close

ENSAR-MUHACİR KARDEŞLİĞİ

Muhacirler, Medine’ye hicret ettiklerinde her şeylerini Mekke’de bıraktıkları için yardıma ihtiyaçları vardı. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Medine’ye geldikten beş ay sonra Müslümanları birbirine kardeş yaptı. Bazı rivâyetlere göre kardeş olanların sayısı doksanken, bazılarına göre ise ellişer kişiden toplam yüz kişidir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kurduğu kardeşlik bağı hem maddi hem de manevi yardımlaşmak amacıyla imandan tecelli eden bir kardeşlikti. Bu kardeşlik bağında Medineli her ensar, kendisine kardeş ilan edilen Mekkeli muhacirlerle mallarını paylaşacak ve birlikte çalışıp kazanacaklardı. Hatta biri vefat ederse öbürü ona vâris dahi olacaktı.

Kardeşlik bağı mü’minler arasında imanın en belirgin alametlerinden biridir. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “cennete giremezsiniz iman etmedikçe, iman etmiş olmazsınız birbirinizi sevmedikçe. Sizi birbirinizi sevdirecek bir şey söyleyeyim mi” buyurmuştur. Sahabeler “evet ya Resulullah” deyince ise “aranızda selamı yayınız”77 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz başka bir hadisinde yine kardeşlikle ilgili olarak “biriniz kendisi için istediği bir şeyi kardeşi için de istemediği müddetçe iman etmiş olmaz”78 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kardeşlik hakkındaki hadislerine bakıldığında insanın mü’min kardeşlerine olan tavrının imanını gösterdiği net bir şekilde anlaşılmış olur.

Ensar ve Muhacir kardeşliği kapsamında Hz. Ömer (r.a.), Itban Bin Malik (r.a.) ile kardeş kılınmıştı. İkisi de pazara gidip çalışıyor, evlerinin geçimini sağlıyorlardı; ancak böyle olunca Mescid-i Nebevi’ye gidip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sohbetlerine katılamıyor ve Efendimiz’le vakit geçirme şerefinden mahrum kalıyorlardı. Bunun önüne geçmek amacıyla Hz. Ömer (r.a.), ensardan olan kardeşi Hz. Itban (r.a.)’a “ikimizin çalışması yerine bir gün ben pazara gidip çalışayım, sen de Mescid-i Nebevi’ye gidip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i dinle, sonra da Efendimiz’den dinlediklerini bana anlat, bir gün de sen pazarda çalış, ben Mescid-i Nebevi’ye gidip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i dinleyeyim sonra da duyduklarımı sana anlatayım” dedi. Hz. Itban teklifi kabul etti ve vardiyalı şekilde çalışmaya başladılar.

Abdurrahman İbni Avf (r.a.)’ın, Ensardan olan kardeşi ise her şeyini onunla paylaşmayı teklif etti; ama Abdurrahman İbni Avf (r.a.), kardeşine teşekkür edip sadece kendisine bir ip vermesini ve pazarın yolunu göstermesini söyledi. Maddi olarak bir şeyi olmayan Abdurrahman İbni Avf (r.a.), kısa bir süre sonra Medine’nin en zengin tüccarları arasına girdi.

Sahabeler birbiriyle kardeş olurken yalnızca Hz. Ali (r.a.) kimseyle kardeş edilmemiş, bu durum Hz. Ali (r.a.)’yi üzmüştü. Bu yüzden Hz. Ali (r.a.), Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e gelerek “ya Resulullah! Herkesi birileriyle kardeş kıldınız; ama benim kardeşim yok” dedi. Efendimiz de ona “ya Ali! Sen benim dünya ve ahiret kardeşimsin”79 buyurdu.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Muslim, İman 93; Ebû Davud, Edeb 131 ↩
  2. Buhari, İman 6; Müslim, İman 71 ↩
  3. İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-Gâbe, IV,104 ↩