close

BEDİR SAVAŞI (13 MART 624)

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, muhacir ve ensarın savaş konusundaki biatını kabul buyurduktan sonra yatsı vaktinde Bedir kuyularının yakınına geldi ve müşriklerin sayısını öğrenmek için Hz. Ali (r.a.), Zübeyr Bin Avvam (r.a.) ve Sa’d Bin Ebi Vakkas (r.a.)’ı bilgi toplamaları maksadıyla müşriklerin konakladığı tarafa gönderdi.

O sırada müşriklerin su taşıyıcıları develeriyle birlikte su kuyularına geldi; ancak sahabeler tarafından yakalanıp Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in mübarek huzuruna çıkarıldılar. Efendimiz onlardan müşriklerin günde dokuz ya da on deve kestiklerini öğrenince müşriklerin kalabalık bir orduyla geldiklerini anladı.

Savaş hazırlığına başlayan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabeleri müşriklerin en uzağında bulunan kuyuların yanına konuşlandırdı. Ensardan Hubab Bin Munzir (r.a.), Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e gelerek bu taktiğin kendi fikri mi yoksa Allah’ın emri mi olduğunu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e sordu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, bu fikrin kendisine ait olduğunu ve Allah’ın emri olmadığını söyleyince “o hâlde ya Resulullah! Müşriklere en yakın su kuyusunun önüne gidelim ve diğer kuyuları kapatalım. Sonra da kendimiz için kullanabileceğimiz bir su havuzu oluşturalım. Böylelikle bütün kuyular bizim elimizde olur, biz de müşriklerin su kuyusuna ulaşmasını engellemiş oluruz” dedi.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Hubab Bin Munzir’in teklifini kabul edip sahabeleri müşriklerin en yakınında bulunan su kuyusuna konuşlandırdı ve sahabelerin kullanacağı bir su havuzu oluşturduktan sonra bütün kuyuları kapattırdı. Bu taktik sayesinde müşriklerin, su kuyularını sahabelere karşı kullanmalarının önüne geçildi ve daha savaş başlamadan büyük bir avantaj elde edildi; ancak daha sonra âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz kendileriyle savaşmak için gelmiş olsalar bile müşriklerin susuzluk çekmesine izin vermedi ve açtıkları havuzdan müşriklerin de su kullanmasına müsaade etti.

Sonunda bütün hazırlıklar bitti ve İslam ordusu ile müşrikler karşı karşıya geldiler. Muhacirler, Hazreçliler ve Evsliler olmak üzere üç kısımdan oluşan sahabe ordusunda; muhacirlerin sancağını Mus’ab Bin Umeyr (r.a.), Evslilerin sancağını Sa’d Bin Muaz (r.a.), Hazreçlilerin sancağını ise Hubab Bin Munzir (r.a.) taşıyordu.

Sahabelerin sayısı müşriklerin sayısının üçte birinden daha azdı. Üstelik sahabelerin ağır zırhları ve teçhizatları yoktu. Müşrikler ise savaş niyetiyle geldiğinden tam teşeküllü bir vaziyette düzenli bir ordu hâlindeydiler. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz yanındaki üç yüz sahabenin karşı tarafa göre sayıca azlığına bakıyor ve iman edenlere yardım etmesi için Rabbimize dua ediyordu. Bu dua sırasında birden kum tepelerinin üstünde Cebrail (a.s.)’i gördü. Cebrail’in gelmesiyle Allah’ın mü’minlere yardım gönderdiğini anlayan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in mahzuniyeti sevince döndü. Derken Nasîr ve Mevla olan Allah, mukaddes kelamını her yere ulaştırsın ve kullarını kendisine taşısın diye irsal ettiği nebîsinin duasına icabet etti ve üç bin meleğini mü’minlere yardım etmesi için görevlendirdi.

“Andolsun, sizler güçsüz olduğunuz hâlde Allah, Bedir’de de size yardım etti. Öyle ise Allah’a karşı takvâ sahibi olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın) ki ona şükretmiş olasınız. Hani (Bedir’de) sen, mü’minlere şöyle demiştin: ‘Rabbinizin size (gökten) indirilen üç bin melekle yardım etmesi size yetmez mi?’ Evet, eğer (siz) sabreder ve takvâ sahibi olursanız (ona karşı kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışırsanız), onlar hemen şu anda üzerinize gelseler dahi, Rabbiniz (öncekinden daha fazla olarak) nişanlı beş bin melekle size yardım eder.”90

İki ordu artık karşı karşıya gelince müşrik ordusundan Utbe Bin Rebia yanında kardeşi Şeybe Bin Rebia ve oğlu Velid Bin Utbe birlikte sahabelere doğru gelerek Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den mübâzere yapılmasını istedi.

Mübâreze; savaş yapılmadan önce her iki taraftan seçilmiş savaşçıların teke tek savaşmasıydı. Bu taktiğe göre savaş başlamadan önce çarpışan iki kişiden kim galip gelirse mağlup olan tarafa psikolojik üstünlük sağlardı.

En az birer kişinin yaptığı mübârezede müşrikler üç kişi geldi ve Efendimiz’den kendilerine denk üç kişiyle çarpışmayı talep ettiler. Ensardan Muâz, Muavviz ve Avf kardeşler Utbe Bin Rebia’nın teklifini duyunca, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kararını beklemeden hemen müşriklerin karşısına atıldılar ve mübârezede kendilerinin çarpışacağını söylediler; ama Utbe Bin Rebia bunu kabul etmeyerek Efendimiz’den kendi kabilelerinden kendilerine denk üç kişi göndermesini istedi.

Esasında ilk çarpışmanın ensardan değil de muhacirlerden olmasını kendisi de daha uygun bulan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; Muâz, Muavviz ve Avf kardeşlere duada bulunarak onları geri çağırdı ve yerlerine amcası Hz. Hamza ile amca çocukları Hz. Ubeyde bin Hâris ve Hz. Ali (r.a.) Efendimiz’i gönderdi.

Toplam altı kişinin çıktığı meydanda, Hz. Ubeyde (r.a.), Utbe bin Rebia ile; Hz. Hamza (r.a.), Şeybe bin Rebia ile; Hz. Ali (r.a.) Efendimiz ise Velid bin Utbe’yle göğüs göğüse çarpıştı. Hz. Hamza ve Hz. Ali, rakiplerini hemen yere sererken; Hz. Ubeyde (r.a.), Utbe bin Rebia ile savaşmaya devam etti ve ikisi de ağır yaralandı. Mübâreze geleneğinde, rakibini öldürenler kendi arkadaşlarına yardım edebildiğinden; Hz. Hamza, Ubeyde (r.a.)’ın yardımına koşarak Utbe bin Rebia’yı yere serdi, sonra da yaralı hâldeki Ubeyde’yi kendi saflarına götürdü.

Galip geleceklerinden emin olan müşrikler mübârezenin sahabelerce kazanılmasıyla büyük bir öfke yaşayıp hemen taaruza hazırlandılar. İlkin “ben emir vermeden kimse bir şey yapmasın” komutu veren Efendimiz, düşman ordusu biraz daha yaklaşınca “yer ve gökler genişliğinde olan cenneti kazanmak için hazırlanın” buyurdu. Müşrikler ok menziline girince ise ok atışı emrini verdi. O sırada acıktığı için ayaküstü biraz hurma yiyerek açlığını geçiştirmek isteyen ensardan Umeyr Bin El-Humam (r.a.), Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in mübarek ağzından cennet müjdesini duyunca “cennet seni bekliyor, sen ise hurmayla vakit kaybediyorsun” diyerek elindeki hurmaları attı ve düşman askerleri arasına dalarak şehadet mertebesine nail oldu.91

“(O gün savaşta) Onları siz öldürmediniz; fakat onları Allah öldürdü. (Resulüm! Yerden bir avuç toprak alıp onların üzerine) Attığın zaman da (onları helâk edecek o toprağı) sen atmadın; fakat (onu) Allah attı. Ve (o bütün bunları) mü’minleri katından güzel bir imtihanla denemek için (yaptı). Muhakkak ki Allah semî’dir, alîmdir (her şeyi ve herkesi işiten ve bilendir).”92

Savaş devam ederken Efendimiz yerden biraz kum alıp müşriklerin üzerine attı. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in attığı kumlar bütün müşriklerin gözlerine girdi, bunun etkisinden önlerini göremeyen müşrikler bir taraftan gözlerini ovuştururken bir taraftan da kaçışmaya başladı. Böylelikle düzenleri iyice bozulan müşrik ordusu artık dağılacak duruma geldi.

Mübâreze yapılırken öne atılan Muaz (r.a.) ve Muavviz (r.a.) kardeşler, Ebû Cehil’in Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ve sahabelere neler yaptığını duymuş ve onu bizzat öldürmek için and içmişlerdi. Bu yüzden savaşın ortasında onu aramaya başladılar; ama onu daha önce hiç görmedikleri için muhacirlerden Abdurrahman Bin Afv (r.a.)’tan Ebû Cehil’i kendilerine göstermesini istediler. Abdurrahman Bin Afv (r.a.) da oğlu İkrime ile yeğenleri tarafından korunan Ebû Cehil’i onlara gösterdi.

Aradıkları fırsat ellerine geçince iki kardeş birden Ebû Cehil’e saldırdı ve onu etkisiz hâle getirdi; ama tam onu öldüreceklerken Ebû Cehil’in oğlu İkrime, babasının yardımına koştu ve onları engelledi.

Ebû Cehil’i öldürmek isteyenlerden biri de Abdullah Bin Mesud (r.a.)’du. Abdullah Bin Mesud, Ebû Cehil’i görünce hemen yanına gitti ve kılıcını Ebû Cehil’e doğrulttu. Ebû Cehil, karşısında Abdullah Bin Mesud (r.a.) hazretlerini görünce ölmek üzereyken bile kibrinden vazgeçmeyip “koyun çobanı! Söyle, bugün zafer kimin oldu” diye sordu. Abdullah Bin Mes’ud (r.a.) “zafer, Allah ve resulünündür” buyurdu. Aldığı cevapla mağlup olduklarını iyice anlayan Ebû Cehil “Muhammed’e de ki: Şimdiye kadar onun düşmanıydım. Artık düşmanlığım bir kat daha arttı” dedi. Bu sözlerden sonra Abdullah Bin Mesud (r.a.), Ebû Cehil’i daha fazla konuşturmadı ve son bir darbeyle onu öldürdü.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Ebû Cehil’in son sözleri kendisine haber verilince “Mûsâ’nın Firavun’u ölürken inadından vazgeçti; ama benim firavunum son nefesinde bile inadından vazgeçmedi. Bu ümmetin firavunu işte odur”93 buyurdu.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Âl-i İmran /123-125 ↩
  2. Müslim, İmare 145 (1901) ↩
  3. Enfal /17 ↩
  4. Tebareni, el-Mucemu’l-Kebir, 11/382 ↩