbirinden ayrılmaz. İşin başı, temeli, özü, hakikati imandır, Allah’ı sevmektir, Allah’ın sevdiğini sevmektir. Bundan dolayı bir Mürşid-i kâmille beraber olanların tattığı ilk şey imandır, aşktır, muhabbettir. Biri bir Mürşid-i kâmile tabi olduğunda bir de bakar ki rabbini seviyor, her şeyi de rabbi için seviyor, rabbinin hesabını yapıyor ve rabbiyle beraber olmuştur.
İnsan, Allah’ı severse Allah da onu sevsin ister. Bu yüzden Allah’ın sevgisini nasıl kazanacaksa öyle yapmaya, Allah’ın sevdiği şeyleri yapmaya çalışır. Böylelikle “rabbim ne demişse doğru olan, güzel olan odur, ben ona uyarım, yeter ki o da beni sevsin, onun sevgisine layık olayım” der ve rabbine teslim olur. Teslim olurken de her zerresiyle, nefsiyle, benliğiyle teslim olur. İnsan, Allah’a bu şekilde teslim olunca Allah’ın sıfatları, Allah’ın güzelliği onun üzerinde tecelli etmeye başlar ve insan edebe bürünür.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz eddebeni rabbi fe ahsene te’dibi: “Beni rabbim terbiye etti, ne güzel terbiye etti”365 buyurmuştur. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i terbiye etmiştir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de sahabeyi terbiye etmiştir. Kıyamete kadar peygamber varisleri de aynı şekilde kendisiyle beraber olanları en güzel şekilde terbiye eder, onları edeplendirir ve edep sahibi yapar.
İnsanın önce Allah’a karşı edepli olması gerekir. Allah’a karşı edepli olan kişi, Allah’ın kendisine ya da bir başkasına yaptığı muameleye herhangi bir şekilde asla itiraz etmez. O bunun edebe aykırı bir şey olduğunu bilir. Dolayısıyla Allah ve resulü bir konu hakkında hüküm verdiğinde asla fikir beyan etmez, edemez, etmeyi düşünemez hatta böyle bir şeyi aklından bile geçiremez; çünkü “rabbim ne demişse güzel olan odur” deyip rabbine karşı edepli olmuştur.
Bunun peşinden amel gelir, Allah yolunda hizmet etmek gelir. Böyle biri artık her neyi yaparsa yapsın bunun karşılığında ya Allah’ın sevgisini kazanıp Allah’a yaklaşacağını ya da ihmal ederse imtihanı, kazanma imkânını kaybedeceğini anlamıştır. Kul bir başlangıç yaptığında gerisi peş peşe gelir. Yeter ki rabbini istemiş, rabbini tercih etmiş, rabbini seçmiş ve rabbine talip olmuş olsun.
Allah ayet-i kerimede “Allah dilediğini (dileyeni) zatına seçer”366 buyurmuştur; yani kim Allah’ı seçer, tercih ederse Allah da onu seçer, Allah bir kulu seçerse o kazanmaz mı, onun kazanamadığı ne vardır! Unutmamak gerekir ki Allah her şeyi bir vesileyle yapar. Bir kul, Allah’ı tercih ettiğinde Allah mutlaka onu kendisine taşıyacak, vasıl edecek, ona gerçek manada imanı, teslimiyeti, hizmeti, edebi kazandırabilecek biriyle muhatap eder, buluşturur; çünkü o kul tercihini yapmıştır, o tercih edince Allah da onun duasını kabul eder ve onu kendisine nefhettiği ruhu ile buluşturur. Kul bundan sonra artık rabbine vasıl olmak için yola girer. Zaten o bir adım attığında Allah’ın kendisine nefhettiği ruh hemen ona “işte, ben bunu istiyordum, istediğim buydu, gayem, amacım buydu” der. O da bunu kendi gönlünde tadar.
Evet, kul artık vuslat yoluna girip hedefini belirler ve nasıl yapması, nasıl yürümesi, nasıl yaşaması, nasıl bakıp, anlayıp hareket etmesi gerektiğini de mürşidinden, peygamber varisinden öğrenir.
