close

13.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber rabbimizin ismi ile kendimizi, varlığı, hayatı, olayları nasıl okumamız gerektiğini öğrenmeye, anlamaya çalışıyorduk.

Rabbimizin ismi ile okumak; Allah’ın “oku” dediği gibi okumak “anla, kavra” dediği gibi anlamak, kavramak ve “iman et” dediği gibi iman etmektir. Biz de Allah’ın buyurduğu, istediği gibi okuyor, anlıyor, kavramaya, iman etmeye çalışıyoruz inşallah.

Geçen sohbetimizde manevi yolculuğu ve manevi hâllerimizi rabbimizin ismiyle nasıl okumamız gerektiğini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde de manevi yolculuğu anlamaya devam edeceğiz inşallah.

Eğer biz yolculuğu anlamazsak, yolu yürürken nerde olduğumuzu, ne yapmamız gerektiğini, neyin doğru, neyin yanlış olduğunu bilemeyiz. Bu yüzden her şeyi en ince ayrıntısına kadar, mutlaka herkesin anlayacağı şekilde anlatmaya çalışıyoruz ki, hiç kimse “ben anlamadım” demesin. Anlamayan biri anlamak istemediği için anlamamıştır. Bir tercihi olmadığı, içi, gönlü yanmadığı için anlamamış, anlamaya çalışmamıştır; yani anlamayı kendisi için gerekli görmemiştir.

Evet, geçen sohbetimizde söylemiştim; vuslat yolculuğunda yolu yürürken rabbimiz bizi huzura kabul eder. Bir kere huzura kabul ettiğinde de devamı gelir. Yoksa iş bitmiş değildir, aksine rabbimizin bizi huzura kabul etmesi işin daha başıdır. Devamı, artık Allah’ın cemalini müşahededir, Allah’ın öğretmek, göstermek istediğini kuluna göstermesi, anlatmak istediğini anlatması ve kulun bilmediklerini, bilemeyeceklerini, görmediklerini, hayal bile edemediklerini ona göstermesidir. Bu arada tabi ki kulun soruları bitmiştir; çünkü gönlünden bir şey geçirirse Allah ona hemen gösterir.

Herkesin yürüdüğü yol farklı farklıdır; ama yolun bir de genel hâli vardır. Genel hâli yolu yürürken herkeste Allah’ın isimlerinin tecelli etmesidir.

Nasıl?

Yolu yürürken her bir kulda önde olan, Allah’ın bazı isimleri vardır. Bu isimler ya Allah’ın Evvel ismi, ya Ahir ismi, ya Zâhir ismi, ya Bâtın ismi ya da El Alîm ismidir. Mesela; bir kulda Allah’ın Evvel ismi öndeyse o kul evveli merak eder ve “acaba evvelde ne vardı” der, gönlü evvelle alakalı şeylerle meşgul olur, bu da onun elindeki bir şey değildir, dolayısıyla onun müşahedesi de buna göredir; çünkü kulun müşahedesi onun baktığı yere göre olur.

Bir kulda Allah’ın Ahir ismi öndeyse bu sefer “acaba yarın ne olacak, kıyamette, ahirette neler olacak” deyip sonrayı merak eder. Zâhir ismi öndeyse o kul zahiri şeyleri merak eder ve kendisine zahiri şeyler açılır. Bir kul da işin iç yüzünü, batınını merak ediyorsa bu durumda kendisinde Bâtın ismi tecelli etmiştir ve batını merak eder. Bu onun elindeki bir şey değildir, gönül hâli öyle olduğu için iradesiz bir şekilde batını merak eder.

Bir de eğer Allah diler, hepsini birden kuluna öğretmek isterse o zaman kulda El Alîm ismi tecelli eder. El Alîm ismi evveli, ahiri, zahiri, batını hepsini birden kapsar. Bu özel bir durumdur; ama genel olarak kulda bu dört isimden bir tanesi tecelli eder.

Bu yüzden herkesin durumu farklıdır, kıyas kabul etmez. Herkes Allah katında özeldir, özel olduğu için de Allah muameleyi herkese özel yapar. Misal; bir kula açtığı perdeyi başkasına açmaz, yaptığı tecelliyi başkasına yapmaz. Aynı şekilde bir kula perdeyi açtığında önceden ona gösterdiği bir şeyi bir daha göstermez. Her perdeyi açtığında farklı bir tecelli ile tecelli eder ve kula kendini tanıtır, onu tanıtır, bununla beraber neyi tanıtmayı dilerse onu tanıtır; yani tecelli mutlaka her seferinde farklıdır, kendini tekrar etmez.

Allah’ın isimleri sonsuz ve sınırsızdır, dolayısıyla tecellileri de sonsuz ve sınırsızdır. Hâl böyleyken hiç kimse kendini bir başkasıyla kıyaslayıp “şu şöyle bir şey yaşadı, benim de bunu yaşamam lazım. Falanca şunu gördü, benim de görmem lazım” dememelidir.

Herkes kendi hakikatine erer; ama huzura layık olabilmesi için herkesin önce yolculuğu kendinden kendine yapması; yani nefsinden kurtulup “Allah” demesi, nefsinin arzularından, isteklerinden, kibrinden, gururundan, riyasından vazgeçip rabbini tercih etmesi gerekir. Nefsinin hâllerinden vazgeçip Allah ile, Allah’ın zikri ile mutmain olunca, “benim rabbim var” der. Artık ondan daha zengin kimse yoktur. Böyle biri hiçbir şey için korkmaz, endişe etmez, mahzun olmaz; çünkü o artık Allah’ın velisidir.

Allah velileriyle, dostlarıyla ilgili olarak ayet-i kerimede “onlar için hiçbir korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar”317 buyurur. Veli herhangi bir şeyden korkmaz, mahzun da olmaz; çünkü rabbi ile, Allah’ın zikri ile, Allah’a kul olmakla, Allah’ın kendisine rab olmasıyla mutmain olmuştur. Artık her şeyden emindir ve her şeyde rabbinin kudretine, işine şahiddir, şehadet eder. Böyle birine bütün dünyayı versen, sonra alsan; yani bütün dünya onun olsa da dünyayı kaybetse de onun için birdir; çünkü o her şeyin bir sebep, bir vesile olduğunu bilir. Bu yüzden sebepleri, vesileleri sadece Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi kullanır ve onlara asla bağlanmaz.

Bir bedevi, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yanına gelir ve “ya Resulullah! Seni tanımak istiyorum. Birkaç kelime ile (öz itibari ile) kendini bana anlat” der. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ona “sermayem marifetullah, kazancım muhabbetullah, dinimin aslı da akıldır”318 buyurur. Aklı olmayanın, aklını kullanmayanın dini olmaz. Bu yüzden insanın, aklını sonuna kadar kullanıp rabbini anlamaya çalışması ve rabbinin ismiyle okuması gerekir.

Marifetullah; Allah’ı tanımak demektir. Kul önce Allah’ı tanır sonra tanıdıkça sermayesi artar, Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi yaptıkça da muhabbetullahı kazanır. Zaten bu âleme aklımızı kullanıp rabbimizi tanımaya dolayısıyla muhabbeti, imanı kazanmaya gelmişiz. İnsan öz olarak budur.

Aşkı, muhabbeti, marifeti öncelikle peygamberler üzerinden anlamamız, Allah’a âşıklığı onlardan öğrenmemiz gerekir.

Her bir peygambere baktığımızda yaşadıkları hayata, imtihanlara göre âşıklığın nasıl olması gerektiğini her biri üzerinden görür, buna şahid oluruz. Her biri imtihanlara tâbi tutulduğunda imanlarının, aşklarının gereğini ortaya koymuş, kendilerini kurban etmiş ve Allah’a kurban olmuşlardır. İstisnasız hiçbiri rablerine itiraz etmemiş, “ben yapamam, edemem, beceremem” dememişlerdir. Küfürde, şirkte olanları imana davete başladıklarında her biri tek başınadır ve “ben tek başıma ne yapabilirim” dememiş, aksine “rabbim bana davet etmemi emretmiş, işi o yapıyor, hidâyeti o veriyor. Bana düşen; sadece Allah’ın emrettiği gibi davet etmek, tebliğ etmek, anlatmak, Allah’ın ayetlerini beyan etmek, rabbime şahid olup kendi üzerimden de kulluğa şehadet ettirmektir” demiş ve gerekeni yapmışlardır.

Bütün peygamberler örnektir; yani şahiddir. Hepsi uyarıcıdır, müjdecidir, nur saçan kandildir, önderdir, imamdır, hidâyetçidir ve istisnasız hepsi velidir, Allah’a yakındır, mukarrebundur. İmtihanlara tabi tutulurken Allah nasıl sevmiş, nasıl emretmişse öyle durmuş, öyle yapmışlardır. Elbette ki bir beşer olarak sevinip üzülebilirler; ama Allah’tan başka bir tarafa asla dönmezler. Allah her neyi emretmiş, kendilerini nasıl bir imtihana tabi tutmuşsa o imtihanın kendileri için mutlak hayır olduğunu bilmiş, iman etmişler ve bundan emindirler. Örnek vermek gerekirse; Hz. İbrahim (a.s.) ateşe atılırken hasbunâllâhu ve ni’mel vekîl: “Allah bana vekildir, o ne güzel vekildir” demiştir; çünkü bu hükmü Allah vermiştir. Eğer Allah böyle olmasını dilemeseydi, Hz. İbrahim (a.s.)’ı imtihana tabi tutmasaydı Hz. İbrahim (a.s.)’ı ateşe atmak Nemrud’un haddine mi düşmüştü! İşte, Hz. İbrahim (a.s.) o sırada bile kendini değil rabbinin hükmünü düşünmüştür.

Hz. İbrahim (a.s.)’a baktığımızda sadece ateşe atılmakla değil başka bir sürü imtihanla karşılaşmış, mesela bir de evladını, Hz. İsmail (a.s.)’ın canını kurban etmekle imtihana tabi tutulmuştur.

Hz. Eyüp (a.s.) da hem malıyla hem de evlatlarıyla, ailesiyle imtihana tabi tutulmuştur. Hz. Eyüp (a.s.) evlatlarını, malını, sağlığını kaybetmiş; ama bir sefer bile “bu başıma neden, niçin geldi” dememiştir.

Hz. Musa (a.s.) da, Hz. İsa (a.s.) da, her bir peygamber de böyledir. Kavimleri kendilerine nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun oraya dönüp bakmamış, sadece kendi kulluklarını yapmış, Allah’ın kendilerine verdiği emri, vazifelerini; yani peygamberliklerinin gereğini yerine getirmişlerdir. Zaten Resulullah (s.a.v.) Efendimiz peygamberlerin yaşadığı hâllerin hepsini birden yaşamıştır. Bir mü’min olarak hepimiz az çok onun yaşadıklarını biliyoruz.

Evet, bize düşen; Allah’ın emrettiği gibi peygamberleri kendimize örnek almaktır. Bizim örneğimiz başkaları değil peygamberlerdir, peygamberlerle beraber olanlardır, sahabelerdir ve onlara güzellikle tabi olanlardır. Allah ayet-i kerimede “Allah, yolunda hicret edenlerden (muhacirlerden), hicret eden muhacirleri karşılayıp onlara yardım edenlerden (ensar olanlardan) bir de güzellikle onlara tâbi olanlardan (onlar gibi yapanlardan kıyamete kadar) razı olmuştur”319 buyurur. Allah hepsine cenneti va’d etmiş ve onlardan razı olmuştur.

Böyle yapabilmek için dağ gibi bir imana ihtiyaç vardır. Bu yüzden her bir kula düşen; imanını arttırmak; yani Allah’ın sevgisini kazanmak için onun sevdiği işleri, amelleri, hâlleri arttırmak, çoğaltmak, bunun için çaba, gayret sarf etmektir.

Bir de bütün peygamberlerin ayrıca özel olarak miraçları vardır. Tabi, hiçbirinin miracı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in miracına benzemez; ama hepsi mutlaka rabbinin cemalini müşahede etmiştir, hepsinin kendine ait özel miracı vardır. Bütün Mürşid-i kâmiller ve özel manadaki velilere de bu nimet vardır.

Bir özel bir de genel velayet vardır. Genel manadaki velayet; iman eden herkesin Allah’ın dostu, velisi olmasıdır. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede “Allah mü’minlerin velisidir”320 buyurmuştur. Mü’min; Allah’ı her şeyden, canından da çok sevendir. Bir kulun gönlü bu hâle gelmişse o kul genel manadaki veli olmuş, mü’min olmuştur.

Özel manadaki velayet ise bundan sonra yolculuk yaparak çabayla, gayretle, rabbini tercih etmekle, nefsine taviz vermemekle, nefsini rabbine kurban etmekle, nurlandırmakla, nefsine iman ettirmekle, Allah ile, Allah’ın zikriyle mutmain olmakla ve Allah’tan razı olmakla mümkündür.

Yoksa biri imtihanlar karşısında itiraz ediyor, feryat ediyor, Allah’ın takdirini, hükmünü, taksimatını beğenmiyor “benim de bir fikrim var, Allah’ın şöyle yapması, şuna şöyle muamele etmesi, şuna şunu vermesi lazımdı, falancaya şunu vererek yanlış yapmış, ona bunu vermemesi gerekirdi” diyorsa veli olmak orda dursun, o kişinin nefsi ilahlık taslıyordur.

İnsanın böyle bir hâlden kurtulması ve nefsinin Allah’ın huzurunda yok olması “ya rabbi! Sen ne emrediyorsan ben onu yaparım” deyip nefsine Allah’ın aşkıyla fena buldurması gerekir. Bundan sonra ise beka gelir.

Beka gelmeden önce nefis yok olduğu, Allah’ın aşkıyla fena bulduğu, tertemiz bir ayna gibi olduğu için yok olmakla beraber bir anda da çok olur.

Nasıl?

Elbette ki her şeyin bir başlangıç noktası vardır. Derviş önce mürşidini sever ve manevi olarak onunla var olur; yani kendinde mürşidini bulur, dolayısıyla Allah’ın aşkını mürşidinin üzerinden kendi gönlünde tadar, sonra ise bu aşkı bütün kardeşlerinin üzerinden tadar ve sanki hepsi ile birmiş gibi kardeşlerini sever, onlara rahmet eder, ikram eder ve her birinin kazanmasını ister. Böylelikle kendi isteği, düşüncesi manevi olarak yok olmuş; ama mürşidi ve kardeşleriyle bir olduğu için de aslında çok olmuştur.

Derviş, kardeşleriyle olan bu manevi hâli iradesiz olarak yaşar, yaşadıkça sonra bir de bakar ki artık sadece derviş kardeşlerini değil bütün ümmeti, mü’minleri, her şeyi seviyor; çünkü Allah’ın sevgisi onun gönlüne tecelli ettikçe gönlü genişlemiştir. Artık o derviş, sevdiğini mutlaka Allah için sever; yani sevgisi artık nefsinden dolayı değildir. Allah kimi, neyi seviyorsa sadece onu sever. Her birimizin de manevi olarak bu hâli yaşaması ve nefsimizin Allah’ın huzurunda yok olması gerekir. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ya rabbi! Bana sevgini, muhabbetini ver. Bana muhabbetini kazandıracak işlerin muhabbetini ver ve beni o işlere muvaffak kıl. Bana kendi sevgini, seni sevenlerin sevgisini ve sevdiklerinin sevgisini ver”321 buyurmuş ve bize nasıl dua etmemiz gerektiğini öğretmiştir.

Kul bu hâlde olunca artık bir kişi değildir. Gönlünde kaç kişinin sevgisi varsa hepsi ile beraberdir ve hepsinin kazanması onun kazanmasıdır. Bir de eğer birinin kazanmasını istiyorsa gönlü onun için duadadır. Zahiri olarak da elinden bir şey geliyorsa onu yapar, böylece o kazanan kulla beraber, onun kazandığını da kazanmış olur. Bu da onun gönlündeki imanından dolayıdır.

Tersi için de aynı şey geçerlidir. Birinde kin, nefret, haset varsa, insanın kaybetmesini istiyorsa kaybetmesini istediği kişi kaybedince o da onunla beraber kaybeder ve bundan haberi bile olmaz. Bu da onun gönlündeki küfründen, şirkinden dolayıdır.

Eğer Allah, kulunu seviyor ve kulunun kazanmasını istiyorsa, biz de Allah’ın kullarını sever ve onların kazanması için elimizden geleni yaparsak Allah’ın kulu üzerindeki muradı bizim üzerimizde de gerçekleşmiş olur ve böylece biz de kazanırız. Şayet Allah, kulunun kaybetmesini istemediği hâlde biz kulun kaybetmesi için elimizden geleni yaparsak o zaman da Allah’a ters düşmüş olur, dolayısıyla kaybetmesini istediğimiz kişi kaybettiğinde biz de onunla beraber kaybederiz.

Hepimiz yolcuyuz, yoldayız, rabbimize gidiyoruz. İnşallah iş o kıvama gelmiştir. Huzura çıkanlar zaten kendini bilir. Geçen sohbetimizde huzura çıkanlar için söylemiştim “rabbim beni huzura aldı” diyenlerin bu hâllerinden hemen kendilerine gelip muhabbet hâlinde, hamd ve şükür hâlinde olmaları gerekir.

Bununla beraber isteseler de istemeseler de bu hâlleri dışarıdan belli olur. Diğer kardeşlerimizin de huzura çıkanlarla beraber sevinmesi gerekir. Sevinince bu sevinçleri duaları olur ve Allah huzura çıkmayı onlara da ikram eder.

Herkes beşerdir, mutlaka eksiği, yanlışı, kusuru vardır; ama mesele eksik yapma, yanlış yapma meselesi değildir. Mesele; nefsimizden vazgeçmek, “ben, bence, bana göre” demekten kurtulup “Allah” diyebilmektir.

Biz de hep beraber “ben sana teslim oldum ya rabbi! Ben seninle diri olmak istiyorum. Seni dinlemek ve senin emrettiğin, sevdiğin gibi olmak istiyorum. Nefsimin sesini, şeytanın sesini duymak istemiyor, onları ciddiye almıyorum. Ben nefsimin istediği gibi değil, senin istediğin gibi bir kul olmak istiyorum. Bunun için de her şeyden vazgeçtim” diyoruz.

Yolu yürürken önümüze her ne gelirse gelsin mutlaka ondan vazgeçmemiz gerekir. Sadece zahiri şeyler değil bazen manevi şeyler de önümüze gelebilir; yani manevi olarak “Allah bana şunu ikram etsin, şu kerameti ikram versin” diyebiliriz; fakat bu da bizim için bir perdedir. Biz ondan da vazgeçip “sen bana kulum de yeter ya rabbi! Ben başka hiçbir şey istemiyorum” demeliyiz. Yoksa “ben şunu istiyorum, bunu istiyorum” demememiz, Hz. Ali (r.a.) Efendimiz’in “bana şeref olarak senin bana rab oluşun yeter. Bana nimet olarak sana âbd oluşum yeter. Sen benim tam istediğim gibisin beni de sevdiğin, istediğin gibi yap ya rabbi” buyurduğu gibi bizim de “sen benim için neyi istiyorsan, benim de istediğim duam odur ya rabbi” dememiz lazım.

Böyle diyelim ki arada bir şey kalmasın, bir şey bize engel olmasın. Rabbimiz bizi bir kere huzura aldı mı, kabul etti mi ebediyen kabul eder. Elbette ki hatamız da, kusurumuz da, eksiğimiz de olur, düşebiliriz de; ama düşünce düştüğümüz yerden kalkmasını da biliriz; çünkü Allah bize bir kere ikram etmiştir, bu sebeple de hiçbir zaman velayetten aşağı düşmeyiz.

Yapmamız gereken şey; imanımızla, Allah’a teslimiyetimizle, rabbimizi ciddiye alışımızla beraber her şeyden vazgeçip “sana geliyorum ya rabbi!” dememizdir. Zaten ramazan ayı rahmet ayıdır, mağfiret ayıdır. İnşallah rabbimiz bizi mağfiret eder, bizi rahmetinin içine alır ve bize ikram eder, ihsan eder.

Şimdiye kadar sayısını Allah’ın bildiği kadar veli gelmiş, geçmiştir. Zaten insanın yaratılış gayesi, Allah’ın kulu üzerindeki muradı da budur. Kul olduğumuzu bilmek, Allah’ın emrettiği, razı olduğu gibi yapmaya ve öyle olmaya çalışmaktır. Unutmamamız lazım ki bu iş akıl işi değildir; gönül işidir, iman işidir, Allah’a teslimiyet işidir, Allah yolunda kul olma, fedakârlık yapma, rabbine tevekkül edip güvenme işidir.

Herkes “nefsimde itiraz var mı, isyan var mı, feryat var mı, nefsim Allah’ı hesaba çekiyor mu, Allah’a itiraz ediyor mu, Allah hakkında su-i zanda bulunuyor mu! Allah bana hak ettiğimi vermedi, diyor mu!” Ya da “nefsim Allah’ın takdirini, taksimatını beğenmezlik yapıyor mu” diye kendi nefsine bakmalı ve bunların hepsinden kurtulmalıdır. Aynı şekilde bir tek kendine bakmalı ve “ben Allah’a kul oluyor muyum olmuyor muyum, iman etmiş miyim etmemiş miyim, Allah’a teslim olmuş muyum olmamış mıyım” diye kendini hesaba çekmelidir.

Allah her bir peygamberini anlatırken “(o) mü’min kullarımızdandı. Bütünüyle Allah’a teslim olmuş kullarımızdandı”322 buyurur. Mü’min ve Allah’a bütünüyle teslim olmuş kullar…

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i Mirac’a alırken de “bir gece kulunu Mescid-i Haram’dan, Mescid-i Aksa’ya yürüten odur. O subhândır”323 buyurmuştur. Dikkat edilirse Allah bu ayette “peygamberini” demedi “kulunu” buyurdu. Demek ki Allah, kul olmayı, kulluğu kabul edenleri huzuruna alıyormuş.

Herkes kendine göre anladığı, bildiği, kendisi için hayırlı gördüğü kadarıyla düşüncelere, fikirlere, arzulara, isteklere, eğer iman etmişse dualara sahiptir. Yüz sene sonra şu anda yeryüzündeki insanlardan hiçbiri olmayacak, tabi ki istisnalar kaideyi bozmaz, hepimiz öbür tarafta olacağız ve yerimize başkaları gelmiş olacak. Bu hep böyle devam etmiştir. Hâl böyleyken baktığımızda hayatı yaşarken biri “şu benimdir” der, öteki “bu benimdir” der, diğeri “benim şunu kazanmam lazım” der. Şimdiye kadar gelenler öbür tarafa götürebilecekleri zahiri bir şey kazandı mı, “bu benimdir” dedikleri hiç kimseye ait oldu mu? -Hayır, zahiri olarak kazandıkları kendilerine sadece imtihan oldu.

Bu yüzden kimseye ait bir şey yoktur; çünkü hiç kimse beraberinde bir şey götürmez. Dünyaya gelir, onlarla imtihana tâbi tutulur sonra rabbine gider; ama insan hayatı yaşarken bunu anlamaz. Tabir-i caizse kendi kendini kandırır ve kendinden öncekilerin hâlinden ibret almaz, geriye dönüp bakmaz!

Evet, şimdiye kadar gelenler, geldiler imtihana tabi tutuldular. Kendi zamanlarında dünya için, dünyalıklar için, mevkiler, makamlar için birbirlerini öldürdüler. Şu anda da “bu benimdir, şu benim olacak” diye birbirlerini öldürenler vardır; ama o “benimdir” dedikleri hiç kimseye ait olmuyor! İşte bu, Allah’a karşı, ahirete karşı, ölüme karşı kör olmaktır, öbür tarafa gidenleri gördüğü hâlde aklını kullanmamaktır. Mesela; bazen görüyoruz, duyuyoruz, babaları vefat etmiş, cenazeleri yeni kalkmış insanlar miras kavgası yapıyorlar. Oysaki babanız daha yeni gitti, hiç ders almadınız mı! Şimdiye kadar babanız kazandıkları için “bu benimdir” diyor, onları hiç kimseye, hatta size bile vermiyordu. Bakın, babanız onları bırakıp gitti! Şimdi hepsi size kalmış, sizin de bunlar için sanki ebediyen sizin olacakmış gibi kavga etmeniz, birbirinizi kırmanız nasıl bir akıldır, bu nasıl iman sahibi olmaktır!

Dünyanın kimseye ait olmadığıyla ilgili Hz. Ali (r.a.) Efendimiz’den bir örnek vereyim.

Bir gün Hz. Ali (r.a.) Efendimiz bir kabristana gider, mezardakilerle konuşur. Aslında bunu yapmasındaki sebep; etrafındakilere nasihat edip bir şeyler öğretmektir. Mezardakilere der ki: “Gittiğinizden beri bu dünyada neler olduğundan haberiniz var mı? Size haber vereyim. Hani o oturduğunuz, vazgeçemediğiniz evleriniz var ya şimdi orada başkaları oturuyor. Harcamaya kıyamadığınız mallarınız var ya şimdi onları başkaları harcıyor, saçıp savuruyor. Hatta size başka bir haber daha vereyim. Kendisi için ahiretinizi feda ettiğiniz eşleriniz var ya onlar da başkalarıyla evlidir. Buradaki haberler böyledir, şimdi siz orada ne var ne yok, bize haber verin. Biliyorum, konuşsanız, haber verseniz; ‘pişmanız, ibadetsiz geçen her anımız için pişmanız, kulluk yapamadığımız, dünya hayatını ebediymiş gibi gördüğümüz için pişmanız. Allah bize biraz süre verse de dünyaya gelsek, kulluğumuzu yapsak, iman etsek, salih amel işlesek, ibadet etsek, secde etsek’ diyeceksiniz; ama geçti artık geçti.”

Evet, gelenler nasıl gittiyse biz de öyle gideceğiz. Mesele; mecburi dönüşten önce, kendi irademizle, severek, isteyerek rabbimize dönmemiz, rabbimize yürümemiz, sırat-el mustakimde yürüyüp rabbimize varmamız, Allah’ın huzuruna layık hâle gelmemizdir. Nefsimizden, benliğimizden, nefsimizin küfründen, şirkinden, riyasından, hasedinden kurtulup nefsimizi Allah ile mutmain etmemiz, Allah’tan razı etmemizdir.

Kul, aklını birazcık kullansa hemen hayatı nasıl okuması gerektiğini anlar. Yaratanın, yarattığı kullarına yaptığı ve yapacağı her muamelesinin kullarına olan sevgisinden, rahmetinden, üzerindeki muradının gerçekleşmesi için mutlak hayır, mutlak rahmet olduğunun farkına varır. Bir kul için bundan daha büyük bir nimet olabilir mi! Hâl böyleyken nasıl isyan ediyor, itiraz ediyor, feryat ediyor, onun işini beğenmiyor, bir de haddini aşıp “bunu böyle değil, şöyle yapman lazımdı” hatta yetmez “şunlara şöyle muamele etmen, şunları yere batırman, şunlara gazap etmen, şunları da cennete göndermen lazımdı” diyorsun!

Böyle olanlar kulluklarını unutan ve ilahlık taslayanlardır. Kul olmayı beceremedikleri için ilah olmaya çalışırlar; ama aslında onlar da hiçbir güçlerinin olmadığını bilirler, yine de başlarını kuma gömüp “görmedim, anlamadım, onun için böyle konuşuyorum” derler. Hâlbuki Allah seni görüyor, biliyor. Önceni de sonranı da biliyor.

Allah ayet-i kerimede “ey nefsini (kendini, hayatını) israf eden kullarım. Allah’ın rahmetinden umudunuzu kesmeyin! Allah bütün günahları affeder (mağfiret eder)”324 buyurmuştur. O zaman rabbine dön. Şimdiye kadar yanlış yaptın artık yanlış yapma, artık kendine gel. Şimdiye kadar kendini, nefsini, varlığını, hayatını harcadın, “bundan sonra kazanamam. Benden bir şey çıkmaz” deme. Allah’tan, Allah’ın rahmetinden umudunu kesme. Allah’ın rahmeti senin kendine yaptığın zulümden, Allah’ın mağfireti de işlediğin günahlardan büyüktür. Nasıl kıyas yapıyorsun! Böyle bir kıyas olabilir mi! Yani şimdi sonsuz bir deryaya bir avuç çamur atsan hiç derya kirlenir mi! Rabbine karşı edepli olman ve “Allah beni affetmez, Allah beni mağfiret etmez, Allah bana ikram etmez” deyip Allah adına bu şekilde hüküm vermemen lazım.

Allah sana “sen cenneti kazanırsın, Hz. İnsan olursun, bu özelliği ben sana vermişim. Ben sana melekleri secde ettirmişim. Silkelenip temizlenince bir daha meleklerin secde ettiği varlık olursun” buyurmuştur. Yalnız kulluk hiç kimse için hiçbir zaman bitmez. Bir kul huzura varınca “rabbim beni huzura kabul etti. Demek ki kul olmaya çalışıyorum. Demek ki Allah için nefsimin küfründen, şirkinden, Allah’a itiraz etmekten, Allah’tan razı olmamaktan vazgeçiyorum ve ondan razı oluyorum. Demek ben rabbimi seviyorum ve istiyorum” deyip buna hamd etmesi, şükretmesi gerekir; fakat böyle bir kul da arada bir düşebilir. Sonuçta melek olmamıştır, hata da işler, yanlış da yapar, düşer kalkar; ama artık istese de rabbinden başka tarafa dönemez; çünkü bir kere hakikati görmüş, şahid olmuş, acziyetini ve Allah’ın huzurunda nasıl bir hâl alacağını bütün şiddetiyle tatmış, yaşamıştır. Bu yüzden rabbinden haşyet duyar.

Mesela; Hz. Ömer (r.a.) deve üzerindeyken sahabeden birine bir hüküm verir; ama sahabe, Hz. Ömer (r.a.)’ın verdiği hükme itiraz eder ve ona lafın gelişi “Ya Ömer! Allah’tan kork” der, Hz. Ömer (r.a.) de bayılıp deveden düşer. Niye? -Çünkü biri ona “Allah’tan kork” demiş. Biraz kendine gelince “Ömer de kim oluyor ki Allah’tan korkmasın” der.

Acaba adam ona “Allah’tan kork” deyince Hz. Ömer (r.a.)’ın aklına, gönlüne ne geldi! Acaba neyi, hangi manevi hâlini, Allah’ın kendisine yaptığı hangi muameleyi hatırladı da düşüp bayıldı! Daha önce yaşadığı bir şey olması lazım ki o ana gitmiş ve bayılıp düşmüş olsun. Yoksa öyle lafla kimse deveden düşüp bayılmaz. Bin kere söyleyin bakayım kaç kişi bayılacak! Ya da şimdiye kadar bayılan oldu mu! İşte, huzura çıkmış birinin hâli böyledir.

Evet inşallah hep beraber kazanacağız. Kazanacağız derken bize ait olmayan bir şeyi kazanmıyoruz o kazandığımız zaten bize aittir. Biz kendimize ait olanı alıyor ve olmamız gerektiği gibi oluyoruz. Aslında normal insan olmuş oluyoruz. Yoksa kulluk olağanüstü bir şey değildir. Allah’a kul olmak olağan bir durumdur, normal bir durumdur, olması gereken bir durumdur. Tam tersine kul olmamak, Allah’tan kaçmak, küfre, şirke düşmek, nefse, şeytana tapmak olağandışı bir durumdur.

Öyle olmuş ki artık biri Allah’ın hesabını biraz gözetip kulluk yapınca, ibadet edince sanki olağanüstü bir şey yapıyormuş gibi zannedilir. Oysaki olağanüstü bir şey yapmamıştır, aksine normal bir şey yapmaya çalışmıştır, kaldı ki onu da doğru dürüst beceremez.

Evet, kulluk yapmayanlar olağandışıdır; çünkü onlar kendilerini unutmuş, rablerini unutmuş, insanlığını unutmuşlardır. Aynı şekilde nerede olduklarını bilmezler, rablerine gideceklerinin hesabını yapmazlar; yani akıllı desen akıllı değillerdir, deli desen deli değillerdir. Yaşıyorlar desen yaşamıyorlar, ölüdürler desen ölü değillerdir. Hepsinin arasında böyle gidip gelirler. Kendilerini kaybetmiş, kaybolmuşlardır; çünkü kim olduğunu, nerede olduğunu bilmeyenler kaybolmuştur.

İnşallah biz hep beraber olmamız gerektiği gibi rabbimize kul olacak ve herkesi kul olmaya davet edeceğiz. Aynı zamanda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup insanlara ve tüm varlığa rahmet olacak, hidâyet olacak, nimet olup ikram olacak, cennet olacağız. Kendimiz hidâyette olduğumuz, rabbimize yürümeye çalıştığımız gibi başkalarına da yardım edeceğiz, birbirimize destek olacağız. Seveceğiz ve gönlümüzdeki muhabbeti ikram edeceğiz. Rabbimizin sevdiği, Allah ile mutmain olmuş kullardan olacağız.

Yâ eyyetuhân nefsul mutmainneh: “Ey (Allah’ın zikri, muhabbeti ve yakınlığıyla mutmain olup) itminana ermiş nefis!” İrciî ilâ rabbiki râdıyeten mardıyyeh: “Sen ondan razı, o da senden razı (ve onun tecellisine mazhar olarak) dön rabbine (ve sana nefhedilen ruh ol).” Sen rabbinle mutmain oldun ve rabbinden razı oldun ya rabbin de senden razı oldu. Fedhulî fî ibâd: “Gir, (salih) kullarımın arasına!” Sen artık bana kul oldun, dolayısıyla kulum, âbdim dediklerimin, velilerimin arasına gir. Vedhulî cenneh:325 “Gir, (marifetullah) cennetime.” Rabbini bilme, tanıma cennetime, vuslat cennetime, huzura çıkma cennetime. Allah’ın cemalini müşahede etmek cennetteki bütün nimetlerin üzerindedir. İşte, bu hitabı alan bir kul en büyük nimete kavuşmuştur.

Evet, hep beraber manevi yolculuğu ve manevi hâllerimizi rabbimizin ismiyle nasıl okumamız gerektiğini anlamaya çalıştık.

Allah bizi Allah ile, Allah’ın zikriyle, Allah’a kullukla, secde ile mutmain olan ve rabbinden razı olan, rabbinin de kendisinden razı olduğu “âbdim, kulum” dediği kullardan eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Yûnus /62 ↩
  2. Kındî İyâz, Eş Şafâ Bi Ta’rîfi Hakûkil- Mustafâ, 1/289 ↩
  3. Tevbe /100 ↩
  4. Bakara /257 ↩
  5. Tirmizi, Deavat, 73, Tefsirü’l Kur’an, 39 ↩
  6. Sâd /44, 48, En’âm /84, Meryem /55 ↩
  7. İsrâ /1 ↩
  8. Zümer /53 ↩
  9. Fecr /27-30 ↩