close

KÂBE’NİN İNŞASI

Hz. Âdem (a.s.) babamız dünyaya inmeden önce Beytü’l Mamur’u11 görmüş, orada meleklerin Allah’ı tesbih ve tahmid ettiğine şahid olmuştu. Dünyaya inince ise cennetteyken gördüğü Beytü’l Ma’mur’a olan özlemi nedeniyle Beytü’l Ma’mur gibi; Allah’ı zikredip tavaf edebileceği bir yerin dünyada da olması için Allah’a dua etti. Allah da Hz. Âdem (a.s.) babamızın bu özlem ve dualarına icabet etti ve ona Beytü’l Ma’mur’un tam hizasında Beytullah’ı inşâ ettirdi. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “şüphesiz insanlar için (mabed olarak) kurulan ilk ev, Bekke’deki (Mekke) mübarek ve bütün âlemlere hidâyet kaynağı olan (Kâbe)dir”12 buyurdu.

HZ. İBRÂHÎM (A.S.) VE KÂBE

“(Resulüm!) Onlara İbrâhîm’in haberini de oku (anlat)!”13

Hz. Nûh (a.s.)’dan sonra tufandan kurtulanların soylarından gelen insanlar tekrar Rabbini unutmuş ve kendine birtakım putlar edinmişti. Sonunda Allah, insanlara Allah’tan başka ilâh olmadığını ve yalnız Allah’a âbd olmak gerektiğini tebliğ ve talim etmesi için Hz. İbrâhîm (a.s.)’ı kavmi arasından seçti ve ona nübbüvet vazifesini ikram edip kullarına resul olarak gönderdi.

Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın kavmi Güneş’e, Ay’a ve yıldızlara secde ediyordu. O da kavmine dalâlette olduklarını göstermek adına önce yıldıza secde edenlerin yanına gitti ve “herhâlde benim Rabbim budur” dedi. Fakat bir süre sonra yıldız batınca “ben batanları sevmem” dedi. Ay’ı doğarken görünce de kavminden Ay’a tapanlara, “herhâlde benim Rabbim budur” dedi. Fakat bir süre sonra o da batınca “eğer Rabbim beni hidâyete erdirmezse muhakkak ki ben dalâlete düşen topluluklardan olurum” dedi. Güneş’i doğarken görünce de kavminden Güneş’e tapanlara, “herhâlde benim Rabbim budur; zira bu daha büyüktür” dedi. Fakat bir süre sonra o da batınca, “ey kavmim! Muhakkak ki ben, sizin (Allah’a) şirk koştuğunuz şeylerden uzağım”14 buyurdu. Amacı; kavmine asıl Rablerinin Allah olduğunu göstermek ve öğretmekti.

Hz. İbrâhîm (a.s.) her çeşit akli yoldan kavmini Allah’a davet ettiği hâlde kavmi bir türlü iman etmiyor, bâtılı terk etmiyordu. O da sonunda putların arasına gitti ve en büyük put hariç diğer putların hepsini kırdı. Baltayı da en büyük putun üzerine bıraktı.15 Buradaki amacı ise; kendisine fayda veya zararı bulunmayan putların tapılmaya değer olmadıklarını kavmine göstermekti.

Ancak Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın kavmi, ibret almak şöyle dursun, kendisini cezalandıracak kadar ileri gitti ve büyük bir ateş yakıp Hz. İbrâhim (a.s.)’ı içine atmak istedi; Fakat Allah, ateşe emredip “ey ateş! İbrâhîm için serin ve selamet ol”16 buyurdu. Böylelikle Hz. İbrâhîm (a.s.) hiçbir zarar görmeden ateşten çıktı ve sonunda kendisine hicret emri gelince “muhakkak ki ben, Rabbime hicret ediyorum. Şüphesiz o, azîzdir, hakîmdir (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, her işinde hikmet ve hayır olandır)”17 buyurarak kavminden ayrılıp gitti.

Hz. İbrâhîm (a.s.) bu süreçte Hz. Sare Annemiz’le evlenmiş; ama hiç çocuğu olmamıştı. Allah’ın nebîsine bir vâris verememek Sare Annemiz’i üzüyordu. Bu yüzden Annemiz, onu Hacer adındaki cariyesiyle evlendirdi ve bu evlilikten Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın İsmâîl adında erkek bir çocuğu oldu; ama Rabbimizin Hz. İsmâîl ve mübarek annesini o zamanlar ıssız bir bölge olan Mekke’ye götürüp orada bırakmasını emretmesi sebebiyle Hz. İbrâhîm ve oğlu Hz. İsmâil’in birliktelikleri kısa sürdü, o da Rabbinin emrini yerine getirip Hz. Hacer Annemiz ile ileride nebî olma şerefine nail olacak oğlu Hz. İsmâil (a.s.)’ı Mekke’ye götürerek orada bıraktı.

“Rabbimiz! Ben neslimden bir kısmını (oğlum İsmaîl ile annesi Hacer’i) Senin Beyt-i Harem’in (olan Kâbe’n)in yanında, ekin bitmez bir vadiye yerleştirdim. Rabbimiz! Namazlarını ikâme etsinler (senin dinini desteklesinler ve sana hakkıyla kulluk etsinler) diye (emrin üzere böyle yaptım). Artık sen de insanlardan (dilediğinin) gönüllerini onlara meylettir ve onları türlü mahsullerle rızıklandır! Umulur ki (bu nimetlere) şükrederler.”18

Hz. Hacer Annemiz’in olduğu yer taşlık ve kurak bir yerdi. Üstelik Hacer Annemiz’in yanında biricik oğluna içirebileceği bir damla bile su yoktu. Hz. İsmâîl (a.s.) susuzluktan ağlamaya başlayınca hacer Annemiz oğluna su bulabilmek umuduyla Safa ve Merve tepeleri arasında hızlı hızlı koşuşturup iki tepeden de “acaba kervan geçiyor mu geçmiyor mu” diye canhıraş bir şekilde bakınırken o sırada Hz. İsmâîl (a.s.)’ın ayağının altından bir su fışkırdı. Annemiz, oğlunun topukları altında tatlı bir suyun aktığını görünce hemen “zem zem (dur dur)” dedi ve fışkıran suyun etrafını kapatarak meydana gelen su birikintisinden Hz. İsmâîl (a.s.)’a su içirdi.

Daha önceleri kuraklığından dolayı civarına insanların yerleşmediği bu bölgede Zem Zem suyunun çıkmasıyla insanlar da zamanla buraya yerleşti ve ıssız bölge yerleşik hayatın olduğu bir belde hâlini aldı.

Hz. İbrâhîm (a.s.) hayatı boyunca ağır imtihanlardan geçti, hepsini kazandıktan sonra Rabbi onu insanlara imam, kendine halil edindi. Bu imtihanlardan biri de oğlu Hz. İsmâil (a.s.)’ı kurban etmesi imtihanıydı.

Hz. İbrâhîm (a.s.) zamanında insanlar putlara kurban ediliyor, hatta kimileri kendi çocuğunu dahi putu için adak olarak sunup feda ediyordu. Böyle bir ortamda yetişen Hz. İbrâhîm (a.s.) rüyasında biricik oğlu Hz. İsmâil (a.s.)’ı Allah’a kurban ettiğini görünce çocukların kurban edilmesinin olağan olduğu bu dönemde onu kurban etmesi gerektiğini düşündü ve Hz. İsmâil (a.s.)’ın yanına gidip “yavrucuğum! Ben uykumda seni kes(ip Allah’a kurban et)tiğimi görüyorum, bir bak (düşün), sen ne görüyorsun (ne düşünüyorsun)” buyurdu. Hz. İsmâil (a.s.) ise bütün kalbiyle iman ettiği nebîsinden bunu duyduğunda babasının Allah emretmeden hiçbir şey yapmayacağını bildiğinden, kalbinde zerre kadar ağırlık olmadan “babacığım! Emrolunduğun şeyi yap. İnşallah beni sabredenlerden bulacaksın” dedi; ama Hz. İbrâhîm (a.s.) tam onu kurban edecekken Allah “ey İbrahîm! Andolsun sen (bir resul olarak Allah’ın muradını anladın ve gördüğün) rüyanı gerçekleştirdin. İşte biz, muhsinleri (güzellik yapıp güzel olanları) böyle mükâfatlandırırız. Muhakkak ki bu, apaçık bir imtihandı”19 buyurdu. Hz. İbrâhîm (a.s.) da oğlu yerine Rabbimizin emri gereğince kendisine verilen koçu kurban etti.

Böylelikle fıtrata bütünüyle ters olan insan kurban etme anlayışı; Rabbimizin emriyle kalktı ve Hz. İsmâîl (a.s.)’ın kurban edilme hadisesi kullarından hiç kimse bu yanlışa bir daha düşmesin diye insanlara bir örnek olarak günümüze kadar geldi.

Geçen senelerin ardından Hz. İsmâîl (a.s.), büyümüş artık babasına vezirlik yapabilecek duruma gelmişti. Yıllardır babasından ayrı yaşıyor; ama gönlünü bir an bile olsun babasının mübarek gönlünden ayırmıyor, her anda rabıtalı bir hayat yaşıyordu. Bu günlerden birinde Hz. İbrâhîm (a.s.) tekrar, Hz. İsmâil’in yanına geldi ve ona Allah’ın kendilerine Beyt’ini yeniden imar etmeyi emrettiğini söyledi.

Kâbe, Hz. Âdem babamız tarafında yapılmış; ama geçen sayısız yılların ardından harap olmuş ve nihayetinde unutulup gitmişti. Şimdi ise iki nebî, Rabbimiz’in beyti Kâbe’yi yeniden yapacak ve Allah’ın beytinde insanların tekrar haccetmesini sağlayacaktı.

“Hani biz, bir zamanlar İbrahîm’e Beyt(ullah olan Kâbe’n)in yerini (onu yeniden inşâ etmesi için gösterip oraya) yerleştirmiş (ve ona şöyle demiştik), Bana hiçbir şeyi şirk koşma, tavaf edenler, kıyamda duranlar, rükû edenler ve secde edenler için evimi temiz tut! Ve insanlar arasında haccı ilan et ki gerek yaya olarak gerekse nice uzak yollardan gelen yorgun develer üzerinde sana gelsinler! (Gelsinler de) Kendileri için (Allah’ın onlara ikram edeceği birtakım manevi) menfaatlere şahid olsunlar ve Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiği (kurbanlık) hayvanlar üzerine belli günlerde Allah’ın ismini zikr(ederek onları kurban) etsinler! Sonra ondan hem kendiniz yiyin hem de zor durumdaki fakire yedirin. Sonra kirlerini gidersinler, adaklarını yerine getirsinler ve Beyt-i Atîk’i (Kâbe’yi) tavaf etsinler.”20

Kâbe inşası bitip Haceru’l Esved taşı da yerine yerleştirilince Hz. İbrâhîm (a.s.) Makam-ı İbrâhîm’e çıktı ve bütün insanları manevi olarak Allah’ın beytine davet etti. Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın mübarek ayakları altındaki taş bu mucizenin harareti karşısında edep ve haşiyetten Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın ayak izleri çıkacak kadar eridi.

Geçen zamanın ardından Hz. İbrâhîm (a.s.)’ın manevi davetiyle yavaş yavaş Kâbe’nin etrafında insanlar toplanmaya ve Mekke büyük bir şehir hâline gelmeye başladı.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Meleklerin Allah’ı zikretmek için tavaf ettikleri yer ↩
  2. Âli İmran/ 96 ↩
  3. Şuarâ /69 ↩
  4. En'âm /76-78 ↩
  5. Enbiyâ /58 ↩
  6. Enbiya/ 69 ↩
  7. Ankebût /26 ↩
  8. İbrâhîm 37 ↩
  9. Saffat/ 101-111 ↩
  10. Hacc/26- 29 ↩