close

KELİME-İ ŞEHADET 1

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Şimdiye kadar hep beraber imanın şartlarını anlamaya çalıştık. İnşallah bundan sonra da İslam’ın şartlarını anlamaya çalışacağız. İslam’ın beş tane şartının; kelime-i şehadet, namaz, oruç, hac ve zekât olduğunu zaten hepimiz biliyoruz. Önce kelime-i şehadeti hep beraber anlamaya çalışacağız. Aslında kelime-i şehadet imanla ilgilidir; ama İslam’ın şartı olarak belirlenmişse eğer biz de onu İslam’ın şartı olarak kabul ediyoruz.

Şimdi hep beraber kelime-i şehadeti anlamaya çalışalım inşallah.

Eğer biri kelime-i şehadeti getirmezse; yani “Eşhedu En lâ İlâhe İllallah ve Eşhedu Enne Muhammeden Âbduhû ve Resuluhû” demezse Müslüman olmaz ve ne söylediğini bilmeyen de mü’min olmaz; yani getirdiği kelime-i şehadetin manasını bilmeyenler, ne dediğini anlamayanlar mü’min ve Müslüman olmaz.

Mesela bununla ilgili bir olay anlatmıştım. Saf ve temiz bir Müslüman söylüyordu;

-Ben işçi olarak gittiğim Avrupa’da birçok insanın Müslüman olmasına vesile oldum.

Ona;

-Nasıl vesile oldun, diye sorduklarında o Müslüman dedi ki;

-Ben adamı yakalayıp birkaç kelime konuştuktan sonra ona; “sana bir şey söyleyeceğim, sen de öyle söyle” diyordum, o da “tamam” diyordu. Ben kelime-i şehadeti; yani “eşhedu en lâ ilâhe illallah ve eşhedu enne muhammeden âbduhû ve resuluhû” diyordum, o da tekrar ediyordu ve Müslüman oluyordu. Dedim ya, saf bir Müslüman…

Sırf biri tekrar etmesini istediği için kelime-i şehadeti bilmeden getiren bir adam hiç Müslüman olur mu? -Tabi ki olmaz; çünkü bunun için hem dilin ikrarı hem de kalbin tasdiki gerekir. Kalp, kelime-i şehadet getirdiğinde bu söylediğini tasdik etmelidir, yoksa ya yalan söylemiş ya da bilmeden söylemiş olur.

Eşhedu en lâ ilâhe illallah ne demektir?

“Ben şehadet ederim ki, şahitlik yaparım ki; Allah’tan başka ilah yoktur. İlah bir tek Allah’tır ve ben buna şahitlik yapıyorum” demektir. Bunu söylemeyen kişi Müslüman olamaz. Bu durumda bize; “Allah’tan başka bir ilah olmadığına nasıl şahitlik yapıyorsun” diye sorulsa bir cevap vermeliyiz; fakat şahit olabilmek için görmek gerekir. Görmeden nasıl şahit olabiliriz, nasıl şahitlik yapabiliriz!

Aynı şekilde ve eşhedu enne muhammeden âbduhû ve resuluhû derken de; yine “ben şahitlik yaparım ki; Muhammed onun kulu ve resulüdür. Buna da şehadet ediyorum, şahitlik yapıyorum” demiş oluruz. Şahit olabilmek için görmek gerekir, görmeden şahitlik olmaz, dedik. Eğer Allah bu şahitliği bizden istiyorsa o halde şahitlik yapmak mümkündür. O zaman herkesin bu şehadeti rahatlıkla yapabilmesi gerekir.

Kişinin bu şehadeti nasıl yapması gerekir?

Eğer kişi varlık ayetlerini okursa bu şehadeti yapar. Allah ayet-i kerimede; "onlar ayaktayken, otururken, yan üstü yatarken (daima) Allah'ı zikrederler. Göklerin ve yerin yaratılışı hakkında tefekkür ederler (ve derler ki): Ey rabbimiz! Sen bunları bâtıl olarak (boşuna) yaratmadın”26 buyurur. Onlar yere, gökteki Ay’a, Güneş’e ve yıldızlara bakıp; “sen bunları boşuna yaratmadın, senin bunları yaratmanda bir muradın vardır, bunu sen yaratmışsın derler” dedi Allah.

Kulun her neye bakarsa baksın mutlaka Allah’ın kudretine şahit olması gerekir. Eğer kul, insanların istifade ettiği bir şeyi nimet olarak görüyorsa Allah’ın rezzaklığına, bir hayvanın kendi yavrusuna merhamet ettiğini görüyorsa o hayvan üzerinden de Allah’ın merhametine şahitlik etmesi gerekir.

Bir de kişinin kendi üzerindeki; yani enfüsteki ayetleri okuyup Allah’ın tek olduğuna, ilah olduğuna şahitlik yapması gerekir. Kişinin, hangi azasına bakarsa baksın; “ya rabbi! Beni yaratan sensin” deyip, Allah’ın kendisini kudret eliyle yarattığını anlaması, bilmesi ve Allah’ın kudretine şahitlik yapması gerekir. Onun için Allah ayet-i kerimede; “(inkâr edenlere de ki): Onlar bir yaratıcı olmadan mı yaratıldılar? Yoksa onlar kendi kendilerinin yaratıcıları mıdır”27 buyurur. Allah bunu anlamayana sorarak “cevap ver” buyurur; yani eğer inat etmiyorsan, senin küfrün inadından dolayı değilse, aklını kullanıyor, ona göre konuşuyorsan cevap ver; bir yaratıcı olmadan mı yaratıldın, yoksa sen kendi kendini mi yarattın? Hiçbir akıl sahibi; “bir yaratıcı olmadan yaratıldım” ya da; “ben kendi kendimi yarattım” demez ve bunu anlar.

Allah ayet-i kerimede; “afakta ve enfüste ayetlerimizi ona göstereceğiz”28 buyurur. Allah ayetlerini neden gösterir? -Ayetlerine iman etsinler ve her yarattığının bir mucize olduğunu görsünler diye gösterir. Bu yüzden “ayetlerimizi hem kendi içinizde hem dışarıda size göstereceğiz” buyurur. O halde bize düşen; hem afaktaki hem enfüsteki ayetleri okuyup eşhedu en lâ ilâhe illallah demektir; yani “ben şahidim ki senden başka ilah yoktur, ilah sadece sensin ya rabbi” demektir.

“Allah” dediğimizde rabbimizi bütün isimleri ile zikretmiş olmamız gerekir; yani Allah’ı bütün isimleriyle tanımış olmamız gerekir. Onun için biri varlık ayetlerini, dışarıdaki ayetleri ve kendindeki ayetleri okurken Allah’ın isimlerini bilmiyorsa eğer onları okumayı beceremez. Bu nedenle önce Allah’ın isimlerini hep beraber anlamaya çalıştık. Allah’ın isimlerini ne kadar bilip, anlarsak varlığı da o kadar rahat ve güzel okuruz. Allah’ın bütün isimlerini bilen, okuyan ve anlayan biri neye bakarsa baksın onu ayet olarak görür. Neye bakarsa baksın muhabbete gark olur; çünkü Allah’ın ayetlerini okuyup, üzerinde tefekkür edince imanı artar. Böyle biri bir taşa bile baksa muhabbete gark olur. Fakat bir ayet gibi onu okumazsa bu hali yaşayamaz; çünkü okunmadan anlaşılmaz.

Onun için eşhedu en lâ ilâhe illallah demek; “ya rabbi bütün kâinatta, bütün varlıkta, gördüğüm her şeyde, hem kendimde hem dışarıda her neyi görürsem göreyim, her neye bakarsam bakayım senin Esmau’l Husna’na şahitlik yapıyorum ki senden başka ilah yoktur. Senden başka ne bir güç, ne bir kuvvet, ne bir kudret, ne de bir yaratan vardır. Var olan her şey güzelliğini senden, esmandan alır. Onun için gerçek manadaki ilah sensin. Gerisini lütfundan, ihsanından, esmandan ikram edip yaratmışsın ve hepsi seni anlatır. Hepsi, bütün varlık senin ayetlerindir. Hepsi sana şehadet eder ve sana şahitliğe davet eder” demektir.

Onun için her zaman; “gerçek manadaki rab sensin, terbiye eden sensin ya rabbi! Kim sebep olursa olsun, yaratan, büyüten ve terbiye eden sensin” dememiz gerekir. Eğer Allah’ı rab olarak kabul etmeyip, başkasının terbiyesini kabul edersek o kişi bizim rabbimiz olmuş olur. Onun için bizi terbiye eden Allah’tır ve onun terbiyesini kabul edip onun vahyiyle, onun peygamberini örnek alarak terbiye olmamız lazım ki Allah bizim rabbimiz olmuş olsun.

Aynı şekilde; “rahman ve rahim olan sensin, rahmet bana nerden gelirse gelsin, senden gelmiştir; çünkü her anda benim muhatap olduğum sensin, ilah sensin ve ben buna şahitlik ediyorum; yani biri bana bir ikramda bulunup rahmet etse ben bilirim ki o rahmet sendendir, onu sen kullanıyorsun, o bir vesiledir, o bir sebeptir, ben buna şahitlik yapıyorum” dememiz gerekir.

Bir de; “her şeyin maliki sensin, mülkün sahibi sensin. Hiçbir şekilde ne bir başkasını, ne de kendimi mülke, herhangi bir şeye sahip olarak görürüm. Biliyorum ki gerçek malik olan malik-ul mülk sensin. Gerçek melik de, mülkünü idare eden de sensin. Mülkü idare ederken her neyi yaratmışsan kulun üzerinde muradın gerçekleşsin diye yaratıp ona öyle muamele edersin. Benim üzerimdeki muradın da sana kul olmam, Hz. insan olmamdır. Sen de bana gönlüm cennet olsun ve ben cennete layık olayım diye muamele ediyorsun, ya rabbi” dememiz gerekir.

Allah, melikliğini bütün varlık üzerinde muradı neyse öyle yapar, mülkünü öyle sevk ve idare eder; ama bunu bilmeyen, anlamayan biri dışarıdan bakınca; “Allah niye şunu şöyle, bunu böyle yapmıyor, şöyle yapsaydı daha güzel olurdu” der. Böyle biri Allah’ı tanımamış, Allah’ın muradını anlamamış, dünyanın bir günlük hayat olduğunu, buraya kazanmaya geldiğini, buranın bir imtihan yeri olduğunu anlamamış ve Allah’a iman etmemiştir.

İlah demek; seven, sevilmeye layık olan, aynı zamanda sevilen demektir. Bir de; “ilah olan, vekil olan sensin, sevilmeye layık sensin, kendisi için sevilmeye layık olan sensin ya rabbi” dememiz gerekir.

Allah vekildir. Her neyi ne için yaratmışsa, varlık ve insan üzerindeki muradı neyse Allah ona vekildir. Allah kefildir ve insana; “ben senin kefilinim, ben senin vekilinim eğer söylediklerimi yapıp vahyime uyar ve sana söylediğim gibi yaparsan Hz. İnsan olur alâyi illiyîne çıkarsın, yapmazsan esfel-i sâfilîne, en aşağıya düşersin” demiştir. Allah her söylediğine, her sözüne, her ayetine vekil ve kefildir.

Allah’ın her bir ismi böyledir. Hep beraber Allah’ın her bir ismini, yaklaşık iki saat, üç saat, bazen dört saat anlamaya çalışmıştık. Allah’ın isimlerini anlamaya çalışırken ısrarla; “arkadaşlar mutlaka burada bulunmalıdır” dedim. “Ben Allah’ı biliyorum” demekle iş bitmez. Sen alâyi illiyîne çıkmak mı istiyorsun, ben sana bunun sözünü vermişim. Seni Allah’a vasıl etmeye söz vermişim; ama bir tek şart olarak beni dinlemeni, bana gönlünü açmanı söylemişim. Eğer ben sana hakkı gösteremez, sana şehadet ettiremez, sana zahiri şehadeti yaptıramazsam o zaman kabul etme, demişim.

Peki, biz bu manevi şehadeti nasıl yapabiliriz?

Öncelikle zahiri şehadeti yapman gerekir ki bu senin duan olsun ve “ya rabbi yaratmış olduğun varlık ayetlerine, enfüs ayetlerine şahit oldum, şimdi de sana şahit olmak istiyorum” diyebilesin. Yoksa böyle bir çaban, gayretin, derdin olmamışsa Allah’a şahit olamazsın. Bu mümkün değildir.

Geçmişte anlattıklarım ve bundan sonra anlatacaklarımın hepsi insan içindir, hepsi kardeşlerimiz içindir, hepsi kazanalım diyedir. Kazanabilmek için anlamak gerekir. Bütün anlattıklarımız, rabbimizi anlayalım, tanıyalım diyedir. Rabbimizi tanıdıkça severiz, tanıdıkça anlarız. Böyle bir derdimiz, çabamız, gayretimiz olmazsa duamız da olmamış olur. Onun için Allah ayet-i kerimede; “eğer duanız olmasaydı rabbiniz size neden kıymet versin”29 buyurur. Allah’ın kastettiği bu dua; “ya rabbi, senden ekmek istiyorum, su istiyorum, bana ekmek ve su ver” duası değildir.

O zaman duamızın nasıl olması gerekir?

“Ya rabbi senden benim üzerimdeki muradının gerçekleşmesini istiyorum, sana âbd olmak, âşık olmak istiyorum, seni bilmek, anlamak istiyorum” deyip, duamızı böyle yapmamız gerekir. İşte dua budur.

Onun için eğer biri bütün varlığa bakarken şehadet ediyorsa, bütün varlığın Allah’a ait olduğunu, Allah’ın her şeyi kudretiyle yarattığını, Hallak ismiyle tecelli edip tekrar tekrar yarattığını görürse bir taraftan şehadet etmiş demektir; ama bu yetmez. Bir de Allah’ın, kulu üzerinde muradının gerçekleşmesi için meydana gelen bütün olaylar ve bütün meselelerin hepsin de Allah’ın kudretini, Allah’ın muradını müşahade etmesi gerekir. Hepsi insan için bir imtihan, bir kazanma imkânıdır; yani insanı baştan sona her anında ister nimetle, ister musibetle karşılaştırsın imtihana tabi tutan Allah’tır; yani sen her anda birebir Allah ile muhatapsın. Allah sana hangi muameleyi yaparsa yapsın söylemen gereken söz; eşhedu en lâ ilâhe illallah; yani “ben şehadet ederim ki senden başka ilah yoktur. Kim vesile olursa olsun, kim ve ne sebep olursa olsun, beni bu imtihana tabi tutan sensin ya rabbi” demektir.

Allah zatında, sıfatlarında, El Esmau’l Husna’sında tektir. Eğer biri böyle şahitlik yaparsa Allah’a şehadeti kabul olur, kelime-i şehadetin yarısını getirmiş ve eşhedu en lâ ilâhe illallah demiş olur. Kulun bunun devamını da; yani Ve eşhedu enne muhammeden âbduhû ve resuluhû: “Ve ben şehadet ederim ki Muhammed onun kulu ve resulüdür” kısmını da getirmesi lazım ki; Müslüman ve mü’min olabilsin.

Peki, kulun buna nasıl şehadet etmesi gerekir?

Muhammed, Allah’ın âbdi ve resulüdür kısmına iman etmek için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in âbd olduğuna, senin gibi bir kul olduğuna şehadet etmen gerekir. Ona; Allah’a iman etmiş, Allah’ı sevmiş, Allah’a âşık olmuş biri olarak şehadet etmen gerekir. Bunu anlaman için onu görmen, onunla beraber olman gerekir. Yoksa nasıl şahitlik yapacaksın! “işte tahmin ediyorum, duydum herkes öyle söyledi, o zaman böyleymiş” demekle şahit olunmaz; çünkü eşhedu diyoruz; yani “ben şahidim” Muhammed onun resulüdür, diyoruz.

Resul demek; elçi demektir, kul ile Allah arasındaki vahyin elçisi demektir. Allah resule vahyetmiş, o da Allah’ın kendisine vahyettiğini Allah’ın kullarına taşımış ve elçilik yapmıştır.

Bu durumda kendimize; onun resul olduğuna şehadet ettik mi, onun risaletini kabul ettik mi, elçiliğini yaptığı Allah’ın vahyini alıp okuduk mu, dinledik mi, anladık mı, yaşadık mı, diye bakmamız gerekir. Birine Allah’ın kitabını, Kur’an’ı; okuyup anlamamız, hayatımıza geçirmemiz gerekir dediğimizde; “Kur’an’a gerek yok, biz zaten kitapları okuyoruz” diye cevap verebilir. Böyle söyleyenler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e nasıl şahitlik edebilir, böyle bir şahitlik mümkün müdür! Allah insana akıl vermiştir, bu yüzden Allah ayet-i kerimede aklını kullanmayanlar için; “Allah, aklını kullanmayan topluluğun üzerine pisliği döker”30 buyurur. Başka bir ayet-i kerimede ise cehenneme gidenler için; “(onlar) Allah’ın resulünü dinleseydik ya da aklımızı kullansaydık (bugün) ateş ehli olmazdık”31 derler, buyurur.

Onlar Allah’ın resulünü dinlememiş, dolayısıyla akıllarını da kullanmamışlardır. Ehli kitap Allah’ın resulünü dinlemeyip aklını kullanmayınca; “işte atalarımız, bizden öncekiler, papazlarımız, hahamlarımız böyle söyledi” demişlerdi.

Aynı şekilde ehli kitap olan Müslümanlar da; “âlimlerimiz böyle söyledi” hatta; “âlimler mi söyledi, tamam o zaman doğrudur” diyorlar. Onlara; “ama Allah böyle söylemiş” dediğinde ise; “olsun, âlimlerimiz böyle söylemiş” diye diretiyorlar. Müşrikler de işte tıpkı böyle söylüyordu.

Eğer Allah’ın resulüne iman edeceksek önce onun getirdiğine iman etmemiz lazım. Allah ayet-i kerimede; Âmener resûlu bimâ unzile ileyhi min rabbihî: “(Allah’ın) Resulü, rabbinden kendisine indirilene iman etti.” Vel mu’minûn:32 “Mü’minler de (onun iman ettiği gibi iman etti)” buyurur. Allah’ın resulünün iman ettiği gibi iman edenler mü’mindir. O vahyi alanlar, onu resul olarak kabul etmiştir. Yoksa “o, Allah’ın elçisidir” demekle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz kimseye elçi olmaz. Birine; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sana resul olmuş mu olmamış mı, senin için elçi olmuş mu olmamış mı, dediğimizde; “yok, benim için elçi falan şeyh, falan âlimdir” diye cevap verir. Unutmamamız gerekir ki; biz Allah’ın kitabına sarılmadıysak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bizim resulümüz olmamış, bizimle Allah arasında resul olmamış hem de âbd olan resul olmamış, demektir.

Eğer biz onun getirdiği vahye sarılırsak, o bizimle Allah arasında resul olursa o zaman Allah’a onun gibi âbd oluruz. Allah’ın muradı budur, amaç budur; çünkü önce peygamberimiz Allah’ın kendisine indirdiğine iman eder, ahlaka ve amele dönüştürür sonra insanlara örnek olur. O bizim için örnek olmamışsa bu durumda onun için; “âbduhû ve resuluhû” dememizin bir anlamı da yoktur. Bizim onun gibi âbd olmaya çalışmamız ve onun resullüğünü kabul etmemiz gerekir ki; “âbduhû ve resuluhû” diye kendi üzerimizden; “ben Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Allah’ın kulu ve resulü olduğuna şahidim” diyebilelim. Onun getirdiği vahyi alıp onu kendimize örnek olarak kabul ettiysek, ona uyup onun gibi yaptıysak o bizim için örnek, önder, imam, rehber olduysa, onun ahlakına büründüysek onun gibi yaptıysak ancak o zaman; “âbduhû ve resuluhû” demiş oluruz.

Peki, kul bu kelimeyi nasıl söyler?

Kendi üzerinden söyler. Kul, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi olmaya çalıştıysa, Allah’ın ayetlerine iman edip amele ve ahlaka dönüştürdüyse kendi üzerinden bunu söylemiş olur. Böyle yaptıysa peygamberine ayna olur, peygamberin kulluğu onun gönlüne ayna olur ve o kendi gönlündeki peygamberine şahit olur. Biri kendi gönlündeki peygamberine şahit olmadan âbduhû ve resuluhû diyemez. Hiç kimse peygamberin kulluğu kendi üzerinde tecelli etmeden; “onun âbd ve resul olduğuna şahit oldum, şehadet ediyorum” diyemez. Derse de bu sadece lafta kalan bir şey olur.

İşin özünü, hakikatini, Allah’ın muradını anlarsak ümmetin neden bu hale geldiğini anlarız. Ümmet neden bu hale gelmiştir? -Çünkü her şey taklit olmuştur. Ümmetin imanı, şehadeti, namazı, orucu, haccı, zikri taklit olmuştur. Taklit, hiçbir şey değildir, Allah taklidi kabul etmez. Eğer yaptıklarımız taklit olmasaydı bu asır asr-ı saadet gibi bir asır olurdu, biz de asr-ı saadeti yaşardık. Herkesin birbirini sevdiği, Allah yolunda canını ve malını feda ettiği, kardeşini kendi nefsine tercih ettiği bir kavim, bir ümmet, bir cemaat olurduk. Öyle değil mi! Sahabeler böyle olduğu için Allah onları övmüştür.

Mesela; Allah, sahabeler için; “siz öyle kimselersiniz ki onlar (ehli kitaptan olan Yahudi ve Hristiyanlar) sizi sevmediği halde siz onları seversiniz; (çünkü) siz kitabın bütününe iman edersiniz”33 buyurur. Demek ki kitabın bütününe iman edince durum değişiyormuş, herkesi seviyormuşuz. Allah başka bir ayet-i kerimede ise; “(mü’minler öyle kimselerdir ki;) kendini bilmezler onlara laf attıklarında onlara selam deyip geçerler.”34 “Onlar mallarıyla canlarıyla Allah yolunda cihad ederler”35 buyurur. Yani onlar ahireti isterler, dünyayı ahirete kurban ederler, feda ederler.

Peki, şimdi durum neden tam tersidir?

Şehadet getirmediğimiz için durum tam tersidir. Yoksa son nefeste bu kelimeyi söylemekle hiç kimse kurtulamaz. Eğer kelimeyi anlamadan söylediysek o kelimeyi söylememişiz, kelimeye hangi anlamı yüklemişsek onu öyle söylemişiz demektir.

Allah, Ramazan ayı için Kur’an ayı, Kur’an’ın indiği ay36 demiştir. Ramazan ayını gerçek manada anladığımızı söyleyemeyiz. Allah eğer senede bir sefer bunu önümüze getirip; “bu ay Kur’an ayıdır, Kur’an bu ayda inmiştir” dediyse bizim anlamamız gereken; Kur’an’ın bu ayda bize inmesi, bu ayda Kur’an’ın gönlümüze inzal olması gönlümüzü Kur’an’a açmamız gerektiğidir. İnşallah gönlümüzü açıp Kur’an’ın bize inmesi için onu rabbimizden isteriz. Bunun için hiç kimse; “ben Kur’an’ı anlamadım, anlayamam, okuyamam” ya da “ayetlerin bir kısmını anlıyoruz, bir kısmını da anlamıyoruz” deyip bir mazeret gösteremez.

Çünkü Allah ayet-i kerimede; “(bu Kur’an) hâkim ve habir olan (Allah) katından ayetleri sağlamlaştırılmış, ayrı ayrı açıklanmış bir kitaptır.”37 “Onu beyan etmek de bize aittir”38 buyurur. Yani Allah vahyini indirdiği gibi ayrıca onu beyan da eder; yani ayetler birbirini açıklar. Sen sadece bir ayeti okursan zaten onu anlayamazsın. Bütün ayetleri tekrar tekrar okuman gerekir ki anlayabilesin. Allah haşa anlaşılmayan bir kitap indirmemiştir. Allah herkese kelamını anlayacak aklı vermiştir ve herkes de bundan sorumludur. Onun için gönlümüzü açalım ki Kur’an bizim gönlümüze de insin, bize de inzal olsun.

Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz veda hutbesinde; “size bir emanet bırakıyorum ki; ona sarıldıkça asla delalete düşmezsiniz. O, Allah’ın kitabı Kur’an’dır”39 buyurur. Peki, Kur’an’a sarılmazsak ne olur? -Delalete düşeriz. İstersek yüz bin tane kitaba sarılalım yine de delalete düşeriz. Allah ayetleriyle konuşsun; ama kul, Allah’ın kelamını ciddiye almasın, böyle biri hiç kul olur mu! Böyle biri; “ya rabbi! Ben sana iman ediyorum” derse Allah ona; “sen yalancısın, sen beni dinlemeye, ayetlerimi okumaya bile tenezzül etmeyip sana söylediğim sözü dinlemedin” demez mi?

Onun için; “eşhedu en lâ ilâhe illallah ve eşhedu enne muhammeden âbduhû ve resuluhû” diyen biri; Allah’ı bütün isimleriyle kabul ettiğini, bütün isimlerinin tecellisine şahit olduğunu söylemiş olur. Eğer kelime-i şehadeti getiren biri şahit olmamış, bunu anlamamışsa yalan söylüyor, ne söylediğini bile bilmiyor demektir.

Biri, eşhedu enne muhammeden âbduhû ve resuluhû; yani “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in, Allah’ın kulu ve resulü olduğuna şahitlik yapıyorum” diyorsa Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in resullüğünü kabul etmesi, Allah’tan kendisine getirdiğini alması lazım ki peygamberimiz onun resulü olabilsin. Yoksa Kur’an’ı, vahyi almamışsa peygamberimiz onun resulü olmaz. Biri peygamberimizi kendisine bir kul olarak örnek almamış; “ben de onun gibi yaparım, o benim için örnektir, Allah onu örnek olarak önüme koymuştur” dememişse “âbduhû” diyememiştir hele “resuluhû” hiç diyememiştir.

Şimdi hep beraber şahitliğin ne olduğunu ayetlerle anlamaya çalışalım.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Ve iz ehaze rabbuke min benî âdeme min zuhûrihim zurriyyetehum: “O vakit senin rabbin, Âdem’in belinden zürriyetlerini almıştı (ahit almıştı).” Allah, daha Hz. Âdem (a.s.) dünyaya gelmeden bütün âdemoğullarından Elest meclisinde, söz almıştı.

Allah bizden aldığı sözü bize haber verir. Allah her birinin sırtından zürriyetini almıştır, buyurdu. Sadece Hz. Âdem (a.s.)’ın sırtından zürriyetini almamıştır. Allah Hz. Âdem (a.s.)’ın sırtından çocuklarını almış, onun çocuklarının sırtından da onun çocuklarını almıştır; yani bizim sırtımızdan da almış, bizden sonrakilerin sırtından da almıştır. Allah hepsinden birden ahit almıştır. Ve eşhedehum alâ enfusihim:40 “(Allah) Onları kendi nefislerine şahit tuttu.” Allah onları şahit tutarak onlardan ahit almıştır. Allah bizi şahit tutuyor.

Allah bizi neye şahit tutuyor?

Allah; E lestu bi rabbikum: “Ben sizin rabbiniz değil miyim?” dedi. Allah, geçmiş ve gelecek bütün insanlardan, bütün âdemoğullarından ahit alıp “ben sizin rabbiniz değil miyim?” demiştir. Biz de Kâlû belâ şehidnâ: “(Onlar) Dediler ki: Evet, (sen bizim rabbimizsin) biz (bunu görerek) şahit olduk” dedik. Yani hepimiz rabbimizi gördük, rabbimizin cemalini müşahede ettik ve buna şahit olduk.

Peki, Allah’ın herkesten bu şehadeti almasının sebebi nedir?

En tekûlû yevmel kıyâmeti innâ kunnâ an hâzâ gâfilîn:41 “Kıyamet günü bizim bundan haberimiz yoktu demeyesiniz diye.” Yani “senin bizim rabbimiz olduğundan haberimiz yoktu, bizi yaratıp terbiye ettiğinden, bizi imtihana tabi tutup kazandırdığından haberimiz yoktu” demeyelim diye Allah herkesten şahitlik almıştır.

Peki, bu şahitliği neden hatırlamıyoruz?

Allah bunun böyle olduğunu söylüyor. Hatırlamasak bile bütün şiddetiyle herkes rabbini ister, rabbini arar ve rabbini bilir. Herkes için bu istisnasız böyledir. İnsanların böyle bir hali yaşaması işte bu şahitliğinden dolayıdır. Ayet-i kerimede; Kâlû belâ şehidnâ: “Biz buna şahidiz dediler” kısmındaki gibi kimsenin gönül âlemi, ruhu bu şahitliği unutmamıştır. Müşahedeyi yapan ruhtur, Allah’a bu cevabı veren de ruhtur. Beden o esnada zaten ortada yoktur. Kulun her zerresi buna şahitlik yapar. Allah bu şehadeti kulun içine yazmıştır, bu şahitlik onda mevcuttur.

İnsan, Allah’ın peygamberleriyle, vahyiyle karşı karşıya gelince bu şehadet onda açılır, o kişi bunu hatırlar. Zahiri olarak değil manevi olarak bunu herkes hatırlar, rabbini özlediğini hatırlar. Onun için Allah ayet-i kerimede; “biz resul göndermediğimiz kavme azap etmeyiz”42 buyurur. Bu; “ben ona bu ahdini hatırlatmadan ona azap etmem. Bunu ona hatırlatırım, ona hatırlatacak resulümü gönderirim. O bundan sonra yüzünü çevirir, ahdini bozarsa cezayı hak eder, yoksa ona azap etmem” demektir; yani Allah “böyle bir şey bana yakışmaz” dedi. Allah mutlaka istisnasız bunu herkese hatırlatır.

Şehidallâhu ennehû lâ ilâhe illâ huv: “Allah şehadet ediyor ki; ondan başka ilah yoktur.” İlah bir tek Allah’tır. Allah kendi kendisine şahitlik yapar. Vel melâiketu: “Melekler de (buna şahitlik yapar).” Ve ulûl ilm: “İlim sahipleri de (buna şahitlik yapar).” Kâimen bil kıst: “Adaletle (hak ile) hüküm verenler de (buna şahitlik yapar).” Neye şahitlik yaparlar? Lâ ilâhe illâ huvel azîzul hakîm:43 “Ondan (Allah’tan) başka ilah yoktur ve o, aziz ve hâkimdir.” Bütün kuvvet ve şeref ona aittir ve o hâkimdir. Her işi, her yaratması bir hikmetledir. Allah’ın her sözü hikmettir; yani Allah’ın her sözünde, her işinde bir muradı vardır. Bu varlıkta boş hiçbir şey yoktur.

Şahitliği; Allah, melekler ve ilim sahipleri yapar. Birinin ilmi olmasa bile o kişi hak üzerinde kaimse, adaletle hükmediyorsa; yani aklını samimiyetle kullanıyorsa, peşin fikirli değilse Allah’tan başka ilah olmadığına ve ilahın Allah olduğuna şehadet eder; çünkü bu kişi doğru bakıp doğru okur. İlim sahipleri de adalet ve hak ile teraziyi dengede tutar, doğru bakıp, anlamak isterse onlar da Allah’ın bir tek ilah olduğuna şahitlik eder. Bunun için insanın okuması, ilim sahibi olması gerekir. İlim sahibi, aklını ilmi kadar kullanıp adaletle hükmettiğinde, teraziyi, gönlünü dengede tutup baktığında o da şehadet eder.

Bu hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir; Kul kefâ billâhi şehîden beynî ve beynekum: “De ki: Benimle sizin aranızda şahit olarak Allah yeter.” Yani Allah kendisinin peygamberi, resulü olduğumu biliyor ve Allah buna şahittir. Siz şahitlik etmeseniz de Allah’ın şehadeti benim için yeterlidir. Siz isterseniz kabul edin isterseniz kabul etmeyin Allah buna şahitlik yapıyor, buyurdu.

İnnehu kâne bi ibâdihî habîran basîrâ:44 “Muhakkak ki o, kullarından haberdar olandır ve görendir.” Kimin şahitlik yapıp, kimin şahitlik yapmadığını bilen, bundan haberdar olan aynı zamanda bunu görendir. Onun için bizim, “ben şehadet ediyorum” dememiz bir anlam ifade etmez. Allah bize; “sen şahit oldun” deyip şahitlik yaptıysa biz şahitlik yapmışızdır. Yani Allah bizim şehadetimizi kabul ettiyse biz şahitlik yapmış oluruz, yoksa şahitlik yapmamışız demektir.

Kul mâ seeltukum min ecr: “De ki: Sizden bir ücret istemiyorum.” Fe huve lekum: “O (ücretiniz) sizin olsun.” İn ecriye illâ alâllâh: “Benim ecrim (ücretim) Allah’a aittir.” Ben kulluğumu yaparken, Allah’ın ayetlerini tebliğ ederken, Allah’a davet ederken bunun karşılığını Allah’tan istiyorum, benim ücretim ona aittir. Ve huve alâ kulli şeyin şehîd:45 “O (Allah) her şey üzerinde şahittir.” Her şeyi görür, bilir ve her şeyden haberdardır.

Demek ki şahit olmak için görmek, haberdar olmak, bilmek, anlamak gerekiyormuş. Şahit önce Allah’tır. Allah her şeyin üzerinde şahittir; ama insan kendisi üzerinde şahittir.

Rusulen mubeşşirîne ve munzirîn: “Resulleri hem müjdeleyici hem de uyarıcılar olarak (gönderdik).” Allah, resulleri; iman edenlere, şehadet edenlere, Allah’a itaat edenlere müjde versin diye, ters tarafa gidenleri de; “cehenneme gidiyorsunuz” deyip uyarsın diye müjdeci ve uyarıcı olarak göndermiştir. Li ellâ yekûne lin nâsi alâllâhi hucceh: “İnsanların Allah’a karşı delilleri (bahaneleri) olmasın.”

Demek ki Allah’ın peygamber göndermesinin sebebi neymiş? -Allah, insana verdiği akılla Elest bezminde; “ben sizin rabbiniz değil miyim” hitabını yaparak onlardan aldığı bu ahitle insanları şahit tutmuştur. Allah peygamber göndermeseydi de olurdu; yalnız insan bu sefer mazeret üretebilirdi; ama Allah’ın peygamber ve kitap göndermesiyle artık insanların hiçbir bahaneleri kalmadı, böylelikle insanlar mazeret ve bahane üretemezler. Yoksa yine mazeretleri olurdu. Ba’der rusul: “Gönderdiğimiz resullerden sonra” onların bir mazereti olamaz. Ve kânallâhu azîzen hakîmâ:46 “Muhakkak ki Allah aziz ve hakimdir.” Bütün güç, kuvvet ve şeref ona aittir ve Allah her şeyi bir hikmetle yapar, onun her işte bir muradı vardır.

Ayet devam eder, bu hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir; Lâkinillâhu yeşhedu bi mâ enzele ileyk: “Allah, sana indirdiğine (vahyine) şahitlik eder ki.” Enzelehu bi ilmihî: “(Allah) Onu kendi ilmiyle indirmiştir.” Yani insanlar ister kabul etsin ister etmesin, Allah buna şahitlik yapar. Mü’min olanların da buna şahitlik yapması gerekir. Vel melâiketu yeşhedûn: “Melekler de buna şahitlik ederler.” Ve kefâ billâhi şehîdâ:47 “Bununla beraber şahit olarak Allah yeter.” Allah bir şeye şahitlik yapıyorsa o haktır, gerçektir ve doğru olan da odur. Bu nedenle; “ben mü’minim” diyenlerin de buna şahitlik yapması gerekir.

Kul eyyu şey’in ekberu şehâdeh: “De ki: Şahitlik gününden hangi şey daha büyüktür?”Kulillâhu şehîdun, beynî ve beynekum: “De ki: Benimle sizin aranızda Allah şahit olarak yeter.” Ve ûhiye ileyye hâzâl Kur’an: “Bu Kur’an’ı (Allah) bana vahyetmiştir.” Li unzirakum bihî ve men belağ: “Onunla sizi ve ulaşabildiğim herkesi uyarabileyim diye.” Allah bu Kur’an’ı bana vahyetmiştir ve Allah buna şahittir.

E innekum le teşhedûne enne meallâhi âliheten uhrâ: “Allah’tan başka, Allah ile beraber bir ilah olduğuna siz şehadet eder misiniz?” Kul lâ eşhed: “De ki: Ben buna şahitlik etmem.” Allah’tan başka ilah yoktur, Allah’tan başka güç ve kuvvet sahibi, mülkün sahibi, benim sahibim yoktur. Ondan başka rezzak, kerim, afuvv, tevvab yoktur. Allah’ın bütün isimleri böyledir; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “ben bütün isimleri ile Allah’a iman ediyor ve şehadet ediyorum” der.

Kul innemâ huve ilâhun vâhid: “De ki: O, vahid olan ilahtır.” Ehad; zatında tek olan, Vahid; sıfatlarında tek olan demektir ve bütün isimler, El Esmau’l Husna Allah’a aittir. Allah, bütün El Esmau’l Husna’nın kendisine ait olduğu zattır, ilahtır. Eğer böyle olmazsa o ilah olmaz. Herhangi isminden bir tanesi bir başkasında da varsa o, ilah değildir. Bu durumda Allah, ilah olmaktan çıkar, böyle düşünen birinin imanı iman olmaktan çıkar.

E innenî berîun mimmâ tuşrikûn:48 “Muhakkak ki ben sizin şirk koştuklarınızdan münezzehim.” Yani; “ben Allah’a sizin gibi şirk koşmam. El Esmau’l Husna, Allah’a aittir. Onun isimlerinden hiçbirini herhangi bir varlığa vermem. Böyle yapanlar müşriktir, Allah’a şirk koşmuştur ve ben sizin Allah’a şirk koşmanızdan beriyim, de” buyurdu Allah.

Kul helumme şuhedâekum: “De ki (onlara): Şahitlerinizi getirin.” Ellezîne yeşhedûne ennallâhe harrame hâzâ: “Onlar, Allah’ın bunu haram kıldığına şahitlik ederler.” Eğer Allah bunu haram etmişse şahitlerinizi getirin. Eğer bir konuda Allah bir şeyi haram etmemişse ve biri de çıkıp ona; “haram” derse o kişi haram bir şeyi helal etmiş gibi olur; yani bu küfür olur, bunu yapan da kâfir olur. Eğer biri Allah’ın haram demediği bir şeye; “bu haramdır” derse Allah da ona; “o zaman şahidini getir” der.

Allah böyle birinden şahit olarak neyi getirmesini ister? -Eğer onun haram olduğunu ben söylemişsem o ayeti getir, der.

Fe in şehidû: “Eğer (onlar) şahitlik ederse.” Onlar; ellerinde bir delil olmadan yine “Allah böyle söylemiş” deyip şahitlik ederlerse. Fe lâ teşhed meahum: “Sen onlarla beraber şahitlik etme.” Yani onlara; “doğru söylüyorsunuz” deme. “Allah bunu haram etmemiş, siz de bunu haram edemezsiniz” deyip onlarla beraber şahitlik etme, dedi Allah.

Ve lâ tettebi’ ehvâellezîne kezzebû bi âyâtinâ: “Sen ayetlerimizi yalanlayan kimselerin hevasına uyma!” Onlar ayetlerimizi yalanlıyorlar, sen de onların söylediği gibi söyleme; yani Allah’ın haram demediği bir şeye “haram” deme. Vellezîne lâ yu’minûne bil âhirah: “Onlar ahirete iman etmemişlerdir.” Böyle söyleme cesaretini gösterenler ahirete iman etmemiştir. Bunu Allah söylüyor.

Ve hum bi rabbihim ya’dilûn:49 “Onlar (başkalarının söylediğini) rableriyle eş tutuyorlar.” Onlar başkasının söylediği sözü, Allah’ın sözüymüş gibi kabul ederler. Onlar böyle yaparak başkalarını rableriyle denk tutarlar, buyurdu Allah.

Allah adına konuşmanın ne kadar ağır bir şey olduğunu, ne kadar büyük bir sorumluluk gerektirdiğini herhalde buradan anlamak gerekir. İlim olmadan, bir şey bilmeden; “bu helaldir, şu haramdır” demenin bizi Allah’ın gazabına nasıl uğratacağını buradan anlamak gerekir. Bilmeden, anlamadan, vahye dayanmadan Allah adına bir şey söylenmişse Allah bu durumda; “şahidinizi getirin” der. İnsana kim şahitlik yapar? -Elbette ki Allah şahitlik yapar. Eğer senin söylediğini Allah söylemişse Allah senin söylediğinin şahididir. Yok, eğer o sözü Allah söylememişse o zaman sen neye şahitlik yapıyorsun!

Eğer onlar, Allah söylemediği halde şahitlik yapar; “bu haramdır, bu helaldir, bu doğrudur, bu yanlıştır, bu haktır, bu batıldır” derse sen onlarla beraber şahitlik yapma, dedi Allah. Onlar Allah’ın ayetlerini yalanlarlar, başkalarını rableriyle denk tutarlar ve onlar ahirete de iman etmemişlerdir, dedi.

Allah şirki affetmez. Bir sözü Allah’ın bir sözüyle denk tutmayı Allah kabul etmez; ama ne yazık ki ümmet bu batağa düşmüştür. İsterse ona âlim densin, şeyh densin, veli densin, cemaat densin, ne denirse densin, eğer birileri onların söylediğini Allah’ın vahyiyle denk tutuyorsa onları Allah’a şirk koşmuştur ve Allah ayet-i kerimede; “Allah şirki affetmez”50 buyurdu.

Onun için bilmediğimiz bir konuda vahye dayanmadan konuşmayalım. Eğer bir şeyi Allah adına söylüyorsak onun Kur’an’da bulunması gerekir. Zaten bir mü’minin söylediğini, Allah adına söylemekten başka bir çaresi yoktur. Kişi; “hak” deyince, “doğru” deyince, “güzel” deyince aslında; “Allah böyle dedi, Allah böyle istedi” demiş olur. Allah, iman ettiğini söyleyenler için; “eğer beni kabul etmişsen kendine göre şahitlik yapma, senin şahitliğin benim ayetlerimle olsun. Sen bana iman etmişsen eğer ben neye şehadet etmişsem sen de ona şahit olabilirsin ancak o zaman; ‘ben şehadet ediyorum’ diyebilirsin. Hiçbir zaman bundan başka bir şahitlik yapma” buyurur.

Ve iz ehazallâhu mîsâkan nebiyyîn: “Allah, peygamberlerinden misak almıştı.” Lemâ âteytukum min kitâbin ve hikmeh: “Size (lazım olan) kitabı ve hikmeti verdiğim zaman.” Summe câekum resûlun musaddikun limâ meakum: “Sonra bir resul gelip elinizdekileri tasdik edince.” Yani önceki kitapları tasdik edince. Le tu’minunne bihî: “Mutlaka ona iman edin.” Ve le tansurunnehu: “Ve ona mutlaka yardım edin.” Demek ki Allah bu sözü bütün resullerden alıyormuş. Elindeki kitabı eğer tasdik ettiyse onu kabul et, ona iman et, aynı zamanda onu sev, bununla beraber ona yardım et, dedi Allah.

Sonra bütün resullere buyurdu ki; Kâle e akrartum ve ehaztum alâ zâlikum ısrî: “Siz de bunu ikrar ettiniz mi (kabul ettiniz mi), bu (ahdimi) sorumluluğu üzerinize aldınız mı?” Kâlû akrarnâ: “(Bütün resuller) Dediler ki: (Evet) İkrar ettik.” Yani istisnasız bütün resuller; “ya rabbi! Senin söylediğini tekrar edip aynen kabul ettik. Eğer bizden sonra bir resul gelip elimizdekini tasdik ederse hem ona iman edeceğiz hem de yardım edeceğiz” dediler.

Allah, resullerden bu misakı alırken resullere iman edenlerden de bu sözü almıştır; yani senin peygamberin; “benden sonraki şu peygambere iman edin, ona yardım edin” dediyse sen de peygamberine iman ediyorsan o halde senin peygamberinden sonra gelen o peygambere de iman etmen, ona yardım etmen gerekir. Eğer Yahudiler, Hristiyanlar ve diğerleri kendi peygamberlerine gerçekten iman etmiş olsalardı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e mutlaka yardım eder, ona iman ederlerdi; ama onlar kendi peygamberlerini de inkâr etmiş ve kabul etmemişlerdi. Kâle feşhedû ve ene meakum mineş şâhidîn:51 “(Allah) Buyurdu ki: Şahit olun, ben de sizinle beraber şahidim.” Allah bunun böyle olduğuna şahitlik yapıyor. Onlar kendi peygamberlerine iman etselerdi Allah ve peygamberleri de buna şahitlik yapardı. Demek ki peygamberler de şahitlik yapıyormuş.

Se nurîhim âyâtinâ fîl âfâkı ve fî enfusihim: “Onlara ayetlerimi mutlaka hem afakta (dışarıda) hem de nefislerinde (içlerinde) göstereceğim.” Afak demek; ufuk demektir, gözünün görebildiği kadar; yani dışarıda neyi görürsen gör demektir. Se nurîhim: "Onlara göstereceğiz.” Yani siz ayetlerimi hem dışarıda hem kendinizde göreceksiniz, dedi Allah.

Allah neden ayetlerini gösterir?

Hattâ yetebeyyen: “Ta ki beyan olunsun.” Lehum ennehul hakk: “Onlara onun hak olduğu (beyan olunsun).” O, haktır, hakikattir, gerçektir. Tek gerçek, tek hak olan Allah’tır. E ve lem yekfi bi rabbik: “Senin rabbin (buna) yetmez mi?” Rabbin, ayetlerini hem afakta hem enfüste göstermeye yetmez mi, bunu beyan etmeye yetmez mi, diye soruyor Allah. Ennehu alâ kulli şey’in şehîd:52 “Muhakkak ki o, her şey üzerinde şahittir.”

Allah, inansın veya inanmasın herkese afakta ve enfüste şahit olup şehadet etsinler diye ayetlerini gösterir; ama biri Allah’ın gösterdiğine bakmaz, gözünü kapatırsa göremez. Allah herkese şahit olmaları, şehadet etmeleri “eşhedu enlâ ilâhe illallah” demeleri, “benim rabbim Allah’tır” demeleri için ayetlerini gösterecektir.

Vellezîne âmenû billâhi ve rusulih: “Allah’a ve resulüne iman edenler var ya.” Ulâike humus sıddîkûn: “İşte sıddık olanlar onlardır.” Tasdik etmiş olanlar; yani şehadet ettiğinde sözü doğru olanlar onlardır. Allah’a ve resulüne iman edenler; yani Allah ve resulünü her şeyden çok sevenler sıddık olanlar onlardır. Muhakkak ki anlamadan ve tanımadan da sevmek olmaz. Veş şuhedâu inde rabbihim: “Ve onlar, rableri katında şahittirler.” Rablerine şahit olmuşlardır. Onlar rablerinin katında Allah her neyi yaratmışsa hepsi üzerinden şahit olmuşlardır. Lehum ecruhum ve nûruhum: “Onlar için ecir ve nur vardır.” Feraset nuru, basiret nuru, görme nuru vardır. Nur olunca göz bir işe yarar, nur olunca feraset, gönül bakışı da bir işe yarar; çünkü kul o zaman bakar, görür, anlar. Vellezîne keferû ve kezzebû bi âyâtinâ: “O ayetlerimizi inkâr edip yalan sayanlar.” Ulâike ashâbul cahîm:53 “Onlar cehennemin arkadaşlarıdır.” Allah bu ayette hangi inkârdan ve hangi ayetlerden behseder? -Afaktaki, enfüsteki veya inzal olunmuş olan ayetlerden bahseder. Kim ki herhangi birini inkâr ederse o inkâr ettiği hangisi olursa olsun o hiç fark etmez o, ateş ehli olur.

Ve kezâlike cealnâkum ummeten vasata: “Biz sizi vasat bir ümmet (ortada, dengede bir ümmet) kıldık ki.” Li tekûnû şuhedâe alen nâs: “İnsanlara şahitler olasınız diye.” İnsanlara örnek olasınız diye sizi vasat bir ümmet kıldık. Bu örneklik hangi konudadır? -Âbd olma, Allah’a kul olma, mü’min olma, Hz. İnsan olma konusundadır. Ve yekûner resûlu aleykum şehîdâ:54 “(Allah’ın) Resulü de sizin için şahit (örnek) olsun diye.” Allah’ın resulü sizin için örnek olsun, siz de bütün insanlığa örnek olun diye sizi vasat, dengede bir ümmet kıldık, buyurdu Allah.

Ve câhidû fîllâhi hakka cihâdihî: “Allah yolunda hakkıyla cihad edin (mücadele edin). “Huvectebâkum: “O, sizi seçti.” Allah mü’minleri; yani bu ümmeti seçmiştir. Ve mâ ceale aleykum fîd dîni min harac: “(Allah) Dinde sizin üzerinize bir zorluk yüklemedi.” Yani Allah sizden neyi istiyorsa siz onu yapabilirsiniz. Bu sizin için zor değildir. Millete ebîkum ibrâhîm: “Babanız İbrahim’in dininde olduğu gibi (ona da ağır yük yüklememişti).” Onun dini üzere; yani Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayan hanif dini üzere olun, buyurdu.

Demek ki Allah’a göre din kolaymış, Allah’a dost olmak kolaymış; ama tabi yapmak isteyene kolaydır.

Huve semmâkumul muslimîne min kabl: “Allah bundan önce de size Müslüman ismini vermişti.” Ve fî hâzâ li yekûner resûlu şehîden aleykum: “Bu konuda (Allah’ın) resulü size şahit (örnek) olsun diye.” Ve tekûnû şuhedâe alân nâs: “Siz de bütün insanlara şahitler (örnek) olasınız diye.” Demek ki şehadet aynı zamanda örnek olmakmış. Peki, bu örnek olanlardan Allah ne yapmalarını istemiştir, onlar da ne yapmıştır? Fe ekîmûs salât: “Namazı ikame edin.” Ve âtuz zekât: “Zekâtı (temizlenmek için) verin.” Va’tesımû billâh: “Allah’a sarılın.” Allah’a sımsıkı sarılın. Huve mevlâkum: “O, sizin mevlanızdır.” O sizin dostunuzdur, sizin sahibinizdir. Fe ni’mel mevlâ: “(O) Ne güzel dosttur!” “Ve ni’men nasîr:55 “Ve (o) ne güzel yardım edendir!” Demek ki örnek olanlar Allah’ın saydığı bu emirleri yerine getirip Allah’ı mevlası olarak kabul edenlermiş.

Şahit olmak demek; bir de örnek olmak demektir. Peygamber kendisine tabi olanlara, onlar da diğer insanlara âbd olarak, kul olarak, Hz. İnsan olarak örnektir, yoksa şahit olunulmaz. Allah, peygamber sizin için şahit, siz de diğer insanlar için şahitsiniz, dedi; yani insan şehadeti kendi üzerinden ameliyle ve ahlakıyla yapar. Kulun şahitliği; Allah’a şahitliği, kul olma şahitliği üzerinde görünür. Ona bakanlar rabbini hatırlar.

İnnel insâne li rabbihî le kenûd: “Muhakkak ki insan, rabbine karşı çok nankördür.” Ve innehu alâ zâlike le şehîd:56 “Gerçekten kendisi de buna şahittir.” İnsan kendi nankörlüğüne şahittir. Biri Allah’a ve resulüne şahit olmaz, şahitlik etmezse nankörlüğüne şahit olur; yani nankör olduğunu bilir.

Allah, aynı şekilde Kıyamet günü de şahitler getirir. Fe keyfe izâ ci’nâ min kulli ummetin bi şehîd: “(Kıyamet Günü) Her cemaatten (her topluluktan) bir şahit getirdiğimiz zaman (bakalım halleri) ne olacak?” Ve ci’nâ bike alâ hâulâi şehîdâ:57 “Seni de hepsinin üzerine şahit olarak getirdiğimiz (tuttuğumuz) zaman (onların hali nice olur).” Bütün cemaatlere, herkese şahit olan; yani örnek olan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. “Ben mü’minim, Müslüman’ım” diyenler onu örnek almışlardır. Allah bir cemaatin önderini Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in şehadetine, cemaati de önderin şahitliğine vurur.

Fe men azlemu mimmenifterâ alâllâhi kezib: “Allah’a yalan yere iftira atandan daha zalim kim vardır?” Ev kezzebe bi âyâtihî: “Ya da onun ayetlerini yalan sayandan (daha zalim kim vardır)?” Ulâike yenâluhum nasîbuhum minel kitâb:58 “Onlara kitaptan nasipleri ulaşacak.” Yani onlar inkâr etse de, yalan saysa da dünya hayatında takdir ettiğimiz rızıkları kendilerine ulaşacak. Hattâ izâ câethum rusulunâ: “Onlara resullerimiz gelinceye kadar.” Buradaki resuller ölüm melekleridir; yani meleklerimiz ruhlarını almaya gelinceye kadar onlara nimetlerini vermeye devam edeceğiz, dedi Allah.

Yeteveffevnehum: “(O melekler gelip) Onların ruhlarını alırken.” Kâlû eyne mâ kuntum ted'ûne min dûnillâh: “Diyecekler ki: Allah’tan başka davet ettikleriniz, dua ettikleriniz nerde?” Peşinden koştuklarınız, kendisine güvendikleriniz, sözünü Allah’ın sözüne tercih ettikleriniz nerde? Yani nerdeler gelip sizi kurtarsınlar. Kâlû dallû annâ: “Derler ki: (Onlar) Bizden kaybolup gitti.” Onlar bizi delalete düşürdü. Zaten onlardan dolayı yoldan çıktık, derler.

Ve şehidû alâ enfusihim:  “Kendi nefisleri aleyhinde şahitlik ederler.” Delalete düştüklerine, Allah’ın ayetlerini yalanladıklarına şahitlik ederler. Ennehum kânû kâfirîn:59 “Onlar kâfir olduklarına (şahitlik ederler).”

Yevme teşhedu aleyhim elsinetuhum ve eydîhim ve erculuhum bimâ kânû ya’melûn:60 “O gün (Kıyamet günü) dilleri, elleri ve ayakları onların yaptıklarına (amellerine) şahitlik edecek.” Hatta bu arada; “onlar eline, diline, ayağına, derisine ve tenlerine diyecekler ki: Niye böyle şahitlik yapıyorsunuz? Onlar da diyecekler ki: Her şeyi konuşturan Allah bizi de konuşturuyor.”61

El yevme nahtimu alâ efvâhihim: “O gün onların ağızlarını mühürleriz.” Ve tukellimunâ eydîhim: “Elleri konuşur.” Ve teşhedu erculuhum: “Ayakları da (elleri doğru söylüyor diye) şahitlik yapar.” Peki, neyin şahitliğini yapacaklar? Bimâ kânû yeksibûn:62 “Her neyi kazanmışlarsa.” Kazandıklarının şahitliğini yaparlar.

Fahtelefel ahzâbu min beynihim: “Onlar (insanlar) kendi aralarında ihtilafa düştüler.” Neden dolayı ihtilafa düştüler? -Haktan dolayı. Biri; “Allah böyle söylemiş” diyor, öteki de; “yok, böyle söylemiş” diyor. İnsanlar samimi olmayınca böyle ihtilafa düşer. Bu ihtilafa düşenlerin derdi rabbinin kelamını anlamak, ahiretini kazanmak değil kendine taraftar toplamaktır, kendisine yer bulmaktır. Cemaatler onun için ihtilafa düşmüştür. Fe veylun lillezîne keferû min meşhedi yevmin azîm:63 “O günün dehşetine tanık olacak kâfirlerin vay hallerine!” İhtilafa düşenlerin vay hallerine!

O yüzden ihtilafa düşmeyip kitabın bütününe iman edelim. Hakkı olduğu gibi söyleyip Allah’a El Esmau’l Husna’sıyla şehadet edelim. Resulüne resulluk yaptığımız Allah’ın vahyine şehadet edelim. Onu örnek olarak alalım, kabul edelim ve ona Allah’ın resulü olarak şahitlik yapalım.

Hep beraber ne diyelim?

Eşhedu enlâ ilâhe illallah ve eşhedu enne muhammeden âbduhû ve resuluhû.

Çünkü resul olmakla Allah’ın âbdliğini, kulluğunu kazanmış, Allah’a âşık olmuş oluruz. Onun için Allah ayet-i kerimede; “de ki: Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin, günahlarınızı mağfiret etsin”64 buyurur. Eğer biz bir kul, bir âbd olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olursak Allah bizi sever ve günahlarımızı mağfiret eder.

Allah hepimizi gerçek manada şehadet edenlerden eylesin, resulüne gerçek manada şehadet edenlerden, resulünü örnek alanlardan, ona tabi olanlardan eylesin! Allah hepimizi kendisine bütünüyle âbd olanlardan eylesin!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Âli İmran /191 ↩
  2. Tûr /35 ↩
  3. Fussilet /53 ↩
  4. Furkân /77 ↩
  5. Yûnus /100 ↩
  6. Mülk /10 ↩
  7. Bakara /285 ↩
  8. Âli İmran /119 ↩
  9. Furkân /63 ↩
  10. Hucurât /15 ↩
  11. Bakara /185 ↩
  12. Hûd /1 ↩
  13. Kıyâmet /19 ↩
  14. Sahih-i Müslim, İmare 36 (Veda Hutbesi) ↩
  15. Arâf /172 ↩
  16. Arâf /172 ↩
  17. İsra /15 ↩
  18. Âli İmran /18 ↩
  19. İsra /96 ↩
  20. Sebe /47 ↩
  21. Nisa /165 ↩
  22. Nisa /166 ↩
  23. En’âm /19 ↩
  24. En’âm /150 ↩
  25. Nisa /48,116 ↩
  26. Ali İmrân /81 ↩
  27. Fussilet /53 ↩
  28. Hadîd /19 ↩
  29. Bakara /143 ↩
  30. Hacc /78 ↩
  31. Âdiyât /6-7 ↩
  32. Nisa /41 ↩
  33. Yûnus /17 ↩
  34. Arâf /37 ↩
  35. Nûr /24 ↩
  36. Fussilet /21 ↩
  37. Yâsîn /65 ↩
  38. Meryem /37 ↩
  39. Ali İmrân /31 ↩