MESCİD KUŞU
“Namazı ikâme ed(erek her anda Allah’ın huzurunda durmaya çalış)ın, zekâtı ver(erek nefsinizin cimriliğini temizley)in! (Allah rızasını gözeterek) Hayır namına kendiniz için her neyi (âhirete gönderip huzura) takdim ederseniz Allah katında onu bulursunuz. Muhakkak ki Allah, yaptıklarınızı hakkıyla görendir.”84
Bu dönemde Bakara Sûresi’nin 110. âyetiyle zekât Müslümanlar için farz kılındı.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman ettiğini iddia eden Salebe Bin Hatib adında yoksul bir adam vardı. Bu adam sabahları herkesten önce mescide gelir ve herkesten daha çok mescitte vakit geçirirdi. Onun bu hâlinden dolayı sahabeler ona Mescid Kuşu adını vermişti.
Salebe bir gün Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in mübarek huzuruna geldi ve “ya Resulullah! Allah’a dua edin de bana mal, mülk versin” dedi; ama Efendimiz ona “ey Salebe! Hakkını verdiğin az mal, güç yetiremeyeceğin çok maldan hayırlıdır” buyurdu ve zengin olması için ona dua etmeyi uygun bulmadı.
Aradan bir müddet geçince Salebe tekrar Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in huzuruna geldi ve “seni hak nebî olarak gönderen Allah’a yemin ederim ki Allah bana mal verirse her hak sahibine hakkını verir, salihlerden olurum” dedi. Salebe’nin isteğini ikinci defa uygun görmeyen âlemlere rahmet Efendimiz daha sonra Salebe’nin yoğun ısrarlarına artık “hayır” demeye hayâ etti ve onun için duada bulundu.
Salebe, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in duasından sonra bir koyun sahibi oldu ve kısa süre içerisinde koyunları çoğaldı. Hiçbir namazı kaçırmayan, hatta bütün vakitlerde herkesten önce mescide gelen Salebe, koyunlarının artmasıyla önce vakit namazlarını kaçırdı, peşinden namazlara gelmemeye başladı.
Salebe’nin sürüleri öyle bir hızla büyüdü ki artık Medine’ye sığamaz oldu. Bu yüzden Salebe sürülerini alarak şehrin dışında bir vadiye yerleşti. İlk başlarda sadece cuma namazına gelebiliyordu; ama işlerinin yoğunluğundan cuma namazına dahi gelmez oldu.
Bu arada Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Salebe’yi uzun zamandır görmediği için merak etti ve sahabeleri yollayarak neden mescide hiç uğramadığını, bir sorunu, sıkıntısı mı olduğunu sordurdu; ama Salebe, işlerinin çokluğundan fırsat bulamadığını söyledi.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz zekât emri gelince Müslümanlardan zekât toplaması için sahabelerden oluşan bir memur birimi oluşturmuştu. Zekât memurları Müslümanların olduğu her bölgeye gider, iman edenlerden hisselerine düşen miktarda zekâtı toplar, ardından hepsini Beytü’l Mal’a teslim edilmek üzere Medine’ye getirirdi. Ordan da yine görevli sahabeler tarafından halk için kullanılırdı.
Zekât toplama vakti geldiğinde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in görevlendirdiği memurlar Salebe’nin de yanına uğradı ve hissesine düşen zekâtı vermesini söylediler; ancak Salebe bundan rahatsız oldu ve “zekât vermek Allah’ın emri midir” diye sordu. Onlar da Allah’ın zekâtı emrettiğini ve bunun sadece kendisine özel olmadığını, maddi durumu iyi olan bütün Müslümanlardan zekât toplandığını söylediler. Bunun üzerine Salebe “siz gidip diğerlerinden zekâtı toplayın, en son bana gelirsiniz” dedi ve zekâtını ödemedi.
Zekât memurları Salebe’yi kırmayıp, dediği gibi yaparak civardaki zengin Müslümanlara gittiler ve hepsinden zekât topladıktan sonra geri Salebe’nin yanına geldiler; ama Salebe sözünü tutmadı ve onlara “Muhammed benden haraç mı istiyor” deyip zekâtını teslim etmedi.
Sahabeler Salebe’nin son sözünden sonra Medine’ye döndüler ve Salebe’nin zekât vermediğini Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e anlattılar. Efendimiz onları dinledikten sonra “eyvah, Salebe kendine yazık etti” buyurdu. Ardından Salebe için Tevbe Sûresi’nin 75 ile 77. Âyetleri nazil oldu.
“Bir de onlardan kimi, ‘eğer (Allah) fazlından (lütuf ve ihsanından) bize verirse mutlaka biz de sadaka (ve zekât) vereceğiz ve elbette biz sâlihlerden olacağız’ diye Allah’a söz verdiler. Fakat (Allah) fazlından (lütuf ve ihsanından) onlara (zenginlik) verince onda cimrilik edip (Allah’ın emrinden) yüz çevirerek (sözlerinden) döndüler. Böylece Allah’a verdikleri sözden dönmeleri ve yalan söylemeleri sebebiyle (Allah da) kendisiyle karşılaşacakları güne kadar onların kalplerine bir nifak (ikiyüzlülük hastalığı) yerleştirdi.”85
Hakkında âyet nazil olduğunu ve münafıklığının ortaya çıktığını duyan Salebe halk nezdindeki konumunu geri kazanmak için hissesine düşen zekâtla Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e gelerek pişman olduğunu ve zekât vermek istediğini söyledi; ancak Efendimiz ona “Allah senin zekâtını kabul etmekten beni menetti” buyurdu ve Salebe’yi geri çevirdi. Bundan sonra da her yıl zekâtını getirmesine rağmen Efendimiz onun zekâtını kabul etmedi.86
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahirete intikâlinden sonra Hz. Ebubekir (r.a.) halife oldu, Salebe de bu kez zekâtını Hz. Ebubekir (r.a.)’a getirdi; ama Hz. Ebubekir (r.a.) “Allah resulünün kabul etmediği bir şeyi ben de kabul edemem” deyip Salebe’nin zekâtını reddetti. Bu şekilde ölene kadar hiçbir halife tarafından Salebe’nin zekâtı alınmadı.
