close

8.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Allah “yaratan rabbinin ismiyle oku”176 diye emretmişti. Biz de Allah’ın emri gereği onun ismi ile okumaya çalışıyorduk. Sonra okuduklarımızı genişletmeye, hayatın her anına yayarak okumaya çalışacak ve her şeyi onun ismi ile okuyacağız inşallah.

Bu sohbetlerimizde sadece bir temelimiz olsun diye rabbimizin ismiyle, ismini okumayı böyle kısa kısa özetle anlatıyorum, tabi ki hepimiz daha sonra bunları uygulayarak gönlümüzde açacağız.

En son sohbetimizde kaderi okumaya çalıştık. Bu sohbetimizde de parça parça okuduklarımızı bir bütün olarak anlamaya çalışacağız inşallah.

Nasıl ki harfler yan yana gelmeden sözcük oluşmuyorsa, kelimeler yan yana gelmeyince de cümle oluşmaz, harfler tek başlarına bir mana ifade etmez, bir grup harf bir araya geldiğinde kelime olur, kelimeler bir araya gelince de cümle olur ve bir mana ifade eder. İşte, hayatımızın da bir mana ifade edebilmesi için her şeyi bir bütün olarak rabbimizin ismiyle, ismine okumamız, bunun için de her şeyin sonunda mutlaka “Allah” dememiz gerekir.

Kendimizi okurken de varlığı okurken de, olayları, meseleleri, imtihanları okurken de sonunda “Allah” demeliyiz. Sonu Allah olmayan her cümle haktan uzaktır, batıldır, vehimdir, zandır. Bununla beraber Allah’tan, Allah’ın isimlerinden, Allah’ın ismiyle okumaktan uzaktır. Eğer herhangi bir şeyi rabbimizin isimleriyle okumazsak o konuda cahil kalırız. Allah ayet-i kerimelerde “hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?”177 “Allah’tan ancak alim kulları layıkıyla haşyet duyar”178 buyurmuştur. Yani onu tanıyanlar, azametini bilenler onun huzurunda huşu ile durur, haşyet duyar ve edepli olur. “Hiç görenle kör bir olur mu?”179 “Dümdüz yolda (sırat-el mustakimde) yürüyen ile yüzüstü sürünen bir olur mu?”180 “Hiç iman edenlerle kâfirler bir olur mu?”181 -Bir olmaz.

Allah iki denizi anlatırken “birinin suyu tatlıdır, birinin suyu acıdır ve aralarında bir engel vardır, bu yüzden birbirlerine karışmazlar”182 buyurmuştur. İki denizin suyu farklıdır; ama birbirine karışmaz. Dışarıdan bakılınca ikisi de sudur, aynı görünür ve birbirinden farklı olduğu anlaşılmaz. İnsanlar da böyledir.

Bir iman edenler bir de iman etmeyenler vardır; ama dışarıdan bakılınca ikisi de aynı gibi görünür, farklı oldukları dışarıdan anlaşılmaz. Oysaki birinin içi tatlı, birinin içi acıdır. Birinin içinde rahmet, muhabbet, iman tecelli etmiştir. Ötekinde ise küfür, şirk, riya, nifak vardır. Bir tanesi gıda gibidir, insan içince onunla susuzluğunu giderir, bedenine şifa olur, güç, kuvvet olur. Öteki ise sadece insanı susatır, hararetini arttırır ve ölüme götürür. Bu yüzden birbirlerinin tam tersidirler.

Geçen sohbetimizde kaderi, takdiri anlatmış, kaderi zahiri olarak bir parça anlamaya çalışmıştık. Şimdi de manevi olarak kaderi, Allah’ın takdirini bir parça anlamaya çalışalım inşallah.

Evet, Allah’ın kaderi, takdiri apaçıktır, yoksa “kader konuşulmaz, kader tartışılmaz, kader sırdır, kader anlaşılan bir şey değildir” demek yanlıştır. Mutlaka anlaşılması gerekir, yoksa kaderi anlamazsan ona nasıl iman edeceksin!

Allah’ın, kulu üzerindeki manevi kaderi bellidir; çünkü Allah kaderini, takdirini peygamber gönderip vahyetmiş ve bize bir bir beyan etmiştir. Yani Allah vahyini indirerek “ben takdirimi yaptım. Şimdi de sana takdirimi nasıl yaptığımı beyan ediyorum” deyip hepsini tek tek anlatmıştır. Zaten Kur’an’ın bir ismi de beyandır. Yani Allah indirdiği vahiyde insanlara “iman eder, salih amel işlerseniz cennete gidersiniz, sizin için takdirim böyledir. Ama iman etmezseniz kâfir olur, müşrik olursanız o zaman da cehenneme gidersiniz. Ben takdirimi bu şekilde yaptım, şimdi takdir senindir. Sen de kendi tercihini yap ve yolunu seç. Ben senin için cenneti takdir ediyorum, sen cenneti tercih etmezsen bu durumda cehennemi tercih etmiş olursun ve ebediyen kaybedersin” buyurmuştur.

Allah vahyinde sadece insanlar için yaptığı takdiri beyan etmemiş aynı zamanda cenneti, Allah’ın rızasını tercih ettiğinde yapman gereken şeyleri de beyan etmiş, her birini tek tek anlatmıştır. “Benim senin için takdir ettiğimi tercih ediyorsan o zaman iman edeceksin, salih amel işleyeceksin, ihlaslı, samimi olacaksın, hayırda yarışacaksın, sadaka vereceksin, infak edeceksin, zekât vereceksin, namaz kılacaksın, oruç tutacaksın, hacca gideceksin, insanlara yardım edeceksin, öğreneceksin, öğreteceksin, anlatacaksın, kullarıma yardım edeceksin, en güzel söz neyse onu söyleyeceksin, onları hikmetle rabbinin yoluna davet edeceksin” buyurmuş, hepsini böyle sıralamıştır. Bu şekilde yüzlerce, binlerce ayet vardır ve hepsini Allah bir bir beyan etmiştir. Ayrıca “benim bu anlattıklarımın tersini yaparsan; yani inkâr edersen, hakikati örter kâfir olursan, bana şirk koşarsan, vahyimi kabul etmezsen, bana iman etmezsen, resulüme iman etmez, ona tabi olmazsan, şu yanlışları yapar, şu günahları işlersen; dedikodu edip gıybet yaparsan, insanlara iftira atar, su-i zanda bulunursan, faiz yersen, adam öldürürsen o zaman da kaybedersin” buyurmuştur, bu söyledkilerimin hepsi ayettir.

Görüldüğü gibi Allah’ın söylemediği hiçbir şey yoktur. Allah ortaya çizgi çizmiş “ben takdirimi yaptım, benim takdirim böyledir ve söz benden çıkmıştır” demiştir. Yani bu konuda kalem kırılmıştır. “Kalem kırılmıştır” kelimesini böyle anlamak gerekir. Allah “ben takdirimi yaptım söz benden çıkmıştır. Sana irade verdim, akıl verdim, göz verdim, kulak verdim, gönül verdim, kalp verdim, yetmez peygamberimi gönderip vahyimi de indirdim. Artık buyur tercih senindir, takdiri sana bıraktım. Buyur yolunu seç, kendi tercihini kendin yap” demiştir.

Sen kendin için hangi tercihi yaptıysan seninle beraber olanlar için de öyle bir takdirde bulunursun. Örnek vermek gerekirse; Hristiyan biri çocuğuna “git Müslüman ol” ya da “git Yahudi ol” demez. Aynı şekilde bir Müslüman da çocuğuna “git dünyaya tap, şeytana kul ol. Allah’a isyan et, itiraz et, rabbine karşı ciddiyetsiz, samimiyetsiz, ihlassız ol, rabbini zikretme, rabbine secde etme, namaz kılma, oruç tutma, iyilik yapma, ikram etme” demez. Zaten biri böyle diyorsa o kişi iman etmemiştir. İnsan kendisi için neyi istiyorsa çocuğu için de onu ister. Kendisi ile beraber olanlara da onu tavsiye eder, o yola davet eder.

İnsanlar iki kısımdır; bir iman edenler, bir de iman etmeyenler, dedik. Bu yüzden Allah Kıyamet gününde suçlulara şöyle buyurur “ey mücrimler! Bugün (iman edenlerden) ayrılın!”183 Allah iman edenler ile iman etmeyenleri Kıyamet günü birbirlerine karıştırmaz, onları birbirinden ayırır.

İman eden mü’minler de, iman etmeyenler de derece derecedir. Kıyamet günü mü’minler kendi imanlarına, amellerine, etraflarına verdikleri faydaya göre yükselir, rablerine yaklaşırlar, iman etmeyenler ise amellerine, küfürlerine, şirklerine, başkalarına verdikleri zarara göre aşağı inerler.

Amacımız kimseyi hesaba çekmek değil nerede olduğumuzu bilmektir. Nerede olduğumuzu bilip anlamak ve yerimizin nerede olmasını istiyorsak ona göre elimizden geleni yapıp rabbimizin ismi ile okuyup öyle iman etmektir, Allah’a öyle teslim olmak, öyle kazanmaya çalışıp cennete koşmak, rabbimize varan yolu tutmak ve Allah’a firar etmektir.

Hiçbir şey birden olmaz; bir yere gitmek için yola çıktığımızda gitmek istediğimiz yere hemen varamayız. Önce adım adım oraya doğru yürürüz. Yürürken gözümüzü, kulağımızı, elimizi, ayağımızı kullanır, şayet yolculuk uzunsa bunun için de ayrıca tedbir alırız. Manevi yolculuk da aynen böyledir. Manevi yolculuğumuzu yapabilmemiz için de önce mü’mini tanımamız gerekir.

Mü’minler Allah’a göre kimdir? Allah mü’minleri vahyinde nasıl beyan etmiştir? Ayrıca mü’minleri Allah’ın adına nasıl okumamız, nasıl anlamamız gerekir? Şimdi hep beraber bunu anlamaya çalışalım inşallah.

“Mü’minler o kimselerdir ki Allah zikredildiğinde kalpleri ürperir. Onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda imanlarını arttırırlar ve onlar tam bir tevekkül ile (bütünüyle) Allah’a tevekkül ederler (güvenirler).”184 İşte, bunlar mü’mindir.

Müslüman; İslam’ı kabul eden “ben Allah’ın emrettiği gibi yapacağım. Rabbimin kendisini tanıttığı gibi tanıyacağım, iman edip kabul edeceğim, peygamberini kabul ediyorum, hayatımın her alanında da kabul edeceğim. Gönderdiği kitabı, her bir ayeti anlamaya çalışıp iman edeceğim ve her bir ayetin gereğini Allah’ın emrettiği gibi yapacak, yerine getireceğim” diye karar verendir. Böyle söyleyen biri İslam’ın dairesine girmiş olur. Şayet kendisine herhangi bir imtihan gelmeden bu hâliyle ölürse cennete gider; çünkü kabul etmiş, yapmaya da karar vermiş; ama söylediklerini yapma imkânı bulamamıştır.

Söylediklerini yapma imkânı bulanlar ise önce yavaş yavaş öğrenmeye, rablerini tanımaya, rablerinin kendilerine neyi emrettiğini, kendilerinden ne istediğini, muradının ne olduğunu, rablerinin her bir ismi ile anlamaya çalışırlar. Rablerinin takdirini, emrini, hükmünü anlamaya çalışırlar. Peygamberinin ahlakını, rahmetini, hidâyetçi oluşunu anlamaya çalışırlar. Böylelikle çabalarını, gayretlerini sarf ederek mü’min olma yolunda yürürler.

Daha iyi anlaşılması için bir örnek vereyim.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e Yemen’den bir kâfile gelir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz onlara imanı anlatır, sonra onlar “biz iman ettik” derler ve kelime-i şehadet getirirler. Bunun üzerine Allah ayetini indirir ve “biz iman ettik, demeyin. Biz de Müslümanlardan olduk (İslam’ı kabul ettik) deyin; çünkü iman henüz kalbinize dahil olmadı”185 buyurur. Yani mü’min olmak için daha yeni adım attınız. Bununla beraber Allah başka bir ayet-i kerimede “Allah sizin hiçbir emeğinizi zayi etmez.”186 Her bir emeğinizin, çabanızın, gayretinizin karşılığında size iman verir, buyurur. İman bir nurdur ve o nur mü’minin gönlünde tecelli eder.

Bunun üzerine sahabeler “ya Resulullah! İman nurunun bizim gönlümüzde tecelli edip etmediğini, gönlümüze dâhil olup olmadığını nasıl anlayacağız” diye sorarlar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz cevap olarak “bunun alametleri vardır. Birinci alameti; iman nurunun gönlüne dâhil olduğu kul, Allah’ı sever ve Allah için sever. İkinci âlameti de; imandan sonra ateşe düşmekten korkar gibi küfre düşmekten, imanını kaybetmekten korkar. Bu yüzden imanına, muhabbetine, marifetine sımsıkı sarılır” buyurur.

Kimde bu alametler yoksa iman onun kalbine dahil olmamıştır. Birinin kalbine iman dahil olmamışsa da o kişi pervasızca konuşur, ileri geri konuşur, işi olmayan işlere karışır, herkesi, her şeyi eleştirir, çekiştirir, yerer, derdi Allah’tan başka her şeydir; çünkü iman onun kalbine inmemiş, o kişi Allah’ı hiç sevmemiştir.

Evet, iman bir nurdur ve Allah bu nuru mü’minin kalbine indirir. Bu, aşk ve muhabbet nurudur. Bu yüzden iman eden bir kul, Allah’ı sever, hatta öyle bir sever ki onun için her şeyi sever. Önce mü’minleri sever sonra Allah’ın kulu oldukları için mü’min olmayanları da, bütün varlığı da Allah için sever. Bu sevgi onun gönlüne Allah’tan gelmiştir ve iradesizdir; yani sevmek o kulun elinde değildir.

Aynı şekilde o kul imanına, muhabbetine, marifetine sımsıkı sarılır ve ateşe düşmekten korkar gibi onu kaybetmekten korkar; çünkü onu kaybedince insanlığını, rabbini kaybedeceğini bilir.

Bir gönülde Allah’ın muhabbeti ve sevgisi yoksa onun rabbi kimdir! O, Allah’ı sevmediyse ona nasıl âbd olur, onun sevgisini nasıl ister! İnsan, sevmediği birinin sevgisini niye istesin, niye onun için fedakârlık yapsın, onun emrettiği gibi yapsın! Zaten bu yüzden genel olarak baktığımızda ümmetin hâli ortadadır, Allah’ın emrettiklerini yapamıyoruz.

İman etmek, Allah’a âbd olmak öyle lafla, hayal kurmakla olmaz. Allah iman edip, salih amel işleyenler için ayet-i kerimede “Allah sizin amelinizi zayi etmez.”187 Amelinizin karşılığını iman olarak verir, buyurdu. Yani çabanız, gayretiniz, ameliniz varsa, Allah size o zaman imanı verir. Yoksa yalan söylemiş olursunuz.

Evet, kul iman edince, Allah’ı böylesine sevince iman nuru onun kalbine, gönlüne iner; ama yolculuk daha bitmemiştir, yolculuk devam eder.

Bundan sonra yolculuk nereyedir?

Kalbine iman nuru dâhil olan kul artık takva sahibidir. Allah’a karşı sorumluluğunu, kulluğunu bilir. Velayet elbisesini giymiştir, dolayısıyla velayete, velayetin derecelerine doğru yol alır. Böyle birinin artık canı dâhil her şeyi Allah’a kurbandır. Artık o, rabbinden emindir, rabbine güvenir, tevekkül eder, rabbinin ayetlerini dinleyince rabbi ile konuşur, rabbine cevap verir. Onu dinlemeden rahat etmez, edemez. Tabir-i caizse “onun söylediklerini dinleyeyim ve ona cevap vereyim” der.

Kul bu yolculuğu yaparken ahlakı da değişmeye başlar ve kötü ahlakı güzel ahlakla değişir. Elbette ki herkesin bir fıtratı vardır ve her bir kul bir peygamberin fıtratı üzeredir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde en öndeki velileri beyan ederken “her zamanda ümmetimden bir kişi benim ahlakım üzeredir. Üç kişi İsa (a.s.)’ın, yedi kişi Musa (a.s.)’ın, kırk kişi de İbrahim(a.s.)’ın ahlakı üzeredir. Bundan başka bir de üç yüz kişi vardır. Onlar da Âdem (a.s.)’ın ahlakı üzeredir”188 buyurmuştur. Görüldüğü gibi kul, yolu yürürken ahlakı değişir ve hangi peygamberin fıtratı üzereyse o peygamberin ahlakına bürünür.

Allah El Hallâk’tır; yarattığını yok eder, onu yeni bir yaratışla tekrar yaratır. Mesela; yumurta kıvamını bulunca içinden canlı bir civciv çıkar. Ya da çekirdek kupkuru bir şeydir; ama toprağa düşünce ıslanır, nemlenir, ısınır, çatlar ve içinden fidan çıkar. İnsan da böyledir.

İnsan önce beşerdir; yani kapalıdır, onun da Allah’ın El Hallâk isminin tecellisine mazhar olup yeniden dirilmesi gerekir. Yeniden dirilince o artık bambaşka biri olur. Bu da onun kötü ahlakının güzelleşmesinden anlaşılır. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ayet-i kerimede “sen azim bir ahlak üzeresin”189 buyurmuştur. Allah’ın her bir ismi kâmil manada onun üzerinde tecelli etmiştir. Birinin de ahlakı ne kadar güzelleştiyse Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e o kadar benzemiş olur, Allah’a o kadar yakın olmuş, sevgili olmuş, dost olmuş olur.

Ahlakı kötü bir mü’min olur mu?

Elbette ki hayır. Ahlakı kötü Müslüman olur mu? -Yine hayır. Veli olur mu? -Olmaz! Peygamber olur mu? -Hâşâ! Hepsi bizim için örnektir. Kötü ahlak nefisten kaynaklanır. Ruhta ise tam tersine Allah’ın güzelliği vardır.

Nefis dünyayı, kibirlenmeyi, beğenilmeyi ister; yani Allah’ın sıfatlarına sahip çıkmaya çalışıp övülmeyi ister ve “hamda ben layığım. Kimse bende hata, kusur aramasın, ben hatasızım, kusursuzum” der. Yani hâşâ “ben subhanım, ben büyüğüm, beni dinleyin, ekber olan benim” der. Yani ilahlık iddia eder.

Nefis, bütün bunları neden söyler, diğer bir ifadeyle nefsin neden böyle bir isteği vardır?

Çünkü bunlar zaten ruhta mevcuttur; ama ruh, rabbine âşık olduğu için sadece rabbine hamd eder. Nefis ise bunu örtüp “hamda ben layığım” der.

Ruh, rabbini tesbih eder. Rabbine şehadet etmiş, rabbinin huzurunda durmuş, onunla konuşmuştur. Rabbi her gün ona tekrar tekrar tecelli edip kendini tanıtır. Onun için ruh bu âlem de duramaz, sürekli feryat eder, rabbini ister. Nefis, benlik ise ruhu kaplamıştır. Her “ben” deyişimizde ruhumuzun üstüne bir perde gelir ve o perde; yani nefsimiz kendini ruhun sahibi zannedip “bu benim” der.

Daha önce söylemiştim; birinin gerçek manada mü’min olabilmesi için doksan dokuz sefer ölmesi; yani Allah’ın doksan dokuz ismini de ruha teslim etmesi, “ben rahman değilim, bende tecelli eden rahman olan Allah’tır. Ben kerim değilim, benim üzerimden ikram eden Allah’tır. Ben malik ve melik değilim. Ben dâhil her şeyin sahibi ve idare edicisi Allah’tır” demesi, kısacası Allah’ın bütün isimleri için böyle deyip kendini en aşağıda görmesi gerekir. Öyle ki benliğinden kurtulsun.

İnsanın ruhundaki özelliklere sahip çıkmaktan kurtulması için en aşağıda durması lazım. Zaten nefis her şeyden daha aşağıdır. Rabbine kendini şirk koşar, kendini onun önüne koyar. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede “onlar (kâfirler, müşrikler aslında) puta tapmıyor, nefislerine tapıyorlar”190 buyurmuştur. Nefis ilahlık iddia eder, kul da ona uyarsa nefsin ilahlığını kabul etmiş olur.

Evet mü’mini Allah’ın tanıttığı gibi okumaya çalışıyorduk, devam edelim inşallah.

Mü’minler derece derecedir. Kul manevi olarak yükseldikçe Allah’a yakınlık kazanır, ona dost olur. Allah’ın cemalini müşahede eder. Allah perdeleri açıp kendini ona tanıtır.

Kul manevi olarak alçaldıkça da onun küfrü, şirki, nifakı, ikiyüzlülüğü artar, aşağıya, esfel-i safiline iner. Zahiri olarak bu iki tür insana bakılsa ikisi de aynı görünür; ama manevi olarak Allah’a göre durum bambaşkadır. Sohbetimize başlarken söylediğim gibi; tatlı su da tuzlu su da dışarıdan aynı görünür; ama içerikleri farklıdır. Manevi olarak yukarı çıkanlarla aşağı inenler de böyledir.

Biri Allah’ın rahmetinin içindedir, ötekine ise Allah gazap etmiştir, rahmetten mahrum kalmıştır. Birini Allah severken öteki Allah’ın sevgisini kaybetmiştir. İkisi de insandır ve ikisi de Allah’a kul olmakla sorumludur, mükelleftir; ama birbirlerinin tam tersidirler. Kulluğu kabul eden ve kabul etmeyenler, hakkı tercih eden ve tercih etmeyenler, Allah’ın takdirini kendi takdiri olarak kabul edip iman edenler, Allah’ın takdirini kendi takdiri olarak kabul etmeyip “takdiri kendim yaparım” ya da başkaları hakkında “ben onlar için takdir yaparım” diyenler, bu şekilde birbirlerinin tam tersidirler.

Bununla beraber tatlı suya tuzlu su karıştırılınca tatlı suyun tadı bozulur ve o su artık içilmez. Allah ayet-i kerimede “onlar imanlarına şirki karıştırmadan iman etmezler”191 buyurmuştur. Nasıl ki tatlı suya tuzlu su karıştırıldığında tadı bozuluyorsa imana şirk karıştırılınca da iman bozulur, ona artık iman denmez, Allah böyle bir imanı da kabul etmez. Bundan dolayı Allah’ın bir ismini bile kabul etmezsen kâfir olur, müşrik olursun. Bir emrini bile kabul etmezsen küfre girer kâfir olursun. Dikkat edilirse Allah’ın bir emrini yapmazsan değil kabul etmezsen küfre girersin, dedim; çünkü Allah’ın emrini yerine getirememek başka, onu kabul etmemek başka bir şeydir. Aynı şekilde bir ayeti bile kabul etmezsen, Allah’ın helâl dediğine haram, haram dediğine helâl dersen yine küfre girersin ve kâfir olursun.

Allah bir konuda hüküm vermişse, Allah’ın o hükmüne karşı “bence şöyle olması daha doğrudur, daha güzeldir” dediğinde küfre girersin ve imanını kaybedersin. İşte, imanı kaybetmek bu kadar kolaydır.

“Herhangi bir konuda anlaşmazlığa düştüğünüzde onu Allah’a, resulüne ve sizden olan ulu’l emre götürün.192 Allah ve resulü bir konuda hüküm verdiğinde mü’minlere fikir beyan etmek yaraşmaz. Onlar (mü’minler) gönüllerinde hiçbir ağırlık duymaksızın ‘işittik ve itaat ettik’ derler (Allah’ın hükmünü) kabul ederler”193 buyurdu Allah. Yani Allah ve resulünün verdiği hükümde gönlünde bir ağırlık dahi hissedemezsin. Eğer hissedersen demek ki imanında bir sorun vardır, hastalık vardır. Böyle olursa da işin biter ve mü’min olmaktan çıkarsın.

İman nurdur, leke kabul etmez. Allah ayet-i kerimede “Allah bütün günahları affeder; ama şirki affetmez”194 buyurmuştur. İşte, bu leke de şirk lekesidir ve şirkle yol alamaz, rabbine yolculuk yapamazsın.

Allah takdirini yapmış, hükmünü vermiştir. Dileyen kabul eder, dileyen kabul etmez. İman da küfür de bellidir. Allah imanı da küfrü de vahyiyle anlatmıştır. Anlatırken de sana göre, birilerine ya da bir alime göre değil kendi takdirine göre anlatmıştır. “Dileyen iman etsin dileyen kâfir olsun.”195 “(İnsan) İster şükreder (mü’min olur), ister inkâr eder (kâfir olur)”196 buyurmuştur. Bir kul, rabbine iman etmişse şükür sahibidir, her hâlükârda rabbine şükreder. Nerede bir nankör görseniz bilin ki o kişi küfürdedir; çünkü rabbine itiraz ediyor, rabbinin işini beğenmiyor, rabbini tanımamıştır, kendi hakikatinden yana durmamış, vehmi, hayali olan nefsinden yana durmuş, nefsini tercih etmiştir; yani nefsini ilah edinmiştir, bu yüzden de isyan eder, rabbine itiraz eder.

Bir beşer olarak çekilen sıkıntı karşısında üzülmekten bahsetmiyorum. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “ben de sizin gibi bir beşerim, sizin sevindiklerinize sevinir, üzüldüklerinize de üzülürüm”197 buyurmuştur. Sıkıntı karşısında üzülmek beşerî bir hâldir; ama mü’min o sıkıntının kendisi için manevi olarak dosdoğru olduğunu, mutlaka hayr olduğunu her zaman bilir.

Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.

Biri hasta olunca ilaç içer; ama ilaç acıdır. Ya da iğne yaptırır, iğne de insanı acıtır. Veya ameliyat olur, bir süre kendine gelemez, toparlanamaz; ama ameliyatın kendisine gerekli olduğunu bilir. İşte, mü’min kendisine gelen musibetleri de böyle görür ve musibetler karşısında “rabbim beni tedavi ediyor, rahmetiyle beni temizliyor, tezkiye ediyor” der, ona katlanır. Katlanırken canı da yanar. İşte, canının yanması insanın beşerî tarafıdır. “Yaşadığım bu imtihan benim için en doğru olandır, olmazsa olmaz olandır” demesi, Allah’ın emrini, takdirini, hükmünü kabul etmesi, buna iman etmesi ise manevi tarafıdır. Bu her bir kul için her anda böyledir. Böyle anlayanlar rabbinin ismiyle okumuş, rabbinin takdirini okumuştur. Rabbinin neden öyle yaptığını rabbini tanıdığı için doğru okumuştur.

Kul bir imtihanla karşılaştığında mutlaka “benim rabbim rahman ve rahimdir, benim rabbim kerimdir, benim rabbim afuvvdur. Beni affetmek, temizlemek, yüceltmek, büyütmek, kendine çekmek için beni bu imtihana tabi tutuyor” demelidir. Yoksa rabbi hakkında su-i zanda bulunmuş olur. Allah da ayet-i kerimede “kim Allah hakkında su-i zanda bulunursa Allah ona gazap etmiş, lanet etmiş ve ona cehennemi (orada alçaltıcı bir azabı) hazırlamıştır”198 buyurur.

İnsan neden rabbi hakkında su-i zanda, kötü düşüncede bulunur, niye rabbinin emrini, hükmünü beğenmez, kabul edemez? Kendi acziyetini, kendini kirlettiğini neden kabul etmez ya da kulluğu beceremediğini ikrar etmek, kendini suçlamak, suçlayıp suçunu, yanlışını görüp temizlemek yerine, rabbi hakkında niçin su-i zanda bulunur? -Tabi ki rabbini tanımadığı için rabbi hakkında su-i zanda bulunur. İnsanlığın, ümmetin sorunu rabbini tanımamaktadır. İnsan, rabbini tanımayınca ona iman edemez, dolayısıyla ümmetin sorunu iman etmemektir. İman etmediği için de Allah’a teslim olamaz; çünkü rabbinden emin değildir, rabbine güvenmiyor ve rabbine tevekkül etmiyordur.

Teslim olunmayan, güvenilmeyen, rahmetinden, taktirinin doğruluğundan şüphe edilen bir rab, nasıl bir rabtir! Bir kere bilelim ki bu Allah değildir. Bu, Allah olmaz, sadece senin kendi kendine hayal ettiğin bir put olur!

Doğru iman etmemiz, rabbimizi bilerek, tanıyarak, rabbimize, isimlerine şehadet ederek, her varlığı, kendimizi Allah’ın bize olan muamelesini, bütün varlığa olan muamelesini onun ismiyle okuyarak dosdoğru iman etmemiz gerekir. Yoksa rabbimizi anlayamayız, tanıyamayız. Aynı şekilde onun takdirini okuyarak iman etmemiz gerekir. Yani Allah’ın bizim için neyi takdir ettiğini, neye hükmettiğini, imanın, küfrün, şirkin, takvanın ne olduğunu, velinin, münafığın, müşriğin, azgın müşriklerin, azgın kâfirlerin kim olduğunu okumamız gerekir.

Allah her birini böyle isimlendirir. Kul onların her birini bilecek ki ne yapacağını bilsin. Hepsi kendisine lazımdır, ailesine lazımdır; çünkü bunları ailesine de öğretecektir.

Evet, yaratan rabbimizin ismiyle okuyoruz. Okudukça karanlıklar aydınlanır. Gönlümüzün karanlığı, cehaletimizin karanlığı nurlanır. Allah ayet-i kerimede “Allah’ın göğsünü İslam’a açtığı kimse rabbi katında bir nur üzere olmaz mı?”199 buyurur.

Peki, kulun göğsü İslam’a nasıl açılır?

Allah oraya tecelli edince açılır. Bu tecelli hayali değildir. Allah gerçek manada, kul ayıkken oraya tecelli eder ve kul, Allah’ın tecellisini bütün şiddetiyle tadar hem de bu tecelli karşısında öleceğini sanır.

Madem ki sen de rabbini istiyor, ona dost olmak istiyorsun o zaman göğsünün İslam’a açılması ve senin artık nur üzere olman gerekir. Allah, göğsünü İslam’a açtıktan sonra da artık sana bildirmek ve öğretmek istediğini oradan verir ve sana oradan ikram eder. Allah göğsünü İslam’a açınca sana tecelli eden rabbini görürsün. Tabi ki rabbini gönlün kadar görürsün ve herkesin gönlü farklı farklıdır.

İyice anlaşılsın diye bir örnek vereyim.

Bir Allah dostunun her türlü keramete ve büyük bir aşka sahip bir müridi vardır. Mürşidi ona “birlikte Bayezid-i Bistami Hazretleri’nin yanına gidelim; çünkü senin mutlaka Bayezid-i Bistami Hazretleri’ni görmen lazım” der. Mürid de mürşidine “ben zaten günde yüz sefer Bayezid’in rabbini görüyorum neden onu görmem gereksin ki” diye cevap verir. Yani ben zaten rabbimi her gün görüyor, şehadet ediyorum, niye bir kula ihtiyacım olsun! Mürşidi de ona “iş senin bildiğin gibi değil” der. Tabi, mürşidi öyle söyleyince derviş de merak eder ve “gidelim” der. Kalkıp birlikte Bayezid-i Bistami Hazretleri’ni görmeye giderler. O sırada Bayezid-i Bistami Hazretleri, elinde bir testi suyla çeşmeden gelir, onlar da yol üstünde Bayezid-i Bistami’yi beklerler. Bayezid-i Bistami, onların tam önüne geldiğinde derviş merak edip manevi bir nazarla Bayezid’e bakar. Bayezid de dervişe manevi nazarla bakınca derviş hemen düşüp vefat eder. Dervişi götüren zat, Bayezid-i Bistami’ye “bir bakışınla onu öldürdün” der. Bayezid-i Bistami de “hayır, derviş, simdiye kadar sadece gönlünün genişliği kadarıyla rabbine şehadet ediyordu; ama bunu tam zannediyordu. Fakat onda öyle bir istidad vardı ki Allah’ın tecellisini benimle seyredebilirdi. Zaten dervişte bu kabiliyet olmasaydı, benim baktığım yer manevi olarak ona açılmazdı; ama o henüz bu teceliyi kaldırabilecek kadar olgunlaşmadığı hâlde sen kalktın onu yanıma getirdin. Ben ona manevi nazarla bakınca o da Allah’ın tecellisini benimle seyretti, yalnız zamanı gelmediği için gönlü bu tecelliyi kaldıramadı ve vefat etti” der.

Evet, herkesin müşahedesi gönlü kadardır, dolayısıyla farklı farklıdır. Ben bütün çabam, gayretimle gönüller genişlesin istiyorum. Bu yüzden de devamlı “her şey rabbini hamd ile tesbih eder, bizim de rabbimizi, insanı, mü’mini, tüm varlığı sevmemiz lazım” diyorum; çünkü gönül yalnızca sevgiyle, muhabbetle, rabbini anladığı, tanıdığı kadarıyla genişler.

Allah hadis-i kutside “yerler, gökler benim tecellimi alamadı; ama mü’min kulumun kalbi benim tecellimi aldı”200 buyurmuştur. İşte, kalbimizin bu tecelliyi alması için kalbimizin yerden, gökten daha geniş olması; yani her şeyin sevgisinin, muhabbetinin orada olması, bu sevgilerin kalbimizi genişletmesi gerekir. Nitekim gönlün ne kadar genişlemişse Allah’ın tecellisini de o kadar alabilirsin. Bu kendi kabınca, kendi gönlün kadar görmektir.

Allah’ın herkes üzerinde bir muradı vardır. Kulun da kendince bir muradı vardır. Kimin muradı neyse rabbinden onu ister ve onun gereğini yapar. Unutmamamız lazım ki şimdiye kadar gelenler nasıl huzura gittilerse biz de öyle huzura gideceğiz ve huzura giderken ya kazanmış ya da kaybetmiş olarak huzura gideceğiz.

Neyi kazanmış veya kaybetmiş olarak?

Rabbimizi, rabbimizin güzelliğini, tecellisini! Eğer bir kul rabbini tercih etmiş, rabbinin yoluna girmiş ve o yolda yürüyorsa mutlaka kazanmıştır. Tabi, yürüyorsa; yani o yolda çabasını, gayretini sarf ediyorsa kazanmıştır.

Zatın biri anlatır.

Bir karınca hacca gitmeye karar verir, bu yüzden günlerce hazırlık yapar. Tanıdığı herkese de “ben hacca gideceğim” diye haber verir. Onu bilenler, tanıyanlar “sen hacca nasıl gideceksin, senin hacca gitmeye ne gücün ne de ömrün yeter” derler. O da “ben de bunu biliyorum; ama maksadım safım belli olsun. Belli olsun ki ben de onun yolundayım. Ben de hacca gidenlerdenim, benim ismim de onlar arasında anılsın” der.

Bir kere Allah yoluna girdin mi senin de ismin artık rabbini tercih edenlerle, velilerle anılır. Artık gerisini de çabanı, gayretini sarf ederek sen kazanacaksın. Eğer bu hâl üzere ölürsen “hayatımı yaşarken çabamı, gayretimi sarf edip senin rızanı kazanmaya çalışıyordum ya rabbi” diyebilirsin. Allah bunu sana söyletir; ama böyle bir derdin, çaban, gayretin yoksa acaba senin hâlin nasıl olur!

Bu yüzden mesele vuslat yoluna girip bir şeyler kazanma meselesi değildir. Mesele yolda olma ve çabamızı, gayretimizi sarf etme meselesidir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “kişi sevdiğiyle beraberdir.”201 “Allah Kıyamet günü bir topluluğun içinden bir kulunu çıkarıp onlardan başka yere göndermekten hayâ eder. Allah hayâ sahibidir” buyurmuştur. Bu her topluluk için böyledir. Her bir mü’min, Müslüman topluluğu ahireti, cenneti, Allah’ın rızasını ister. Bunun için çabasını, gayretini sarf eder ve hepsi de hak yoldadır. Hepsinin birbirlerine göre farklılıkları olabilir; ama tercihleri Allah’sa, ebedi hayatsa, ahiretse hepsi kazanmıştır. En azından cenneti kazanmışlardır.

Bilmemiz lazım ki imanı kurtarmak öyle kolay bir şey değildir; çünkü şirk bulaşan iman son nefeste kurtulmaz; yani böyle biri son nefeste cennetle müjdelenmez. O yüzden öncelikle imanımızı şirkten temizlememiz lazım.

Bir de Allah’ın “kulum, âbdim” dediği kimseler vardır. Peki, onlar kimlerdir?

Kim Allah ile mutmain olmuş, Allah’tan razı olmuş, Allah da kendisinden razı olmuşsa işte onlar Allah’ın “kulum, âbdim” dediği kimselerdir. Allah onlara “gir cennetime, haydi huzuruma gel” der. Yoksa kendi kendine hayal kuran, nefsinin, şeytanın verdiği vesveseye, vehme, zanna kapılanlar Allah’ın “kulum, âbdim” dediği kimseler değildir.

Bütün peygamberlerin, peygamberlerle beraber olan mü’minlerin ve sahabelerin nasıl kazandığını biliyoruz; çünkü Allah, kazananları da, kaybedenleri de, kazanmış olanların neden kazandığını, kaybedenlerin neden kaybettiğini de bir bir kelamında anlatmıştır.

Hep beraber okumaya devam edeceğiz inşallah. Şimdiye kadar parça parça okurken artık rabbimizi, isimlerini, takdirini, emrini, hükmünü, insanı, insan üzerindeki muradını, imtihanları, bütün varlığı, hepsini yaratan rabbimizin ismiyle bir bütün olarak okuyacağız inşallah. Öyle ki rabbimizin muradını, bizden ne istediğini, bize olan takdirini, nasıl, nerede kazanacağımızı ve kaybedeceğimizi bilelim, anlayalım. Böylelikle kaybetmeyelim, kazanalım.

Elbette ki bu sohbetlerimizle kendimizi, varlığı rabbimizin ismiyle okumamız bize ahiretimizi, Hz. İnsan olmayı kazandırır. Allah’ın ilk emri “yaratan rabbinin ismiyle oku”dur. Biz de bu sohbetlerimizle okuyacağız inşallah. Kendini kendine yeterli görenler, rabbini dinlemeyip her şeyi kendi kendine anlamaya, okumaya çalışanlar hadlerini aşarlar, şeytanla beraber olup iğvaya düşerler, şeytana arkadaş, dost olup kaybederler. Biz onlardan olmayacak, her şeyi rabbimizin ismiyle okuyacağız inşallah.

Allah bizi rabbini, ahiretini, Hz. İnsan olmayı kazanan kullarından eylesin inşallah. Allah bizi kendini müstağni görenlerden, kendini kendine yeterli görenlerden eylemesin. Allah bizi rabbinin ekremliğini okuyan kullarından eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Alak /1 ↩
  2. Zümer /9 ↩
  3. Fâtır /28 ↩
  4. En’âm /50 ↩
  5. Mülk /22 ↩
  6. Âli İmrân /162, Hûd /17 ↩
  7. Furkân /53 ↩
  8. Yâsîn /59 ↩
  9. Enfal /2 ↩
  10. Hucurât /14 ↩
  11. Muhammed /35, Hûd /115 ↩
  12. Muhammed /35, Hûd /115 ↩
  13. Aclunî, Keşfu’l-hafa, 1/26; Suyutî, el-Havî li’l-fetavî, 2/298 ↩
  14. Kalem /4 ↩
  15. Kasas /63 ↩
  16. Yûsuf /106 ↩
  17. Nisâ /59 ↩
  18. Ahzab /36 ↩
  19. Nisâ /48, 116 ↩
  20. Kehf /29 ↩
  21. İnsân /3 ↩
  22. Müslim, Birr, 95 ↩
  23. Fetih /6 ↩
  24. Zümer /22 ↩
  25. K. Hafâ: 2256, ihya-u Ulum'id Din ↩
  26. Buhârî, Edeb, 96; Müslîm, Birr, 165 ↩