close

MESCİD-İ NEBEVİ’NİN İNŞASI VE ASHAB-I SUFFE

Hicret sırasında konakladığı Kubâ’da bir mescit inşâ eden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Medine’deki Müslümanlar için de bir mescit yapılmasına karar verdi. İnşâ edilecek mescit Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sahabelerle görüşeceği bir bina, herkesin gönül rahatlığıyla ibadet yapabileceği bir secdegâh, kararların alındığı bir mahkeme binası, insanların tedavi edildiği bir hastane ve sahabelerin bizzat Efendimiz’den ilim talim edeceği bir medrese ve dergâh olacaktı.

Mescid-i Nebevi’nin inşâ edilmesi için önce bir arsa bakıldı, ardından iki yetime ait olan bir arsa bulundu74 ve Hz. Ebubekir (r.a.) tarafından arsa ücretinin ödenmesiyle mescid inşâsına başlanıldı.

Mescid-i Nebevi arsasının yetimlerden satın alınması; bir kısım halkımız tarafından “yetimlerle alışveriş yapılması haramdır” sözünün yanlışlığını bize gösteren en net delillerden biridir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Mescid-i Nebevi gibi önemli bir mescidi yapmak için iki yetimin arsasını kullanıyorsa bu durumda bizim de haksızlık yapmamak şartıyla yetimlerle alışveriş yapabileceğimizi anlamamız gerekir.

Arsanın alımından sonra sahabeler tıpkı Mescid-i Kûba’da olduğu gibi bu mescidi de el birliğiyle çalışarak bitirdiler. Öyle ki Gönüller Sultanı Efendimiz bile yine bizatihi Mescid-i Nebevi’nin inşâsında çalışırak sahabelere yardım etti. Bir de Mescid-i Nebevi’nin kuzey duvarında hurma dallarıyla bir gölgelik yapıldı ve bu alana suffe denildi.

Suffe bölümü sadece ilim talim edilen bir medrese olarak kullanılmıyor, aynı zamanda akrabaları, maddi durumu ve kalacak yeri olmayan sahabelere de sürekli barındıkları bir mesken görevi sağlıyordu. Bu sahabeler hem Suffa Mektebi’nde derslerine devam ediyor hem de sürekli orada konaklıyordu. Aralarında sonradan evlenenler kendilerine tahsis edilen eve çıktıklarında bile derslerine devam ediyor ve Efendimiz’den Kur’ân ve marifetullah ilmi tahsil ediyordu. Bununla beraber suffa mektebinin bütün ihtiyaçları yine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ve sahabeler tarafından karşılanıyordu. İçlerinde irşad eğitimini tamamlayan sahabeler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz tarafından diğer bölgelere Allah’ın vahyini tebliğ ve irşad için vazifelendiriliyor, onlar da gittikleri her yerde Allah’ın vahyini gönüllere nakşediyordu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bizzat ilgilenip özel olarak yetiştirdiği sahaberin sayısı dört yüz ya da beş yüz diye bilinmektedir.

Kendilerini dünyevi hiçbir menfaat gözetmeksizin Allah yolunda ilim öğrenmeye ve hizmet etmeye adayan suffa ehline Efendimiz o kadar ilgi gösteriyor, zorluk çekmemelerine o kadar dikkat ediyordu ki sadaka olarak gönderilenleri mutlaka önce Suffe ehline dağıtıyor, onlar için “benim arkadaşlarım” buyuruyordu. Allah da Bakara Sûresi 273. Âyet’ini Ashab-ı Suffe hakkında nazil ederek “(ey mü’minler! Sizin yapacağınız hayırlar) Kendilerini Allah yoluna adamış, (bu sebeple) yeryüzünde (kazanç için) dolaşamayan fakirler için olsun. İffetlerinden dolayı (dilenmedikleri için) cahiller, onları zengin zanneder. Sen onları simalarından tanırsın. Onlar ısrarla (insanlardan bir şey) istemezler. (Unutmayın!) Hayır olarak her ne infak ederseniz, muhakkak ki Allah onu bilir” buyurmuştur.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde Allah için ilim tahsil etmenin ne kadar önemli olduğunu vurgularken “ya öğreten olun ya da öğrenen. Ya onlara yardım eden olun ya da onları seven. Sakın bir beşincisi olmayın yoksa helâk olursunuz”75 buyurmuştur.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ilim öğrenmeye her konuda öncelik verir ve bir Müslümanın mutlaka Rabbinin vahyini hikmetiyle beraber anlamasını emrederdi. Öyle ki Mescid-i Nebevi de sohbet ettiği sırada Ashab-ı Suffe’den bir sahabe uyandığında uykusunda ihtilam olduğunu fark etmiş ve oradan uzaklaşarak gusül abdesti aldıktan sonra sohbete gelmişti.

Sahabe derse iştirak edince Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ona ve bütün mü’minlere işin doğrusunu öğretmek için neden sohbete iştirak etmediğini sordu. Sahabe de “ya Resulullah! Ben pistim, bu hâldeyken sohbeti dinlemek istemedim, gusledip öyle geldim” dedi. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de cevap olarak “subhânallah! Mü’min pis olmaz. Teyemmüm etseydin ve sohbeti dinleseydin. Sonra gusül abdesti alırdın”76 buyurdu.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Buhari, Menakibu’l Ensar 44 ↩
  2. Taberânî, Beyhakî ↩
  3. Buhari-Gusl, Muslim-Hayz, Ebû Davut -Taharet, Tirmizi ↩