close

4.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber rabbimizin bize indirdiği Kur’ân’ı, Kur’ân’ın ne olduğunu, insanın hayatındaki yerini ve rabbimizin Kur’ân’ı indirmesindeki muradını anlamaya çalışıyorduk.

Kur’ân’sız hayat ölü hayattır. Biri kendisini yaratan rabbini, kendisine indirileni dinlemiyor, ciddiye almıyor, iman edip ahlaka dönüştürmüyorsa ona mü’min denmez. Allah âyet-i kerimelerde “gerçek hidâyet, Allah’ın hidâyetidir.”142 “(Resulüm!) Sen, onların hidâyete ermelerini ısrarla istesen de bil ki Allah, (küfür ve şirklerinden dolayı) dalâlette bıraktığı kimseyi hidâyete erdirmez. Onlar için (kıyamet günü) hiçbir yardımcı da yoktur”143 buyurmuştur. Kim Allah’ın hidâyetiyle hidâyete ererse o kişi hidâyettedir. Kim de Allah’ın hidâyetini kabul etmezse dalâlettedir ve kimse ona yardım edemez; çünkü kendi isteğiyle rabbini tercih etmesi, dinlemesi gerekir. Kendisi rabbini dinlemezse kimse ona yardım edemez, şefaat edemez, dolayısıyla Allah’tan bir yardım göremez.

Zikir hatırlatma demektir. Kur’ân zikirdir, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz müzekkirdir. Kur’ân’ı hatırlayınca, iman edip gereğini yerine getirince biz de rabbimizin zikri olur, zikredilmeye layık oluruz inşallah.

“Öyle ise siz Beni zikredin (her anda Benim hesabımı yapın) ki Ben de sizi zikredeyim (sizin hesabınızı yapıp size rahmetimle muamele edeyim). Bana şükredin, sakın (şükürsüzlük ederek) nankörlerden olmayın!”144 buyurdu Allah. Biz Kur’ân ile rabbimizi zikreder, âyetleri okuyup ona cevap verirsek, rabbimizden bir daha cevap alırız ki bir kul için rabbinin onu zikretmesi en büyük şereftir.

Zikretmek sadece “Allah Allah” demek değildir. Kul, hayatı yaşarken her anda “rabbim benden ne istiyor, bana ne emretmiş, nasıl yaparsam rabbim benden razı olur, nasıl yaparsam ebedi hayatımı kazanırım, nasıl yaparsam Allah’a veli, dost olurum” dediğinde rabbini zikretmiş olur. Bu da hakiki zikirdir. Diğer zikirler de Kur’ân’ı okumak da bunun içindir. Okuyacak, anlayacak, iman edecek sonra ahlaka, amele dönüştüreceğiz ki Kur’ân’ı okumuş ve rabbimizin zikrini; yani bize hatırlattığını hatırlamış olalım.

Rabbimiz, Kur’ân’a “zikir (hatırlatma)”145 demiştir. Rabbimiz bize bildiğimiz bir şeyi; yani öğrettiği bir şeyi hatırlatıyor. “İman (ettiğini iddia) edenlerin, Allah’ın zikrine ve Hakk’tan inen (Kur’ân)a karşı kalplerinin saygı (ile ürperme) zamanı hâlâ gelmedi mi? Onlar da daha önce kendilerine kitap verilenler gibi olmasınlar. Onların üzerinden uzun zaman geçti de kalpleri katılaştı. Onların birçoğu (yoldan çıkmış) fâsıklardır.”146

Allah’ın âyetlerini okurken, rabbimizi zikrederken rabbimizden inen Kur’ân’a karşı kalbimizin saygıyla, edeple ürpermesi lazım; çünkü bizi yaratan rabbimiz konuşuyor! Rabbinin huzurunda, rabbini dinlerken ya da rabbinin kelamını okurken, birinin kalbi saygıyla, edeple ürperiyorsa o kul mü’mindir. Ürpermiyorsa bir sorun vardır. “İman ettiğini iddia edenlerin bu Kur’ân’a karşı kalplerinin saygıyla, edeple ürperme zamanı gelmedi mi!” Rabbimiz bu soruyu iman edenlere soruyor, iman etmeyenlere sormuyor.

Dikkat edersek Allah, âyetin hemen devamında önceki kavimlerden ve kitap verilenlerden bahsetti; yani iman ettiğini iddia edenler de kendilerine kitap verilen önceki kavimler gibi olmasınlar. Onların üzerinden uzun zaman geçti de kalpleri katılaştı ve onların birçoğu yoldan çıkmış fâsıklardır, buyurdu.

Eğer Kur’ân’a karşı kalbimiz ürpermiyor, titremiyorsa, “rabbim bunu bana söylüyor” demiyor ve heyecan duymuyorsak geçmişteki ümmetler gibi; Yahudiler, Hristiyanlar ve Sabiiler gibi bizim de kalbimiz katılaşmış, taşlaşmış demektir. Allah da böyle olanlar için “birçoğu yoldan çıkmış fâsıklardır” buyurdu.

Kendimize bakalım: Acaba kalbimiz ürperiyor mu, ürpermiyor mu! Acaba fasıklardan mıyız, değil miyiz? Kalbimiz Kur’ân’a, Allah’ın âyetlerine karşı katılaşmış mı, katılaşmamış mı? Şayet kalbimiz Allah’ın âyetlerine karşı ürperiyorsa mü’miniz ve rabbimizin davetine icabet etmişiz; ama ürpermiyorsa bir sorun vardır. Kalbimiz katılaşmış demektir.

“(Ne var ki) Bunun ardından kalpleriniz (yine) katılaştı; hatta onlar, taş gibi yahut daha da katı oldu. Çünkü taşlardan öylesi vardır ki içinden nehirler çağlar. Öylesi de vardır ki (çatlayıp) yarılır da içinden su çıkar. Taşlardan bir kısmı da Allah’ın haşyetinden (yukardan aşağı) yuvarlanır. Allah, yaptıklarınızdan (asla) gâfil değildir.”147

Taş, rabbinden haşyet duyuyor! Su gelip kendisine dayandığında, eğer akmasına engel oluyorsa; kendini çatlatıyor ve su aksın diye yolunu açıyor! Taş, insana hizmet için yaratıldığını biliyor. Şayet Allah “kalpleri taş gibi, hatta taştan daha katı” dediyse bu durumda insanın kendine dönüp ne için yaratıldığına bakması gerekir.

Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! Kendinizi ve (bütün) ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan (cehennem) ateş(in)den koruyun!”148 buyurur. Cehennemlikler kalbi katılaşan ve taş gibi olanlardır. Bu yüzden yakıtı taşlar ve insanlar, buyurdu Allah. Çünkü kalbi taşlaşmış insanlar, taşlarla beraber aynı konumdadırlar.

Allah bize “kendinizi ve ailenizi koruyun!” buyurduysa, bu durumda hem kendin rabbinin âyetlerini okuyacak, dinleyecek, iman edeceksin hem de âyetleri ev halkına, sorumlu olduklarına taşıyacaksın. Öyle ki hem kendini hem de onları korumuş olasın. Allah’ın âyetlerinden başka bir şeyle ehlini koruyamazsın. Onları sadece Allah’ın zikriyle, indirdiği Kur’ân ile koruyabilirsin. Bunu Allah söylüyor. Bu nedenle hepimiz kendimize bakacağız, acaba gerçekten hem kendimizi hem de ehlimizi taşlaşmış bir kalpten kurtarıyor, yakıtı taşlar ve insanlar olan cehennemden koruyabiliyor muyuz! Koruyamıyorsak kendimizden sorumlu olduğumuz gibi onlardan da sorumlu olduğumuz için ehlimize karşı sorumluluğumuzu yerine getirmemiş oluruz.

“Muhakkak ki bu (Kur’ân) bir zikirdir (insanlara bir öğüt ve hatırlatmadır). Artık kim dilerse Rabbine (varan) bir yol tutar.”149 Rabbimiz tercihi kuluna bırakıyor. Kur’ân bir zikirdir, hatırlatmadır. Allah, Kur’ân’la kendini sana hatırlatır, seni sana hatırlatır. Bununla beraber kulluğu, imanı, Allah’a verdiğin sözü hatırlatıp, “rabbine varan yolu tut” buyurur ve sana öğüt verir, nasihat eder. Artık dileyen, rabbine varan yolu tutar, tercih onundur.

Kul ancak Kur’ân ile rabbine gidebilir, yola girip sırât-ı mustakîmde yürüyebilir; yani sırât-ı mustâkim Kur’ân’dır. Kur’ân’ı olmayanın yolu olmaz. Kendi kendine bir şeyler yapmaya çalışır; ama rabbini dinlememiş, ciddiye almamış ve yolu anlamamıştır.

Rabbimiz her şeyi apaçık bir şekilde Kur’ân’da anlatmıştır. Nasıl bir ahlaka sahip olmamız gerektiğini de kendi güzelliğini de El Esmâu’l Husnâ’sını da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i de peygamberleri de beyan etmiştir. Allah her âyetiyle bize öğüt verir ve bize kim olduğumuzu, nasıl Hz. İnsan olacağımızı, Allah’ın isimlerini üzerimizde nasıl göstereceğimizi ve nasıl bir ahlaka sahip olmamız gerektiğini hatırlatır.

Kul, rabbini dinleyince rabbine varan yolu tutar. Eğer Kur’ân ile rabbine varan bir yol tutarsa aradaki perdeler kalkar ve rabbi ona güzelliğiyle, El Esmâu’l Husnâ’sıyla tecelli eder; çünkü Allah âyet-i kerimede “bilin ki şüphesiz Allah, (dünyada kuluna yakınlığını tattırmak ve hakkı gönlüne vahyetmek için) kişi ile kalbi arasına tecelli eder”150 buyurdu. O da Allah’ın yeryüzündeki halifesi olur.

Kur’ân’dan başka yol yoktur. Kur’ân’sız din, iman olmaz. Kur’ân’sız ahlak olmaz, amel olmaz. Biri rabbini dinlemez, kendi kendine bir şeyler yapmaya çalışırsa bu, Allah’a karşı samimi olmadığını, ihlaslı olmadığını gösterir. Allah da ihlassız hiçbir ameli, hiçbir işi kabul etmez. Allah âyet-i kerimelerde “hep birlikte Allah’ın ipi (olan Kur’ân’a ve onun resulü)ne sımsıkı sarılın.”151 “Onlar, Allah’ın ipi (olan Kur’ân)a ve insanlardan bir ip (olan Allah’ın resulün)e sımsıkı sarılmadıkça nerede bulunurlarsa bulunsunlar, onların üzerlerine aşağılık (damgası) vurulmuş, Allah’tan (gelen) bir gazaba uğramış ve (manen) yoksulluğa mahkûm edilmişlerdir”152 buyurmuştur. İnsanlardan olan ip, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir, peygamberlerdir ve kıyamete kadar gelecek olan peygamber varisi Mürşid-i kâmillerdir.

İnsan ebedi hayatını ciddiye almalıdır. Zahiri olarak kendini ciddiye alır. Mesela; rahat etmek için okul okur veya bir meslek öğrenmeye çalışır. Sırf bir günlük dünyada rahat etmek için elinden gelen tüm emeği sarf eder. Hatta ehlinin de rahatını düşünür. Bunun için çocuklarını okutur, onları iş sahibi yapmaya çalışır, gerektiğinde fedakârlıklar bile yapar; ama dünyasına önem verdiği kadar ahiretine önem vermez, yakıtı taşlar ve insanlar olan ateşten kendini ve ehlini korumak için gerekli sorumlulukları taşımaz.

Biri böyleyse kendi gönlüne, imanına bakmalıdır; çünkü bir sorun vardır. Rabbini anlamamış, dinlememiştir. Evet, iman etmiştir, hatta kulluğunu da yapar, rabbine karşı duadadır; hayrı, güzelliği ister. Çocukları için de her şeyin en güzelini ister; ama onları Allah’ın kulu olarak görmez; çünkü onlara âbd olmayı, imanı anlatmamıştır; yani bir kul olarak gerektiği gibi onlara muamele etmemiş ve kulluğu, imanı kendi üzerinde göstererek onlara verememiştir.

Herkes kendine dönüp “çocuklarımı büyütürken bir kul olarak yetiştiriyor muyum, yetiştirmiyor muyum? Allah’a varan yolu çocuklarıma gösteriyor muyum, göstermiyor muyum” diye kendine bakmalıdır. Bakarsa kendini ve ehlini yakıtı taşlar ve insanlar olan cehennem ateşinden koruyup korumadığını anlar.

Evet, rabbimiz “bu Kur’ân bir zikirdir. Onunla sana hatırlatıyor, seni kendime davet ediyorum. Davetime icabet edersen bana varan yolu tutar, bana gelirsin”153 buyurdu. Dediğim gibi: Allah’a varan yol ancak Kur’ân ile mümkündür. Gerisi hayaldir, insanın kendi kendine zannıdır. Allah da âyet-i kerimede “şüphesiz ki zan haktan hiçbir şeyi kazandırmaz”154 buyurmuştur.

Kimse zannetmekle bir şey kazanamaz. Rabbimizin bize indirdiği vahyi, Kur’ân önümüzdedir. Ona sarılırsak rabbimize varan yolu tutmuş, sırât-ı mustâkimde olmuş ve rabbimize varmış oluruz. Diğer türlü ancak kuru bir hayal kurmuş ve zannetmiş oluruz ki bu da bize bir fayda vermez.

Peki, sırât-ı mustakîmde olmak için ne yapmalıyız?

Sırât-ı mustakîmde olanlar; Allah’ın gönderdiği peygamberlerdir, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Yâ, sîn: “Yâ, Sîn (resulüm)!” Ey insan (ey Hz. İnsan)! Vel Kur’ânîl hakîm: “Hikmet dolu Kur’ân’a andolsun ki.” İnneke leminel murselîn: “Muhakkak sen elbette resullerdensin.” Alâ sırâtin mustakîm: (Ve) Sırât-ı mustakîm (dosdoğru bir yol) üzere(sin).” Kur’ân’ın sayesinde sen dosdoğru bir yol üzeresin. Tenzîlel azizir rahîm:155 “(Bu Kur’ân da) Azîz, Rahîm (bütün şeref ve kudretin sahibi olan, isimlerinde ve fiillerinde her zaman rahmeti tecelli eden Allah)ın indirmesidir.”

Bu Kur’ân size rahim olan rabbinizin rahmetidir. O yüzden Allah başka bir âyet-i kerimede “O, dilediğini (Allah’ın rahmetiyle hem kendine hem de başkalarına merhamet edenleri) rahmetinin içine alır”156 buyurmuştur. Bu durumda Kur’ân’dan kaçıyorsak Allah’ın rahmetinden, sırât-ı mustakîmden, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmaktan kaçıyoruz, dolayısıyla insan olmaktan kaçıyoruz demektir. Bu da rabbimizin hikmetini, muradını anlamadığımız ve cahil kaldığımız içindir. İstediğimiz kadar “ben biliyorum” diyelim, hakikat böyledir.

“Bununla beraber Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz (ve Allah sizin için sadece hayrı diler). Çünkü Allah Alîm’dir, Hakîm’dir (her şeyi ve herkesi bilen, her işinde hikmet ve hayır olandır).”157

Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz. Allah, kuluna öyle bir tecelli etmiştir ki o dilemeden kul dileyemez. O görmeden kul göremez, o işitmeden kul işitemez. Allah’ın, kuluna olan yakınlığını buradan anlamaya çalışalım. Yine de anlayamayız. İnsanın her zaman için yaptığı ilk şey dilemedir ve Allah dilemeden insan yürüyemez, tutamaz. O dilemeden ne bir şey işitebilir ne görebilir ne de söyleyebilir. Her şey sadece onun dilemesiyle olur. O zaman kulun neyi vardır!

Bununla beraber rabbimiz sadece hayrı diler. Allah âyet-i kerimede “sana isabet eden her güzellik Allah’tandır. Sana isabet eden her kötülük ise kendi nefsindendir”158 buyurmuştur. Allah, kulu için hayrı diler ve bu hayrı hikmetiyle beraber kuluna işittirir, bildirir. Bu nedenle Allah âyetin sonunda “Allah alîmdir, hakîmdir” buyurmuştur. Allah, kuluna hem öğretir hem de hikmetini gösterir. Kulu da bunu bilir, sonra ise tercih artık onundur.

Evet, kötülük insanın nefsinden, şeytandan gelir. İnsan da tercihini yapar. Allah “dileyen, rabbine varan yolu tutar” buyurmuştu ya, işte ancak rabbini, rahmeti, ebedi hayatını kazanmayı dileyenler rabbini dinler ve rabbine varan yolu tutarlar. Rablerini dinledikleri için de rablerinin kendilerinden ne istediğini, neyi dilediğini bilirler. Aynı zamanda şeytanın ve nefislerinin de kendilerinden ne istediğini bilir ve bu arada tercih yaparlar.

İnsan ya Allah’ın kendisi için dilediğini diler ya da şeytanın, nefsinin kendisi için dilediğini diler. Allah daimî olarak kulunun gönlüne vahyetmeye devam eder ve kuluna bildirir. Hiçbir şey tesadüf değildir. “Aklıma geldi” ya da “gönlüme böyle geldi” diye bir şey yoktur. Aklımıza, gönlümüze gelenler havadan gelmez ya da kendi kendine gelmez. Mutlaka bir yerden gelir.

Peki, gönlümüze gelenin Allah’tan mı yoksa şeytandan mı olduğunu nasıl anlarız?

Eğer gönlümüze, aklımıza gelenler hayırsa, rahmetse, Allah’ın razı olduğu, sevdiği bir şeyse bilelim ki Allah’tan gelmiş, Allah onu gönlümüze bildirmiştir; çünkü Allah dilemeden biz hayrı dileyemeyiz. Aynı şekilde aklımıza ya da gönlümüze gelenler kötüyse, rabbimizin emrine, hükmüne, rızasına, vahyine, Kur’ân’a ters düşüyorsa o da şeytandandır. Şeytan, nefse bu vesveseyi vermiştir. Biz de bu ikisi arasında kendi tercihimizi yaparız.

Bilmemiz lazım ki rabbini, rabbinin rızasını, dostluğunu, yakınlığını, cemalini isteyenler ona varan yolu tutarlar. Rabbinin dostluğunu istemek gibi bir tercihi olmayanlar ise rabbine varan yolu tutamazlar.

Rabbimize varan yolun ne olduğunu biliyoruz. Bu yol sırât-ı mustakîm yoludur. Allah, Fâtiha Sûresi’nde bize sırât-ı mustakîmi öğretmiştir.

İhdinâs sırâtel mustakîm: “Bizi sırât-ı mustakîme (Sana gelen dosdoğru yola hidâyetçinle) hidâyet et!”

Nasıl?

Bunun cevabını da Allah veriyor. Sırâtellezîne en’amte aleyhim:159 “Kendilerine nimet verdiğin kimselerin (nebîlerin, sıddıkların, şahidlerin ve sâlihlerin) yoluna.” Demek ki sırât-ı mustakîm Allah’ın kendisine nimet verdiği kulların yoluymuş!

Allah başka bir âyet-i kerimede kendisine nimet verdiği kullarla ilgili olarak “kim Allah’a ve resul(ün)e itaat ederse, işte onlar; Allah’ın kendilerine nimet verdiği nebîler, (rabblerine âbd olacaklarına dair verdikleri söze sadakat gösteren) sıddıklar, (her anda Allah’ın esmâsına şahidlik eden, canlarıyla, mallarıyla Allah yolunda cihad eden) şahidler ve (nefsini ıslah eden) sâlih kimselerle beraberdirler. Bunlar ne güzel yoldaştırlar!”160 buyurmuştur. Kendilerine nimet verilen kullar; nebîler, sıddıklar, şahidler ve sâlihlerdir.

Namazda her Fâtiha Sûresi’ni okuduğumuzda, rabbimize “beni kendisine nimet verdiğin kulların; nebîlerin, sıddıkların, şahidlerin ve salihlerin yoluna ilet. Onlar hayatlarını yaşarken senin rızanı kazanmak için neler yaptılarsa ben de onlara uyayım” demiş oluruz. Bu yüzden sırât-ı mustâkimde kendisine nimet verilen kullarla beraber olmadan, kendi kendimize “ben sırât-ı mustakîmdeyim” demekle sırât-ı mustakîmde olmuş olmayız. Allah, sırât-ı mustakîmde olmayı böyle anlatmamıştır. Hâl böyleyken biri rabbini dinlemiyor, nebîlerle, sıddıklarla, şahidlerle, salihlerle beraber olmuyorsa, sonra da “ben sırât-ı mustâkimdeyim” diyorsa, hiç böyle bir şey olabilir mi!

Hepimiz biliyoruz ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hatemun nebîyyindir; yani nebîlerin sonuncusudur. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den sonra nebîlik yolunu mühürlemiştir, dolayısıyla artık nebî gelmeyecektir. Bu nedenle zahiri olarak bir nebîyle beraber olamayız. Öyleyse yolu kiminle yürüyeceğiz?

Tabii ki sadıklarla, şahidlerle ve salihlerle beraber olup yolu onlarla yürüyeceğiz. Allah âyet-i kerimede “bunlar ne güzel arkadaş ne güzel yoldaştırlar” buyurdu. Sırât-ı mustakîmde olup yürüyenler nebîlere, sıddıklara ve şahidlere arkadaş olurlar. Bizim de mutlaka sıddık bir kul bulmamız gerekir ki onlar da Mürşid-i kâmillerdir, rabbine verdiği sözü yerine getirip sadakat gösterenlerdir.

Bulunduğumuz yerde bir Mürşid-i kâmil yoksa, bu durumda ne yapmamız lazım?

Şahidlerle; yani rabbine şehadet edenlerle, her anda nerede olursa olsun rabbinin huzurunda olduğunu bilen, “ne yana dönersen dön rabbinin vechi, güzelliği oradadır” âyetine şahid olanlarla beraber olmamız gerekir. Onlar da velilerdir, Allah dostlarıdır.

Bir de salihler vardır. Nefsini ıslah eden, tezkiye eden salihlerle beraber olmamız lazım. Bütün bu özellikler nebîlerde vardır. Sadıklar hem sadıktır hem şahiddir hem de salihtirler. Şahidler hem şahid hem salihtir. Salihler ise mü’minlerdir. Nerede olursak olalım mutlaka bunlardan biri vardır. Onlarla beraber olup yolu yürümemiz ve onların yaptığı gibi yapmamız gerekir. Onlara tabi olacağız ki bize örnek olabilsinler. Aksi takdirde kibirlenmiş oluruz.

“O, dilediğini (Allah’ın rahmetiyle hem kendine hem de başkalarına merhamet edenleri) rahmetinin içine alır. Zalimlere gelince, (Allah) onlar için (kıyamet günü) elem verici (iç yakan) bir azap hazırlamıştır.”161

Kim Allah’ın rahmetinin içine girmez hem kendine hem de başkalarına rahmet etmezse Allah’ın rahmetinden mahrum kalır. Yalnız bu tercihi kendisi yapmış, kendisi rahmeti istememiştir. Rabbimiz böyle olanlar için “zalim” buyurdu.

Neden?

Çünkü kendilerini rahmetten mahrum bırakarak önce kendilerine zulmetmiş; rablerinin rahmanlığını, rahimliğini kendi üzerlerinde inkâr etmişlerdir. Allah onlara rahman ve rahim olarak tecelli etmiş, onlara rûhundan nefhetmiş, güzelliğini vermiştir; ama onlar kendi güzelliklerini ve kendilerindeki rahmeti perdelemişlerdir.

Kul, kendi üzerindeki rahmeti perdeleyip örtünce rahmete karşı kâfir olur. Kâfir olunca da; yani hakikati örtünce de zalim olur. Bu yüzden Allah “zalimlere gelince, Allah onlar için elem verici, iç yakan bir azap hazırlamıştır” buyurdu. Bu azap hem dünyada hem de ahirettedir. Böyle bir kul, hayatı yaşarken Allah’ın kullarına rahmet etmediği için kendisi de rahmete layık olmaz.

Biliyorsunuz, ilk inen âyetler Alak Sûresi’nin âyetleridir. Hazırladığımız Kur’ân-ı Kerim’in genişletilmiş mealinde parantezler içerisinde ayrıntılı olarak rabbimizin bize ne vahyettiğini yazdık ki kardeşlerimiz âyetlerin birbirini tefsir ettiğini görsün ve rabbimizin ne buyurduğunu anlasınlar.

Şimdi de bu âyetleri okuyup rabbimizin bize ne buyurduğunu anlamaya çalışalım inşallah.

“(Zatıyla ve sıfatlarıyla tecelli edip tüm mevcudatı) Yaratan Rabbinin adıyla (kendini ve tüm mahlûkatı) oku (anla, idrak et)!”162

Allah, indirdiği ilk âyette bize “oku” buyurmuştur. Okuduğumuz, Kur’ân-ı Kerim’in Âyetlere Göre Genişletilmiş Meali’nde parantez içinde rabbimizin neyi okumamızı beyan ettiğini de anlamış olduk.

Allah bize “yaratan rabbinin adıyla (kendini ve tüm mahlûkatı) oku” buyuruyor; çünkü “oku” emri ilk inen âyettir. Daha Kur’ân inmemiştir, dolayısıyla okuyacağımız şey kendimiziz ve tüm varlıktır.

Rabbimiz bize okutuyor, anlatıyor. Âyetler indikçe insan bütün varlığı, mevcudatı, kendini rabbinin ismiyle okur. Bizim de bütün varlıkta tecelli eden rabbimizin isimlerini, güzelliğini okumamız gerekir. Kul, rabbini anlayınca, isimlerini okuyunca, idrak edince, anlayınca Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak kendini rabbine göre tanır, anlar; yani rabbine ne kadar iman ettiyse, onu ne kadar tanıdıysa kendini de o kadar tanır ve anlar.

“(O) İnsanı alaktan (zahiren bir kan pıhtısından, manen de alakasından ve sevgisinden) yarattı.”163

Allah, bu âyette insanı yaratırken hem zahiri hem de manevi olanı birden söyledi. Şayet insan kendi maneviyatını inkâr eder, Allah’ın nefhettiği rûhu yok sayar, hafife, basite alırsa bir alakadan; yani iki damla sudan ibaret olur.

Senin başın iki damla su, sonun ise bir avuç topraktır! Hâl böyleyken neyinle kibirleniyor, neyine güveniyorsun! Senin kendine ait neyin vardır!

İnsanın sadece zahiri yaratılışına bakarsak başı iki damla su sonu ise bir avuç topraktır; ama insan bu değildir. Allah, kuluna “sen iki damla sudan, bir avuç topraktan ibaret değilsin” buyuruyor ve ona Kur’ân’ı anlatıyor.

Allah, kulunu yaratırken vermediği bir şeyi kuluna anlatmaz; çünkü anlatırsa kul bunun ne olduğunu anlamaz. Allah, kuluna kendi güzelliğini verdiği için indirdiği âyetlerde kendini anlatmıştır; yani aslında Allah, kuluna “kendini gör, sana güzelliğimle tecelli ettiğimi bil” buyuruyor.

Evet, insanın varlık sebebi manevi olarak sadece alakadır. Hani biriyle ilgilenildiği zaman o kişi hakkında “alakadar oldu” denir ya işte Allah’ın, kulunu yaratması da böyledir.

Alak kelimesi iki manaya birden gelir. Allah, kuluyla ilgilenir, alakadar olur, kulunu korur, gözetir; çünkü kulunu o yaratmış! Rabbimizin kuluna olan sevgisini, yakınlığının tefekkürünü artık buna göre bina etmemiz lazım. İnsan ancak bir şeyi seviyorsa ya da birini seviyorsa onunla alakadar olabilir, ilgilenebilir. Bu ilgisi de ancak sevdiği kadar olur. Bir de söz konusu Allah’ın alakadar olması, ilgilenmesi olunca, Allah’ın yakınlığını buna göre hesap edelim. Tabii, Allah’ın sevgisini, yakınlığını kendimizce ne kadar anlamaya çalışsak bile anlayamayız; çünkü Allah subhândır ve onu anlamaya hiç kimsenin gücü yetmez.

“Oku (anla, idrak et ki)! Senin Rabbin Ekrem’dir (zatında kerim olan ve kullarına kerim olmayı ikram edendir).”164 Senin rabbin Ekrem’dir; insanı ikram sahibi kılandır.

Kerim, ikram sahibi demektir. Ekrem ise, insanı ikram sahibi kılan manasına gelir. Allah bu âyetle bize “sana öyle bir ikramda bulunmuşum ki yeryüzündeki halifem olarak seni de ikram sahibi kılmışım” buyuruyor. Bu ikram; Allah’ın, kuluna rûhundan nefhetmesidir, El Esmâu’l Husnâ’sıdır ve her bir ismin kul üzerinde tecelli etmesidir. İnsana gelen bu ikramların hepsi Allah’ın El Ekrem isminden tecelli etmiştir.

Ellezî âlleme bil kalem:165 “O ki (kulluğu, insanın fıtratına kudret) kalem(iy)le (yazıp) öğretti (ve talim ettirdi).” Allah, nasıl ki zahiri olarak kullarına kalemle yazmayı öğretip talim ettirdiyse, aynı zamanda bir de kudret kalemiyle talim ettirmiştir.

Allah, bizi henüz dünyaya göndermeden önce kudret kalemiyle bize talim ettirmiş ve gönlümüze yazmıştır. Yalnız bu zahiri bir yazma değildir. Mesela; Allah başka bir âyet-i kerimede “O, rahmeti zatına yazdı”166 buyurmuştur. Allah, rahmeti zahiri olarak bir kalemle zatına yazmadı hâşâ! İşte, Allah’ın gönlümüze yazması da böyledir. Allah rahmeti zatına yazdığı gibi bizim de gönlümüze rahmet etmeyi, rahmete nasıl nail olacağımızı, Allah’ın rahmetinin içine nasıl gireceğimizi yazmıştır. Ayrıca Kur’ân’ı indirmiş ve rahmetin içine nasıl gireceğimizi bize bir bir beyan etmiştir. Biz bunları anlatırken, kardeşlerimiz gönlünü açarsa; yani söylediklerimizi dinler, okuduğumuz âyeti anlar, iman edip kabul ederlerse Allah onların gönlüne kudret kalemiyle söylediklerimizi yazar.

Burada önemli olan bizim kendi tercihimizdir. Gönlümüzü açıp rabbimizin bize yazmasını tercih etmemiz gerekir. Eğer biz âyetleri almayı istediysek rabbimiz de kudret kalemiyle onu gönlümüze yazar; ama almayı istemezsek, bu defa rabbimizin gönlümüze yazmasına müsaade etmiyoruz demektir.

Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “(resulüm!) Biz sana (Kur’ân’ı okuyup) okutacağız ve sen onu unutmayacaksın”167 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz âyetler inerken, onları unutmamak için hızlı hızlı tekrar etmeye ve âyetleri ezberlemeye çalışıyordu. Allah da ona “merak etme, Kur’ân’ı senin gönlüne biz indirip yazacağız. Böylelikle sen onu unutmayacaksın” buyurmuştur. Tabii Allah’ın dilediği müstesnadır,168 Allah’ın bir şeyi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e unutturması ayrı bir şeydir. Rabbimiz zaten her konuda mutlaka istisna yapıyor.

Peki, Allah hiçbir âyeti Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e unutturmuş mudur?

Hâşâ! Elbette ki unutturmamıştır. Ama Allah, verdiği hükmün mahkûmu değil; hakimi olduğu için böyle istisna yapar ve dilerse verdiği hükmü değiştirir.

Burayı nasıl anlayabiliriz?

Allah her şeyi her anda yapar. Bu yüzden hiçbir şey olmuş bitmiş değildir. Allah bize “bunu söylediysem artık kesinlikle böyle olacak diye bir şey yoktur. İstersem verdiğim emri, hükmü değiştiririm; çünkü emir de hüküm de benimdir. Ben hükmümün mahkûmu değil, hâkimiyim” buyuruyor. Örnek vermek gerekirse; rabbimiz cennet ve cehennemin ebedi olduğunu buyurmuş; ama devamında “Allah’ın dilediği müstesna”169 demiştir. Allah, bunu söylerken hükmünün hâkimi olduğunu beyan etmek için söylüyor. Yoksa Allah bunu değiştirir manasında değildir.

Âllemel insâne mâ lem ya’lem:170 “İnsana (daha önce kendini, rabbini ve hiçbir şey bilmezken) bilmediklerini öğretti.”

Allah, insana bilmediğini öğretti. İnsan zaten hiçbir şey bilmiyordu. Ne kim olduğunu ne rabbini ne hayatı ne hayatı nasıl yaşaması gerektiğini ne de Kur’ân’ı biliyordu; yani Allah tecelli edip insanı yaratmadan önce insan hiçbir şey bilmiyordu; fakat Allah insana bilmediklerini öğretti. Ona kendini tanıttı, bir de insanın kim olduğunu öğretti. Kendini tanıtırken de “ben sizin rabbiniz değil miyim”171 deyip her bir insanı kendine şahid kıldı. Böyle olunca rabbinin söylediği her şey kudret kalemiyle insanın gönlüne yazılmış oldu.

Evet, Allah hepsini gönlümüze yazmıştır; ama biz onları kendimizden perdelemişiz! Bu perde manevi perdedir ve bu perdelerin sebebi; gönlümüze yönelmek yerine başka şeylere bakmamızdır. Hayatı, varlığı sadece dışarıdan ibaret gördüğümüz içindir. Oysaki bizim bir gönül arşımız vardır ve rabbimiz oraya tecelli edip bizimle konuşur, bize her anda vahyeder.

Manevi yolculuğu yapıp rabbimizi dinleyince, sırât-ı mustâkimde Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarla beraber yürüyünce Allah bir anda bütün kâinatı, varlığı, melekleri ya da neyi göstermeyi, öğretmeyi dilerse onları bize seyrettirir, öğretir. Biz de böylelikle çamurdan bir varlık olmadığımızı, bedenimizin sadece bizim elbisemiz olduğunu anlamış oluruz.

Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.

Bazı insanlar vardır ki rüyasında gidip başka yerleri dolaşırlar. Hatta bazen öyle rüyalar olur ki onu görenler rüyaları için “tıpkı gerçek gibiydi” derler. Hâlbuki gördükleri zaten gerçektir; çünkü gördükleri bu rüya misal âlemindendir ve aslında gerçektir, haktır. Fani olan, hayal olan ise burasıdır. Yoksa asıl gerçek âlem bizim içimizdedir.

“Onlar ki ayaktayken, otururken ve yanları üzerine (yatarken her vakit) Allah’ı zikrederler, göklerin ve yerin yaratılışı hakkında tefekkür ederler (enine boyuna düşünürler ve şöyle derler); Rabbimiz! Sen bunları boş yere yaratmadın. Sen Subhân’sın (her türlü noksanlıktan münezzehsin), bizi ateş azabından koru!”172 Onlar yerlere, göklere bakıp düşünmezler mi! Onların tefekkür edip “rabbim sen bunları boşuna yaratmadın” demeleri gerekmez mi?

Allah bize “yere, göğe, kendine, etrafına bak ve tefekkür edip rabbinin yaratmasını, kudretini, hikmetini anlamaya çalış” buyuruyor.

Evet, Allah, her şeyi insan için yaratmıştır. Yeryüzünde tek bir insan bile olsa rabbimiz yerleri ve gökleri yine onun için varlıkta durdurur; çünkü her şey insan içindir. Hâl böyleyken biri diğer insanları da görünce kendi kıymetini umursamaz ve “zaten Güneş’ten herkes istifade ediyor” der. Oysaki herkes seni ilgilendirmiyor. Seni sadece rabbin ilgilendiriyor. Allah “her şeyi senin hizmetine verdim” buyurduysa, aynen öyledir. Senin de hayatı yaşarken sadece kendini, rabbini ve rabbinin ikramlarını görmen, diğer bütün insanları da varlığı da kendin için bir imtihan olarak görmen gerekir.

İnsanlarla ya da varlıkla her anda bir imtihandasın. Bu imtihanlarda Allah’ın bazen celâli bazen de cemâli tecelli eder; ama sana tecelli eder. Allah her an bir şe’endedir ve bu bütün kulları için geçerlidir. Allah’ın daveti de ikramı da imtihanlar da her bir kul için ayrı ayrı özeldir. Şayet gönlüne yönelir ve rabbinin huzurunda durmaya çalışırsan rabbin için ne kadar özel olduğunu anlarsın. Böyle olunca artık kalabalıklar içinde, gölgeler içinde kaybolmazsın.

Evet, hep birlikte Alak Sûresi’nin inen ilk âyetlerini anlamaya çalışıyorduk.

Rabbimiz bize bilmediklerimizi öğretmiştir. Hiçbir şey bilmiyorduk ama Allah bize öğretti. Rabbimiz hepimize kendini, güzelliğini şahid kılmış ve bize kim olduğumuzu öğretmiştir. Bütün insanlar olarak hiçbir şey bilmeden oradaydık; fakat zahiri olarak beşerî elbisemizle değil, kendi hakikatimizle, rabbimizin ilmindeki hakikatimizle oradaydık.

Kellâ innel insâne leyetgâ. En reâhustağnâ:173 “Hayır (sizin zannettiğiniz gibi değil)! Muhakkak ki insan, kendini müstağni (kendi kendine yeterli ve Allah’a karşı ihtiyaçsız) gördüğü için gerçekten (haddini aşarak) azar.” Yani bu kadar şey söyledim; ama siz bu işi hiç anlamadınız!

Hakikat odur ki insan kendini kendine yeterli görür ve rabbine karşı kibirlenip kendini ihtiyaçsız zanneder. “Ben bana yeterim. Ben zaten neyin doğru neyin yanlış olduğunu biliyorum” dediği ve “Allah” demediği için iğvaya, şeytanın tuzağına düşer. Bu yüzden rabbine karşı haddini aşarak azar ve edepsizleşir. Hakikat böyledir.

Unutmamamız lazım ki kim Allah’a karşı haddini aşmışsa, onu dinlememiş, ciddiye almamış, anlamaya çalışmamışsa kendini kendine yeterli gördüğü ve Allah’a karşı “benim ihtiyacım yok” dediği içindir. Şayet biri “benim Kur’ân’a, rabbimi dinlemeye ihtiyacım yok. Benim zaten yeteri kadar bilgim vardır. Zaten neyin ne olduğunu görüyorum, işitiyorum, biliyorum. Ayrıca rabbimi dinlemeye ihtiyacım yok” dediyse iğvaya, şeytanın tuzağına düşmüştür, haddini aşıp azgınlık yapmıştır. Rabbini dinlememekten, ciddiye almamaktan “benim ihtiyacım yok” demekten daha büyük bir azgınlık olabilir mi! Şayet ihtiyacın yoksa rabbin o zaman bu kitabı neden indirdi! Neden 6236 âyetle sana konuşuyor, sana bir şey anlatıyor! Demek ki ihtiyacın varmış, rabbini dinlemeden, öğrenmeden kim olduğunu bilemiyor, rabbini tanıyamıyor, ahiretini kazanamıyormuşsun!

İnne ilâ rabbiker ruc’â:174 “Kesinlikle dönüş, Rabbinedir (insan, onun huzurunda bu azgınlığının hesabını verecektir).” Muhakkak ki rabbine rücu edeceksin; yani muhakkak ki rabbine döneceksin. İstesen de istemesen de rabbine dönecek ve bu azgınlığın hesabını vereceksin.

Rabbimiz “beni neden dinlemedin, sana vahyettiklerimi neden okumadın? Neden öğrenmeye, anlamaya çalışmadın? Neden vahyimi ciddiye almadın! Hangi sözü benim kelamıma tercih ettin? Sana indirdiğim kitabın dışında birçok kitabı okudun. Onlar benim indirdiğim kitaptan daha mı değerli, daha mı önemliydi? Hayatın boyunca onlarca kitap okudun. Bir sefer bile benim sana gönderdiğim kitabı alıp okudun mu” diye sorsa kul bu soruya ne cevap verebilir! Veya verecek bir cevabı olabilir mi!

Evet, rabbimizin, Kur’ân’ı anlattığı âyetleri nüzul sırasına göre anlatıyoruz. Zaten Âyetlere Göre Genişletilmiş Kur’ân-ı Kerim Meali’ni nüzul sırasına göre hazırladık. Âyetleri nüzul sırasına göre okurken rabbimizin sırayla neler anlattığını da anlamış olacağız inşallah.

“(Resulüm!) Sen bu sözü (Kur’ân’ı) yalan sayan kimseyi Bana bırak! Biz onları, bilemeyecekleri bir yerden tedrici olarak (yavaş yavaş, hak ettikleri azaba) yaklaştıracağız.”175

Biri “evet, kabul ediyorum, bu kitap Allah’ın kelamıdır” diyor ama onu okumuyor, dinlemiyorsa ya da okurken, dinlerken kalbi ürpermiyorsa, Kur’ân’ı ciddiye almamış ve onu yalan saymıştır. Allah da yalan saymakla inkâr etmeyi bir olarak beyan ediyor. Âyetleri yalan saymak hakkında gelen her âyeti böyle anlamalıyız.

Sahabeler pazar yerinde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “ya Resulullah! Allah âyet-i kerimede ‘kim âyetlerimizi yalan sayarsa’ buyuruyor. Peki, Allah’ın âyetlerini yalan saymak ne demektir, bu yalanlayanlar kimlerdir” diye sorarlar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de onların anlayacağı bir şekilde örnek verir ve “ben ‘şu tepenin arkasında bir ordu size saldırmak üzere geliyor’ dersem bana inananlar tezgâhını toplayıp burayı terk ederler (bunlar bana inanan, iman eden kimselerdir. Bundan dolayı tezgahlarını toplarlar). Aralarından bir kısmı da ‘doğru söylüyorsun öyledir (tepenin arkasında bize saldırmak için gelen bir ordu var)’ derse; ama alışverişlerine devam ederse benim söylediğimi yalan saymış olurlar; çünkü sözümü ‘doğrudur’ deyip tasdik etmişler; ama yerlerinde durup hiçbir şey yapmamışlardır. Allah’ın âyetlerini yalan saymak da böyledir. Allah’ın vahyi hakkında ‘doğrudur, Allah böyle söylemiş’ dedikten sonra peşinden ‘ama’ deyip gerekeni yapmamak ya da yaptığı yanlışı terk edip doğru yapmamak Allah’ın âyetlerini yalan saymaktır” buyurur.

Bu kitap, Allah’ın kitabıdır. Biri “Allah’ın kitabını okumamız, anlamamız lazım” deyip Kur’ân’ı okuduysa, dinlediyse, gerekeni yaptıysa iman etmiştir. Tam tersine “evet doğrudur. Bu, Allah’ın kitabıdır” deyip hiçbir şey yapmazsa bu defa âyetleri yalanlamış olur. Zaten “bu, Allah’ın kitabı değil” diyenler inkâr etmiş ve kâfir olmuşlardır.

Dediğim gibi: Yalanlamak, Allah’ın vahyini kabul ettiğini söyleyip gerekeni yapmamaktır. Allah da “rabbinin sözünü, kelamını, Kur’ân’ı yalan sayanı bana bırak” buyurdu.

Peki, Allah neden “o kimseyi bana bırak” buyurdu?

Allah böyle söyleyerek “kuluma karışma. Belki şu anda bilmiyor, şu anda daha anlamamıştır. Bu yüzden ona bir müdahalede bulunma ve onu bana bırak” buyuruyor. Şayet kul bu hâliyle devam ederse o zaman yavaş yavaş azaba yaklaştırılır ve sonu büyük bir hüsran olur; yani cehennem olur.

“Yahut gayb(ın bilgisi) onların yanında da onlar mı (hükümleri istedikleri gibi) yazıyorlar?”176

Gaybın bilgisi; rabbini dinlemeyenlerin, ciddiye almayanların, rabbinin vahyini kabul etmeyenlerin, onunla muhatap olmayanların yanındadır da onlar mı hükümleri istedikleri gibi yazıyor, Allah’ın hükmünü öğrenmiyorlar! Sanki gaybı biliyorlarmış gibi kendileri hüküm veriyorlar!

Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “(Resulüm!) O kâfirler, (insanlar için bir öğüt ve hatırlatma olan bu) Zikri işittikleri zaman (hasetlerinden) neredeyse seni gözleriyle devirecekler ve (senin için), ‘hiç şüphe yok ki kesinlikle o bir mecnundur’ diyorlar.”177

O kâfirler sana kinle ve nefretle bakıyorlar. Aynısı kıyamete kadar devam eder. Sen de birilerine âyetleri okuyunca sana kinle ve nefretle bakar; çünkü kendi fikirleri vardır. Kendi ilâhları onlara birtakım sözler söylemiş, onlar da kendi ilâhlarının sözlerine iman etmiştir. Onun için Allah’ın âyetlerini onlara okuduğunda sana kinle, nefretle ve hasetle bakarlar. Öyle ki neredeyse seni gözleriyle seni devirecekler. Bunu Allah söylüyor.

Her bir kardeşimiz için söylüyoruz. Nerede olursak olalım; âyetleri okuduğumuzda birileri bize kinle, nefretle, hasetle, sanki bizi gözleriyle devirecekmiş gibi bakarsa şaşırmayalım; çünkü onlar kendi ilâhlarından başka şeyler öğrenmişlerdir. Her neyi, kimi ilâh edinmişlerse onun hükümlerini kabul etmişlerdir. Biz de Allah’ın hükmünü söyleyince o anda kinleri, nefretleri, hasetleri, küfürleri ortaya çıkar. Böylelerinin isimlerinin Müslüman olması bir şeyi değiştirmez. İstedikleri kadar ibadet etmiş olsunlar hiç fark etmez, aslında iman etmemişler, rablerini dinlememişler ve Allah’ın hükmünü kabul etmemişlerdir.

Oysaki bu Kur’ân bütün âlemlerde yaratılmış her bir varlık için ancak bir zikirdir. Allah’ın kendini tanıttığı, her bir varlığa kendi kulluklarını ve sorumluluğunu bildirdiği bir öğüt ve bir hatırlatmadır; yani saf rahmettir, dolayısıyla Allah’ın hükmünü, vahyini kabul etmemek tamamıyla rahmeti kabul etmemektir.

Şimdi de Muzzemmil Sûresi’nden gece kalkıp Kur’ân okumakla ilgili âyetleri okuyalım. Böylelikle rabbimizin bu konuda ne buyurduğunu direkt olarak ondan öğrenelim; yani gece kalkıp Kur’ân okumanın, secde etmenin, rabbimizi zikretmenin, tesbih etmenin ne kadar önemli olduğunu anlayalım.

Muzzemmil Sûresi’ndeki âyetler de ilk inen âyetlerdendir. Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “Ey (vahyin) örtüsüne bürünen (resul)! (Nebîliğin ve resullüğün gereği olan vahyi almaya hazırlanmak için) Birazı hariç, geceleyin kalk!”

“Ben mü’minim” diyen her bir kul için bu âyetlerin hepsi çok kıymetlidir. Bizim de rabbimize olan imanımızı, sevgimizi ispatlamak için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmamız şarttır.

“(Gecenin) Yarısında yahut ondan biraz azalt ya da çoğalt ve Kur’ân’ı tertil üzere (anlayarak tane tane) oku!”178

Tertil üzere okumak; âyetleri tane tane, tefekkür ederek ve anlayarak okumak demektir. Yani tabir-i caizse âyetleri yutarak, nefes gibi alarak okumaktır; çünkü sen onu yutarak anlayınca rabbine cevap verme imkânın olur.

Örnek vermek gerekirse; Kur’ân okuduğumuzda secde âyetleri geldiğinde secde eder, tesbih âyetleri geldiğinde ise rabbimizi tesbih ederiz; çünkü “secde et” emri ya da “azim olan rabbinin ismini tesbih et” âyetini okuduğumuzda emre hemen karşılık vermemiz gerekir. Bu yüzden “rabbine secde et” âyetine geldiğimizde secde eder, “azim olan rabbinin ismini tesbih et” âyetine geldiğimizde ise rükûda söylediğimiz gibi “subhâne rabbiyel azim” deriz, dememiz lazım. Aynı şekilde “ea’lâ olan rabbinin ismini tesbih et” âyeti geldiğinde hemen o anda rabbimize cevap verip “subhâne rabbiyel ea’lâ”179 deriz. Tertil üzere okumak böyledir ve rabbimiz bunu özellikle gece kalkıp Kur’ân okumak için söylüyor.

“Çünkü Biz, sana (sorumluluğu) ağır bir söz ilka (edip vahy)edeceğiz.”180

Ağır sözü taşıyabilmemiz için gece kalkıp rabbimizle beraber olmamız ve Kur’ân’ı tertil üzere okumamız gerekir. Öyle ki okuduğumuz Kur’ân bize güç ve kuvvet olsun. Biz de rabbimizin huzurunda durabilelim ve rabbimizin bize vahyettiği ağır sözü, vahyi taşıyabilme gücümüz olsun.

Kur’ân’ı okurken ağır sözü yüklenmiş oluruz. Bu ağır söz, rabbimizin emridir, vahyidir. Şayet rabbimizin emrini, vahyini gerçekten okuduysak ve âyetler gerçekten gönlümüze indiyse bu ağırlığı hissederiz, taşırız.

“Muhakkak ki o gece kalkışı (âyetleri tefekkür ederek anlama ve onunla dirilme açısından) çok daha tesirli ve söz (kavrayış) bakımından daha sağlamdır. Zira gündüz vakti sana uzun uzadıya bir meşguliyet vardır.”

Gündüz bizim için meşguliyetler vardır. Bu nedenle gönlümüzü âyetlere tam olarak açamaz, kendimizi ona veremeyiz. Gece kalkışı ise farklıdır. Meşguliyetimiz olmadığı için gönlümüzü âyetlere açar, kendimizi ona verebiliriz. Eğer âyetlerin gönlümüze yazılmasını istiyorsak o zaman duruma göre gecenin bir bölümünü, yarısını, üçte birini veya üçte ikisini rabbimize ayırmamız gerekir.

“(Geceleyin) Rabbinin ismini zikret ve (her şeyden sıyrılarak) bütün varlığınla O’na yönel!”

İnşallah bütün kardeşlerimiz gece hem teheccüd namazını kılar hem rabbini tesbih eder, zikreder hem de Kur’ân’ı tertil üzere okuyup anlamaya çalışırlar. İstersek birkaç âyet okuyalım; ama mutlaka okuyalım. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olanlar olarak rabbimizin bu emrini yerine getirmemiz şarttır; çünkü biz de rabbimizin dostluğunu, veliliğini istiyoruz.

“O, doğunun da batının da (doğanın da ölenin de görünenin de görünmeyenin de) Rabbidir, O’ndan başka İlâh yoktur. Öyleyse (yalnız O’na güvenip teslim olarak) O’nu vekîl edin!”181

Sadakallahulazim.

Biz de rabbimizin emrettiği gibi yapacak, gecelerimizi Kur’ân’la değerlendireceğiz inşallah. Eğer rabbimizi, rabbimizin huzuruna varmayı istiyorsak bunu mutlaka yapmamız gerekir. Yapalım ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmuş ve rabbimizin övgüsüne layık olmuş olabilelim.

Allah bizi vahyini, âyetlerini yalanlayanlardan eylemesin inşallah. Allah bizi gece kalkıp âyetleri tertil üzere okuyanlardan ve rabbinin razı olduğu gibi yapanlardan eylesin. Allah bizi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olanlardan eylesin. Allah bizi; kendini ve tüm mahlûkatı rabbinin ismiyle okuyanlardan, anlayanlardan ve idrak edenlerden eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Âli İmrân /73 ↩
  2. Nahl /37 ↩
  3. Bakara /152 ↩
  4. Hicr /9 ↩
  5. Hadîd /16 ↩
  6. Bakara /74 ↩
  7. Tahrîm /6 ↩
  8. İnsân /29 ↩
  9. Enfâl /24 ↩
  10. Âli İmrân /103 ↩
  11. Âli İmrân /112 ↩
  12. İnsân /29 ↩
  13. Yûnus /36 ↩
  14. Yâsîn /1-5 ↩
  15. Şûrâ /8 ↩
  16. İnsân /30 ↩
  17. Nisâ /79 ↩
  18. Fâtiha /6-7 ↩
  19. Nisâ /69 ↩
  20. İnsân /31 ↩
  21. Alak /1 ↩
  22. Alak /2 ↩
  23. Alak /3 ↩
  24. Alak /4 ↩
  25. En’âm /12 ↩
  26. A’lâ /6 ↩
  27. A’lâ /7 ↩
  28. Hûd /107-108 ↩
  29. Alak /5 ↩
  30. A’râf /172 ↩
  31. Âli İmrân /191 ↩
  32. Alak 6-7 ↩
  33. Alak /8 ↩
  34. Kalem /44 ↩
  35. Kalem /47 ↩
  36. Kalem /51 ↩
  37. Muzzemmil /1-4 ↩
  38. A'lâ / 1 ↩
  39. Muzzemmil /5 ↩
  40. Muzzemmil /6-9 ↩