19.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber yaratan rabbimizin ismiyle kendimizi, varlığı hayatı ve imtihanları okumaya çalışıyorduk.
Yaratan rabbimizin ismiyle okumak; rabbimizi rab olarak kabul etmek ve ona iman etmek demektir, dolayısıyla onun ismiyle okumayanlar, rabbinin terbiyesini, öğretmesini, vahyini kabul etmemiş olur.
Bir kulun Allah ile bir derdi varsa; yani Allah’ın rızasını, Allah’a kulluğu, ahireti dert edinmişse Allah onu rahmetinin, mağfiretinin içine almıştır. O da rabbi ile, ahireti ile, kulluğu ile meşgul olur.
Bu yüzden kim dünya ile meşgul oluyorsa bilsin ki Allah’ın sevgisini kaybeder, daha doğru bir ifade ile Allah onu sevmiyor demektir; çünkü o da Allah’ı sevmiyor, dünyayı seviyordur.
Elbette ki zahiri olarak herkesin kendine göre imtihanları vardır; ama bir kul, Allah’ı sevince o imtihanlarla gönlünü meşgul etmez. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “kim Allah’ın zikriyle meşgul olursa, Allah’ın dinini dert edinirse, kulluğu dert edinirse Allah onun özel dertlerini satın alır. Kim de özel dertleriyle meşgul olursa; bu özel dertler kendisini Allah’a kulluktan, ibadetten alıkoyarsa, Allah onu dertleri ile baş başa bırakır, o da dertleriyle uğraşır”409 buyurmuştur. Bir şey yapabilir mi? -Hayır. Sadece dertlerinin içinde bocalar, durur; ama Allah bir kulunu sevdi mi onu dünya ile meşguliyetten kurtarır.
Allah onu meşguliyetten kurtarır, derken “zahiri olarak nimetleri üzerine yağdırır” manasında söylemiyoruz. Rızkını ona bir şekilde verir, ikram eder, kul da buna şahid olur, diyoruz; yani rabbi ona ikramda bulunup “zahiri sıkıntılarla meşgul olma, benimle meşgul ol” buyurur. Elbette ki kul yine imtihanlara tabi tutulur, zaten daha önce de imtihanlara tutulmuş ve Allah onun imanını kabul etmişti. Bu yüzden kulu kendisiyle meşgul ettirir ve dünyayla meşguliyetten kurtarır.
Herkesin kendine bakması lazım. Dünya ile meşguliyetten kurtulmuşsa; yani iş yapmaktan değil gönlünü dünya ile meşgul etmekten kurtarmışsa Allah onu dertlerinden kurtarmıştır. Elbette ki hangi işi yapıyorsa işini en güzel şekilde yapacak ve işini yaparken Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i temsil edecek, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak Allah’ı temsil edecek; ama Allah onun gönlünü dünya meşguliyetinden kurtarmıştır.
Bu durumda kulun yapması gereken şey; rabbine kulluğunu yapmaktır. Ne zaman Allah onu dünya ile meşgul olmaktan kurtardıysa bilsin ki Allah onu sevgisine, rızasına, cennete layık görmüştür, dolayısıyla onun gönlü de cennete döner.
Sohbetimizi dinlerken herkesin kendisine bakması lazım. Huzurda durmayı ve huzurda olmayı anlatıyoruz. Bu durumda herkesin “acaba huzurda durabiliyor muyum” diye kendine bakması gerekir.
Her şeyin bir başlangıcı bir de sonu vardır, manevi yolculuğun başıyla sonu birbirine benzer mi? -Tabi ki hayır. Kul yola girer, yürür, yürüdükçe büyür. Huzurda durmak da böyledir. Kul önce huzurda durmaya çalışır sonra huzurda durdukça artık Allah’ın huzurunda durmayı öğrenir. İşte, beş vakit namaz özellikle huzurda durmayı öğrenmek içindir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede “(ey mü’minler! Günlük) Namazlarınızı ve (iki namaz arasındaki) orta namazınızı muhafaza edin.” buyurmuştur.
Nasıl ki namazda Allah’ın huzurunda duruyor, Allah’a kulluğumuzu arz ediyor ve Fatiha’yla “benim rabbim hamde layıktır, benim rabbim rahman ve rahimdir, mülkün maliki ve melikidir, Kıyamet gününün, din gününün sahibidir, o gün bizi hesaba çekecek olan odur. Biz yalnız ona âbd olur, kulluk yaparız ve yalnızca onun rızasını, cemalini, sevgisini isteriz. Bizi sırat-el mustakime daimî olarak hidâyet et ya rabbi! Hayatımızın her anında senin huzurunda olalım, senin rızanı kazanmaya çalışalım. Seni unutmayalım, kendimizi, nerede olduğumuzu, nereden geldiğimizi, ne yapmamız gerektiğini unutmayalım. Bizi sevdiklerinle, nimet verdiğin kullarınla; peygamberlerle, sıddıklarla, şehidlerle, salihlerle beraber eyle. Onların kazandığı nimeti biz de kazanmak istiyoruz. Biz de onlarla beraberiz. Bizi dalalette kalanlarla, gazaba uğrayanlarla beraber eyleme, gönlümüzü onlara meylettirme. Rabbini unutanlarla, ters tarafa gidenlerle, gazabına uğrayanlarla zahiri olarak beraber olmayalım, gönlümüz de onlarla beraber olmasın ya rabbi! deyip dua ediyorsak hayatı yaşarken diğer zamanlarda da aynı hâlimizi, tavrımızı, Allah’ın huzurunda duruşumuzu korumamız lazım.
Böyle yapınca daimî olarak namazda, bir de huzurda durmuş oluruz. Bu, ihsan mertebesidir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ihsan mertebesini açıklarken “(ihsan) rabbini görüyormuşçasına ona âbd olmandır”410 buyurmuştur. Daimî huzurda durabilmek için önce çaba, gayret sarf ederiz, zaman geçtikçe bu çabamız, gayretimiz meyvesini verir ve huzurda durmayı kazanmış oluruz. Önce günde bir iki saat huzurda dururuz, sonra çabamız arttıkça bu üç saat, beş saat, on saat olur. Bazen unuturuz; ama huzurda durmamız gerektiğini hemen hatırlarız, bu şekilde unutup hatırladıkça bir de bakarız ki her anımız artık huzurdadır. Elbette ki kul huzurda olunca bu huzurda duruşunun bir manevi hâli olmalıdır, yoksa hayal kurmuş olur.
Hepimiz her anda rabbimizin huzurunda olduğumuzu biliyor muyuz? -Biliyoruz. Hepimiz nereden geldiğimizi, neye geldiğimizi ve kim olduğumuzu biliyoruz inşallah. Allah’ın bize şah damarımızdan daha yakın olduğunu biliyoruz. Allah’ın bizi çepeçevre ihata ettiğine, Allah’ın kudretinin, takdirinin içinde olduğumuza, bize bir kader tayin ettiğine, kazanmamız için her an bize bir muamelede bulunduğuna artık iman etmişiz, bununla beraber hayatı yaşarken de aslında buna hep şahid oluruz. Yeter ki görmeye, anlamaya çalışalım.
Evet, yolun başında önce huzurda olduğumuzu düşünür, hayal ederiz. Zaten düşünmek aynı zamanda hayal etmektir, sonra aklımızı kullanırız şahid oldukça, onu tattıkça bizde imana, hakikate dönüşür. Allah’ın ayet-i kerimede “mü’minler (iman edenler) Allah zikredildiğinde (Allah’ı hatırladıklarında, Allah kendilerine hatırlatıldığında) kalpleri ürperir (titrer). Onlara Allah’ın ayetlerini okuduğunda imanlarını arttırırlar ve onlar Allah’a bütünüyle tevekkül ederler (güvenirler, rablerinden emindirler)”411 buyurduğu gibi biz de artık ayetlere iman ederiz, iman ederken bu tecelliyi bütün şiddetiyle tadarız, gönlümüz ürperir. Bir ayet okuruz gönlümüz aşka, muhabbete gark olur. Bir ayet okuruz gönlümüz haşyetten ürperir, titrer. Bir ayet de okuruz edebimizden başımız eğilir, rabbimizden utanır, hayâ ederiz.
Allah’ın her bir işi onu gösteren bir ayettir. Yani Allah kudretini, rahmetini, sevgisini, öğretmek istediğini bu ayetlerle sana gösterir. Allah sana her muamele ettiğinde bir ayetle muhatapsın, dolayısıyla senden ona cevap vermeni, onunla konuşmanı, sohbet etmeni, hâlini ona arz etmeni, istediğini ondan istemeni, bununla beraber ondan onu istemeni, rızasını, yakınlığını, cemalini istemeni, dostluğunu, veliliğini, yakınlığını istemeni istiyor. Aslında onu isterken de kendini, hakikatine ermeyi istiyorsun.
Kul huzurda durdukça her an yol almaya devam eder. “Dileyen rabbine varan bir yol tutsun”412 buyurdu Allah. Kul da yolu tutmuştur, rabbine gider ve rabbini unutmayınca, rabbinin huzurunda olduğunu bilince, kendisine yapılan her muamelenin onun bir ayeti olduğunu anlayınca ve o muameleden rabbini görmeye, şahid olmaya çalışınca yol almaya devam eder.
Her şeyin bir hakikati vardır ve Allah bu hakikati görene de görmeyene de her bir kula gösterir. Görmeyen görmek istemediği, başka bir şey görmek istediği için bu hakikati göremez. Allah ona her türlü nimeti verse de sürekli bir eksiklik görür ve eksik gördüğü şeyi ister; yani şeytan onu sürekli o eksik gördüğü şeyle meşgul eder. Öyle ki rabbini unutsun, gaflete dalsın, ona ölüm gelinceye kadar uyanmasın, dirilmesin ve ölü gibi yaşasın.
Peki, kul hakikati görünce buna şahid olup şehadet edince ne olur?
Böyle bir kul için artık iyi ile kötü diye bir şey yoktur, Allah’ın cemal tecellisi ve celal tecellisi vardır. İnsan için bir nimet olan şeyler vardır, bir de nimet olmayan şeyler vardır. Örnek; nimetler maldır, mülktür, makamdır, şan, şöhrettir. Nimet olmayanlar ise sıkıntıdır, musibettir, beladır, dedikodudur, iftiradır; ama o kul artık böyle görmez. Onun gördüğü, Allah’ın cemalinin tecellisi ve celalinin tecellisidir. O artık Allah’ı Zülcelali Vel ikram olarak tanır. Eğer Allah’ın celali tecelli ediyorsa peşinden bir ikramı geldiğini, kulu kendine çektiğini, onu nefsinden, benliğinden, bencilliğinden, şeytanın verdiği vesveseden kurtardığını bilir.
Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.
Allah Kur’an-ı Kerim’de Hz. Yusuf (a.s.)’ın kıssasını anlatır. Hz. Yusuf (a.s.)’a âşık olup ona iftira atan kadın, hâlkın dedikodu yaptığını görünce kadınları davet eder. Bu söylediklerim ayettir, Allah bunu anlatıyor ve anlatırken bize hikâye anlatmıyor. Bize çok derin manalar ifade eden bir kıssayı anlatıyor; yani ders almak, ibret almak isteyenler için büyük bir şey anlatıyor.
Evet, Hz. Yusuf’a âşık olup ona iftira atan kadın, hakkında dedikodu yapan kadınların hepsini toplar ve ellerine birer keskin bıçakla meyve verip hepsine “meyveleri soymaya başlayın” der, kadınlar da meyveleri soymaya başlarlar. Bu esnada kadın, Hz. Yusuf (a.s.)’a “içeri gel” der. Hz. Yusuf (a.s.) da içeri girer.
Hz. Yusuf (a.s.) içeri girince kadınların hepsi ellerini keser ve hepsinin ellerinden kan akar; ama hiçbiri bunun farkında olmaz. Hepsi sadece Hz. Yusuf (a.s.)’ın güzelliğine bakar. Hz. Yusuf (a.s.)’ın güzelliğinin beşerî bir güzellik olmadığını onlar da bilirler. Bu yüzden hepsi “Haşa! Bu bir beşer değildir. Bu yüce bir melek olmalıdır” derler. Bunu söyleyen kadınların hepsi de müşriktir yalnız; ama müşrik de olsalar Allah’ın nefhettiği ruhu taşırlar. Kadınlar, Hz. Yusuf (a.s.)’ı görünce onun ruhunun güzelliği, ondaki aşk, muhabbet karşısında ellerini kestiler; ama farkında bile olmadılar; çünkü ruhları onun ruhuna hayran kaldı.
Allah bize onlar üzerinden bir şey anlatıyor, huzurda duruşun nasıl olması gerektiğini öğretiyor. Sen huzurda dururken Allah’ın huzurundasın; yani o kadınlar sadece Allah’ın tecellisini taşıyan bir beşer üzerinden bu şekilde ellerini kestiler; ama farkında bile olmadılarsa eğer sen rabbinin huzurundayken sıkıntı duyuyor, feryat ediyor, isyan ediyorsan sen de bir sorun vardır. Hakikat daha sende tecelli etmemiştir, sen rabbine, rabbinin takdirine, kudretine şahid olmamışsındır; çünkü senin ne gözün görüyor, ne kulağın işitiyor, ne de gönül itibariyle kalbin anlıyor! Tabir-i caizse ölü mesabesindesin. İşte, Allah seni dirilmeye davet ediyor.
Eğer âşıklık iddia ediyorsan, âlemlerin rabbini, bütün güzelliklerin sahibini istiyorsan onun huzurundayken başka bir şeyi görmemen lazım; çünkü bütün güzeller ve güzellikler sadece ondan bir zerre taşır.
Eğer sen de Allah’ın huzurunda olduğunu iddia ediyorsan nasıl ki kadınlar Hz. Yusuf (a.s.)’ı gördüklerinde ellerinden kan aktığı hâlde bedenlerinin farkında değillerse sen de Allah’ın huzurunda durup ona şahid olur, şehadet edersen hiç isyan edebilir misin, feryat edebilir misin, itiraz edip “bu neden böyledir” diyebilir misin! Fakat Allah’ın sana yaptığı muamele; yani imtihanlar Allah’ın güzelliğini örtüyor, rabbini senden perdeliyorsa bu durumda o güzelliğe karşı kör olursun. Sen Allah’ın huzurunda hâlâ dünyanın, nefsinin hesabını yapıyorsan bir sorun var, bir sıkıntı vardır. Bu sıkıntı; Allah’ın huzurunda duramama, rabbin ile beraber olamama sıkıntısıdır, perdesidir.
Mesela; kadın olsun erkek olsun biri âşık olsa, gece gündüz sevdiğini sayıklasa sonra nasip olsa ve sevdiğiyle karşı karşıya gelse sevdiğine bakmaktan, onunla sohbet etmekten başka bir şey düşünebilir mi? -Hayır. Sevdiğinin yanındayken “burada canım sıkıldı” dese olur mu! Böyle biri seviyor mudur, böyle biri âşık mıdır? -Hayır. Onun için Allah’ın huzurunda olan biri de “canım sıkılıyor” diyorsa onun imanında, aşkında, muhabbetinde bir sorun vardır. Allah’ın huzurundayken canın nasıl sıkılır! Nasıl sıkıntı duyarsın!
Biraz önce söyledim âşığın, kendisine ne yapılırsa yapılsın rabbine nazar ederken, şehadet edip şahid olurken rabbinin huzurunda eli bile kesilse farkına varmaması gerekir. Bütün peygamberler âşıktır ve hepsi de huzurdadır, dolayısıyla bu hâli aynen yaşarlar.
Her bir peygamberin sadece tek bir endişesi vardır; o da “acaba doğru yapıyor muyum, Allah’ın verdiği vazifeyi, işi tam olarak yerine getirebiliyor muyum” endişesidir. Peygamberlerin her biri kendisine yapılan muamele ne olursa olsun Allah’ın huzurunda oldukları için her muameleyi sadece seyrederler.
Bununla ilgili olarak Hz. İbrahim (a.s.)’dan bir örnek vereyim.
Hz. İbrahim (a.s.) ateşe atılrken o da “hele bakayım, nasıl ateşe düşeceğim, hele bakayım nasıl yanacağım” diye kendini seyrediyordu. Peki, Hz. İbrahim (a.s.) bu durumdayken yardım istemiş miydi? -Hayır, istememişti. Bunun yerine “vekil olarak Allah bana yeter. O ne güzel vekildir. O nasıl dilerse öyle yapar. Ben kendimi ona teslim etmişim, ona güveniyorum, ondan eminim. O benim rahman ve rahim olan rabbimdir. Beni, her şeyi, benim için hayır olanı benden daha iyi bilendir” demişti. Allah da Hz. İbrahim (a.s.) için “biz ona kıyamete kadar insanlar içinde anılsın diye bir nam verdik (bir şeref verdik)”413 buyurmuştur. Böyle bir imtihan olmasaydı Hz. İbrahim (a.s.)’ı bu şekilde anmaz “nasıl bir imana sahip” demezdik, diyemezdik. Hz. İbrahim (a.s.)’ı her andığımızda onun imanını, Allah’a teslimiyetini, tevekkülünü, güvenini överiz. Allah her bir kulunu da küçük de olsa, basit de olsa buna benzer imtihanlara tâbi tutar ve her bir kuluna “seni övülmeye layık kılmak istiyorum” buyurur. Bize de düşen; onu seyretmektir, yoksa itiraz edip fikir beyan etmek değildir.
Allah ayet-i kerimede “Allah ve resulü bir konuda hüküm verdiğinde mü’minlere fikir beyan etmek yaraşmaz.414 Mü’minler, Allah ve resulü bir konuda hüküm verdiğinde gönüllerinde hiçbir ağırlık hissetmeden onu kabul edenlerdir”415 buyurmuştur.
Kim neredeyse, ne yapıyorsa, kiminle beraberse Allah’ın onun hakkındaki hükmü odur. Her anda Allah’ın hükmünün, takdirinin içindeyiz ve her anda onun mülkünde onun muamelesi ile karşı karşıyayız.
Allah hükmünü veriyor. Sen de ya iman etmiş bir mü’min olarak, kul olarak, Müslüman; Allah’a teslim olmuş olarak Allah’ın hükmü karşısında “acaba rabbim bu durumda benden ne yapmamı istiyor, nasıl yaparsam rabbim benden razı olur” deyip, gereğini yaparsın ya da “bence, bana göre, birilerine göre, menfaatime göre, dünyaya göre, makamıma göre, insanların şöyle ya da böyle söylemesine göre bunu yapmam lazım” deyip o şekilde hareket edersin. Yani ya hayatı yaşarken “ben kulum, rabbim Allah’tır” dersin ya da birçok puta kulluk edersin. Gönlünde hiçbir ağırlık hissetmeden Allah’ın hükmünü kabul etmezsen mü’min olamazsın; çünkü Allah “Allah ve resulü bir konuda hüküm verdiğinde mü’minlere fikir beyan etmek yaraşmaz” buyurdu. Allah ve resulü…
Allah’ın resulü zaten Allah’ın hükmüyle hükmeder. Onun hiç kendi hükmü olur mu? -Haşa! Kendi hükmü olursa Allah’ın ortağı olur. Allah ne zaman resulünü ismiyle beraber ansa bilelim ki resulü de Allah’ın hükmüyle hükmeder. Eğer Allah bir tek “Allah’ın hükmü” deseydi o zaman insanlar “ben Kur’an’dan, ayetlerden ne anladıysam öyle yaparım” derdi. Allah’ın resulü nasıl anladıysa, Allah’ın ayetlerine nasıl cevap veriyorsa senin de ona tabi olup aynısını yapman gerekir. Bu yüzden Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e hitaben “De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız (böyle bir iddiada bulunuyorsanız) bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı mağfiret etsin. Allah gafur ve rahimdir”416 buyurmuştur. Hâl böyleyken acaba “ben mü’minim” diyenlere bakınca Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hâli, ahlakı, imanı, Allah’a teslimiyeti, Müslümanlığı, Allah’a tevekkülü, güveni onların üzerlerinde ne kadar görünüyor! Tabi, bunu söylerken herkes önce kendine bakmalıdır. Durumun vahametini o zaman görürüz.
Hepimiz bu âleme ait olmadığımızı biliyoruz; çünkü Allah, bizim bu âleme ait olmadığımızı söylüyor. Evet, burada bir hayat yaşıyoruz; ama bu hayat imtihan hayatıdır. Ne buyurdu Allah ayet-i kerimede “asıl hayat ahiret hayatıdır.”417 Asıl hayat Allah katındaki hayattır.”418 Yani Allah asıl hayatı da ikiye ayırmıştır. Biri ahiretteki zahiri nimetlerin bulunduğu cennet hayatı ki Allah cennetteki bu nimetlerini anlatırken “ne yana dönersen dön yığınla nimet, bitmez tükenmez bir saltanat”419 demiştir. Bir de “hepsinin üzerinde Allah’ın rızası vardır”420 buyurmuştur. Hepsinin üzerinde Allah’ın rızası, sevgisi, cemali, Allah ile, kulun kendisini yaratan rabbiyle sohbeti vardır; yani zahiri nimetlerin bulunduğu cennet hayatının yanında bir de Allah ile beraber olma cenneti, manevi hayat vardır. Bir tek bu nimeti kazanmak bile insan için nimetlerin en büyüğüdür, öyle ki hiçbir akıl bu nimetin büyüklüğünü, güzelliğini idrak edemez.
Tabi ki böyle bir nimeti kazanabilmemiz için önce rabbimizi tanımamız lazım. Dikkat edersek “Allah’ı tanımamız lazım” demiyorum. “Rabbimizi tanımamız lazım” diyorum; çünkü hiç kimse Allah’ı tanıyamaz. Herkes Allah’ı sadece isimleri üzerinden Allah’ın ona kendisini tanıttığı kadarıyla tanır. Yalnız “beni yaratan rabbim” dediğimizde her zerremiz bunu hissetmelidir.
Bu yüzden namaz kılarken “el hamdu lillâhi rabbil âlemîn”421 deyip Rabb ismiyle onu zikrederek namaza başlarız. “Âlemlerin rabbi, beni yaratan, kendinden bana varlık veren, hayat veren, benim rabbim” deriz. Eğer Allah’ı öncelikle Rabb ismi üzerinden tanımazsak Allah’ı tanıyamayız, namaz kılarken de huzura, miraca çıkamayız.
Aynı şekilde Allah indirdiği ilk ayetinde de “yaratan rabbinin ismiyle oku”422 buyurmuştur, “Allah’ın ismiyle oku” dememiştir; çünkü hiç kimsenin aklı, idraki, gönlü Allah’ı tanımaya, anlamaya yetmez. Kulun da Allah’ı değil rabbini tanıması, anlaması gerekir; yani Allah’ı Rabb isminden tanıması gerekir; çünkü Allah subhândır, bizim idrakimizden münezzehtir.
Kul ne zaman rabbini tanırsa Allah ona oradan perdeyi aralar. Böylelikle kul önceden Allah’ı, kendini tanıttığı nispette rabbi olarak müşahede ederken bu defa âlemlerin rabbi olarak müşahede eder; ama rabbini, âlemlerin rabbi olarak müşahade ederkenki müşahadesiyle kendi rabbini müşahede ederkenki müşahedesi aynı müşahededir, bu müşahede değişmez.
Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.
Kul, rabbini anlamaya çalışırken önce biraz görür, sonra gördükçe, şahid oldukça rabbini daha çok anlar ve marifeti daha çok artar, bunun sonucunda rabbini müşahede ederken artık bütün âlemlerden müşahede eder; yani artık kendi zannını değil âlemlerin rabbini görür, en son da artık rabbinin cemalini müşahede eder.
Bu âleme ait olmadığımıza iman ediyor muyuz? -Ediyoruz. Allah öyle buyurmuştur. Bununla beraber diğer tarafa gidenlere Allah “ne kadar kaldınız” diye sorduğunda biri “bir gün” der, öteki “günün bir kısmı kadar”423 der. En makul olanı da “pek az kaldınız”424 der. Dünya hayatı onlara bir gün gibi, yarım gün gibi gelir. Geriye dönüp baktıklarında durum böyledir. Perde açılınca, hakikat tecelli edince biz de görürüz ki bu vehmi âlem o kadar kısa, o kadar basitmiş.
Her an Allah’ın huzurunda duranlar kendilerini bu âleme ait görmezler. Onlar bu âlemle öbür âlemi birleştirmiştir, buraya oradan bakarlar. Bakarken de ikisine birden bakarlar; ama burada kendilerini yabancı gibi görürler; çünkü nurdan olan varlıkları topraktan bir âleme, nurlarını kaybetmiş, sadece topraktan, çamurdan şeyleri isteyen insanlar arasına gelmiştir.
İnsan daha önce nurdan bir âlemdeydi, orada uçup geziyor, her gün rabbiyle muhatap oluyor, rabbinin tecellisi ile karşılaşıyordu. Her seferinde rabbi ona farklı bir tecelli ile tecelli edip kendi güzelliğinden güzellik veriyor, kendini ona, onu da kendisine tanıtıyordu.
Allah bizi dünyaya rabbimizi, kendimizi tanımamız için göndermiştir. Eğer rabbimizi tanımaz, kendimizi unutursak, burayı gerçek bir âlem zannederiz. Zaten öyle de zannediyor muyuz? -Aynen öyle zannediyoruz. Öyle zannettiğimizden dolayı da bir karış toprak için cinayetler işliyor, savaşlar çıkarıyor, Bir hiç uğruna yüzlerce, binlerce insanı öldürüyoruz; ama hiç düşünmüyoruz, ölünce kendimizle götüremediğimiz bir şey hiç bizim olur mu? -Elbette ki hayır. Orası hep yerinde durur.
Her birimiz kendi imtihanımızı olur sonra gideriz. Bizden sonra da başkaları gelir ve kavga devam eder. Bu kavga köpeklerin kemiğe saldırması gibidir. Köpeklerin bir kemik için kendilerini, birbirlerini kan revan içinde bırakmaları gibidir. Böyle olanların köpekten farkları yoktur. Bir de böylelerinin hem hakikatten haberleri yoktur hem de haberleri olmamasına rağmen konuşur, bir şey bildiklerini zanneder, kendilerine göre fikirler üretirler; ama ne olursa olsun her şeyi bırakıp gideceklerini de bilirler; fakat bunu yok sayar, hatırlamak istemezler. Onların “acaba nasıl ölümsüz oluruz” diye dertleri vardır. Hâlbuki ölümsüz olmak gibi bir şey söz konusu değildir, bu düşünceyle şeytan onları sadece kandırır, oyalar.
Hayatı yaşarken rabbimizin huzurunda olduğumuzu unutmaz, her anda bir ayetle, rabbimizin bir muamelesiyle karşı karşıya olduğumuzu bilirsek Hz. İnsan olur, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olur, Allah’a yakın, Allah’a dost oluruz. Ramazanın başından beri huzura çıkmamız lazım, dememin sebebi budur, Hz. İnsan olmak içindir. Rabbimiz bizi bir kere huzura kabul etse artık bu âleme ait olmadığımızı anlar, bunu bütün şiddeti ile tadarız; çünkü arşa çıkmış oluruz. Rabbimiz bizi muhatap alır ve bize hitap eder. Hâl böyleyken artık buraya ait olabilir miyiz, buradaki zahiri şeyler bizi sevindirir mi? -Hayır. Burada kalmamızın tek bir sebebi olur; o da Allah’ın emri, takdiri öyle olduğu için burada kalırız. Bunun için de o nasıl emretmişse, nasıl seviyorsa, nasıl razıysa sadece öyle yapmaya çalışırız ve neyi “yap” dediyse onu yapar, neyi “yapma” dediyse onu da yapmayız.
Bununla beraber bir beşer olmaktan da asla kurtulmayız; çünkü beşer olmaktan çıkarsak artık yaşayamayız. Allah bizi oraya bağlamış; yani beden ruha elbise olmuştur; ama nefis bitmiştir, nefis artık nurlanmış, iman etmiş, mutmain olmuş, rabbinden razı, rabbi de ondan razı olmuştur.
Zatın biri söylüyordu; “bu dünya tıpkı tımarhaneye benziyor, insanlar da delirmiş! Onları zincirle bağlamadıkça akıllanmazlar!”
Bu zincir hangi zincirdir?
Aşk zinciri, muhabbet zinciridir. İnsanlar o zincirle bağlanınca akıllanırlar, akılları başlarına gelir yoksa deli gibi amaçsız dolaşır, sadece dünyalık için koşuştururlar.
Eğer hep beraber bu sohbetlerde rabbimizi tanımak için bir araya geldiysek, bizi birbirimize bağlayan bir zincir vardır. Bu zincir muhabbet zinciridir ve Allah bu zincirle bizi birbirimize bağlamıştır. Bu zincirden, muhabbetten, imandan dolayı da artık aklımız başımıza gelmiştir. Gerçi arada bir zinciri koparmaya çalıştığımız zamanlar vardır; ama aklımız başımızdadır. Biliyoruz ki onsuz olmaz, Allah ile bağımızı koparırsak kaybederiz. Bu zincire sımsıkı sarılıp rabbimize gitmemiz gerekir. Bunu bize öğrettiği için rabbimize hamd ediyor, şükrediyoruz.
Bazen arkadaşlar “huzura çıkmış mıyız çıkmamış mıyız” ya da “huzura çıkmaya yakın mıyız, değil miyiz” diye sorarlar. Arkadaşların, sorularının cevabını buradan alması gerekir. Tabir-i caizse nasıl ki âşık, maşukunun yanındayken “canım sıkıldı” diyemiyorsa, onlar da böyle bir gönül hâline sahipse, rablerinin huzurundayken “canım sıkıldı” demiyor, gönülleri başka şeylerle meşgul olmuyorsa inşallah huzura çıkmışlardır.
Biri maşukunun yanındayken “canım sıkıldı” diyorsa aşık değildir. Maşukunun dışında bir şey istiyorsa yine âşık değildir. Sen maşukunu bulmuşsan, artık bunun dışında ne isteyebilirsin! Hiç maşukunun sana yapacağı muameleye itiraz edebilir misin! Maşukun sana “üstün kirlenmiş, dur biraz temizleyeyim” dese ve seni silkelese canım acıdı diye ona kızabilir misin, itiraz eder misin? -Hayır. İşte, bütün bunlardan rabbimizin huzurunda durmayı anlamamız gerekir.
İnsanın imanı imtihana tabi tutulunca ortaya çıkar. Mesela; baktığımızda birine ufacık bir imtihan gelir ve onda iman diye bir şey kalmaz. Ne iman, ne Müslümanlık, ne kardeşlik, ne muhabbet, ne dervişlik kalır. Hiçbir şeyi kalmaz, birden sıfırlanır, üstüne bütün küfrü ortaya çıkar. Hiç kimsenin hesabını yapmaz, nefsi canavar gibi öyle bir ortaya çıkar ki onda iman, teslimiyet, kardeşlik, muhabbet namına hiçbir şey kalmaz.
Herkesin bilmesi gerekir ki son nefeste akıl devreden çıkar, insan son nefeste maneviyatı neyse odur; yani insanın bütün nefsi olduğu gibi ortaya çıkar ve onun imansız gitmesine sebep olabilir. Böyle birinin zaten imanı yoktur. Biri nefsine iman ettirmemişse o iman ettirmemiş, nefsinin küfrünü, şirkini tercih etmiş, “ona dokunmayın, putuma dokunmayın” demiştir.
Vuslat yoluna girenler zaten nefsi terbiye etmek için riyazet yaparlar, erbain çıkarırlar. Kırk gün boyunca bir hücrede günde sadece bir hurma yer, bir yudum su içerler. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de ramazanın son on gününde itikâfa girer, bütün zamanını rabbine ayırırdı.
Allah itikâfla ilgili olarak ayet-i kerimede “itikâftayken hanımlarınızla beraber olmayın”425 buyurmuştur. Oruçluyken yemez, içmezsin; ama iftar olduğunda eşinle beraber olabilirsin. Fakat itikâftayken onu da yapma, buyurdu Allah. Bu özel bir durumdur.
Evet, inşallah huzurda durmayı öğrenmişiz. Huzurda durunca gönül hâlimizin nasıl olduğunu biraz izah etmeye çalıştım. Tabi ki her şeyi izah etmek mümkün değildir; ama arife tarif gerekmez. Arif bir işaretle bile her şeyi anlar. İnşallah biz de artık marifet sahibiyiz, marifetullaha sahibiz; yani artık rabbimizi isimlerinden tanıyor, onun ismine okumayı biliyor, kendimizi biliyor, tanıyoruz. Bununla beraber nasıl bakmamız, nasıl okumamız gerektiğini artık biliyor ve her şeyi rabbimizin ismiyle okuyoruz inşallah.
Huzurda nasıl durmamız gerekir, huzurda dururken nasıl bir hâlde oluruz, yolun başında nasıl bir hâlde oluruz, ilerledikçe nasıl bir hâlde oluruz, yolun sonuna varınca nasıl bir hâlde oluruz. Nasıl bir aşkı, muhabbeti kazanırız ki artık bizim için nimetle musibet bir olur, bunları öğrenmişiz inşallah. Çünkü yolun sonunda nimete de musibete de bakmayız, kendimizi görmeyiz, sadece rabbimizi görür, onu seyrederiz.
Evet, hep beraber rabbimizin huzurunda nasıl durmamız gerektiğini ve huzurda durunca hâlimizin nasıl olacağını anlamaya çalıştık.
Allah bizi rabbinin huzurunda duranlardan eylesin inşallah. Allah bizi her şeyi, varlığı, hayatı rabbinin ismi ile okuyanlardan eylesin. Allah bizi rabbinin celal tecellisini de cemal tecellisini de bir görenlerden eylesin. Allah bizi rabbinin kendisine olan muamelesine, “seni seviyorum” demesine “ben de seni seviyorum ya rabbi” deyip cevap verenlerden eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
