11.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber rabbimizin ismiyle kendimizi varlığı, hayatı, varlığı, okumaya çalışıyorduk.
Yaratan rabbinin ismiyle okumayanlar haddini aşar, tuğyana düşer, şeytana uyar, azgınlık yapar.
Ikra’ bismi rabbikellezî halak: “(Zatıyla ve sıfatlarıyla tecelli edip tüm mevcudatı) Yaratan rabbinin adıyla (kendini ve tüm mahlukatı) oku (anla, idrak et)!” Halakal insâne min alak: “(O) İnsanı alaktan (zahiren; bir kan pıhtısından, manen; alakasından ve sevgisinden) yarattı.” Ikra’ ve rabbukel ekrem: “Oku (anla, idrak et ki)! Senin rabbin ekremdir (zatında kerim olan ve kullarına kerim olmayı ikram edendir).” En büyük kerem sahibidir, kuluna, yarattığı insana ikram eden, onu kerim kılan, mükerrem kılandır. Ellezî alleme bil kalem:259 “O ki (kulluğu, insanın fıtratına kudret) kalemiyle (yazıp) öğretti (ve talim ettirdi).” İki türlü kâlem vardır, biri zahiri biri manevi kâlemdir. Mesela; birini dinlediğimizde onun söylediklerini hafızamıza yazarız ya da yazmasına müsaade ederiz. İşte bu, manevi kâlemdir, aynı şekilde Allah’ın gönüle vahyedip ona hakkı, hakikati bildirmesi de manevi kâlemle yazmasıdır.
Allah bir de zahiri olarak kâlemle yazmayı öğretmiştir. İnsan, mahlukat içinde Allah’ın kâlemle yazmayı öğrettiği tek varlıktır. Allemel insâne mâ lem ya’lem: “Allah, insana bilmediklerini talim etti (öğretti, onu eğitti).” Allah, insanı yaratırken insan hiçbir şey bilmiyordu.
Evet, Allah’ın ilmindeyken hiçbir şey bilmiyorduk. Peki, Allah bize neyi öğretmiş, talim etmiştir? Bunun cevabını da Allah beyan ediyor. Ve alleme âdemel esmâe kullehâ:260 “Ve (Allah) Âdem’e (her biri bir Âdem olan insana) bütün isimleri öğretti.” İsimlerini talim ettirdi; yani Allah, Âdem’e (insana) hem tecelli edip öğretti hem de isimlerin onun üzerinde nasıl tecelli edeceğini ona bildirdi.
Kellâ: “Hayır!” İş sizin anladığınız gibi değil! İnnel insâne le yatgâ: “Muhakkak ki insan tuğyana düştü.” İnsan haddini aştı ve azdı. En raâhustagnâ:261 “Kendini müstağni gördüğü için.” Kendini kendine yeterli gördüğü, Allah’a karşı ihtiyaçsız gördüğü, “ben yaparım, ben ederim, ben öğrenirim, ben kazanırım, ben biliyorum, ben akıllıyım” dediği için azdı. “Rabbim bana öğretir” demedi ya da “rabbim bana verir, ikram eder, beni korur, rahmet eder” demedi. Böyle biri rabbini unutmuştur, rabbini unuttuğu için de kendini kendine yeterli görmüştür. Böylelikle de “ben, bence, bana göre” deyip haddini aşmış, azgınlık yapmış, tuğyana, şeytanın iğvasına ve şeytanın verdiği vesvesenin peşine düşmüştür.
İnne ilâ rabbiker ruc’â:262 “Kesinlikle dönüş, rabbinedir (onun huzurunda bu azgınlığının hesabını verecektir).” Yani rabbinize döneceksiniz ve rabbiniz size verdiği bu nimetin, yaptığı ikramın, size öğretmesinin, talim ettirmesinin hesabını size bir bir soracak. Dönüşünüz onadır, onun huzuruna çıkacaksınız. Zaten hiç kimse başka bir yere gidemez! Bu yüzden “hesabınızı doğru yapın” buyuruyor Allah.
Rabbimizin adına okumayınca tuğyana düşeriz, dolayısıyla rabbimizin adına her okumayışımızda, onun her hikmetini, muradını anlamayışımızda, onu her unutuşumuzda, kendimize göre her hesap yaparız ve böylelikle tuğyana düşer, haddimizi aşar, kaybederiz; çünkü bu, yaratan rabbimizi yok saymaktır.
Bilmemiz lazım ki onsuz hiçbir anımız yoktur. Her an onun huzurundayız, her an Allah bize nazar eder. Bunu unutunca kendimizi Allah’tan bağımsız bir varlık olarak kabul etmiş ve kendi kendimizi kendimize yeterli görmüş, kendimizi rabbimizden müstağni, bağımsız görmüş oluruz. Oysa ki bütün varlığımızda tecelli eden odur. O bizi yaratmıştır. O bizi varlıkta tutar, her şeyi o takdir eder, her konuda o hüküm verir, bizi imtihanlara tabi tutar. Bizim rabbimiz odur; o bizi eğitir, büyütür, yetiştirir, kulluğa; olmamız gereken yere bizi davet edip her türlü vesileyle o bizi kendine çeker.
Allah hadis-i kutside “her şeyi insan için, insanı da kendim için yarattım”263 buyurmuştur. Hâl böyleyken Allah’ın kendisi için yarattığı kul olan insan kendisi için yaratılan birkaç şeye kapılır ve sahibini unutur. Allah “insanı kendim için yarattım” buyuruyor. Evet biz Allah içiniz; ama biz onun için olunca o da bizim için olmuş olur. Allah ayet-i kerimede “rabbin sana verecek ve seni razı edecek”264 buyurmuştur. Bütün mesele doğru tercih yapabilmek, Allah’ın bizim için takdir ettiğini tercih edebilmektir.
Allah, kulu için neyi takdir etmiştir?
Allah kulu için iman etmesini, kul olmasını, âbd olmasını, kendisine yakın olmasını, mukarrebun olmasını, veli olmasını, rabbini sevmesini, âşık olmasını, meleklerin secde ettiği varlık olmasını, Hz. İnsan olmasını, Allah’a yeryüzünde halife olmasını, kendisine ayna olmasını ve güzelliğinin kulu üzerinde görünmesini takdir etmiştir.
Kul, Allah için olunca Allah ona tecelli eder ve kul üzerinde Allah’ın güzelliği, El Esmau’l Husna’sı görünür; yani kul azim bir ahlâka sahip olmaya başlar. Âlemlere rahmet olan peygamberine tabi olduğu için kendine ve herkese rahmet olur. O kul artık ulaşabildiği her yere rahmettir; çünkü âlemlere rahmet olana tabi olmuş, iman etmiştir.
Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “sen azim bir ahlak üzeresin”265 buyurmuştur. Azim ahlak; Allah’ın isimlerinin kuldaki tecellisidir. Kul da peygamberine tabi olduğu için azim bir ahlaka sahip olmaya başlar, yapabildiği kadarıyla peygamberine yakın, Allah’a yakın, sevgili olmaya ve kendi peygamberine benzemeye başlar. Yoksa sadece dil ile “ben peygamberime iman ediyorum” demekle kimse iman etmiş olmaz. Kul, peygamberine ne kadar tabi oldu, uydu, ne kadar ona benzedi, onun iman ettiği gibi iman etti ve Allah’a teslim olduğu gibi teslim olduysa peygamberine ve Allah’a o kadar yakın olmuştur.
Biri bir mü’mine bakarken o kişi hakkında “bu benim peygamberine benziyor” demeli ve o mü’minden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kokusu gelmelidir. Bu koku manevi bir kokudur. Bakan, mü’minde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in güzelliğini görüp onun üzerinden hem Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i sevmeli hem de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den dolayı mü’mini sevmelidir; çünkü mü’min, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ümmetindendir, onun aynasıdır ve ona tabi olmuştur.
Evet, kendimizi, her şeyi ve hayatı rabbimizin ismi ile okuyorduk. Allah ayet-i kerimede “yerde, gökte ikisi arasında ne varsa hepsini insanın hizmetine verdim (insanın emrine amade kıldım)” buyurmuştur. Her şey senin emrindedir, o yüzden hiçbirine takılma!
Allah, insanı kendisine âbd olsun, âşık olsun, rabbinin sevgisini isteyip onun peşinden koşsun ve sevgisini kazansın diye yaratmıştır; fakat birileri çıkıp “Allah’ın hiçbir şeye ihtiyacı yoktur” diyebilir. Doğrudur, Allah’ın hiçbir şeye, hiç kimseye ihtiyacı yoktur; ama Allah seviyor mu? -Seviyor. Gazab ediyor mu? -Ediyor. Küsüyor, darılıyor mu? -Küsüyor, darılıyor. Neden, ihtiyacı olduğu için mi? -Hayır. Kulu, rabbini kendi üzerinden anlasın ve tanısın diye. Daha iyi anlaşılması için bir örnek vereyim.
Mesela; anne, babalar kendi çocuklarını severler, çocuklarının büyümesini, kazanmasını, şerefli olmasını, itibarlı olmasını, mutlu olmasını, sevilmesini, en yüce makama gelmesini isterler. Peki, anne, babanın çocuklara ihtiyacı var mıdır? -Hayır, yoktur; ama çocuklarını severken onların iyiliklerini düşündükleri için onları böyle severler. İşte, Allah da kulunu düşündüğü için kendisine kul olmasını, âbd olmasını, rabbini sevmesini sever; yani Allah, kulunun imanını sever.
İman; Allah’ı her şeyden, canından da çok sevmektir. Peki, Allah’ın bu sevgiye ihtiyacı mı vardır? -Hayır, yoktur. Nasıl ki çocuğumuzu ona ihtiyacımız olmadığı hâlde seviyor, çocuğumuzun da bizi sevmesini istiyorsak aynı şekilde Allah da tabir-i caizse bir anne, babanın çocuklarını sevmesi ve çocuklarından bu sevgiyi istemesi gibi kulunun kendisini sevmesini sever, kendisini sevmesini ister. Yoksa bir şeye ihtiyacı olduğu için değil! Kulunu o yaratmıştır, dolayısıyla kulunda sevdiği de kendi güzelliğidir.
Allah isimleriyle kuluna tecelli etmiş, ona kendinden varlık vermiş, Esmau’l Husna’sından vermiştir. Kul, Allah’ın kendisine verdiği esmayı Allah’ın emrettiği gibi kullanınca rabbine halife olur, Allah da onun halifeliğini sever.
Yoksa ne olur?
Allah iman etmeyenler, rabbini dinlemeyenler, rabbinin vahyinden yüz çevirenler için “onlar hayvan gibi hatta hayvandan daha aşağıdır”266 buyurmuştur. Böyle olanlar kaybetmiştir, rabbinin sevgisini kaybetmiştir, insanlığını kaybetmiştir.
Evet, işin özü, hakikati imandır; yani aşktır, rabbini her şeyden, canından bile çok sevmektir. “De ki: Salatım (namazım, ibadetlerim) kurbanım, hayatım ve ölümüm âlemlerin rabbi olan Allah içindir”267 buyurdu Allah. İşte Allah bizden böyle bir kul olmamızı hayatı ve ölümü, ibadeti, kurbanı, kısacası her şeyi Allah için olan, Allah’ı her şeyden, canından bile çok seven, hayatını Allah yolunda, Allah’ın rızasını, sevgisini kazanma ve emrettiği gibi yapma yolunda harcayan, kurban eden, ölürken de Allah için ölen kul olmamızı ve nerede ölürsek ölelim bu ölümümüzün Allah için olmasını istiyor.
Her nefis mutlaka ölümü tadacaktır.268 Peki, ölürken herkes öbür tarafa aynı şekilde mi gider? -Hayır! Biri için ölüm felakettir, dehşettir, öyle ki ölmemek için her şeyini verir; çünkü ölünce nereye gideceğini, kendisi için nasıl bir karşılamanın olacağını, rabbinin kendisini nasıl karşılayacağını bilmez, bu yüzden dehşeti yaşar. “acaba Allah bana azap eder mi, gazap eder mi, beni huzura alır mı veya beni kovar mı, beni kulu olarak kabul etmiş midir” der ve bunu bilmez. Şimdi böyle birinin ölümü Allah için olur mu? -Olmaz. Bu, daha nefsinin endişesindedir, daha nefsine ne yapılacağının hesabındadır, Allah ile hiçbir alakası yoktur, rabbini hiç tanımamış, rahman ve rahim olan, ilah olan, El Vedûd olan; kendisini seven rabbini tanımamıştır. Aynı şekilde kendini de Allah’a olan yakınlığını da Allah’ın kendisine olan yakınlığını da anlamamış, tadamamıştır.
Bir de Allah dostlarının vefatı vardır. Mesela; Mevlâna ölüm gecesi için “bu gece, benim düğün gecemdir” demiştir. Allah dostlarının hepsi böyledir, hepsi vefat ettikten sonra rabbine kavuşacağını, sahibine gideceğini bilir. Bu yüzden ölüm günleri en sevinçli günleridir. Hepsi rablerinin va’dine, vahyine, her ayetine iman etmiş, rabbine kul olmaya çalışmıştır, dolayısıyla kendi gönüllerindeki imanını, aşıklığını, rabbi için neler yapabileceğini, hayatlarının ve ölümlerinin Allah için olması gerektiğini bilirler. Hepsi böyle yaşamıştır, böyle de ölürler; yani o anda canlarını Allah’a kurban ederler.
Normalde bütün insanların ruhlarını melekler alır. Allah bunun için melekleri vazifelendirmiştir.269 Azrail (a.s.) da o ruhları huzura çıkarır, tabi, onunla beraber de melekler vardır; fakat Allah kendisini sevenlerin ruhunu alırken meleklerine bırakmaz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bununla ilgili olarak “Allah kendisini sevenlerin ruhunu alırken cemalini gösteren bir perdeyi aralar. Ruh da rabbine âşık olduğu için hemen bedeninden ayrılıp kendini ona (Allah’ın cemaline) doğru çeker ve kul vefat eder. Öyle ki kulun vefat ettiğinden haberi bile olmaz” buyurmuştur. Ruh bedenden ayrılmıştır; ama haberi bile yoktur. Kul o sırada manevi bir hâl içinde olduğunu zanneder. Oysa ki ruhun bedenden ayrılması çok şiddetli bir şeydir. Kul o anda kurban olur. Eğer Allah bu perdeyi âşık olmayan birine açsa o da korkudan ölür; çünkü o kişi rabbini tanımıyor, rabbinden nasıl bir muamele göreceğini bilmiyor, hayatı yaşarken rabbi ile hemhâl olmamış, sohbetini onunla yapmamış, onunla konuşmamış, onu ciddiye almamış, bulunduğu yerde Allah’ın rızasının hesabını yapmamış “rabbim benden ne istiyor, ne yapmam gerekir” dememiştir.
Hayatını Allah’ın rızasının hesabını yaparak yaşayan bir kul ölüm anında da “rabbim benden ne istiyor?” der ve Allah ona “gel” deyince Allah’ın emrine hemen icabet eder. Onun ölümü Allah içindir, Allah’ın emri iledir. Ötekinin ölümü de Allah’ın emriyledir; ama ölürken korkarak, endişe ederek, başına ne geleceğini, nereye gideceğini bilmeyerek ölür.
Allah dostlarının ölümü, vefatı sadece bir formaliteden ibarettir; çünkü zaten hayattayken Allah onları huzuru almış, onlar da tekrar tekrar ölmüşlerdir. Bu yüzden hepsi vefat ederken nereye gideceklerini bilirler; çünkü daha önce rahman ve rahim olan rablerinin huzuruna çıktıkları için vefat ettiklerinde de huzurda nasıl karşılanacaklarını bilirler.
Allah’ın, kulunu yaratmasında bir muradı vardır. Allah ayet-i kerimede “senden önce hiçbir resul yoktur ki (onları gönderdiğimizde) onlara şöyle vahyetmemiş olalım; Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayın ve sadece Allah’a âbd olun”270 buyurmuştur. İki şey; Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayın; yani “lâ ilahe illallah” deyin Bir de yalnız bana âbd olun; “iyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn” deyin. Allah’ın bütün peygamberlere vahyettiği budur, kulu üzerindeki muradı budur.
Evet, Allah, bana hiçbir şeyi şirk koşmayın, buyurdu. Hiçbir şeyi Allah’a şirk koşmamayı nasıl anlamamız gerekir?
Sevgide hiçbir şeyi bana şirk koşma! Hiçbir şeyi beni sever gibi sevemezsin, seversen müşrik olursun. “İnsanlardan öylesi var ki Allah’ı sever gibi başkalarını, başka şeyleri severler oysaki mü’minlerin Allah’a olan muhabbetleri çok şiddetlidir”271 buyurdu Allah. Çok şiddetli muhabbet aşk demektir. Sen Allah’a âşık olmayınca şirkten kurtulamazsın, başkalarını, başka şeyleri, Allah’ı sever gibi sevmekten kurtulamazsın! Gönül boşluk kabul etmediği için ya gönlünü Allah’ın sevgisi ile doldurursun ya da gönlünü başka sevgiler kaplar.
Bir de hayatı yaşarken onun ismi ile okumadığımız hiçbir bilgi hak değildir, doğru değildir. İstisnasız hepsi yanlıştır. Allah’a göre terstir ve bizi başka tarafa sürükler; çünkü aklımızı, gönlümüzü yanlış bir bilgi ile, vesvese ile, zanla ve vehimle doldurmuş oluruz. Hakkı söylen bir tek Allah’tır. Bu yüzden her şeyi Allah’a göre anlamamız, onun ismine, onun bize okuttuğu, anlattığı gibi öğrenmemiz gerekir. Öyle ki vehimden, zandan ve şeytanın verdiği vesveseden kurtulmuş olalım. Bununla beraber hakkı, hakikati olduğu gibi anlayıp görelim, şahid olup şehadet edebilelim.
Allah ayet-i kerimede “kullarım sana benden sorarlarsa; ben yakınım, bana dua edenin (beni davet edenin) duasına (davetine) icabet ederim. O hâlde onlar da benim davetime icabet etsinler, bana iman etsinler ki rüştlerine ulaşsınlar”272 buyurur. Allah’ın davetine icabet; Allah’a iman etmektir; yani Allah’ı sevmektir, Allah’ın sevdiği gibi yapıp onun sevgisini kazanmaktır. Bir de iman ederken Allah’tan bağımsız bir varlık olarak değil Allah ile iman etmemiz gerekir; çünkü Allah okuduğumuz bu ayette vel yu’minû bî: “Bana, benimle iman etsinler” buyurdu.
Yani “kendini benden bağımsız bir varlık olarak görme! Hayy ve kayyum olan; seni varlıkta tutan, diri tutan, senin hakkındaki hükmü veren, takdiri yapan benim. El Fââl olan, her an bir şe’ende olan, sana her an muamelede bulunan benim. Ben âlemlerin rabbiyim ve senin rabbinim. Seni terbiye eden, eğiten, büyüten, sana öğreten, okutan, talim ettiren benim. Benden başka tarafa dönme! Gönlün imanla, benim sevgimle dolsun” buyurdu Allah. Bu durumda bize de düşen; ona onunla iman etmektir.
Peki, ona onunla nasıl iman edeceğiz?
Kendimizi kendimize ait bir varlık olarak görmeyerek iman edeceğiz. Biz Allah’a aidiz. Zaten “innâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn”273 bu demektir. Hepimiz Allah’a aidiz, ondan geldik, dönüşümüz de onadır. “Kendini bana ait gör, senin dönüşün banadır, bana geleceksin. Kendini benden ayrı, bağımsız bir varlık olarak görme!” buyuruyor Allah.
Hepimiz mecburi bir dönüşle zaten Allah’a gideceğiz; ama Allah “mecburi dönüş zamanı gelmeden kendi iradenle bana gel, bana dön” buyurdu.
İnsan, sevdiğini, âşık olduğunu unutmaz, her anda onunla olmak ister. Hatta onun gönlünde öyle bir aşk tecelli eder ki o aşk artık kendisine ait değildir, tamamen maşukuna aittir. Bu yüzden kulun da “ben Allah’ı seviyorum” demek yerine “Allah beni seviyor” deyip rabbinin kendisini sevdiğini kendi gönlünde tatması ve “Allah beni seviyor, o sevmeseydi zaten beni yaratmazdı, kendine halife kılmazdı, melekleri bana secde ettirmezdi. Bana sen benim yeryüzündeki halifemsin, benim velimsin, mukarrebunsun, bana en yakın olansın, demezdi. Bana hitap etmezdi, benimle konuşmazdı, beni kendisini sevmeye davet etmez, sana olan sevgime karşılık ver, buyurmazdı” demesi gerekir.
Bu yüzden öncelikle kulun kendi gönlünde Allah’ın sevgisini anlaması, onun sevgisini tatması lazım. Yoksa “ben onu seviyorum” demek yetmez. Evet, seviyorsun; ama niçin seviyorsun, bu sevginin mutlaka bir sebebi vardır. Acaba Allah’ı severken nefsin için mi, nimetleri için mi, azabından korktuğun için mi seviyorsun! Yoksa seni sevip yarattığı için mi seviyorsun!
Eğer “rabbim beni seviyor” deyip onun sevgisini gönlünde tadıyorsan bu sevgin hakikidir, aşktır, her şeyi onun uğruna kurban edebileceğin bir imandır.
Seven Allah’tır, Allah’ın sevgisi senin gönlüne de tecelli edince sen kendi gönlünde onun sevgisini hazır bulursun, böylelikle onu sevdiğini zannedersin. Oysaki seni seven Allah’tır. Peki, Allah’ın sevgisi neye karşılık olarak sana tecelli etmiştir? -Çünkü sen hayatını yaşarken Allah neyi seviyorsa öyle yapmaya çalışmışsındır.
Bir de Allah her neyi emretmişse onu sever; yani Allah senin üzerinde emrinin gerçekleşmesini sever. Sen de Allah’ın emrine göre yaşadığın için Allah sana sevgisiyle tecelli eder.
Örnek vermek gerekirse; Allah “namaz kıl” diye emretmiştir, dolayısıyla senin namaz kılmanı sever ve namaz kıldığın için seni sever. Aynı şekilde “beni zikret, beni tesbih et, bana hamd et, beni tekbir et, tevhid et. İyilik yap, güzellik yap, infak et, sadaka ver, zekât ver, oruç tut. İnsanlara muamele ederken en güzel söz neyse onu söyle, hikmetle rabbinin yoluna davet et. İnsanlara hidâyet ol, rahmet ol, nimet ol, ikram ol” buyurmuştur. Sen de böyle yaptıkça Allah’ın sevgisini kazanır, onun sevgisine layık olursun. Allah seni sever ve sen Allah’ın sevgisini kendi gönlünde hazır bulursun.
Bir de Allah sana ruhundan nefhetmiştir. Sen Allah’ın emrettiği, sevdiği gibi her yapışında, yanlış yapmamak için kendini her koruyuşunda, ruhunun üzerindeki perde aralanır ve Allah’ın sevgisi sana tecelli eder. Sen de bu sevgiyi gönlünde hazır bulursun. Zaten aşk sende, muhabbet sende, Allah’ın tecellisi sendedir. Kimse kimseye dışardan bir şey veremez. Allah her şeyi sana vermiştir, vermediği hiçbir şey yoktur! Bütün âlemler sendedir; yer de, gök de, arş da, kürsü de sendedir.
Bize düşen; aradaki perdeleri kaldırmaktır, gönlümüzde rabbimizden başka bir şeyin kalmamasıdır ve “ben de senden başka bir şey kalmasın ya rabbi! Senin sevginden, yakınlığından, rızandan başka gönlümde bir şey kalmasın. Ben sana aidim. Senden geldim, dönüşüm sanadır. Sana rücu ediyorum, sana geliyorum, senden başka tarafa dönmek istemiyorum. Sadece seni zikretmek, seni tesbih etmek, sana hamd etmek, seni övmek, seni tekbir etmek istiyorum. Senden başka büyük, ekber bilmiyorum. Ekber olan sensin. Senden başka ilah yoktur, sevilen yoktur, tapılacak, âbd olunacak yoktur, mabud yoktur. Ben senin istediğin gibi olmayı, muradının üzerimde gerçekleşmesini istiyorum” demektir.
Bütün gönlümüzle rabbimize dönüp onu isteyince bunun karşılığında ne kazanırız?
Allah duamızı kabul eder ve bizi kendine çeker. Allah ayet-i kerimede “Allah dilediğini (kendisini isteyeni) zatına seçer”274 buyurmuştur. Allah’ın zatına seçmesi böyledir. Sen rabbini tercih edince Allah’a ait, onun zatına ait olursun; çünkü onu istedin. “Eğer duanız olmasaydı Allah size neden değer versin”275 buyurdu ya Allah, işte herkesin değeri, kıymeti de duasına, isteğine göredir.
İnsan neyi istiyorsa Allah katındaki değeri, kıymeti de ona göredir. Biri dünyayı mı istiyor, değeri dünya kadardır. Bir makam, mevki mi istiyor, değeri o kadardır. Ekmek mi, kibirlenmek mi, büyüklenmek mi ya da insanların sevgisini mi istiyor, değeri de şerefi de o kadardır.
Biri de rabbini istiyorsa ona paha biçilemez; çünkü ona Allah tecelli etmiştir. O kul değerini, şerefini Allah’tan almıştır, dolayısıyla onun kıymeti de değeri de buna göredir. Bu yüzden herkes ne istediğine, duasının ne olduğuna baksın, bakmalıdır.
Hayat bir imtihandır. Biz rabbimizi isterken elbette bizi başka bir tarafa çekmek isteyenler olacaktır. Biri “para iste” diyecek. Öteki “dünyayı iste” diyecek. Başkası “şunları istemen lazım, senin için gereklidir, olmazsa olmazdır” diyecek. Kısacası herkes farklı bir şey istememizi söyleyecek; ama her ne olursa olsun bizim gönlümüzü sabit tutmamız lazım. Kimler ne istiyorsa onların olsun; ama hiç kimse bizi rabbimizden ayırmasın, rabbimizi istemekten vazgeçirmesin. Bize “tamam ben rabbimi bıraktım, sizin taptığınıza ben de tapıyorum” dedirtmesin.
Tam tersine nerde olursak olalım “ben Allah’ın kuluyum. Ben rabbimi tercih ettim, rabbimi seçtim, ebedi hayatımı tercih ettim. Hayat bir imtihandır. Hayatımı yaşarken rabbim benim için neyi takdir ederse, ben de rabbimin emrettiği, sevdiği gibi yaparım. Nimet verince şükreder, hamd ederim, musibet verince, sıkıntı gelince sabreder, boyun bükerim, rabbime itiraz etmem, isyan etmem, feryad etmem, onu hesaba çekmem, Allah hakkında su-i zanda bulunmam, ‘bu böyle değil de şöyle olsaydı, daha iyi olurdu’ demem. O en güzelidir, tek güzeldir” diyelim.
Eğer Allah, kuluna perdeleri açarsa kulun şahid olacağı şey; Allah’ın her şeyi yerli yerinde yaptığıdır, herkese en güzel şekilde muamele ettiğidir. Allah perdeyi açınca kul, Allah’ın her bir kuluna rahmetiyle, muhabbetiyle kazansın diye rabbi olarak muamele ettiğine şahid olur, şehadet eder.
Allah, her bir kuluna kazansın diye muamele eder; ama kul, rabbinden kaçar, rabbinin rahmetini, mağfiretini, nimetini, ikramını görmek istemez, kendine göre kararlar, hükümler verir ve rabbinin hükmünü yok sayar, böylelikle de kendine zulmetmiş olur.
Allah ayet-i kerimede buyurur. “(Kıyamet günü) kaybedenlere kitapları verilir ve onlara ‘al, kitabını oku, bugün hesap sorucu olarak sen kendine yetersin (kendi hesabını kendin gör)’ denilir.”276 Yani “bak, ben sana nasıl muamelede bulunmuşum, kazanasın diye senin için neler yapmışım! Bir de sen neler yapmışsın. Ben seni nasıl sevmiş, nasıl davet etmişim, seni temizlemek için nasıl imtihanlara tabi tutmuşum, bir de kendi isyanına, itirazına, rabbin hakkındaki su-i zanına bak! Ben sana kazanasın, onunla benim sevdiğim gibi yapasın diye ikramda bulunmuşum, sen ise verdiklerimle sevdiğim gibi yapmak yerine sana verdiklerime tapmışsın, kul olmuşsun, onunla kibirlenmiş, büyüklenmişsin! Onunla kendini, nefsini bana şirk koşmuşsun. Al, hesabını kendin gör.”277 Onlar da hesaplarını görürler ve kendi kendilerine zulmettiklerini anlarlar. Hakikati anlarlar; ama iş işten geçmiştir.
İş işten geçmeden burada anlamamız gerekir. Eğer anlamıyorsak bilelim ki anlamak istemediğimiz, rabbimizin ismi ile okumadığımız, okumak istemediğimiz, kendimizi, varlığı, hayatı, imtihanları kendi adımıza, nefsimizin adına ya da başkalarının adına okuduğumuz içindir.
Hiç kimsenin kimseden üstünlüğü yoktur. Hepimiz sadece kuluz. Kulluktan daha büyük bir makam, daha büyük bir şeref, daha büyük bir nimet, daha büyük bir ikram da yoktur. En yüksek makam; âbdiyet makamı, Allah’a âşıklık makamıdır. Her bir insan, rabbini farklı farklı, başka başka sever; yani herkesin kendine ait bir âşıklık hâli vardır. Bu yüzden kul ile Allah arasına girilmez.
Nasıl ki nimetleri birbirimize ikram ediyorsak aynı şekilde aşkı da, marifeti de, hikmeti de ikram etmemiz gerekir. Biz ikram ettikçe Allah onu arttırır, kemale erdirir. Bu yüzden her ikram edişimizde kazanırız. Mü’min; Allah’ı her şeyden, canından da çok seven, bununla beraber Allah için sevendir. Bu sevgisini her türlü fedakarlıkla ispatlamaya çalışandır, sevgisinin gereğini yapandır.
Her şey kazanmamız, imanımızın gereğini fedakarlıkla ispat etmemiz için bir vesiledir, imtihandır. Allah bizi dünyaya gönderip bizi birbirimizle muhatap etmiştir ve “haydi, birbirinize rahmet olun kazanın, nimet olun kazanın, hikmet olun, hidâyet olun, aşk olun, muhabbet olun, kardeş olun, birbirinize ikram edin kazanın” deyip hepimizi imtihana tabi tutmuştur.
Bu âleme almaya değil vermeye, ikram etmeye gelmişiz. Almaya, toplamaya çalışanlar için Allah “malı, altınları, gümüşleri biriktirip harcamayanlar, infak etmeyenler onunla ahiretini kazanmayanlar var ya topladıklarıyla ahirette onlara azap edilir. (Topladıkları altınlar) Ateşte kızdırılır ve yanları, sırtları, alınları onlarla dağlanır. Onlara ‘işte, kendiniz için topladığınız’ denir”278 buyurmuştur. “Ben sana, sen orada misafirsin, seni imtihana tabi tutuyorum. Sana verdiklerimle ebedi hayatını kazan demedim mi? -Dedim. Sen ne yaptın? -Sana verdiklerime sahip çıkmaya çalıştın, bana güvenmedin” buyurdu Allah.
Allah’tan başka tarafa döndüğümüz, rabbimizin adına okumadığımız, rabbimizin ismini, isimlerini okuyamadığımız her anımız için istiğfar ediyor, tövbe ediyoruz. Hayatı yaşarken, bize imtihanlar; musibetler, belalar, nimetler, ikramlar geldiğinde onları rabbimizden bilmediğimiz, anlamadığımız her anımız için istiğfar ediyor, tövbe ediyoruz. “Allah” diyemediğimiz, demediğimiz, Allah’ın hesabını yapmadığımız, “bence, bana göre” deyip kendi nefsimizi Allah’ın önüne koyduğumuz her anımız için tövbe ediyor, istiğfar ediyoruz. Rabbimiz tövbemizi, istiğfarımızı kabul etsin ve bizi mağfiret etsin inşallah.
Nefsimizi her varlıktan daha aşağı biliyoruz; çünkü bizi cehenneme sürükleyen, şeytanla iş birliği yapan, ilahlık iddia eden kendi nefsimizdir. Allah müşrikler için “onlar putlara tapmıyorlar, kendi nefislerine tapıyorlar”279 buyurmuştu. Bu yüzden ya Allah’a ya da kendi nefsine taparsın. Kendi nefsine tapmak puta tapmaktan daha beter, daha çirkin, daha kötüdür.
Kendi acziyetini, kulluğunu, zayıflığını, Allah’a bütünüyle muhtaç olduğunu bildiğin hâlde nefsini nasıl ilah ediniyorsun! Nasıl “bence, bana göre” diyorsun! Tabir-i caizse rabbine nasıl kafa tutuyor “ben daha iyi biliyorum, şunun şöyle olması daha iyidir, daha hayırlıdır, daha güzeldir” diyebiliyorsun! Rabbinin emrini nasıl dinlemiyor, rabbinin davetine icabet etmiyor, ona koşmuyor, hayırda yarışmıyorsun! Allah’ın hükmü ortadayken nefsin “bence, bana göre” mi diyor! Sen nefsinin hesabını nefsin de senin hesabını mı yapıyor! Hâlbuki sen bırak, Allah senin hesabını yapar! Senin sahibin Allah’tır, rabbin Allah’tır.
Bu yüzden “bence, bana göre” deyip nefsimize uyduğumuz her anımız için tövbe ediyor, istiğfar ediyoruz. Sadece rabbimize dönüyor ve rabbimizi, onun rızasını, dostluğunu, yakınlığını, cemalini, ona kul olmayı istiyoruz. Bundan başka bir derdimiz yoktur, bir isteğimiz yoktur. Sadece rabbimizin bizden istediği gibi olmayı istiyoruz. Rabbimizin bizim üzerimizdeki muradı neyse onun gerçekleşmesini istiyoruz. Bunun gerçekleşmesi için de nefsimize taviz vermiyoruz, vermeyeceğiz inşallah.
Allah bizi kendisinden razı olduğu, Allah ile Allah’ın zikri ile mutmain olan, “kulum” dediği insanlardan eylesin inşallah. Allah bizi “ben, bence, bana göre” diyenlerden eylemesin. Allah bizi hayatı yaşarken sadece rabbinin rızasının, emrinin hesabını yapanlardan ve muradının üzerinde gerçekleştiği kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
