BEN-İ NADİR’İN SÜRGÜN EDİLMESİ
Beni Nadir Yahudileri; Beni Kureyza ve Beni Kaynuka kabileleriyle beraber Medine’de yaşayan üç Yahudi kabilesinden biriydi. Hz. Hârûn (a.s.)’ın soyundan geldiklerini söylüyorlar ve Medine’ye iki saat mesafede bulunan Mekke yolu üzerindeki sağlam kalelerinde ikamet ediyorlardı.
Beni Nadir Yahudileri, Evs ve Hazreç kabilelerinin imanla müşerref olmalarından önce Evs Kabilesi ile bir ittifak içerisindeydi. Hatta Evs ile Hazreç arasında çıkan Buâs Savaşı’nda Evs kabilesinin yanında yer alarak savaşı kazanmalarında büyük bir role sahip olmuşlardı.
Diğer iki Yahudi kabilesiyle sürekli bir üstünlük rekabetinde olan Beni Nadirler, bu rekabette onlara üstünlüklerini kabul ettirmiş ve kendilerine boyun büktürmüştü. O kadar ki Beni Nadir kabilesinden bir adam diğer iki Yahudi kabilesinden birini öldürdüğünde karşılığında yarım diyet ödüyor, kendi kabilelerinden biri öldürüldüğünde ise tam diyet alıyorlardı.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Medine’ye teşrif buyurduğunda bu Yahudi kabileleri arasında hakemlik yapmış ve Beni Nadir’in diğer kabilelere haksızlık yaptığına hükmederek yarım diyet olan imtiyazlarını kaldırmış, diyetlerini öbür kabilelerle eşit yapmıştı.
Beni Nadir Yahudileri, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı Medine sözleşmesine müttefikleri Evs kabilesinin yanında imza atmışlar, ayrıca Müslümanlara hiçbir şekilde zarar vermeyeceklerine, müşriklerle birlik olup fitne çıkarmayacaklarına dair söz vermişlerdi. İlk başlarda verdikleri söze uyuyor, Müslümanlarla iyi geçiniyorlardı; ama sonra Beni Kaynuka’nın Medine’den sürgün edilmesine çok kızmışlar ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ile sahabesine cephe almışlardı.
Müşriklerle iş birliği yapan, her fırsatta onların tarafını tutan bu Yahudiler sonunda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i sinsice şehid etmeye yeltendiler. Bunun üzerine Efendimiz onlara haber yollayarak “on gün içinde Medine’yi terk edin” buyurdu.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in; Yahudilerin sürgün edilmesine hükmettiğini duyan Abdullah Bin Selul, onlara haber gönderip “sakın evlerinizi terk etmeyin. Size iki bin kişilik bir yardım göndereceğim. Ayrıca Beni Kurayza da size yardım edecektir” dedi. Yahudiler de ona inandılar ve “yurdumuzdan çıkmayacağız” diyerek sürgün kararını kabul etmediklerini söylediler. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, ordusunu hazırlayıp Beni Nadir Yahudilerine doğru sefere çıktı.
Yahudilerin kendilerine ait sağlam kaleleri vardı, sefer hazırlığını duyduklarında bu kalelerine çekildiler. İslam ordusu kale etrafını muhasara altına alınca, kendilerine bir yardım gelmediğini de görmelerine rağmen kalelerinden çıkmadılar ve Abdullah Bin Selul’un ordusunun beklediler.
Efendimiz gönderdiği elçilerle kimsenin canına kastedilmeyeceğini, herkesin can ve mal güvenliğinin sağlanacağını, bu yüzden güzellikle teslim olmalarını söyledi; fakat Yahudiler teslim olma konusunda direndiler. Bunun üzerine İslam ordusu, Yahudilerin evlerini yıkıp çok sevdikleri hurma ağaçlarını kesti ve onları dışarı çıkmaya zorladı.
Bununla ilgili Allah âyeti kerimede “Ehl-i kitaptan kâfir olan (Yahudi)leri, daha (mü'minlere karşı savaşmak için) ilk toplanmalarında yurtlarından çıkaran odur. Siz onların (oradan kolayca) çıkacaklarını sanmamıştınız. Onlar da kalelerinin, kendilerini Allah'tan koruyacağını sanmışlardı. Fakat Allah(ın azabı) onlara (hiç) hesap etmedikleri (bir) yerden geldi ve kalplerine korku düşürdü. (Öyle ki) Evlerini hem kendi elleriyle hem de mü'minlerin elleriyle harab ettiler. Ey (hakkı görmek isteyen) basiret sahipleri! İbret alın!”111
Bir de hurma ağaçlarının bir bir kesildiğini gören Yahudiler ve münafıklar Efendimiz ve sahabeleri bozgunculuk yapmakla suçlayınca Allah Haşr Sûresi 5. Âyet’i inzal ederek “(resulün emriyle savaş gereği) hurma ağaçlarından herhangi birini kesmeniz veya onu kökleri üzerinde dikili bırakmanız hep Allah’ın izniyledir. (Bu vahiy, resulün emrini sorgulayan) Fâsıkları rezil etmek içindir”112 buyurdu.
Abdullah Bin Selul tekrar Beni Nadir Yahudileriyle iletişim kurdu ve “siz direnmeye devam edin, biz muhakkak sizinle beraberiz” diye haber gönderdi. Abdullah Bin Selul’un, sahabelerin arkasından kurduğu bu komplo üzerine Haşr Sûresi’nin 11 ve 12. Âyetleri nazil oldu.
“(Resulüm! O ikiyüzlü) Münafıkları görmedin mi? Onlar ehl-i kitaptan kâfir olan kardeşlerine, ‘eğer siz (yurdunuzdan) çıkarılırsanız, mutlaka (biz de) sizinle beraber çıkarız ve sizin aleyhinizde hiç kimseye asla itaat etmeyiz. Eğer sizinle savaşılırsa mutlaka size yardım ederiz’ diyorlar. Hâlbuki Allah, onların kesinlikle yalancı olduklarına şahidlik eder.”
“Andolsun, onlar (yurtlarından) çıkarılsalar, (bu münafıklar) onlarla beraber çıkmazlar ve onlarla savaşılırsa (bunlar) onlara yardım da etmezler. Hem onlara yardım etseler bile şüphesiz (en ufak bir zorlukta) arkalarını dönüp kaçarlar sonra kendilerine de yardım edilmez.”113
Sonunda on beş gün süren muhasaranın ardından Beni Nadir Kabilesi, Abdullah Bin Selul’un yalan söylediğini anladı ve teslim olup Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den eman dilediler. Rahmeten lil âlemin Efendimiz de onları affetti ve cezalandırmadı. Sadece sürgün kararını yerine getirdi, hatta taşınabilir bütün mallarını dahi onlara teslim etti.
Medineliler iman etmeden önce Yahudileri ehl-i kitaptan olmaları sebebiyle âlim ve kendilerine nispeten dindar bildiklerinden çocuklarını yetiştirmeleri için onlara teslim ediyordu. Bu çocuklar Yahudi ailelerin yanında büyüyor, tıpkı kendi çocuklarıymış gibi Yahudilerle beraber yaşıyordu.
Beni Nadir Yahudilerinin sürgün kararı uygulamaya konunca sahabeden bir grup Medineli Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in huzuruna geldi ve ona çocuklarının akıbetini sordu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, sahabeleri dinledikten sonra “onlara sorun, istiyorlarsa Yahudilerle gitsinler, istiyorlarsa da sizin yanınızda kalsınlar” buyurdu ve gidip gitmeme kararını çocuklara bıraktı. Halihazırda Yahudi örfüne göre yetişen ve ailelerini kendi aileleriymiş gibi kabul etmeye başlayan çocuklar da Yahudilerle birlikte gitmek istediler. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz çocukların verdiği bu kararı “küçüktür, anlamazlar” demeden kabul etti ve onların da Medine’den ayrılmalarına müsaade etti.114
Bu durum; yaşı kaç olursa olsun insanın tercihine kesinlikle saygı duyulması ve kararının ciddiye alınması gerektiğini Resulullah (s.a.v.) Efendimiz üzerinden bizlere gösteren en güzel örneklerden biridir.
Yurtlarını terk eden Beni Nadir Yahudilerinin bir kısmı Şam’a, bir kısmı Hayber’e yerleşirken bir kısmı da Yemen taraflarına gitti. Böylece savaş olmadan kazanılan bu sefer hakkında Fey denilen ganimet malları için Haşr Sûresi 6. Âyeti nazil oldu.
“Allah’ın, onlar(ın malların)dan resulüne (savaşmaksızın) verdiği ganimete gelince, siz onun üzerine ne at sürdünüz ne de deve! Fakat Allah, resullerini dilediği kimselere musallat eder. Allah, her şeye Kadîr’dir (kudretiyle her şeyi hükmü altında tutandır).”115
Beni Nadir seferinde savaş gerçekleşmediği için Yahudilerden geriye kalan bütün evler ve diğer mülkler Haşr Sûresi 6. Âyet’te buyrulduğu üzere Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e geçmiştir; ama Efendimiz bu mülkleri dilediği gibi kullanma hakkına sahipken bile ensar sahabelere verdiği değer ve kıymetten dolayı evlerin muhacirlere verilmesini ensara teklif etti; çünkü muhacirler bütün mülklerini Mekke’de bırakmıştı ve hâlâ Medine’ye doğru dürüst yerleşmemiş muhacirler vardı. Bazıları hâlâ ensarların tahsis ettiği evlerde kalıyor ya da el birliğiyle yaptıkları evlerde birlikte yaşıyorlardı.
Ensarlar, Yahudilerden kalan evlerin muhacirlere verilmesi teklifini duyduklarında seve seve bu teklifi kabul ettiler. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, sahabe kardeşlerine olan bu sevgi ve fedâkarlıklarından ötürü onlar için duada bulunurken Allah da Haşr Sûresi 9. Âyet’i inzal ederek örnekliği günümüze kadar gelen ensarları ebedi saadetle müjdeledi.
“Onlardan önce o yurda (Medine’ye) yerleşmiş ve (gönüllerine) imanı yerleştirmiş olanlar (yani ensar), kendilerine hicret ed(ip gel)en (muhacir)leri severler ve onlara verilenlerden dolayı sinelerinde bir ihtiyaç (ve rahatsızlık) duymazlar. Kendilerinin bir sıkıntıları (ve ihtiyaçları) olsa bile onları kendi nefislerine tercih ederler. Kim nefsinin kıskanç(lık ve cimri)liğinden korunursa işte onlar felaha (kurtuluş ve saadete) erenlerdir.”116
