close

6.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Kur’ân’ı ve insanı anlamaya, Kur’ân’la insanın aslında bir olduğunu, ayrı olmadığını, Kur’ân’sız insanın ölü olduğunu ve insanın sadece Kur’ân’la dirildiğini öğrenmeye çalışıyorduk.

Bir kul; rabbine, rabbinin söylediklerine iman edip davetine icabet etmediyse, neyin doğru, neyin yanlış olduğunu rabbinden öğrenmediyse, hakkı ve bâtılı birbirinden ayırt etmediyse Kur’ân’la dirilmemiştir, dolayısıyla ölü mesabesindedir. Her ne kadar bir şeyler bildiğini zannetse bile rabbinden öğrenmedikçe cahildir, karanlıkta kalmıştır ve hiçbir zaman da kendi bilgisiyle, ilmiyle Allah’a yakın olamaz. Bununla beraber Kur’ân’ı okumadıysa, dinlemediyse, anlamadıysa, âyetlerin her birine iman etmediyse “Allah boş konuştu” demiş ve “benim buna ihtiyacım yok” diyerek kendini müstağni görmüş olur.

Allah âyet-i kerimede “hayır (sizin zannettiğiniz gibi değil)! Muhakkak ki insan, kendini müstağni (kendi kendine yeterli ve Allah’a karşı ihtiyaçsız) gördüğü için gerçekten (haddini aşarak) azar”221 buyurur. Kur’ân’dan kaçan biri haddini aşar, edepsizleşir. Âyetleri okudukça böyle olduğunu hep birlikte öğrenmeye, anlamaya çalışacağız ve işin sonunda “Kur’ân benim için her şeydir. Ondan daha değerli, daha kıymetli bir şey yoktur. Onsuz manevi nefes alamam” deyip Kur’ân’a sımsıkı sarılacağız inşallah.

Hiçbir zaman unutmamamız lazım ki Kur’ân olmadan sırât-ı mustakîm olmaz, Allah’ın ipi olmaz, rabbine yolculuk olmaz, vuslat olmaz; iman olmaz, teslimiyet olmaz, takvâ olmaz, muhsin olmak olmaz. Her şey sadece Kur’ân’ladır.

Kitabımızı kenarından, köşesinden birbirimize anlatıp bir şeyler öğretmiş olabiliriz; ama Kur’ân’ı parça parça bilmek hiç kimse için yeterli değildir. Nasıl ki insan bir bütünse ve bir parçası olmadan tam bir insan olamıyorsa Kur’ân da insanın gönül âlemi de böyledir. Bütün olmadığı müddetçe asla tam olmaz.

Allah âyet-i kerimede “Biz (bu) Kitâb’ta hiçbir şeyi eksik bırakmadık”222 buyurmuştur. Kur’ân bizim eksiklerimizi tamamlamaya gelmiştir. Gönlümüzdeki Kur’ân, rabbimizin indirdiği Kur’ân’la bir araya gelmeyene kadar manevi olarak dirilemeyiz. Biri Kur’ân’ı parça parça öğrenmeye çalışmışsa sadece parça parça dirilmiş olur; ama kâmil insan olmaz. Böyle biri topal, sakat, kör ya da hakkı ve hakikati anlamayan, işitmeyen, konuşamayan yarım yamalak bir insandır. Manevi olarak ona bakınca insan görünmez, hayvanla karışık bir insan görünür; çünkü nefsi tezkiye olmamış, kemâle ermemiş, insan olma, rabbine kul olma, yakın olma, veli olma, dost olma yolunda ilerleyememiştir. Bu yüzden yarım yamalak bir şeydir.

“(Hiç) Yaratan (yarattığını) bilmez mi?”223 Kulunu yaratan, kuluyla konuşuyorsa, bu durumda kul, rabbinin kendisiyle konuştuğunu bilmez mi, anlamaz mı? -Elbette ki anlar, onun Allah kelamı olduğunu da bilir. Bu yüzden inkâr edenler bile bile inkâr ederler.

Kulun kendi haberini rabbinden öğrenmesi gerekir. Kim olduğunu, nereden geldiğini, neye geldiğini, hayatı nasıl yaşaması gerektiğini, işin sonunda nasıl kazanacağını ve nasıl kaybedeceğini de ancak rabbinden öğrenebilir; çünkü kim olduğunu, kıyamet yerinde nasıl bir muameleyle karşılaşacağını, nasıl bir hesap göreceğini, cenneti, cehennemi Allah’tan başka kimse ona haber veremez, dolayısıyla insan, rabbini dinlemez, Kur’ân’ı okumaz, âyetler üzerinde tefekkür etmez, tedebbür etmez, tefakkuh etmez, derinlemesine düşünmez ve aklını kullanmazsa kendini bilemez, tanıyamaz. Böyle olunca hem ahiretten hem kendi hakikatinden hem dünyadan, hayattan hem de nereden geldiğinden cahil kalır.

Kendini bilmeyenler bu âlemde kaybolur ve kendilerini başka bir şey zannederler. “Ben kimim” sorusuna doğru cevap veremeyenler bu âlemde kaybolmuş, kendi kendinden cahil kalmış ve karanlıkta olmuşlardır. Mesela; bin kişiye “sen kimsin” diye sorsak, acaba Allah’a göre doğru cevabı kaç kişiden alabiliriz! Aynı şekilde “Kur’ân’dan ne kadar haberdarsın” diye sorsak acaba kaç kişiden “ben Kur’ân’ı baştan sona anlayarak okudum, iman ettim, teslim oldum, rabbime cevap verdim” yanıtını alabiliriz!

Rabbimizin bize ne buyurduğunu anlamak için her birimize düşen; kendimize dönüp Kur’ân’dan ne kadar haberdar olduğumuza ve “ben kimim” sorusuna ne kadar doğru cevap verip vermediğimize bakmaktır. Bakınca kendimizi, manevi olarak ne durumda olduğumuzu net olarak görürüz inşallah.

Evet, hep birlikte âyetlerle Kur’ân ve insanı anlamaya, hayat kitabımız Kur’ân’la aramızdaki bağı öğrenmeye çalışıyorduk. Devam edelim inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Veylun yevmeizin lilmükezzibîn:224 “O gün (Allah’ın âyetlerini ve resulünü) yalanlayanların vay hâline!” Onlara yazıklar olsun, veyl olsun. Veyl, cehennemde bir derenin ismidir. Yani Allah’ın âyetlerini ve resulünü yalanlayanlar cehennem olsun. Daha önceki sohbetlerimizde yalanlayanların kim olduğunu söylemiştik.

Bir kabul etmeyip inkâr etmek vardır ki böylelerine “kâfir” denir. Bir de “ben kabul ediyorum, Kur’ân, Allah’ın kitabıdır, âyetleridir” deyip gerekeni yapmamak vardır. Böyle olanlar da yalanlayanlardır.

Allah yalanlamakla ilgili olarak âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e hitaben “(resulüm!) onların söylediklerinin hakikaten seni üzmekte olduğunu Biz biliyoruz. Aslında onlar seni yalanlamıyorlar; fakat o zalimler Allah’ın âyetlerini inkâr ediyorlar”225 buyurmuştur. “Evet doğrudur, bu, Allah’ın âyetidir, Allah böyle buyurmuş” deyip gerekeni yapmayanlar için Allah “yalanlayanlar” buyuruyor.

İnkâr edenler kâfir, yalanlayanlar ise münafık olur. “Şüphe yok ki münafıklar (cehennem) ateşin(in) en alt tabakasındadırlar. (Orada) Onlara asla bir yardımcı da bulamazsın!”226 Münafıkların cehennemin en alt tabakasında olmasının sebebi; insanları kandırmalarıdır; çünkü insanlar onlara baktığında “bunlar mü’mindir, Müslümandır” der ve İslam’ı onların yaptığı gibi anlar ve yanlış tanırlar. Mü’min, Müslüman göründükleri için insanlar onlara güvenir, aldanırlar. Bundan dolayı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “bizi aldatan bizden değildir”227 buyurmuştur.

“Rabbimi, Kur’ân’ı kabul ediyorum” deyip gerekeni yapmamak en büyük münafıklıktır. Zaten en büyük yalan da budur. “Ben iman ettim” deyip aslında iman etmemek en büyük yalandır ve münafıklar aynen böyle yaparlar. Bundan dolayı Allah “Kıyamet günü, yalanlayanların vay hâline” buyurmuştur.

“Fakat (o gün) takvâ sahipleri (Allah’a karşı kulluk sorumluluğunu bilip yerine getirmeye çalışanlar) gölgeliklerde ve pınar başlarındadırlar.”

Allah bu defa iman edip salih amel işleyenler için nimetlerini beyan etti. Diğerlerinin ise yalanladıkları ve aslında iman etmedikleri için salih amelleri yoktur.

“İşte Biz, muhsinleri (güzellik yapıp güzel olanları) böyle mükâfatlandırırız. O gün (Allah’ın âyetlerini ve resulünü) yalanlayanların vay hâline!”228 Gördüğümüz gibi; Allah âyetin sonunda yine âyetlerini yalan sayanların Kıyamet günündeki durumunu tekrar etti. Bu tehlikeye düşmemek için herkes “acaba ben âyetleri yalanlıyor muyum, yalanlamıyor muyum” diye kendine bakmalıdır.

“(Ey Allah’ın âyetlerini ve resulünü yalanlayanlar! Siz de dünyada) Az bir müddet yiyin ve yararlanın! Çünkü sizler (nefsinin hevâsına uyan) mücrim (ve suçlu) kimselersiniz. O gün (Allah’ın âyetlerini ve resulünü) yalanlayanların vay hâline! Bir de onlara, ‘rükû edin (Allah’ın hükmü karşısında eğilin ve kibirlenmeyin)’ dendiği zaman rükû etmezler. O gün (Allah’ın âyetlerini ve resulünü) yalanlayanların vay hâline!”229

“Muhakkak bu (Kur’ân), (hak ile bâtılı birbirinden) ayıran kesin bir sözdür. Ve bu, (sıradan bir söz ve) şaka değildir!”230 Bu söz asla şakaya veya hafife alınamaz; çünkü bu söz hakla bâtılı birbirinden ayıran kesin bir sözdür. Hakla bâtıl Allah’ın vahyinden başka hiç kimsenin sözüyle birbirinden ayrılmaz. Hakla bâtılı, doğruyla, yanlışı, imanla küfrü, kazanmakla kaybetmeyi birbirinden ayıran ve bize anlatan tek söz rabbimizin sözüdür, âyetleridir. Öyleyse herkesin baştan sona Kur’ân’ı okuyup anlaması ve kim söylerse söylesin herkesin sözünü Kur’ân’ın ölçüsüne vurması gerekir. Eğer rabbimiz “doğru” dediyse doğrudur, “yanlış” dediyse yanlıştır ve onu söyleyen de yanılmıştır. Bu âlemde söz hakkı bir tek âlemlerin rabbi olan, dünyanın da ahiretin de kendisine ait olduğu Allah’ındır, ona aittir. Onun söylediğinden başka bir şey söyleyen, onun verdiği hükümden başka bir hüküm veren, Allah’a şirk koşmuş ve müşrik olmuştur. Üstelik bundan haberi bile yoktur. Bu da onun cehaletinden dolayıdır.

Şayet birinin öğrenme, anlama, dinleme imkânı olmadıysa cehaleti onun için mazerettir; ama rabbimiz mutlaka her bir kula öğrenme ve anlama imkânını verir. Allah, kuluna birileriyle öğretir ve onu kendine davet ettirir; çünkü kulunu bunun için yaratmıştır. İnsan; rabbiyle, rabbinin vahyiyle, âyetlerle muhatap olmadıkça; cehaletten, karanlıktan, küfürden, şirkten kurtulamaz. Allah da kulu şirkten, küfürden kurtulsun diye bir vesileyle ona mutlaka öğretir.

“(Onlar resullerimizi ve âyetlerimizi) Yalanladılar ve kendi (nefislerinin) hevâlarına uydular. Ama tüm işler (Allah’ın takdir ettiği şekilde) kararlaştırılmıştır.”231

Allah hükmünü vermiş ve hakla bâtıl, imanla küfür birbirinden ayrılmıştır. Bu nedenle hakla bâtıl bellidir ve neyi seçip seçmeyeceği kulun kendi tercihine aittir. Allah âyet-i kerimede “hak Rabbinizdendir. Öyle ise dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin”232 buyurmuştur. Tercih bütünüyle kulundur. Şayet rabbimizi ciddiye almadıysak, Kur’ân’ı okuyup anlamaya çalışmadıysak, âyetlere iman etmediysek neyi tercih etmemiz gerektiğini bile anlamamış, bilmemiş oluruz.

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “bundan önce iman nedir, kitap nedir bilmezdin.233 Sana bu vahyi yapacağımızı beklemiyor, ummuyordun”234 buyurmuştur. Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bile bütün hâliyle imanın ne olduğunu bilmiyorsa, biz imanın ne olduğunu nasıl bilebiliriz! Hakkı bâtılı, imanı, küfrü Kur’ân’sız nasıl anlayabiliriz!

Peki, genel olarak baktığımızda imanı anlamış mıyız?

Hayır anlamamışız. Bu yüzden “Allah’a, resulüne, meleklere, kitaplara, ahirete inanınca iman etmiş oluruz” demişiz. Oysaki Allah böyle söylemiyor. İmanı Allah’tan öğrenseydik onun ne olduğunu, nasıl iman edeceğimizi öğrenirdik; fakat öğrenmediğimiz için Müslüman olmakla, Allah’a teslim olmakla ilgili hiçbir şey anlamadık. Sadece “işte, teslim olmamız lazım” dedik. Tamam, teslim olacağız da kime, hangi söze, hangi emre teslim olacağız! Bilmeden nasıl teslim olunur! Bilmeden nasıl selamete erilir! Bunları hiç anlamaya çalışmadık.

Müslüman olmak; Allah ile barışık olmak demektir. Kendisiyle konuşmaya, kendisini dinlemeye tenezzül etmediğimiz rabbimizle nasıl barışabiliriz, nasıl barışık oluruz! Bize ne emrettiğini bilmeden onun emrine nasıl itaat edebilir, teslim olabilir, selamette olabiliriz!

Genel itibariyle baktığımızda insanlar olarak kendimizle barışık değiliz. Bunun sebebi; kim olduğumuzu bilmeyişimiz, anlamayışımızdır. Kendimizle barışık olmadığımız için de diğer insanlarla barışık olamıyoruz. Herkeste hata arıyor, kusur arıyor, eksik arıyoruz. Birbirimize muamele ederken kendimize muamele eder gibi etmiyoruz. Hepsinin tek sebebi; tevhitte olmayışımız, insanları kendimizle bir görmeyişimizdir; çünkü insanları bir görseydik kendimize nasıl muamele edilmesini istiyor, kendimiz için her neyi istiyorsak insanlar için de onu isterdik. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “biri kendisi için istediğini insan kardeşi için de istemedikçe mü’min olmaz, Müslüman olmaz.”235 “Müslüman; insanların elinden ve dilinden emin olduğu kimsedir. Mü’min; insanların elinden ve dilinden fayda umduğu kimsedir”236 buyurmuştur. Kendimizi bu ölçüye vurup ne kadar mü’min ne kadar Müslüman olduğumuza bakalım. Aslında kendimiz de manevi olarak ne hâlde olduğumuzu biliyor, görüyoruz.

Allah, âyetlerini yalanlayanların nefislerinin hevâlarına uyduğunu buyurur.237 Başka bir âyette ise “nefsinin hevasını ilâh edineni gördün mü”238 buyurmuştur. İnsan kendi nefsinin hevasını ilâh edinirse yapacağı iş Allah’ın âyetlerini yalanlamak olur.

Kur’ân olmayınca hüsranda olduğumuzu ve onu ciddiye almamanın felaketimiz olduğunu rabbimiz bize haber veriyor. O hâlde Allah’ın vahyine, Kur’ân’a nasıl sarılmamız gerektiğini anlamaya çalışmamız lazım.

“Andolsun ki onlara (bu Kur’ân ile kendilerini küfürden ve şirkten) meneden nice önemli haberler geldi. (Bu Kur’ân, iman etmek isteyenler için) Kâmil bir hikmettir; fakat (kâfirlere) uyarılar fayda vermiyor!”239

Hikmet; Allah’ın muradıdır. Onu da ancak Kur’ân’dan alabiliriz. Herkes bize bir şeyler öğretmeye çalışabilir; ama kâmil hikmet, hakiki hikmet Kur’ân’dan alınır, rabbimiz onu bize öğretir.

“Andolsun ki Biz, Kur’ân’ı (üzerinde düşünüp) öğüt alınsın diye kolaylaştırdık. Öğüt alan var mı?”240 Allah bize “öğüt alan var mı” diye soruyor! Öğüt alan var mı, hitabı bu sûrede tekrar tekrar gelir.

Dikkat ettiysek rabbimiz Kur’ân’ı kolaylaştırdığını beyan ediyor. Hâl böyleyken “Kur’ân’ı herkes anlayamaz, ancak âlimler Kur’ân’ı anlayabilir” derler. Oysaki Kur’ân’da benimle konuşan benim rabbimdir. Rabbim benimle konuşursa ben onun sözünü nasıl anlamam! Yaratan yarattığını bilmez mi?241 Yaratan konuşur da insan anlamaz mı! Hiç böyle edebe aykırı bir kelime olabilir mi! “Kur’ân’ı okuyamazsın, ona dokunamazsın, manasını anlamaya çalışamazsın, yoksa küfre girersin, kâfir olursun, müşrik olursun” diyorlar. Tek kelimeyle “Kur’ân’ı anlamaya çalışma” diyorlar. Anlamaya çalışanlara da “bu senin işin değil” diyorlar!

Peki, gerçekten öyle midir?

Elbette ki değildir. Rabbimiz öğüt alınsın, zikir olsun, hatırlatma olsun diye Kur’ân’la bütün kullarına hatırlatır. Bu yüzden “Kur’ân’ı öğüt alınsın diye kolaylaştırdık, öğüt alan var mı” buyurdu Allah.

Biz de rabbimizi dinleyecek, Kur’ân’ı okuyacak, öğüt alacağız inşallah.

“(Resulüm! Bu Kur’ân, iman edenler) Âyetlerini tedebbür etsinler (arkasındaki manayı tefekkür edip düşünsünler) ve (rabbine yönelen) gönül (ve akıl) sahipleri öğüt al(ıp Allah’ın muradını anla)sınlar diye sana indirdiğimiz mübarek (şanı yüce ve insanı yücelten) bir Kitâb’tır.”242

Bu Kur’ân, insanı yücelten bir kitaptır. Ona sarılınca rabbimize gideriz. Böylelikle rabbimizin güzellikleri, El Esmâu’l Husnâ’sı bizde tecelli eder ve bizi yüceltir. Allah zaten bu kitabı bizi huzuruna taşısın, Hz. İnsan yapsın, rabbimizin güzellikleri, El Esmâu’l Husnâ’sı üzerimizde tecelli etsin diye göndermiştir. Kendini Kur’ân’dan mahrum edenler kendini Allah’tan mahrum etmiştir.

Tabii ki kul kendi tercihini kendisi yapar, kim olduğunu bilmediğinden, anlamadığından “ben biliyorum” der ve işi kendi kendine yapmaya çalışır. Böyle olunca da rabbinden mahrum kalır; ama rabbimiz yine de bir şekilde birileriyle kulunu kendine davet eder ve ona işi öğretir.

Mesela; hepimiz fark etmişizdir. Çocuklar biraz büyüyünce ısrarla “benim istediğim gibi olsun, beni dinle, ciddiye al, benim dediğim gibi yap” derler. Bunun bir sebebi olmalıdır. Çocuğumuzun, henüz hiçbir şey bilmemesine ve dünyayı, etrafını yeni yeni anlamasına rağmen ilk yaptığı “benim istediğim gibi olsun” demektir; çünkü geldiği âlemde sultandı. Oradaki sultanlığını hâlâ unutmamış! Geldiği yerde hep onun dediği olduğu ve dünyaya inince de orayı unutmadığı için sürekli olarak tavrını ortaya koyar ve “benim istediğim gibi olsun, beni dinleyin, beni ciddiye alın” der.

Bununla beraber aynı zamanda dehşet içindedir. Buranın nasıl bir yer olduğunu anlamaya çalışır. Geldiği yer kendisinden perdelenmiş; ama o kendini perdeleyememiştir! Geldiği âlemde sultanken, burada her şeyin karmakarışık olduğunu görünce dehşet içinde kalır. Bundan dolayı sürekli kızar, ağlar, “benim istediğim gibi olsun, neden benim dediğimi yapmıyorsunuz” der. Sultan olduğunu biliyor; ama sultanlığının burada geçmediğini daha anlamamış! Zaman içerisinde bunu yavaş yavaş anlayacak; fakat çok zor bir durumda olduğu için feryad eder. Bu yüzden büyüklerine “beni dinle, beni ciddiye al, benim dediğimi yap” der.

“(Resulüm!) De ki: Ben ancak bir uyarıcıyım.” Resulullah (s.a.v.) Efendimiz münzirdir, nezirdir (uyarıcıdır). Kur’ân da nezirdir, münzirdir, uyarıcıdır.

“Vâhid, Kahhâr (sıfatlarında, isimlerinde tek olan ve nefsi kahredip temizleyen, uyaran, ikaz eden) Allah’tan başka İlâh yoktur.”243

Allah vehmi olanı, hayali olanı, bizi kirleteni, bize sahip çıkıp rablik, ilâhlık taslayan nefsimizi vahid olarak kahreder. Vâhid isimlerinde tek olan demektir. Nefis “ben güçlüyüm, ben görüyorum, işitiyorum, ben rahmanım, kerimim, ben her şeyi yaparım” deyip Allah’ın isimlerine sahip çıkar. Allah da Vâhid ve Kahhâr ismiyle tecelli ederek onu kahreder; çünkü Allah’ın isimlerine sahip çıkmak şirktir. Allah, isimlerine sahip çıkmanın şirk olduğunu buyuruyor.

Peki, Allah, Kahhâr ismiyle tecelli edince ne olur?

Kulda Allah’ın güzelliği zuhur eder. Allah, kuluna isimleriyle tecelli edince “üzerindeki bütün güzellikler benimdir, bana aittir. Sen de benim âbdimsin, sevdiğimsin, beni sevensin. Seni bu âleme aşkı yaşayasın diye gönderdim, kendini ilâh zannedesin diye göndermedim” buyurmuş olur.

Allah bir hadis-i kutside “kulum kendisine farz kıldığım ibadetlerle en güzel şekilde bana yaklaşır. Diğerleriyle yaklaşmaya devam eder. Yaklaştıkça ben onu severim. Ben bir kulumu sevdim mi -bu sevgi, bu muhabbet kemale erince- o kulum benimle görür, benimle işitir, benimle tutar, benimle yürür”244 buyurmuştur. Yani her hâli, her şeyi benimle olur. Çünkü Vâhid ve Kahhar isimleri tecelli etmiş ve kulun nefsinden bütün küfrü, karanlığı almıştır. Bunu yaparken güzellikleri yine ona teslim etmiş ve bu defa “üzerindeki güzellikleri nefsinle değil rabbinle gör, rabbinle bak, nefsinle konuşma, rabbinle konuş, rabbinden konuş” buyurmuştur. Bir kul, kendindeki bütün isimleri Allah’a ait görünce böyle bir hâle gelir.

Kulun, rabbinden konuşabilmesi için Kur’ân’ı bilmesi, okuması, dinlemesi ve rabbine cevap vermesi şarttır. Öyle ki rabbinden konuşabilsin. Kul ancak Kur’ân’ı okuyunca rabbini tanımış olur, böylelikle rabbinden konuşur.

Allahu bikulli şey’in muhit:245 “Allah her şeyle (onu rahmeti, kudreti ve ilmiyle çepeçevre kuşatarak) Muhît’tir.” Allah her şeyi ihata etmiştir. Allah’ın nûrunun, ilminin, kudretinin tecelli etmediği bir zerre bile yoktur, olamaz. Hâşâ, bunun tersi bir şey düşünülemez. Bütün varlığın kendisi Allah’ın nûrunun, isimlerinin ve kudretinin tecellisidir. Kul, Kur’ân’ı okuyunca ve varlıkta rabbinin tecellisine şahid olunca konuştuğunda ondan konuşur, ona konuşur; çünkü huzurunda olduğuna şahid olmuştur.

Nerede olursanız olun o sizinle beraberdir,246 Allah size şah damarınızdan daha yakındır,247 Allah, insanı çepeçevre ihata etmiştir.248 Allah, insanın gönlüne tecelli etmiştir,249 buyurdu Allah. Hiç bundan daha büyük bir yakınlık olur mu! Şayet Allah bunu âyetleriyle anlatmasaydı biz böyle olduğunu hiçbir zaman anlayamazdık. Zaten baktığımızda insanlar olarak bunu anlamamışız. Anlamamamızın sebebi de rabbimizi dinlemeyişimizdir.

“(O) Göklerin, yerin ve ikisi arasında bulunanların rabbidir. Azîz’dir, Ğaffâr’dır (bütün şeref, kudret kendisine ait olan ve tekrar tekrar işlenen günahları mağfiret edendir). (Resulüm!) De ki: Bu (Kur’ân’da size anlattıklarım), büyük bir haberdir.” Allah’ın anlattığı haber azimdir, büyüktür. Azim haberi bir tek Allah haber verebilir. “Ama siz ondan yüz çeviriyorsunuz.”250 Siz Allah’ın verdiği azim haberlerden yüz çeviriyorsunuz!

Peki, rabbimiz bize neyi haber veriyor?

“Doğrusu bana yalnızca apaçık bir nezir (uyarıcı) olduğum vahyediliyor. (Resulüm! Hani) Rabbin o zaman meleklere buyurmuştu: Muhakkak ki Ben, çamurdan bir beşer yaratacağım. Nihâyet onu (bir insan suretinde yaratarak ona bir şekil verip) düzenlediğim ve ona rûhumdan nefhettiğim (üflediğim) zaman hemen onun için secdeye kapanın! Bunun üzerine bütün melekler (Allah’ın, rûhundan nefhettiği insana) topluca secde ettiler.”251 Rabbimiz bize bizi haber veriyor. Bunlar hiç kimsenin haberdar olmadığı haberlerdir. İnsanların çoğu bilmez. 252 Rableri onlara haber vermiştir; ama onlar bunu hâlâ bilmiyorlar; çünkü kabul edememişler!

“Ancak (cinlerden olan) iblis hariç. O, kibirlendi ve (Allah’ın insana nefhettiği rûhu görmezden gelip secde etmediği için) kâfirlerden oldu. (Allah) ‘Ey iblis! (Celâl ve cemâl tecellim olarak) İki elimle yarattığıma seni secde etmekten meneden nedir? Kibirlendin mi, yoksa yücelerden mi oldu(ğunu sanıyorsu)n’ buyurdu. (iblis) ‘Ben ondan daha hayırlıyım! Beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın’ dedi. (Allah) Buyurdu ki: Öyle ise çık oradan; çünkü sen kovulmuş olanlardansın. Şüphesiz (herkesin hesaba çekileceği) din gününe kadar lanetim senin üzerinedir.”

Burada Allah “din gününe kadar” buyururken aslında iblisin ne söylemesi gerektiğini de ona öğretmiş oldu. Zaten iblis de hemen devamında öyle söyledi. “Rabbim! O hâlde (insanların secdeye layık olmadıklarını ispatlamam için) tekrar diriltilecekleri güne kadar bana mühlet ver!”253 Din gününe kadar bana mühlet ver. Eğer Allah öyle söylemeseydi iblis bunu söyleyemezdi, mühleti Allah hatırlatmış ve ona vermiştir.

Bununla ilgili olarak başka bir örnek daha vereyim. Hz. Yakûb (a.s.), Hz. Yûsuf (a.s.)’ı kardeşleriyle beraber gönderirken “onu bir kurdun yemesinden korkarım”254 demişti. Allah, Hz. Yûsuf (a.s.)’ı Mısır’a sultan yapmayı takdir ettiği için Hz. Yûsuf (a.s)’ın bir şekilde babasından kopup Mısır’a gitmesi gerekiyordu. Kardeşleri de zaten Hz. Yûsuf (a.s.)’dan kurtulmak istiyorlar ama bunun için ne bahane bulacaklarını bilmiyorlardı. Hz. Yakûb (a.s.) “onu bir kurdun yemesinden korkarım” deyince, onlar da ne yapacaklarını öğrendiler ve Hz. Yûsuf (a.s.)’ı kuyuya attıktan sonra gelip babalarına “Yûsuf’u kurt yedi”255 dediler; yani öncesinde Hz. Yakûb (a.s.) farkında olmadan, çocuklarına ne yapacaklarını öğretmiş oldu. İşte, rabbimiz bir şeyin olmasını dilediğinde bütün olayları birbirine bağlar ve hepsi peş peşe gelir.

 “(Allah) Haydi, sen vakti (sadece Bizim tarafımızdan) bilinen (kıyamet) gün(ün)e kadar mühlet verilenlerdensin, buyurdu. (iblis) Dedi ki: Senin izzetine yemin ederim ki mutlaka onların hepsini (şaşırtıp yoldan çıkararak) azdıracağım.”

İblis kendini Allah’a yakın olanlardan biri olarak biliyor ve “rabbim” diyor! Burada da “izzetine yemin olsun” diyor!

“Ancak onlardan (hiçbir şeyi sana şirk koşmayan ve gönülden bağlanan) ihlâslı kulların müstesna.”

Bizi şeytandan, iblisten koruyacak tek şey; ihlastır, samimiyettir. Bu da imandan meydana gelir. Ne kadar imanımız varsa, ihlasımız da samimiyetimiz de o kadardır.

“(Allah) Buyurdu ki: İşte bu haktır ve Ben, hakkı söylerim.” Allah “ben hakkı söylerim” buyurdu ve hakkı şeytana söyletmedi. “Andolsun cehennemi seninle (olan cinlerle) ve o (insa)nlardan sana tabi olanların hepsiyle dolduracağım.”256

“(Resulüm!) De ki: Ben bu (Kur’ân’ı size tebliğ etmem)e karşılık sizden herhangi bir ücret istemiyorum ve ben kendiliğinden bir şey iddia eden kimselerden de değilim. Bu (Kur’ân) ancak âlemler için bir zikir (öğüt ve hatırlatma)dır.”257

Allah, Kur’ân’da bildiğimiz, yaşadığımız bir şeyi bize hatırlatır ve hiç kimsenin haber veremediği büyük haberleri bize beyan eder. Buna rağmen, rabbimizin buyurduğu üzere insanların çoğu bunu bilmez, kabullenmez ve anlamak istemezler.258

İnsan, insanın yaratılışını, Allah’ın kendisine rûhundan nefhetmesini, melekleri secde ettirmesini, iblisin secde etmediğini, insana düşman oluşunu, bütün çabasıyla, gayretiyle, kendisine tabi olanlarla beraber insanları cehenneme sürüklemeye ve insanın secdeye layık olmadığını ispatlamaya çalıştığını bilmek, anlamak istemez. İblisin bütün derdi zaten insanın secdeye layık olmadığını ispatlamaktır; çünkü bunu ispatlarsa haklı çıkacağını ve kazanacağını zanneder.

“(Resulüm! Bu Kur’ân) Sana, kendisiyle (insanları) uyarman ve mü’minlere zikir (öğüt ve nasihat vermen) için indirilen bir Kitâb’tır. Artık bundan dolayı senin göğsünde bir sıkıntı (ve daralma) olmasın! (Ey insanlar!) Rabbinizden size indirilen (Kur’ân’a ve sizin için gönderdiği resulün)e tabi olun! Ondan başka dostlar (edinerek onlar)a tabi olmayın! Ne kadar da az (düşünüp) öğüt alıyorsunuz!”259

Her birimizin kendimize dönüp “acaba bizi terbiye etmek, edeplendirmek, eğitip büyütmek için rabbimizin bize indirdiği Kur’ân’a ne kadar tabi oluyorum, ne kadar ondan başka dostlar ediniyor ya da ne kadar Kur’ân’dan başka sözlere tabi oluyorum” diye kendimize bakmamız lazım. Unutmayalım ki bize büyük haberi verecek ve bizi rabbimize, hakikatimize yaklaştıracak olan Kur’ân’dır. Onun dışındaki sözler bâtıldır, dalâlettir.

Allah bize “Kur’ân’dan başka dostlar edinerek onlara tabi olmayın” buyuruyor. Bu, rabbimizin emridir; ama baktığımızda insanlar olarak kendi kendimize kararlar veriyor, “falanca biliyor onun yanına gidelim, filanca çok bilgilidir ona uyalım” diyoruz. Oysaki başkasına ya da başka sözlere değil, rabbimizden bize indirilene, Allah’ın ipine hep beraber tabi olup sarılmamız gerekir. Ancak o zaman hak bir cemaat olabiliriz; çünkü davet bir tek Allah’adır.

Yalnız, Allah’ın kitabına, Kur’ân’a davet edenin mutlaka canlı Kur’ân olması gerekir. Bir kul, ne kadar canlı Kur’ân ise tabi olunmaya o kadar layık olmuştur. Allah âyetin sonunda “ne kadar da az düşünüp öğüt alıyorsunuz” buyurdu. Yaratan öğüt alıp almadığımızı, dinleyip dinlemediğimizi biliyor mu? -Elbette ki biliyor, zaten bilen odur.

“Şüphesiz ki âyetlerimizi yalanlayanlar ve ona karşı kibirlenenler var ya, (işte) onlara göklerin kapıları açılmaz ve onlar, deve, iğne deliğinden geçinceye kadar cennete giremezler! İşte Biz, (nefsinin hevâsına uyan) mücrimleri böyle cezalandırırız!”260 Nasıl ki devenin iğne deliğinden geçmesi mümkün değilse, âyetlerimizi yalanlayıp ona karşı kibirlenenlerin de cennete girmesi ve gök kapısının onlara açılması mümkün değildir.

Allah’ın vahyini yalan sayanlar “benim bunlara ihtiyacım yok, ben zaten biliyorum, bunlar gereksizdir” deyip Allah’ın âyetlerine karşı kibirlenirler. Kur’ân’ı duyar, okur ama anlamak istemezler; çünkü anlamak işlerine gelmez.

Vahyini dinlemeyenler için Allah “mücrim (Allah’a, Allah’ın âyetlerine karşı suç işleyenler)” demiştir. Onlara gök kapıları açılmaz; deve, iğne deliğinden geçinceye kadar cennete giremezler. Devenin iğne deliğinden geçmesi mümkün olmadığı için onların da cennete girmeleri mümkün değildir.

Hükmü veren Allah’tır. Allah, kulunu da kuluna ne gerekli olduğunu da bilir. Bununla beraber herkes de kendini bilir. Rabbimizin kitabı şu anda hepimizin elindedir. Ya onu okuyup rabbimizi dinleyecek, ciddiye alacak ve kurtuluşa, saadete ereceğiz ya da ondan yüz çevirmiş, onu ciddiye almamış, yalanlamış ve Allah’ın âyetlerine karşı kibirlenip kaybetmiş olacağız. Bu konudaki bütün tercih bizimdir.

Örnek vermek gerekirse; memlekette seksen milyon insan vardır. “Ben Müslümanım” diyenlere sorulsa, acaba samimiyetle Allah’ın hesabını yapan kaç kişi çıkar! Kaç kişi Allah’ın kitabını gerçekten okumuş, âyetleri yalan saymamış, inkâr etmemiş, kibirlenmemiştir! Seksen milyonun yüzde kaçı ihlasla rabbine âbd olmaya çalışır! Sadece samimi olanlardan bahsediyorum, ötekilerin durumu zaten ortadadır.

Bir sokak röportajında izlemiştik. Röportajda insanlara “Allah’ın kaç ismini biliyorsunuz” diye sorulmuştu. Verilen cevaplara insan gerçekten şaşırıyor! Aralarından bir tanesinin cevabı çok ilginçti. Kendisine “Allah’ın kaç ismini biliyorsunuz” diye sorulduğunda “ben okul okuyorum, benim böyle şeylerle işim yok” diye cevap vermişti! Benim böyle şeylerle işim yok! Yani “bana Allah’tan, İslam’dan bahsetmeyin, benim derdim okul okumaktır, böyle şeylerle ilgilenmiyorum!” Birçoğu da zaten hiç cevap verememişti. Cevap verenlerin bir kısmı ise “Allah’ın Rezzâk ismi var” diye cevap vermişti. Demek ki onlara da sadece “Allah rezzaktır” denmiş, bu yüzden onlar da Allah’ın bir tek Rezzak ismini öğrenmişler.

Şimdi şöyle bir baktığımızda en azından “Allah, rahman ve rahimdir” dememiz gerekmez mi! Demek ki hayatlarında bir sefer bile besmele çekmemişler ya da besmelenin bile anlamını bilmiyorlar. Bilselerdi Allah’ın rahman ve rahim olduğunu söylerlerdi. Bir kısmı ise kelime-i şehadeti bile bilmiyordu. Üstelik bunlar “ben mü’minim, Müslümanım” diyenlerdir. Büyükleri de mü’min ve Müslüman olanlardır; ama onlara yolu göstermemişler! Çünkü kendileri de Allah’ı ciddiye almamış!

Bu hâlimizden kurtulmanın tek bir çaresi vardır; o da Allah’ın ipine hep beraber sarılıp kurtuluşa ermektir. Unutmamamız lazım ki Kur’ân, rabbimizi dinlemek bizim izzetimizdir, şerefimizdir. Şayet rabbimiz “öyleyse (ey iman ettiğini iddia edenler!) gevşeklik göstermeyin ve üzüntüye kapılmayın! Eğer (Allah’a ve O’nun resulüne gerçekten) iman etmiş kimseler iseniz üstün gelecek olan (mutlaka) sizlersiniz”261 buyurmuşsa, ancak iman edersek üstün olabiliriz. Başka türlü hiçbir şekilde üstün gelemeyiz.

Peki, Müslümanlar olarak üstün müyüz?

Tabii ki değiliz. Mü’min olduğumuzu söylüyoruz; ama küfre, kâfire karşı üstün olmadığımızı, izzetimizi, şerefimizi kaybettiğimizi, ne kadar zillete düştüğümüzü görüyoruz. Küfür bize ağır gelmiştir. Bütün bunlar; Allah’ın ipine sarılmadığımız ve mü’min olmadığımız içindir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “cennete giremezsiniz iman etmedikçe, iman etmiş olmazsınız birbirinizi sevmedikçe”262 buyuruyor. Bu yüzden birbirimizi ne kadar seviyorsak imanımız da cennet de o kadardır ve zaten ümmet olarak birbirimizi ne kadar sevdiğimiz ortadadır!

Allah, Müslümanların birbirini nasıl sevmesi gerektiğini de beyan etmiştir. “Onlardan önce o yurda (Medine’ye) yerleşmiş ve (gönüllerine) imanı yerleştirmiş olanlar (yani ensar), kendilerine hicret ed(ip gel)en (muhacir)leri severler ve onlara verilenlerden dolayı sinelerinde bir ihtiyaç (ve rahatsızlık) duymazlar. Kendilerinin bir sıkıntıları (ve ihtiyaçları) olsa bile onları kendi nefislerine tercih ederler. Kim nefsinin kıskanç(lık ve cimri)liğinden korunursa işte onlar felaha (kurtuluş ve saadete) erenler.”263 İşte sevmek böyledir. Sevmek; kardeş olmaktır, kardeşini kendi nefsine tercih etmektir.

“Yine onlar, (Allah’ı sevdikleri ve rızasını kazanmak istedikleri için) o (malları)nı sevmelerine rağmen (mallarını ve) yemek(ler)ini yoksul(lar)a, yetim(ler)e ve esir(ler)e yedirirler(di). (Doyurdukları kimselere ise şöyle derlerdi) ‘Biz sizi ancak Allah’ın vechi(ni, rızası ve cemâlini kazanmak) için doyuruyoruz. (Ayrıca) Biz sizden ne bir karşılık ne de bir teşekkür bekliyoruz.”264 Gördüğümüz gibi; Allah, mü’minleri anlatıyor. Kul, ancak Allah’ın sevdiği, istediği gibi kardeşini severse Allah’ın beyan ettiği mü’min olabilir.

Rabbimiz mü’minlerin hâlini bize anlattığı hâlde, baktığımızda mü’min, Müslüman olduğunu iddia edenler dünyalık için, üç kuruş için birbirlerini öldürüyorlar. Bunlara nasıl mü’min denilir! Hani nerede iman, nerede kardeşlik, nerede Allah’ı sevmek, Allah için sevmek, Allah’ın hesabını yapmak!

Dünyalık için kardeşlerine zarar verenler Allah’a hesap vereceklerine, ahirete, ebedi hayata iman etmemişlerdir. İman etselerdi Allah’ın vahyini okuyup kazanmaya çalışırlardı. Onlar ise tam tersine Allah’ın âyetlerini, Kur’ân’ı, kendilerini yalanlıyorlar. Yalanladıkları için de insanlıktan çıkmışlardır! Hâlbuki Kur’ân’a sarılsalardı insan olurlardı, Kur’ân olurlardı; ama onlar Kur’ân olmaktan çıkmayı tercih etmişler, dolayısıyla şeytanın kitabı olmuşlar; yani şeytanın verdiği vesveseyle yazılmış; insana, kendi hakikatine düşman bir kitap hâline gelmişlerdir.

Şeytanın kitabı olmayı istemiyorsak eğer; şeytan, gönlümüze, nefsimize her neyi “doğru budur, gerçek budur” deyip yazdırdıysa, hangi hilesini bize doğruymuş gibi yutturduysa, onu silip yerine Allah’ın âyetlerini yazmamız ve onunla dirilmemiz, temizlenip nûrlanarak rabbimizin yakınlığına, dostluğuna, cemaline layık olmamız gerekir. Mürşid-i kâmilin işi budur, başka da işi yoktur. Mürşid-i kâmile kendi kendimize farklı işler vermemiz ve Mürşid-i kâmili bundan farklı bir şey zannetmemiz doğru değildir, edebe aykırıdır.

Peki, Mürşid-i kâmilin vazifesini nasıl anlamamız lazım?

“Biz, (âyetlerimizi) onlara iyice açıklasın diye her resulü ancak kendi kavminin diliyle gönderdik.”265 “(Andolsun ki biz, bu Kur’ân nimetini size) Gönderdiğimiz gibi kendi içinizden size (afaktaki ve enfüsteki) âyetlerimizi okuyan, sizi (en derin nefsani istek ve arzularınızdan) temizleyen, size (bu) Kitâb’ı ve (onun içindeki) hikmeti talim ettiren (âyetleri size yaşatıp üzerinizde ahlaka dönüştüren) ve size (manevi olarak) bilmediklerinizi (ve dünyevi ilimle hiçbir zaman da bilemeyeceklerinizi) öğreten bir resul (gönderdik).”266

Sizin dilinizi konuşan bir resul gönderdik ki size Allah’ın âyetlerini okusun, beyan etsin, size Kitâb’ı, hikmeti, Allah’ın muradını öğretsin, nefislerinizi tezkiye etsin ve size bilmediklerinizi öğretsin. Resul bütün bunları Allah’ın âyetleriyle yapar. İşte Mürşid-i kâmil, Allah’ın resulünün resulüdür ve bütün işi budur. Bunun dışındakiler sahtedir, sahtekârdır.

Veli de âlim de insanlar için lazım ve gereklidir; ama insanları irşad edip rüşdüne erdirecek kul yalnızca Mürşid-i kâmildir. İnsanı rüştüne erdiren Allah’tır. Mürşid-i kâmil ancak Allah’ın vahyiyle, âyetleriyle kulu rüştüne erdirebilir. Birileri Allah’ın vahyi dışında “sizi rüştünüze erdiririm” diyorsa bilelim ki insanları rüşt yolundan, Allah’ın yolundan ayırmaya çalışıyordur. Aynısını Firavun da söylüyordu. “Firavun dedi ki: Ben size kendi gördüğümden başkasını göstermiyorum ve sizi ancak (manevi olarak kemale ereceğiniz) rüşd yoluna hidâyet ediyorum.”267 Kur’ân’dan başka bir şekilde rüşt yolunda davet edenler, kim olursa olsun sadece dalâlete ve kaybetmeye davet ederler.

Yolu bize gösteren ve bizi rüştümüze erdirecek olan Allah’tır. Allah ayet-i kerimede “Mûsâ ona, ‘sana öğretilenden bana da rüşde götüren bir ilim (olan Ledun ilmin)i öğretmen için sana tabi olabilir miyim?’ dedi”268 buyurur. Er Reşîd olan Allah’tır. Mürşid-i kâmil de Er Reşîd ismiyle, Allah’ın vahyiyle insanları rüştüne erdiren, manevi olarak eğiten, büyüten, nefsi tezkiye edip temizleyen, şeytanın verdiği vesveseyi, insanların verdiği vehmi, zannı temizleyip yerine Allah’ın âyetlerini yazdırandır.

İnşallah bizde de Allah’ın âyetlerinden başka bir şey kalmaz ve hayatımızı yaşarken rabbimizin âyetleriyle nûrlanırız. Aynı şekilde rabbimizin öğrettiği gibi öğrenir, onun davetine icabet eder, sırât-ı mustakîmde rabbimize yürür, koşar ve rabbimize varanlardan, vasıl olanlardan oluruz inşallah.

Evet, hep beraber Kur’ân ve insanı anlamaya, Kur’ân ile insan arasındaki bağı öğrenmeye çalıştık.

Allah bizi kitabından, Kur’ân’dan mahrum kalanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi sırât-ı mustakimde yürüyüp rabbine varan kullarından eylesin. Allah bizi bir Mürşid-i kâmille beraber rüştüne erenlerden ve kendini tanıyanlardan eylesin. Allah bizi canlı Kur’ân olanlardan eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Alak /6-7 ↩
  2. En’âm /38 ↩
  3. Mulk /14 ↩
  4. Murselât /40 ↩
  5. En’âm /33 ↩
  6. Nisâ /145 ↩
  7. Müslim, Îmân, 164 ↩
  8. Murselât /41, 44-45 ↩
  9. Murselât /46-49 ↩
  10. Târık /13-14 ↩
  11. Kamer /3 ↩
  12. Kehf /29 ↩
  13. Şûrâ /52 ↩
  14. Kasas /86 ↩
  15. Tirmizî, Sıfatü’l Kıyâme, 59 ↩
  16. Tirmizî, Îmân, 12; Nesâî, Îmân, 8 ↩
  17. Kamer /3 ↩
  18. Furkân /43, Câsiye /23 ↩
  19. Kamer /4-5 ↩
  20. Kamer /17 ↩
  21. Mulk /14 ↩
  22. Sâd /29 ↩
  23. Sâd /65 ↩
  24. Buharî, Rikâk, 38 ↩
  25. Nisâ /126 ↩
  26. Hadîd /4 ↩
  27. Kâf /16 ↩
  28. İsrâ /60 ↩
  29. Enfâl /24 ↩
  30. Sâd /66-68 ↩
  31. Sâd /70-73 ↩
  32. Sebe /28 ↩
  33. Sâd /74-79 ↩
  34. Yûsuf /13 ↩
  35. Yûsuf /17 ↩
  36. Sâd /80-85 ↩
  37. Sâd /86, 87 ↩
  38. Câsiye /26, Rûm /30, Sebe /36, Enfâl /34 ↩
  39. A’râf /2-3 ↩
  40. A’râf /40 ↩
  41. Âli İmrân /139 ↩
  42. Müslim, Îmân 93-94; Tirmizî, Et’ime 45; İbni Mâce, Mukaddime 9 ↩
  43. Haşr /9 ↩
  44. İnsân /8-9 ↩
  45. İbrâhim /4 ↩
  46. Bakara /151 ↩
  47. Mu'min /29 ↩
  48. Kehf /66 ↩