close

ABLUKA DÖNEMİ

617 yılına gelindiğinde müşrikler bütün baskı ve tehditlerine rağmen Müslümanları dinlerinden döndüremeyeceklerini anladılar ve onları boykot etme kararı aldılar. Bu karara göre; Haşim ve Abdulmuttalib oğullarından kız alınmayacak, kız verilmeyecek, onlarla alışveriş yapılmayacak, bu karara rağmen onlarla alışveriş yapanlar ise cezalandırılacaktı.

Müşrikler aldıkları kararları Haşim ve Abdulmuttalib oğullarından iman etmeyenleri de kapsayacak şekilde yazıya geçirdi ve Kâbe duvarına astı. Bu boykotun ardından Ebû Leheb hariç, iman etmeyenler de dâhil olmak üzere Mekke’nin farklı yerlerinde oturan diğer Haşim ve Abdulmuttalib oğulları mecburen Mekke’nin kuzeyinde bulunan Ebû Tâlib Mahallesi denilen yerde toplanıp yaşamaya başladı.

Haşim ve Abdulmuttalib oğullarıyla herhangi bir şekilde alışveriş yapmak ve içeriye yiyecek, içecek sokmak yasak olduğundan, Ebû Tâlib Mahallesi’ne gidenler ağır bir şekilde cezalandırılıyordu. Öyle ki müşrikler, Mekke’nin dışından gelen tüccarların bile buraya girmemesi için ellerinden gelen her şeyi yaptılar. Hatta bu müşriklerin en başında Abdulmuttalib oğullarından olmasına rağmen Ebû Leheb geliyordu.

Boykot nedeniyle alışveriş yapamayan sahabeler açlıktan ağaç yapraklarını yiyecek duruma geldiler. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz başta olmak üzere Hz. Hatice (r.a.) Annemiz ve bazı sahabeler mallarını Müslümanlara dağıttı. Ebû Tâlib de bütün servetini Müslümanlara dağıtanlar arasındaydı; ancak boykot süreci uzadığı için açlığın önüne yine de geçilemedi ve yaşanan bu zor şartlar nedeniyle bazı sahabaler ile çocuklar vefat etti.

Sa’d Bin Ebi Vakkas (r.a.) daha sonraki yıllarda Abluka Dönemi’nin zorlu zamanlarını anlatırken “bir gün evimizde yiyecek, içecek hiçbir şey kalmamış, çocuklar açlıktan ağlamaya başlamıştı. Ben de yiyecek bir şey bulmak umuduyla dışarıya çıktım. Yiyecek ararken sonunda yolun kenarında bir deve kemiğine denk geldim. Artık umudumu tamamıyla yitirdiğim için bulduğum deve kemiğini eve getirdim. Sonra da kemiği suda kaynatarak çocuklara verdim ve bir nebze olsun açlıklarını gidererek onları avutmaya çalıştım”53 demiştir.

Abluka döneminin tehlikesi bir tek açlık değildi; çünkü müşriklerin Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e suikast düzenlenme ihtimali de vardı. Bu ihtimale karşı Ebû Tâlib ve sahabeler çok dikkatli davranıyor, geceleri de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in evinin dışında nöbet tutuyorlardı. Bütün bu zor şartlara rağmen bile Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu dönemde Allah’ın vahyini tebliğ etmeye devam ederek herkesi Allah’tan başka hiçbir şeye âbd olmamaya davet etti.

Boykot kararındaki yaptırımlar, sahabeleri yıldırma amacından uzaklaşmış ve tam bir insanlık suçu hâline gelmişti. Bu yüzden sahabelerin yaşadığı acı Mekke’deki müşrikleri bile etkiledi, onları iman edenlere yardım etmeye sevk etti. Zaten sahabelere uyguladıkları ambargo hakkında Mekkeli müşriklerin hepsi aynı düşüncede değildi. Bilhassa Haşimoğulları ile Abdulmuttalib oğullarının başka kabileden olan akrabaları sahabelere uygulanan amborgaları dinlemiyor, buldukları her fırsatta sahabelerin tüketmesi için Ebû Tâlib Mahallesi’ne gıda yardımında bulunuyordu.

Hatta bir keresinde Mekkeli müşriklerden olan Ebu’l-Buhteri Bin Hişam, Müslümanlara yardım gitmesine engel olan Ebû Cehil’le tartışmış ve eline geçirdiği bir deve kemiği ile Ebû Cehil’in kafasını dahi yarmıştı. İşte, sahabeler iki buçuk yıl süren Abluka Dönemi’ni böyle zor ve kısıtlı şartlar altında, iman etmeyenlerin bile desteğini alarak güçlükle atlatabildi.

Abluka Dönemi’nden iki buçuk yıl sonra Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e müşriklerin Kâbe duvarına astıkları ambargo kararının böcekler tarafından kemirildiğini ve geriye sadece kararın başında bulunan “bismikellahumme” yazısının kaldığını haber verdi. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de kendisine bildirilen bu ilâhi mucizeyi Ebû Tâlib’e söyledi. Bunun üzerine Ebû Tâlib, Mekkeli müşriklerin yanına giderek Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den duyduklarını anlattı ve “gidin sayfaya bakın. Eğer yeğenimin söylediği doğruysa boykottan vazgeçin. Yok, eğer doğru değilse yine istediğinizi yapın” dedi.

Ebû Tâlib’in söylediklerinin ardından Kâbe’ye giden müşrikler “bismikellahumme” yazısı haricinde kalan bütün sayfanın böcekler tarafından kemirildiğini görünce buna da sihir dediler ve iman etmediler; ama Mekke’de ablukayı destekleyen müşriklerden sadece az bir kısmının kalması ve Mekke’nin ileri gelen bazı müşriklerin de araya girmesiyle boykot kararı tamamen kaldırıldı.

Boykotun kaldırılmasından hemen sonra Habeşistan’a hicret eden Müslümanlardan son nebînin yeryüzüne geldiğini öğrenen yirmi kişilik İsevi bir grup Mekke’ye Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i görmeye geldi ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bazı sorular sordular. Aldıkları cevaplar karşısında gönülleri itminan bulan İsevî grup hemen Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman edip Müslüman oldu.

İsevi kafilesinin Müslüman olduğunu öğrenen müşrikler ise “Allah, belanızı versin. Muhammed sizi de kandırdı” diyerek onlara hakaret etti; ama onlar müşriklere “bize karşı cahil tutumunuza aynı karşılığı vermeyeceğiz” dediler. Bu olay üzerine Allah Kasas Sûresi 51-55. Âyetlerini inzal etti.

“Andolsun ki biz, sözü (vahyi) onlar için peş peşe ulaştırdık ki belki tezekkür ederler (düşünüp öğüt alırlar). Bundan önce kendilerine kitap verdiğimiz o kimseler var ya, onlar bu (Kur’ân)a da iman ederler. Ve onlara (Kur’ân) okunduğu zaman derler ki: ‘Biz ona iman ettik. Muhakkak ki o, Rabbimizden (gelen) haktır. Zaten biz ondan önce de Müslüman kimseler idik.’ İşte onlara, sabretmelerinden dolayı mükâfatları iki defa verilir. (Çünkü onlar) Kötülüğü güzellikle savarlar ve kendilerine verdiğimiz rızıktan (Allah yolunda) infak ederler. Onlar, boş söz işittikleri zaman da ondan yüz çevirirler ve ‘bizim amellerimiz bize, sizin amelleriniz de sizedir. Size selam olsun. Biz cahiller(le beraber olmay)ı istemeyiz’ derler.”

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Belazuri, 1,269 ↩