close

21.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Kur’ân ve insanı anlamaya, Kur’ân’ın bizim neyimiz olduğunu ve Kur’ân’la aramızdaki bağı öğrenmeye çalışıyorduk. Geçen sohbetimizde sabrı ve şükrü anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde yine sabrı ve şükrü anlamaya devam edeceğiz inşallah.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in buyurduğu gibi; imanın yarısı sabır, yarısı şükürdür.823 İnsanın bütün hayatı sabır ve şükür arasında bir hayattır. Yani hayat; musibetlere, sıkıntılara, belalara, yokluklara, hastalıklara, dedikodulara, iftiralara sabretmek ve Allah’ın ikram ettiği nimetlere de şükretmekten ibarettir.

Bir şey bize ağır geliyorsa orada mutlaka sabretmemiz gerekir. Sabır sadece dayanmak ve durup başımıza gelenleri seyretmek değildir. Sabır, Allah’a vuslat yolculuğudur. Aynısı şükür için de geçerlidir. Şükür “ya rabbi şükür” demek değildir, şükrün gereğini yapmak, Allah bize hangi nimeti ikram etmişse onu Allah yolunda ikram ederek Allah’a yakın olmak, böylelikle manevi yolculuğu yapmaktır. Sabır ve şükür bir kuşun iki kanadı gibi bizi bu şekilde rabbimize götürür.

Bu hayatta sabretmekten ve şükretmekten başka bir muameleyle karşı karşıya değiliz; çünkü karşılaştığımız olaylara ya seviniriz, dolayısıyla şükretmemiz gerekir ya da üzülürüz, bu nedenle sabretmemiz gerekir.

Sabır; her türlü imtihanı Allah’tan bilmek ve yaşadığımız her şeyde Allah’ın müdahalesinin olduğuna iman edip Allah’ın huzurunda durarak, onun bizden ne istediğini anlamaya çalışmaktır. Şükür de rabbimizin ikram ettiği nimetlerin fani olduğunu bilip o nimetleri kullanarak rabbimizle ticaret yapmak, alışveriş yapmaktır. Her iki hâlde de rabbimize yaklaşırız. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “mü’minin hâline şaşılır. Allah bir musibet verince sabreder, kazanır. Nimet verince de şükreder, kazanır (sürekli rabbine yakın olur)”824 buyurmuştur.

Kur’ân bize sabrı, şükrü öğreten ve imanı kazandıran kitabımızdır. Zaten kul ancak iman ederek rabbine yaklaşabilir.

“(Resulüm!) Kullarım sana Benden sorar(lar)sa (söyle onlara), ‘muhakkak ki Ben Karîb (ismimle herkese ve her şeye çok yakın)ım. Bana dua ettiği vakit dua edenin duasına icabet ederim. O hâlde (onlar da) Benim (kulluk davetime) icabet etsinler ve Bana iman etsinler ki rüşdlerine (manevi olarak kemâlâtlarına) ersinler.”825 Bana benimle iman etsinler; yani kendilerini ve her şeyi bana ait görerek bana iman etsinler.

Rabbimizin davetine icabet etmek iman etmektir. İşte, sabır ve şükür arasında gidip geldiğimizde iman etmiş oluruz. Bu yüzden sabrı olmayanın imanı olmaz, şükrü olmayanın da imanı olmaz.

Kendi nefsimize baktığımızda nefsimizin sabırsız ve şükürsüz olduğunu görürüz. Nefis, nimetleri ya kendinden bilir, şükretmez ya da başkalarından bilir, şükretmez. Aynı şekilde musibetleri de imtihanları da başkalarından bildiği için, insanları suçlar ve sabretmez. Böyle birinin imanı yoktur.

Evet, nimete vesile olanı da musibetlere, sıkıntılara, imtihanlara sebep olanı da görmek gerekir; ama her şeyden önce hepsinin sahibini görmek gerekir ki imanımız olsun. Yoksa rabbimize yürümemiş, koşmamış, firar etmemiş, sadece kendi kendimizi kandırmış oluruz.

Herkes sabrına ve şükrüne bakmalıdır. Sabır ve şükür; Allah’a yolculuktur, Allah’ın huzurunda durmak, Allah’ı unutmamak, rabbimizi zikretmek, tesbih etmek, hamd etmek, tekbir edip tevhid etmektir. Sabrımız yoksa dilimizle istediğimiz kadar tesbih edelim, hamd edelim, şükredelim, tekbir edelim, tevhid edelim, gönlümüz bunları kabul etmemiş, imanımız da desteklememiştir; çünkü sabrın ve şükrün olmadığı yerde iman da yoktur.

Allah’ın kitabı olan Kur’ân bize nasıl sabretmemiz, nasıl şükretmemiz ve rabbimize nasıl yürüyüp yolculuk yapmamız gerektiğini öğretir. Kur’ân bize sadece bilgi vermez. Onun için Allah’ın âyetlerini okurken “ben bilgi sahibi oldum” demeyelim. Böyle dersek Allah’ın âyetlerine hakaret etmiş ve onu insan kelamı gibi görmüş oluruz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Allah’ın, kullarına üstünlüğü neyse Allah’ın kelamının da insanların kelamına üstünlüğü odur”826 buyurmuştur. Kur’ân’ın üstünlüğünü buradan anlamamız gerekir. Kur’ân bize bilginin yanında bir de iman verir, aşk verir, muhabbet verir, nûr verir ve bizi nûrlandırır.

“Mü’minler ancak o kimselerdir ki Allah zikredil(ip anıl)dığı zaman (haşyet ve muhabbetle) kalpleri titreyen, kendilerine Allah’ın âyetleri okunduğunda imanlarını (Allah’a olan haşyet ve muhabbetlerini) arttıran ve yalnız Rabblerine tevekkül eden kimselerdir.”827 Allah’ın kelamı mü’minlerin imanını arttırır ve onları Allah’a yaklaştırır. Bundan dolayı Kur’ân bir beşerin kelamıyla kıyaslanamaz.

Kur’ân’ı bir sefer değil tekrar tekrar okumamız gerekir. Allah âyet-i kerimede “Allah, sözün en güzeli (olan âyetleri)ni birbiriyle uyumlu ve (bıkılmadan) tekrar tekrar okunan bir Kitâb olarak indirdi”828 buyurmuştur. Nasıl ki vücudun nefes almaya ihtiyacı varsa maneviyatımızın, rûhumuzun da Kur’ân nefesini, vahiy nefesini alması gerekir. Öyle ki dirilsin. Sonra nefes almaya devam etmesi gerekir ki diri kalmaya devam etsin; çünkü bir tek diriler sevebilir, iman edebilir, rabbine yolculuk yapabilir. Ölüler yolculuk yapamaz, anlayamaz, göremez, işitemezler.

“Bu (Kur’ân), insanlar için basiretler (hakkı gösteren bir nûr)dur.”829 Bu Kur’ân bize hakkı, hakikati gösteren basirettir, gözdür, işittiren kulaktır, anlamamızı sağlayan gönüldür, kalptir. “Onların kalpleri vardır (ancak küfürleri sebebiyle) onunla (apaçık ortada olan hakikati idrak edip) fıkhetmezler, onların gözleri vardır (ama) onlarla (hakkı) görmezler, onların kulakları vardır (fakat) onlarla (nasihatleri) işitmezler.”830 Allah, vahyinden yüz çevirenler için “onlar ölü gibidir, karanlıkta yüzüstü sürünenler gibidir. Bir şeyler anlamaya çalışır; ama anlayamazlar” buyuruyor.

Her şeyi sadece rabbimizden öğrenmeliyiz; çünkü imanı da sabrı da şükrü de Kur’ân’dan alabilir, Kur’ân’la dirilebilir, onunla yürüyebiliriz. Kur’ân’ı okuyunca rabbimizin muradını, bizden ne istediğini anlar, hikmet sahibi olur ve rabbimize karşı marifet sahibi olur, marifetullaha ereriz.

Kur’ân bize bizi tanıtan, rabbimizin muradını, her anda ne yapmamız, hangi hâlde olmamız gerektiğini öğreten kitabımızdır. Kur’ân yoksa hiçbir şey yoktur! Kur’ân ne kadar varsa o kadar şey vardır. Ancak Kur’ân ile bakınca Allah’ın nazarıyla nazar etmiş, rabbimizin “gör” dediğini görmüş, “anla” dediğini anlamış oluruz. Kur’ân olmazsa nefis mağarasının içinden dışarıya bakıp “herhâlde bütün kâinat bu kadardır” diye düşünür, öyle zannederiz.

Kur’ân’ı okumayanların, anlamaya çalışmayanların içinde bulundukları mağara nefis mağarasıdır, benlik ve bencillik mağarasıdır. Kur’ân ile olmayanlar rableri ile bakamazlar; çünkü rabbimizle bakabilmemiz için Kur’ân’ı okuyup rabbimizi dinlememiz lazım.

Hepimiz iyice anladık ki insanın gönlü bütün kâinattan daha geniştir ve insan göklerin, yerlerin, dağların yüklenemediği emaneti yüklenmiştir.831 Bununla ilgili olarak Allah bir hadis-i kutside “gökler, yerler tecellimi almadı, mü’min kulumun kalbi tecellimi aldı”832 buyurmuştur. İnsan yerlerden, göklerden daha geniş bir kalbe, gönle sahip olduğu için Allah oraya tecelli eder; ama insan kendi nefis mağarasında boğulur. “Ben, bence, bana göre, falancalara göre” ya da “şunun şöyle olması gerekir” deyip zanda bulunur. Oysaki Allah bu kitap sizin için basiretlerdir;833 yani gözünüzü açan, size hakkı gösteren gözdür, gönül gözüdür, buyurmuştur.

Peki, Kur’ân bize neyi gösterir?

Bize bütün âlemi, kâinatı ve gönlümüze tecelli eden rabbimizi gösterir. Gösteren Allah’tır. Tabir-i caizse Kur’ân’dan tecelli eden kırıntılara bakıp “herhâlde din budur” demek dini anlamamak, rabbimizi tanımamaktır. Rabbimiz bize Kur’ân’la bunları ikram ediyor; ama Kur’ân’ı okumayarak onları almayı biz kabul etmiyoruz. Eğer rabbimiz “hep beraber Allah’ın ipine sımsıkı sarılın, insanlardan olan ipine de sımsıkı sarılın”834 buyuruyorsa ve biz buna rağmen Kur’ân’a sarılmıyorsak Kur’ân’ın bize kazandırdıklarını ya da kazandıracaklarını kazanmak istemiyoruz demektir. Bu da Kur’ân’la beraber ne kazanacağımızı bilmediğimizden dolayıdır. Zannımızı o kadar büyütmüşüz ki bu zannımızı Allah’ın vahyinin önüne koyup “ben zaten biliyorum, benim öğrenmeye, rabbimi dinlemeye, kitabını okumaya ihtiyacım yok” demişiz. Diğer bir ifadeyle kendimizi ihtiyaçsız, müstağni görmüşüz. İhtiyacımız olmayan bir şeyi de Allah bize vermez; çünkü “ya rabbi! Benim buna ihtiyacım var, duam budur” demediğimiz bir şeyi rabbimizden alamayız.

Bilmemiz lazım ki Allah herkesin duasına göre tecelli eder, karşılık verir ve duasını kabul eder. “(Resulüm!) De ki: Eğer duanız (istediklerinizi mülkün Mâlik’i ve Melik’inden istemeniz) olmasa, Rabbim size ne diye değer versin!”835 buyurdu Allah. İnsanın değeri, kıymeti duası kadardır. Senin de neyi nasıl kimden istediğine bakman lazım. Eğer rabbinden sadece dünyayı istiyorsan ya da “Allah’ın bana verdikleri benim için zaten yeterlidir, dua etmeme gerek yok” diyorsan kıymetin, değerin de bu kadardır. Duan olmasa Allah sana neden değer versin!

İnşallah şimdiye dek yaptığımız sohbetlerle, duanın ne olduğunu, rabbimizin bize hangi duaları yaptırdığını ve kim olduğumuzu öğrenmişiz.

Peki, nasıl dua etmemiz lazım?

“Ya rabbi! Ben senin üzerimdeki muradını bilmeyi, anlamayı ve muradının üzerimde gerçekleşmesini istiyorum. Ben senin rûhundan nefhedip, kendinden varlık verdiğin, isimlerini, güzelliğini ikram ettiğin, melekleri secde ettirdiğin, yeryüzünde halife kıldığın âbdinim, kulunum. Sen benim kazanıp hakiki varlık olmam için bana bir imtihan sahnesi hazırladın. Orada beni imtihanlara tabi tutup bana kazanma imkânı verdin. Musibetlere sabredip nimetlere şükretmemi ve kazanmamı istiyorsun. Ben de senin muradın üzerimde gerçekleşsin istiyorum. Bu yüzden gözümü, gönlümü senden ayırmıyor, huzurunda duruyorum. Başıma her ne gelirse gelsin senden geldiğini biliyorum. Senden izinsiz, senin takdirin dışında hiçbir şeyin olmayacağını biliyorum. Bunu bana haber veren sensin. Beni bana haber veren, kendini bana haber veren, anlatan, bildiren sensin. Senin anlattıkların dışında her ne varsa karanlıktır ya rabbi!” dememiz gerekir.

“Allah, iman edenlerin velisi (dostu ve destekçisi)dir, onları (cehalet ve nefsani) karanlıklardan nûra çıkarır. İnkâr edenlere gelince, onların veli(si, dostu ve destekçi)leri ise tâğuttur (azgınlığın kaynağı olan şeytan ve şeytanlaşmış insanlardır) onları nûrdan karanlıklara çıkarır. İşte bunlar ateş ehlidirler ve onlar orada ebedi olarak kalırlar.”836

Şeytan bizi nûrdan karanlığa davet eder. Eğer önümüzde bir örnek olmazsa herhangi bir bilgiyi doğru anlamamız mümkün olmaz. Bütün peygamberlerin hepsi bizim için iyiliğe, güzelliğe, hayra, kulluğa, sabra, şükre, imana, Allah’a yakınlığa örnektir. Nasıl ki iman için örneğimizin olması gerekiyorsa tam tersinden de bir örneğin olması gerekir ki onun için Allah bize iblisi, şeytanı anlatmıştır.

İblis, şeytan, rabbimize dost olmaya, veli olmaya değil; bâtıla, küfre, karanlığa, kaybetmeye, cehenneme, cehennemliklere örnektirler. Aynı şekilde insanlığımızdan mahrum olmaya örnektirler. İblis; Allah’ın rahmetinden mahrum olan demektir. İblis, şeytan; Allah’a imandan, kulluktan, âbd olmaktan mahrumdur. Bu mahrumiyet, Allah’tan mahrumiyettir. Şeytanı böyle anlamamız gerekir.

“Kim Allah’a ve resul(ün)e itaat ederse, işte onlar; Allah’ın kendilerine nimet verdiği nebîler, (Rabblerine âbd olacaklarına dair verdikleri söze sadakat gösteren) sıddıklar, (her anda Allah'ın esmâsına şahidlik eden, canlarıyla, mallarıyla Allah yolunda cihad eden) şahidler ve (nefsini ıslah eden) sâlih kimselerle beraberdirler. Bunlar ne güzel yoldaştırlar!837

Allah önümüze peygamberleri örnek olarak, şeytanları da ibret olarak koyuyor ki şeytanlar ve peygamberler arasında tercihimizi yapalım. Allah bize bununla “istersen peygamberleri örnek alır, onlar gibi olmaya çalışır, peygamberlere yakın, dost olur ve onların kazandığını kazanırsın. İstersen de şeytanı, iblisi örnek alır, onun peşinden gidersin. Öyle ‘okudum; ama anlamadım’ deme. İşte örnek de ibret de önündedir” buyuruyor. Burada tercihimizi artık biz yaparız.

Evet, peygamberler ve peygambere tabi olanlar bizim için örnek, iblis ve ona uyanlar ise bizim için ibrettir. Eğer iblis şükredip sabretseydi nankörlerden olup Allah’ın rahmetinden mahrum kalmaz, rabbinin emrine itiraz etmezdi.

Sabretmeyi doğru anlayalım. Sabretmek beklemek değildir, sabretmek; başına gelenin Allah’tan geldiğini, onun bir imtihan olduğunu, kazanma imkânı olduğunu bilmek ve hakta durup gerekeni yapmaktır. Yoksa insan “kendime hâkim olamadım, şöyle yaptım” der ve pişman olur. Bu yüzden baktığımızda cezaevleri kendine hâkim olamayanlar ile doludur ve bu bizim için ders almamız gereken bir durumdur.

Nasıl?

İnsan cezaevine girince, aslında kendi nefsinin mağarasında yaptığı yanlışın cezasını çeker. Allah, insana cezaevi üzerinden “haydi kendini düzelt ve nefis hapishanesinden çık. Bak hapishaneden çıkmak istiyorsun; ama senin asıl çıkman gereken yer kendi nefsinin mağarasıdır. Yaptığın bütün yanlışlar nefis mağarasında durduğun içindir. Eğer rabbinin huzurunda durmuş olsaydın o yanlışı yapamazdın. Nefis zindanının, mağarasının ne kadar kötü olduğunu gördün, bir daha nefis mağarasına girme ve bu yanlışı yapma” buyurur. Her şeyi bir âyet olarak okumamız gerekiyor ya, işte cezaevi âyetini de böyle okumamız gerekir.

Evet, imanın yarısı sabır, yarısı şükürdür. Eğer sabrı, şükrü anlamadıysak imanı da anlayamayız. Sadece ibadet yapmakla ya da “ben inanıyorum” demekle iman ettiğimizi zannederiz. Aynı şekilde sabrı da sadece susmak zannederiz; ama iman, Allah’a inanmak değildir, sabır da susmak değildir. İman; Allah ve resulünü her şeyden, canından da çok sevmektir. Sabır ve şükür ise Allah’a vuslat yolculuğudur, iki kanatlı kuş gibi rabbimize uçmaktır.

Dediğim gibi: Bütün hayat sabretmekten ve şükretmekten ibarettir, bu ikisinden başka bir şey yoktur. Hayatı yaşarken hem sabretmemiz gereken hem de şükretmemiz gereken olaylarla karşı karşıya geliriz. Ya bunları kabul eder, rabbimize koşar, uçarız ya da yere çakılır, çamura batar, nefis bataklığına gömülürüz. Her “ben, bence, bana göre” deyip rabbimizi yok saydığımızda ve mülkün sahibi sanki Allah değilmiş gibi düşündüğümüzde, konuştuğumuzda, hareket ettiğimizde nefsin bataklığına gömülürüz.

Sadece dilinle rabbini zikretmen, tesbih etmen, şükretmen, tekbir edip tevhid etmen yetmez. Gönlünle de rabbinin huzurunda durarak, her şeyin ondan geldiğini bilerek başına gelenleri karşılaman lazım; çünkü o an yaşadığın şey rabbinin sana tecellisidir, muamelesidir. İşte, mesele de senin bu muameleyi nasıl karşıladığındır.

Başına gelen olayları rabbinden bilir, anlar, iman eder, onlara rabbinin istediği gibi karşılık verirsen, rabbine yürür, koşar ve “sen benim rabbimsin” demiş olursun; ama karşılaştığın olayları rabbinden bilmezsen, rabbini görmezden gelmiş, hakikati yalanlamış olursun. Hakikat rabbimizin bize buyurduğudur, dolayısıyla hakikati yalanlayınca Kur’ân’ı, Allah’ın âyetlerini, peygamberini yalanlamış olur ve şeytanın davetine icabet etmiş olursun.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “sabır, darbenin geldiği ilk andadır”838 buyurmuştur. Bu yüzden sabır, musibeti karşıladığın ilk andadır. Mesele; ilk anda imtihanı nasıl karşıladığındır. Eğer karşılaştığın muameleyi rabbinin huzurunda durarak onun emrettiği, sevdiği gibi karşılarsan sabredenlerden olursun. Allah sabredenlerle beraber olduğu için839 sabredince rabbin de seninle beraber olur. Eğer rabbin seninle beraberken sen de o anda sabredip rabbinle beraber olmazsan rabbinin beraberliğini, yakınlığını kaybedersin.

Aynı şekilde “Allah sabredenleri sever” 840 buyurdu Allah. Sabredip rabbinle beraber olunca Allah’ın sevgisini kazanırsın, dolayısıyla rabbinin sevgisine layık olur; yani imanı kazanırsın. Bu yüzden imanın yarısı sabır, yarısı şükürdür.

Sabır derken her şeye sabretmeyi anlamak gerekir. Hem musibetlere; her türlü sıkıntıya, belaya, dedikoduya, iftiraya, yokluklara, hastalıklara, insanlardan gelen sıkıntılara “rabbim beni imtihana tabi tutuyor” deyip sabretmeyi hem de ibadeti, kulluğu yaparken sabretmeyi anlamamız gerekir; çünkü ibadet ederken her şey bizi meşgul edip başka tarafa çekmeye çalışır; ama biz rabbimizin huzurunda durup onun emrettiği, sevdiği gibi yaptığımızda ibadetlerde sabretmiş oluruz.

Bir de Allah’ın nimetlerine sabretmek vardır. Allah’ın bize verdiği nimetleri Allah yolunda sarf edince yine sabretmiş oluruz. Eğer onu Allah yolunda değil de günahta, yanlışta kullanırsak nimete, aynı zamanda günahlara sabretmemiş oluruz; çünkü günaha düşmemek için de sabretmemiz lazım. Kısacası sabır, hayatımızın her anını kapsar. Biz de rabbimizin huzurunda olduğumuzu bilir, onun emrettiği, sevdiği gibi yaparsak; yani sabredersek rabbimizin beraberliğini, sevgisini, imanı kazanmış oluruz; ama sabrımız olmazsa imanımızın yarısı gider, yarısı gidince öteki yarısı da bizi kurtarmaz.

“İnsanlardan öylesi de vardır ki Allah’a kıyısından (köşesinden, sadece işine gelen şeyler yönünden) kulluk yapar. Eğer kendisine bir hayır dokunursa (gönlü) onunla mutmain olur. Şayet başına bir imtihan gelirse de yüzüstü (küfre geri) döner. O, dünya(sın)ı da âhireti(ni) de kaybetmiştir. İşte bu apaçık hüsranın ta kendisidir.”841 “Fakat insan, ne zaman Rabbi kendisini imtihan edip böylece ona ikramda bulunsa ve ona nimet verse, ‘Rabbim bana ikram etti’ der. Ne zaman da onu imtihan edip rızkını daraltsa, ‘Rabbim (beni önemsemedi ve) bana ihanet etti’ der.”842

Gördüğümüz gibi; rabbimize şükretmeyince imanımızın yarısı gider. Sabır olmayınca da diğer yarısı gider, böylelikle imanımızı kaybederiz. Rabbimizin bize tanıttığı bütün peygamberler sabreden kullardır. Hepsi insanları Allah’a davet etmiş, bu yolda en büyük sıkıntıları yaşamalarına rağmen “rabbim beni imtihana tabi tutuyor” deyip onlara sabır göstermiş, rablerine boynunu bükmüş ve gerekeni yapmışlardır. Bir an bile olsa haktan, insanları Allah’a davetten geri durmamışlardır. Yetmez, davet ettikleri insanlar için istiğfar etmiş, tövbe etmiş, dua etmişlerdir. İnsanlardan yüz çevirmek yerine onlar için rahmet olmaya, nimet olmaya, hidâyet olmaya devam etmişlerdir. İşte Hz. İnsan, sabreden, örnek olan kullar onlardır. Biz de onlara ne kadar tabi olup benzediysek, onları ne kadar örnek aldıysak Allah’a o kadar yakın olur, dost oluruz.

Herkes peygamberlere ne kadar tabi olduğuna bakmalıdır. Kendine baktığında tabi tutulduğu imtihanlarda peygamberler gibi yapıp yapmadığını, dolayısıyla sabredip etmediğini, şükredip etmediğini anlar.

Nasıl sabretmemiz gerektiğini anladık. Peki, şükrü nasıl yapacağız?

Şükür, nimetin cinsiyle yapılır. Rabbimizin bize ikram ettiklerini başkalarına ikram edince rabbimize şükretmiş oluruz. Bilmemiz lazım ki fakir hiç kimse yoktur. Herkes Allah ile zengindir. Genel olarak baktığımızda insan zenginliği dünyaya göre anlar. Dünyevi zenginlik Allah için kullanılması gereken başka bir vesiledir; ama asıl zenginlik dünyevi zenginlik değildir, Allah ile zenginliktir.

Mesela; kulun muhabbeti sınırsızdır; çünkü muhabbet Allah’a aittir, Allah’tan tecelli eder. İnsan, Allah’ı sınırsız olarak sevebilir; ama başka bir şeyi sınırsız olarak sevemez. Eğer severse ona kul olmuş ve onu Allah’ın yerine koymuş olur. Sınırsız olarak sevilmesi gereken bir tek Allah’tır. Kul, rabbini istediği kadar sevsin, sevgisi bitmez. Tam tersine, rabbini sevdikçe muhabbeti daha da büyür, genişler.

Kulun gönlünü büyüten, genişleten şey Allah’ı sevmesi ve Allah için sevmesi; yani imanıdır ki bu iman da kulun gönlünü Allah’ın tecelligâhı, Rahmân’ın Arşı yapar. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “iman bir kalbe dâhil olunca o kalp, latif sahralar gibi genişler ve kul, Allah’ı sever, Allah’ın sevdiğini de Allah için sever”843 buyurmuştur.

İmanın kalbine dâhil olduğu bir kul iradesiz olarak rabbini sever, rabbi için sever. İman, muhabbet demekti ya, işte rabbimiz onu sevince muhabbetini kulunun gönlüne indirerek ona tecelli eder, böyle olunca da kulun gönlü genişler. Hatta öyle bir genişler ki kul artık rabbi ile bakar.

Sevmenin dereceleri vardır. Allah için seven bir kul, herkesi derece derece sever. Mü’mini başka, kendisine yakın olanı başka, insanları başka, hayvanları başka, varlığı başka sever. Her biri için Allah’a göre muhabbeti vardır ve her birine olan muhabbeti farklıdır, başka başkadır. Daha doğrusunu söylemek gerekirse aslında onun gönlünden seven Allah’tır. Kul bunu böyle tadar, böyle anlar. İman onun gönlüne öyle bir tecelli etmiş, öyle bir inmiştir ki kul, bu imanıyla mutmaindir; çünkü Allah’ın kendisini nasıl sevdiğini gönlünden anlamış ve bütün şiddetiyle tatmıştır.

Allah’ın bizi sevdiğini bilgi olarak bilmek başka, bizi yaratan rabbimizin sevgisini, muhabbetini gönlümüzde tatmak, yaşamak başka bir şeydir. Biri gölgedir, diğeri hakikidir.

Evet, Allah, kuluna kendinden ikram etmiş ve onu zengin etmiştir. Bu yüzden kul zengindir; ama kul hakikatinden, rabbinden yüz çevirince çamur olan tarafına saplanır ve kendine çamurdan bir varlık arar, onu da hemen bulur; çünkü çamurun arzuları, istekleri vardır. Çamur, dünyayı, çamur olanı ister, onu nimet olarak görür. Çamura kavuşunca ise nimete kavuştuğunu sanır. Bunun sebebi; Allah ile bakmadığı, çamurla baktığı içindir. Çamurla baktığından dolayı rabbinin kendisine ikram ettiği güzelliği, kendindeki zenginliği, Allah’ın kendisine verdiği şerefi göremez. Bunu görmeyince de çamuru ister.

İnsanın; rabbinin kendisine ikram ettiği zenginliği, şerefi görememesinin sebebi Kur’ân’dan mahrum olmasıdır; Kur’ân’ı okumaması, rabbini dinlememesi ve âyetlerin kendisinde imana dönüşmemesidir. Âyetleri kenarından, köşesinden biraz anlamıştır; yani Güneş’ten gönlüne sızan biraz ışık almıştır, o da sızan bu ışığı Güneş zanneder, kendini de Allah’a âbd olmuş, halife olmuş, meleklerin secde ettiği varlık olmuş, Allah’ın “velim” dediği kullardan olmuş zanneder. Oysaki zannetmekle hakikat bir değildir. Allah âyet-i kerimede “şüphesiz ki zan haktan hiçbir şeyi kazandırmaz.”844 Zan ilimden hiçbir şeydir, buyurmuştur. Kimse zannetmekle rabbine âbd olmuş, halife olmuş olmaz.

Peki, rabbimize nasıl âbd olabiliriz?

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “kişi arkadaşının dini üzeredir.”845 Başka bir hadisinde ise “kişi sevdiğiyle beraberdir”846 buyurmuştur. Bu nedenle sevdiklerimiz, arkadaşlarımız, beraber olduğumuz kişiler mutlaka Allah’a dost olan, rabbini seven, rabbine yürümeye, koşmaya çalışan, mü’min olan, Allah’ı her şeyden, canından da çok seven, her şeyi Allah için seven, Allah için fedakârlık yapan, Allah için sabreden, şükreden kullar olsun ki biz de onlarla beraber olduğumuzda onların hâline bürünelim ve onların nûruyla nûrlanabilelim. Böylelikle rabbimize âbd olabilelim.

Beraberliği sadece bir arada olmak şeklinde anlamamız doğru değildir. Beraberlik, gönül beraberliğidir; yani sevmektir. Sevince mü’minlerin nûruyla nûrlanmamız mümkün olur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “kişi sevdiğiyle beraberdir” buyurduysa bu böyledir.

Allah’ı sevenler; Allah’ı dinleyenler ve Allah’ın âyetleriyle beraber olanlar Allah ile beraberdir. Şeytanı sevenler de şeytanın verdiği vesveseyle uğraşıp onunla meşgul olanlardır. Biri vesveselerle uğraşıyorsa şeytanlarla beraber olur. Allah âyet-i kerimelerde “de ki: Hak geldi, bâtıl yok oldu. Zaten bâtıl yok olmaya mahkûmdur.”847 “Haktan öte dalâletten başka ne vardır?”848 Hakkı çekip çıkarırsak geriye bâtıldan başka bir şey kalmaz, buyurmuştur. Aynı şekilde hayatımızdan Kur’ân’ı çekip çıkarırsak geriye bâtıldan başka bir şey kalmaz. Ancak hayatımızda Kur’ân olursa bâtıl yok olur, vesvese yok olur, şeytan yok olur. Güneş doğunca karanlıkların yok olduğu gibi iman gelince de küfür yok olur, hayal, zan yok olur ve hakikat tecelli eder.

Evet, Ramazan ayının son günlerindeyiz. Ramazan ayı Kur’ân ayıdır. Kur’ân’la beraber olabilmemiz için Kur’ân’ın bizim neyimiz olduğunu iyice anlamamız şarttır. Öyle başımızı kuma gömüp “ben bilmedim, anlamadım” demeyelim. Rabbimiz her anda bizi kendine davet eder. Biz de ya rabbimizin davetine icabet eder, rabbimize gideriz ya da rabbimize gitmeyiz. Rabbimize gitmek için de bize Kur’ân lazımdır; yani sabır lazım, şükür lazımdır. İşte, Kur’ân da bize sabrı ve şükrü öğreten, kazandıran kitabımızdır. Onun için Kur’ân, herhangi birinin sözüne ya da vaaz edenin vaazına benzemez. Konuşan Allah’tır. Allah konuşunca sadece öğretmez, bir de bize öğrettiği sabrı ve şükrü verip ikram eder. Yalnız, bunu görebilmek ve anlayabilmek için tabii ki göz lazım, kulak lazım, gönül lazım. Daha doğrusu iman lazım. Eğer Kur’ân’ı okur, anlamaya ve iman etmeye çalışırsak rabbimizin bize sabrı ve şükrü nasıl verdiğine şahid oluruz inşallah.

Hamdolsun kardeşlerimiz manevi olarak yolu yürüyor, rablerine koşuyorlar. Şimdiye dek huzura varanlar yaklaşık olarak yüzü geçmiştir. Yürüyenler nasıl yürüdüyse bizim de öyle yürümemiz gerekir. Sadece dinleyenler, ciddiye alanlar, “ben, bence, bana göre” demeyenler, “Allah” diyenler, rabbinin kelamını okuyup anlamaya çalışanlar yolu yürüyüp huzura varabilir. Herkes gücü kadar rabbine âbd olmaktan sorumludur. Biz elimizden geleni yapalım, gerisini rabbimiz bize ikram eder.

Gönlünü açıp Allah için sevenler, nefsine taviz vermeyenler, hata, kusur, eksik, yanlış aramayanlar, birbirine kızmayanlar, kibirlenmeyenler, birbirini kırmayanlar, hatta birbirlerine kırılmamaya çalışanlar, her ne olursa olsun “sahibimiz Allah’tır” deyip rabbinin hesabını yapanlar bu yolu yürür; çünkü onlar perdeyi aradan çekenlerdir, nefsine, şeytana taviz vermeyen, “rabbim Allah’tır” deyip fedakârlık yapabilenlerdir. Canı kurban etmek, nefsi kurban etmek böyledir. Diğer türlü rabbimizi unutup “ben, bence, bana göre” deyip insanlara muamele ettiğimizde kaybedenlerden oluruz.

“Ey nebî! Muhakkak ki Biz seni (ancak insanlar için) bir şahid, bir müjdeleyici ve bir uyarıcı olarak gönderdik. Ayrıca O’nun izni ile (insanları) Allah’a (çağıran) bir davetçi ve nûr saçan bir kandil olarak (gönderdik).”849

“(Resulüm!) De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı mağfiret etsin; çünkü Allah Ğafûr’dur, Rahîm’dir (her türlü günahı mağfiret eden, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli edendir)”850

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i şahid, müjdeleyici uyarıcı, davetçi ve nûr saçan bir kandil olarak göndermiş ve ona tabi olmamızı bize emretmiştir. Dolayısıyla Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olanlar olarak, biz de böyle olunca ona arkadaş olur, refik olur, ona benzer ve rabbimize olan sevgimizi, imanımızı ispatlar, rabbimizin sevgisine layık oluruz.

Herkesin nefsi üzerindedir. Cehaletimiz, rabbimizi bilmeyişimiz, nefsimizi bilmeyişimiz, tanımayışımız üzerimizdedir. Bütün feryadımız da bundan dolayıdır. Bir an bile olsa rabbimiz bizi huzura kabul etsin, bize hitap etsin, rabbimizin muhabbeti, affı, mağfireti tecelli etsin, kendini bize tanıtsın ve bize “kulum, âbdim” desin istiyoruz. Hâl böyleyken yaptıklarımıza bakalım. Sürekli rabbimizin huzurunda olduğumuzu, bizimle beraber olduğunu, bize şahdamarımızdan daha yakın olduğunu bildiğimiz hâlde nasıl da rabbimizi yok sayıp düşünebiliyor, konuşabiliyor, hareket edebiliyor, birbirimize muamele edebiliyor, kendimizi perdeliyoruz! İşin bundan daha kötüsü, nasıl da doğru yaptığımızı zannediyor, bu yüzden kendimizi unutup başkalarına nasihat ediyor, öğretmeye çalışıyoruz.

Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Yapmayacağınız şeyleri niçin söylüyorsunuz? Yapmayacağınız şeyleri söylemeniz Allah katında büyük bir gazab(a sebep) olur”851 buyurmuştur.

Allah bize “kendine bak, başkalarına nasihat edip kendini unutuyor musun? Bak beni unutmuş olduğun hâlde kendine bakmıyor, insanlara nasihat ediyorsun ve kendin de gerekeni yapmıyorsun. Bu hâlinden dolayı hayâ etmen gerekmez mi! Başkasına nasihat edip sanki sana söylemiyormuşum gibi yapma, önce sen nasihatlerinin gereğini yap” buyuruyor.

Birine anlattığımızda aslında Allah, anlattıklarımızı bize söyler. Bizim de artık rabbimizi dinleyip içinde bulunduğumuz durumu iyice anlamamız ve rabbimizin emrettiği, sevdiği gibi yapmamız lazım.

Evet, Ramazan ayının sonuna, Kadir Gecesi’ne doğru yaklaşıyoruz. Hamdolsun üç aylardan itibaren bu nûrun içinde yürüyüş yapıyor güneşin doğduğu geceye, Kadir Gecesi’ne doğru koşuyorduk. Kadir Gecesi’nde doğan güneş, Kur’ân güneşidir. Bu an devamlı tekrar eder. Zaman döner ve aynı yere gelir, o zamanda ne tecelli etmişse aynı tecelli şimdi de devam eder. Bu yüzden zamanı durdurmamız ve o tecelliyi almamız gerekir.

Peki, zamanı nasıl durdurabiliriz?

Eğer Kur’ân bizim gönlümüze inerse, Allah’ın “(Zatıyla ve sıfatlarıyla tecelli edip tüm mevcudatı) yaratan Rabbinin adıyla (kendini ve tüm mahlûkatı) oku (anla, idrak et)!”852 buyurduğu gibi biz de yaratan rabbimizin ismiyle hayatı okursak o zaman sabreden, şükreden, iman eden kullar oluruz ki böyle olunca da zamanı Kadir Gecesi’nde durdurmuş oluruz. Güneş; yani Kur’ân gönlümüze tecelli edince, biz de rabbimizin ismine okuyup varlıkta rabbimizin isimlerini okuyunca zaman durur ve sürekli Kadir Gecesi’nde oluruz.

Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır.853 İşte, onu hayırlı kılan da Kur’ân’dır, Kur’ân’ın o gecede inmesidir. Kur’ân gönlümüze inince rabbimizin bize verdiği şerefi alırız. “(Ey insanlar!) Andolsun ki size içinde zikriniz (şeref ve şanınız) bulunan bir Kitâb (olan Kur’ân’ı) indirdik”854 buyurdu Allah. Kul, Allah ile olunca şereflidir, onsuz şerefini kaybeder; çünkü insan bir avuç topraktan ve iki damla sudan başka bir şey değildir.

Kul da dünyada kendisine ait sandığı şeyler de fânidir. Baki olan bir tek Allah’tır. “O (gökyüzü ve yeryüzü) üzerinde bulunan her şey fânidir (ve yok olacaktır). Ancak Zûl Celâli vel İkrâm (celal ve ikram sahibi ve celaliyle tecelli ettiği her muamelesinde mutlaka kuluna bir ikramı) olan Rabbinin vechi (zatı ve zatından tecelli eden El Esmâu’l Husnâ’sı) bâki kalacaktır.”855 Biz de ya onunla güzel olur, rabbimizin güzelliğini alır, fâni olanı feda eder, baki olanı alır, rabbimizle beka buluruz ya da güneş doğunca karanlık yok olur; yani perdeler açılınca her şeyi kaybettiğimize şahid olur, anlarız; ama iş işten geçmiştir.

“(Resulüm!) De ki: Eğer duanız (istediklerinizi mülkün Mâlik’i ve Melik’inden istemeniz) olmasa, Rabbim size ne diye değer versin!”856

Dua uzun bir konu olduğu için bir sonraki sohbetimizde duayı nasıl anlayacağımızı ve duamızın nasıl olması gerektiğini anlatacağız inşallah. İster hayrolsun ister şer olsun her tavrımız, hareketimiz, düşüncemiz, sözümüz bizim duamızdır. Hem de başkasına değil, kendimize duamızdır! Biz başkasına dua ya da beddua ettiğimizi zannederiz; ama yanılırız.

Peygamberlere baktığımızda beddua etmemiş, sürekli dua hâlinde olmuşlardır.

Neden?

Çünkü duanın ne olduğunu iyi biliyorlardı. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir sefer beddua edince, Allah vahyedip “onlardan sana ne” buyurdu ve anında Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i uyarıp ikaz etti. Hem de beddua ettiği kişiler, yetmiş tane Suffe ehlini şehid eden müşriklerdi.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz suffe ehlinden yetmiş tane sahabeyi özel olarak seçip irşad için göndermişti ve hepsi de Mürşid-i kâmildi. Müşrikler de bu sahabelere saldırdılar ve onları şehid ettiler. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz onları şehid edenlere beddua etti; ama Allah, âyetini indirip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e sözünü geri aldırdı. Beddua etmemenin ne kadar önemli olduğunu ve dua hâlinde olmamızın ne kadar gerekli olduğunu buradan anlamamız gerekir.

Evet, Hep birlikte Kur’ân ve insanı, Kur’ân ile aramızdaki bağı öğrenmeye çalıştık.

Allah bizi sabredenlerden, şükredenlerden eylesin inşallah. Allah bizi sabrı sessizlik, suskunluk, tembellik, ilgisizlik, alakasızlık olarak anlamayanlardan; sabrın hakikatini anlayanlardan eylesin. Allah bizi sabrın, Allah’ın huzurunda durmak olduğunu, her gelenin Allah’tan geldiğini, her ana Allah’ın müdahale ettiğini ve Allah’ın bizi imtihanlara tabi tutup kendine çektiğini anlayanlardan eylesin. Allah bizi her nimete nasıl şükredilmesi gerektiğini rabbinden öğrenip şükredenlerden eylesin. Allah Eş Şekûr olandır, şükre layık olan ve şükredilmesi gerekendir. Allah Eş Şâkir olandır; şükreden, teşekkür edendir. Bize nasıl teşekkür edeceğimizi öğreten rabbimizdir. Allah bizi şekûr ve şâkir olanlardan eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Suyutî, El-Camiu’s Sagîr, s. 186, H. No: 3106 ↩
  2. İmam Müslim 5313; İmam Ahmed 18171-18175-22797-22804; Camiüssağir-5382 ↩
  3. Bakara /186 ↩
  4. Tirmizi, Fedailu’l-Kur’an, 35; Dârimî, Fedail-ül Kur’ân, 6; İbn Hacer, Fethu’l-Bari-Beyrut, 1379- 9/66 ↩
  5. Enfâl /2 ↩
  6. Zumer /23 ↩
  7. Câsiye /20 ↩
  8. A’râf /179 ↩
  9. Ahzâb /72 ↩
  10. K.Hafâ: 2256, İhya-u Ulum’id Din ↩
  11. Câsiye /20 ↩
  12. Âli İmrân /103, 112 ↩
  13. Furkân /77 ↩
  14. Bakara /257 ↩
  15. Nisâ /69 ↩
  16. Buhârî, Cenâiz 32; Müslim, Cenâiz 14 ↩
  17. Bakara /153 ↩
  18. Âli İmrân /146 ↩
  19. Hacc /11 ↩
  20. Fecr /15-16 ↩
  21. Buhari, İman 9, 14, İkrah 1, Edeb 42; Müslim, İman 67; Tirmizi, İman 10 ↩
  22. Yûnus /36 ↩
  23. Ebu Davud, Edeb, 19, Tirmizi, Zühd, 45 ↩
  24. Buhârî, Edeb, 96; Müslîm, Birr, 165 ↩
  25. İsrâ /81 ↩
  26. Yûnus /32 ↩
  27. Ahzâb /45, 46 ↩
  28. Âli İmrân /31 ↩
  29. Saff /2-3 ↩
  30. Alak /1 ↩
  31. Kadir /3 ↩
  32. Enbiyâ /10 ↩
  33. Rahmân /26-27 ↩
  34. Furkân /77 ↩