AHİRETE İMAN 3
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber ahirete imanı anlamaya çalışıyorduk.
Allah’a, meleklere, kitaplara, resullere ve ahirete Allah nasıl iman etmemizi emrettiyse öyle iman etmemiz lazım ki iman etmiş olalım. Yoksa kendi kendimize; “ben iman etmişim” demekle Allah bizi iman etmiş olarak, mü’min olarak kabul etmez. Onun için imanı ayetlerle, Allah nasıl iman etmemizi emretmişse öyle anlamamız ve öyle iman etmemiz gerekir.
Ahirete imanı öğrenmeye çalışırken önce kıyamet yerini anlatmaya çalıştık. İnşallah bu sohbette de cenneti ve cehennemi beraber anlamaya çalışacağız. Allah, cenneti ve cehennemi nasıl anlatıyor, kimlerin cennetlik, kimlerin cehennemlik olduğunu nasıl tarif ediyor, onu anlamaya çalışacağız.
İman hafife alınmaz ve şakaya da gelmez. Eğer imanımızı hafife alırsak kendimizi, dolayısıyla Allah’ı hafife almış oluruz; yani “ben iman etmeyi Allah’tan öğrenmesem de olur. İşte büyüklerimiz şöyle söylemiş, biz de öyle iman edersek mü’min oluruz” dersek kendi kendimizi kandırmış, böylelikle de Allah’ın bize indirmiş olduğu dine değil, uydurulmuş bir dine iman etmiş oluruz.
Kimlerin cennetlik, kimlerin cehennemlik olduğunu ayetlerle anlamaya çalışacağız. Allah, cennet ile cehennemi beraber anlatır. Mesela Allah; iman edip salih amel işleyenler cennetlik, iman etmeyenler ise cehennemliktir, buyurur; yani Allah ikisini beraber anlatır. Allah’ın kimlere cehennemlik dediğini Allah ayetlerde nasıl buyurmuşsa öyle anlamaya çalışacağız inşallah.
Bir kul öldüğünde Allah o kulu huzura alır. Huzura alırken de kul tek başınadır. Allah ayeti kerimede; “and olsun ki bugün siz, ilk yarattığım günkü gibi tek başınıza huzurumuza geldiniz”979 buyurur.
Allah, kulu huzura alınca ne yapar?
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in tabiriyle; “Allah ona nimetlerini bir bir sayar. Sonra da kuluna; “buna karşılık sen ne yaptın” diye sorar.
Allah nimeti sayarken nasıl sayar; “sana bu kadar mal verdim, ne yaptın” diye mi sayar? -Hayır, böyle saymaz. Önce imanın hesabını sorar, zaten amelin hesabı da kişi öldüğünde değil ahirettedir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hadisin devamında;
-Allah, kulu huzura alır; “kulum seni kendi nurumdan yarattım, sana ruhumdan nefhettim, sana kendimden hayat verdim. Varlığımla, zatımla, sıfatımla tecelli edip seni yarattım. El Esmau’l Husna’m ile tecelli edip seni yarattım” buyurur.
Kul ise;
-Evet, ya rabbi! diye cevap verir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bununla ilgili; Allah, kuluna nimetlerini sayarken kul, her defasında “evet ya rabbi” diye cevap verir, buyurur.
Sonra Allah tekrar;
-Kâmil insan, Hz. İnsan olasın diye sana bir dünya sahnesi hazırladım ve seni oraya gönderdim. Ne yapman gerektiğini bilesin ve anlayasın diye bir de sana peygamber ve kitap gönderdim, der.
Kul yine;
-Evet, ya rabbi! der.
Allah buyurur; manevi olarak büyüyebilmen için seni imtihanlara tabi tuttum, sana kazanma imkânı verdim.
Allah, kuluna nasıl bir imkân vermişse onların hepsini bir bir sayar. Kul da her defasında “evet ya rabbi” der.
Sonra Allah kuluna der ki;
-Kâmil insan, Hz. insan olmak için, rızamı kazanmak için, dostluğumu kazanmak için sen ne yaptın, hadi söyle?
Söz sırası bu sefer kula gelmiştir. Artık kul kendine göre nasıl konuşur, o da ona kalmıştır. Eğer kulun dünya hayatını yaşarken böyle bir derdi yoksa Allah onu zaten huzura kabul etmez. Allah’ın huzura aldığı kullar cevap verebilenlerdir.
Allah ahiret için; “o gün her topluluğu imamıyla (önderiyle) beraber huzura alırız. (Cehennemliklerin kitabı solundan) Cennetliklerin kitabı da sağından verilir”980 der. Başka bir ayette ise; “kitap ortaya konulur (kitabımıza göre hesap görülür) ve onlara zulmedilmez”981 buyurur.
Allah başka bir ayette hesap günü ile ilgili olarak; “her ümmet kendi kitabına davet edilir” buyurur. Yani kul, hayatını kendi kitabına göre yaşamış mı, yaşamamış mı diye bakılır. Kulun amel defteri, amel kitabı Allah’ın kitabına uyuyor mu uymuyor mu diye bakılır. Demek ki nizam, Allah’ın kitabıymış. Ayetin devamında ise; “bizim kitabımız size hakkı söyler”982 buyurur Allah. Ahirette de dünyada da hakkı söyler.
Bir kul cennetlik mi, cehennemlik mi olduğunu bilmek ve öğrenmek istiyorsa kendi hayat kitabını, amelini, imanını, İslam’ını ihlâsını ve ahlakını Allah’ın kitabının ölçüsüne vurmalıdır. Allah’ın kitabı; “sen mü’minsin” dediyse o mü’mindir, “Müslümansın” dediyse Müslümandır, “takva sahibisin” dediyse takva sahibidir, “mukarrebunsun, Allah’a yakın olanlardansın” dediyse Allah’a yakın olanlardandır; ama “cehennemliksin” dediyse cehennemliktir, “münafıksın” dediyse münafıktır, “müşriksin” dediyse de müşriktir; çünkü Allah, kitabının hakkı söylediğini beyan etmiştir.
“Allah’ın kitabı konur ve hiçbir kula zulmedilmez” çünkü bir kul bilmiyorsa, bilmediği halde Allah onu hesaba çekerse o, ona zulüm olur. “Allah hiç kimseye zerre kadar zulmetmez.”983 Kitap şimdi de elimizde olacak ki hesabımızı bilelim. Yaptıklarımızın karşılığında cennet mi var, cehennem mi var, yaptıklarımız bizi cennete mi, cehenneme mi yaklaştırıyor, bunları bilmemiz gerekir ki kendi kendimize zulmetmiş olmayalım. Yoksa kendimize zulmetmiş oluruz.
Allah; “cehenneme kibirli olanlar (kendini beğenmiş olanlar) girer”984 buyurur. Hiç kimse kibirden başka hiçbir şeyle cehenneme gitmez, kâfir olanlar da kibirlerinden dolayı kâfir olmuştur; yani Allah’ın ne söylediğini, neye davet ettiğini bilmiş ama hakikati örtmüş, Allah’a, Allah’ın vahyine ve peygamberine karşı kibirlenmiştir. Onun için hiç kimse kibirden başka hiçbir şeyle cehenneme gitmez. İman etmeyenler kibirlendikleri için iman etmezler. Kişi kendi aklını Allah’ın vahyine tercih ettiği için, kendini, kendi fikrini ve düşüncesini peygambere tercih ettiği için, peygamberi ve Allah’ın vahyini beğenmediği için kibirlenmiştir, büyüklenmiştir. Onun için Allah; “cehenneme kibirli olanlar girer” dedi.
Eğer o kibirlenmiş olanlar kendi benliğinden temizlenmez, nefsini tezkiye etmezse kurtuluşa eremez; çünkü Allah ayeti kerimede; “(Kıyamet günü) Ancak nefsini tezkiye etmiş olanlar kurtuluşa erer”985 buyurur. Gerisine kurtuluş yoktur. Allah, kullarına; temizlenin, Allah’ın nuruyla nurlanın, kibrinizden kurtulun, diye emretmiştir.
Başka bir ayette ise; “ayetlerimizi inkâr edenler ve yalan sayanlar cehenneme girer”986 buyurur. İnkâr etmek başka bir şey, yalanlamak başka bir şeydir. Allah ikisinin de cehennemlik olduğunu söylemiştir.
Yalan saymak nasıldır?
“Bu, Allah’ın kelamıdır, kabul ediyorum. Allah doğru söylemiştir; ama bana göre de şu şöyledir, bu da böyledir, başkaları da böyle yapmış, böyle söylemiştir” deyip gereğini yapmamaktır. Böyle yapan biri Allah’ın ayetlerini yalanlamıştır. Böyleleri Allah’ın söylediğini diliyle kabul eder; ama fiiliyle, ameliyle bunu ortaya koymaz. Böyle yapanlar Allah’ın ayetlerini yalanlayanlardır. İşte Allah onların da cehennemlik olduğunu söyler.
Allah diğer ayeti kerimelerde şöyle buyurur;
“Kötülüğü, hatası ve cürmü kendisini çepeçevre ihata etmiş, kuşatmış olanlar cehennemliktir. Onlar orada ebedi olarak kalırlar.”987 Yani böyleleri öyle çok kötülük yapar ki kötülüğü onu çepeçevre kuşatır. İnsanlar ona bakınca artık kötülüğü hatırlar. Böyle birinin kötülüğü kendisini çepeçevre kuşatmıştır. Kötülüğü kendi kendisini kuşatmış, ihata etmiş olanlar cehennemliktir, buyurur.
“Sizden kim dininden dönerse”988 dinden dönmek demek; Allah’ı sevmekten vazgeçmek demektir; “sizden kim dininden dönerse, Allah sizin yerinize bir topluluk getirir ki onlar Allah’ı sever, Allah da onları sever. Onlar Allah yolunda cihad ederler. Onlar hiçbir kınayıcının kınamasından da korkmazlar”989 buyurur. Yani sen Allah’ı her şeyden çok sevmiyorsan, Allah’ın sevgisine layık olmamışsan; “insanlar şöyle ya da böyle söyler” deyip insanların hesabını yapıyorsan ve Allah yolunda cihad etmiyorsan sen dinden dönmüşsün, dedi. Evet, kim dininden dönerse onlar ebediyen cehennemliktir. Allah öyle buyurdu.
“Kim nurdan karanlığa davet ederse”990 onlar cehennemliktir. Nurdan karanlığa davet ederse; yani biri Allah’ın vahyinden başka bir şeye davet ederse nurdan karanlığa davet etmiş olur. Eğer biri; Allah’ın nuruyla, vahyi ile davet etmiyorsa o kişi karanlığa davet eder. Allah böylelerinin cehennemlik olduğunu söyledi.
“Kim kat kat faiz yerse”991 O, ebediyen cehennemliktir. Faiz konusu başka bir konudur. Faiz alan başka, faiz yiyen başkadır. Faizi alan yerken de onu katlar, kat kat yer, Allah özellikle öyle buyurur. Mesela; faizci, birine faizle para verir, sonra o kişi vadesi geldiğinde ödeyemeyince ondan faizin de faizini alır; yani onu kat kat katlar. Allah böylelerinin ebediyen cehennemlik olduğunu söyledi.
Gayril magdûbi aleyhim ve lâd dâllîn:992 “(Allah’ın) Gazabına uğrayanlar, delalette kalanlar” cehennemliktir. Gazaba uğrayanlar; peygamberlerini kendileri gibi görenlerdir. Peygambere kendisi gibi bakıp; “o da bizim gibi biridir” diyenlerdir. Delalette kalanlar ise peygamberine Hristiyanlar gibi “Allah’ın oğlu” diyenlerdir.
“Allah, cehennemi zalimler için hazırlamıştır.”993 Zalim; kendine zulmeden demektir; yani Allah’ın kendisine verdiği vasfı ve şerefi kabul etmeyenler, Hz. İnsan olduğunu anlamayıp bunu kabul etmeyenler kendine zulmetmiştir. Böyleleri dolayısıyla başkasına da zulmeder.
“Allah’ın resullerini kabul etmeyenler veya onları yalanlamış olanlar”994 cehennemliktir. Allah’ın resullerini kabul etmek demek; onu önder, ölçü ve örnek olarak kabul etmek demektir. Eğer biri iman ettiği peygamberini kendisine örnek olarak almıyorsa; “ben de onun gibi yapmalıyım, onun gibi olmalıyım, ona benzemeliyim, benim için örnek odur” deyip gereğini yapmıyorsa, peygamberini yalanlıyor demektir. Eğer biri; Allah’ın resulünü inkâr ediyor ya da yalanlıyorsa o, ebedi cehennemliktir. Allah öyle buyurdu.
“Dünya hayatını ahirete tercih edenler cehennemliktir.”995 Biri dünyayı ahiretten daha çok sevip, dünyasını kazanmaya çalıştığı kadar ondan daha fazlasını ahirete sarf etmiyorsa ebediyen cehennemliktir. Ölçüyü Allah koyuyor, benim bu okuduklarımın hepsi ayettir. Ayetleri okurken bunları daha geniş bir şekilde anlayacağız inşallah.
“Kim bir mü’mini kasıtlı olarak öldürürse”996 ebediyen cehennemliktir. Eğer biri herhangi bir yerde kulluğunu yapamıyor, zulme boyun büküp kulluktan vazgeçiyor; “elimden bir şey gelmiyor” deyip hicret etmiyorsa o, cehennemliktir; çünkü Allah; “Allah’ın arzı geniştir, nerede kulluğunu yapabiliyorsan oraya hicret et”997 buyurur. Eğer sen zulme boyun büküp kulluktan vazgeçiyorsan bu durumda Allah senin cehennemlik olduğunu söyledi.
“Allah’ın ayetlerini inkâr edenler, hafife ve alaya alanlar”998 cehennemliktir. Allah’ın ayetlerini ciddiye almayanlar, işittiği halde gereğini yapmayanlar, Allah’ın ayetlerini yalanlayanlardır. Onlar ebediyen cehennemliktir; çünkü Allah’ı ciddiye almamışlardır. Allah’ın kelamını ciddiye almayan biri de Allah’ı ciddiye almamıştır.
“Allah’ın ayetlerini inkâr eden veya onlarla alay eden kimselerle beraber oturanlar”999 cehennemliktir. Yani bir topluluğun ya da birkaç kişinin Allah’ın ayetleriyle alay ettiğini görürsen onlarla oturma, dedi Allah. Yoksa sen de onlar gibi olursun ve böyle yapanlar da ebedi cehennemliktir, buyurdu.
“Münafıklar (iman ettiğini söyleyip gerçekte iman etmemiş olanlar) cehennemin en alt tabakasındadır.”1000 “Şeytana tabi olanlar, şeytanın verdiği vesvesenin peşinden gidenler, şeytanın adımlarına uyanlar, şeytana tabi olup şükretmeyenler”1001 cehennemliktir. Eğer biri Allah’a şükretmiyorsa o kişi cehennemliktir.
Allah; “cehennemi insanlar ve cinlerle (kâfirlerle, münafıklarla, müşriklerle) dolduracağım” buyurur. Peki, cehenneme gitmiş olanlar veya gidecek olanların hali nasıldır? -“Onların kalpleri vardır, onunla fehmetmezler. Gözleri vardır, onunla görmezler. Kulakları vardır, onunla işitmezler.”1002 Cehenneme gidecek olanlar; aklını kullanmaz, düşünmez, tefekkür etmezlermiş. Bakar; ama hakikati görmez. Kulağı var, Allah’ın ayetlerini işitir; ama anlamaz. Daha doğrusu anlamak, görmek, duymak istemezmiş; çünkü işine gelmezmiş. Allah böyleleri için; “bunlar ebedi olarak cehennemliktir” buyurur.
Allah; “(Kıyamet günü) Temiz olanları pis olanlardan ayırıp bütün murdarları üst üste koyup cehenneme atacağız”1003 dedi. Allah, mü’minler için “temiz” diğerlerine de murdar; yani “leş” dedi. Onlar Allah ile diri olmadığı ve Allah’ın vahyi ile dirilmediği için Allah onlara; “murdar” der.
“Mal toplayıp ahiret için harcamayanlar cehennemliktir. O topladıkları altın olsun, gümüş olsun, onları ateşte kızdırıp alınlarını, yanlarını dağlayacağız.”1004 “Kim, Allah’a ve resulüne karşı gelirse ebedi cehennemliktir.”1005 Yani kim, Allah’a ve onun resulüne itiraz ederse, onun hükmünü ve emrini kabul etmezse ebedi cehennemliktir, dedi Allah. “Rabbinin rahmet ettikleri müstesna, hem insanlardan hem cinlerden geriye kalanların hepsi cehennemliktir.”1006
“Rabbine söz verdikten sonra sözünü bozanlar”1007 ebedi cehennemliktir. İnsan, rabbine nasıl bir söz vermiştir? -“Ben Allah’a iman ettim, Allah’ın kitabında Allah neyi vahyetmişse kabul ettim” deyip Allah’a söz vermiştir. Bu sözünden cayanlar için Allah, böyle olanların ebediyen cehennemlik olduğunu söyledi.
“Gözleri beni görmeye kapalı, beni dinlemeye tahammülü olmayanlar cehennemliktir.”1008 Beni dinlemeye tahammülü olmayanlar demek; ayetlerimi dinlemeye tahammülü olmayanlar demektir. “Kullarımın dostluğunu, benim dostluğuma tercih edenler”1009 cehennemliktir. “Allah’a karşı suç işleyenleri, cürüm işleyenleri ebedi olarak cehenneme sokarız”1010 buyurdu.
“Ayetlerimizi hükümsüz bırakmaya çalışanlar”1011 ebediyen cehennemliktir. Ayetleri hükümsüz bırakmaya çalışmak demek; ayetin karşısında başka şeyler okuyup, söyleyerek Allah’ın ayetini hükümsüz bırakmaya çalışmak demektir. Böyle yapanlar ebedi cehennemliktir.
“İman etmeyenler”1012 cehennemliktir. “Kendisine nimet verilince sevinen, bir musibet ile imtihana tabi tutulduğunda da yüz çeviren”1013 ebedi cehennemliktir. “Allah’a karşı yalan uyduranlar”1014 cehennemliktir; yani Allah’ın söylemediği bir şeyi; “Allah böyle söylemiş, Allah böyle istiyor, böyle seviyor” diyerek Allah’a yalan iftira atanlar ebedi cehennemliktir.
Ben sadece cehennemlik olanlarla ilgili ayetlerden bir kısmını söyledim. Bir de cennetlikler vardır. Allah kimlerin cennete gireceğini de en ince ayrıntısına kadar beyan eder.
Cehennemlikleri neden öğrenmemiz gerekir?
Cehennemliklerin hallerinin bizde olup olmadığını öğrenebilmek için cehennemlikleri öğrenmemiz gerekir. Yoksa ahirete imanımız olmaz; yani cennet, cehennem, ahiret, hesap dediğimizde bunlar hakkında bir bilgimizin olması gerekir ki o bilgimizle iman edebilelim. Nitekim bilgimizin olmadığı bir konuya iman etmemiz mümkün değildir. İman edebileceğimizi düşünür veya söylersek kendi kendimizi kandırmış oluruz.
Allah, cehennemliklerin cehennemdeki halleri nedir, nasıldır, bir de onları anlatır.
“Cehenneme girenler yoldaşlarına, arkadaşlarına lanet ederler.” Hepsi bir birine lanet ederler. Neden? -Çünkü onlar cehennem yolunda birbirlerine yardım etmişlerdir. Onun için hepsi bir birine lanet eder. “Cehenneme gidenler öncekiler için; ‘ya rabbi onlara iki kat azap ver’ derler.”1015
Neden öncekiler için beddua ederler?
Çünkü sonradan gelenler öncekilerin yolunu doğru zannetmiş ve öncekilere uymuştur. “Biz onlara uyduk, onların yüzünden cehenneme gittik. Onun için onlara iki kat azap ver” derler. Demek ki herkesin bıraktığı bir yol varmış; ama bize düşen, öncekilerin yoluna değil Allah’ın yoluna uymaktır. Öncekilerin yolu uydurulmuş dindir; Allah’ın dini, yolu ise indirilmiş din, Allah’ın vahyettiği dindir.
“Cehennemde onlar için yataklar yorganlar hazırlanmıştır.”1016 “Cennetlikler cehennem ehline hitap edip derler ki: ‘Biz Allah’ın bize va’dettiğini hak olarak bulduk. (Allah bize cenneti va’detmişti, biz onu hak olarak bulduk). Siz de Allah’ın size va’dettiğini hak olarak buldunuz mu?’ Onlar da; ‘evet’ derler. Cehennemlikler cennet ehline bunu söyleyince bir hitap gelir; Allah’ın laneti zalimlerin üzerine olsun.”1017
Allah hakkı söylemiştir, Allah kullarına hakkı nerede söylemiştir?
Kur’an’da, vahyinde söylemiştir, peygamberi ile söylemiştir; yani senin Kıyamet günü bulacağın şey, Allah’ın sana va’dettiğidir. Allah sana cenneti va’dettiyse ve sen de Allah’ın va’dettiği cennete koştuysan cenneti bulursun. Yok, Allah’ın vahyini ciddiye almayıp kendi kendine bir yol seçtiysen o zamanda cehenneme gidersin.
“Cehennemlikler cennet ehline; ‘Allah’ın size ikram ettiği sudan, yemekten bize de biraz verin’ dediklerinde cennetlikler derler ki: ‘Allah bunları kâfirlere haram kılmıştır (onun için veremiyoruz).”1018 “Cehennemliklere irinli su ve zakkum vardır.”1019
“Cehennemlikler cehenneme daha girmeden kıyamet yerinde uzak bir yerde cehennemin uğultusunu işitirler. Cehennem öfkesinden onlara kabarır, onları hemen içine almak ister. (Onun için cehennem canlı bir varlıktır.) Cehenneme gidenler, elleri boyunlarında bağlı olarak cehenneme atılır. Onlar yüz üstü sürülerek cehenneme atılırlar. Cehennemlikler cehennemde yok olmayı isterler; ama Allah buyurur ki: Bugün bir defa yok olmayı istemeyin, tekrar tekrar yok olmayı isteyin.”1020
Cehennemde yok olmak yoktur, ölüm yoktur. “Onlar orada ne yaşarlar ne de ölürler.”1021 Yaşamak için bir hayat da yoktur; ama ölmek de yoktur. Cehennemlikler cehennemde birbirlerini tanımazlıktan gelirler. Birbirini tanıyanlar, yüzlerini çevirir ve birbirine lanet ederler.
“Cehennem kâfirleri çepeçevre kuşatmıştır.”1022 Nasıl kuşatmıştır? -Birinin gönlü burada cehennem olmuşsa cehennem onu kuşatmış demektir. Birinin de gönlü cennet olmuşsa onu da cennet kuşatmış demektir. Ayetleri okurken göreceğiz; Allah, gönlü cehennem olanların cehennem tarafından kuşatıldığını söyler.
“Onlar cehennemden çıkmak isteyecekler, onun için çaba, gayret sarf edecekler; ama her defasında orada vazifeli olan melekler onları geri döndürüp; ‘bu sizin yalan saydığınız ateştir, tadın azabınızı’ diyecekler.”1023 Allah ayette inkâr ettiğiniz değil “yalan saydığınız” buyurdu yani onlara; “bu günün geleceğini biliyordunuz, inandığınızı da söylüyordunuz; ama kurtulmak için, cennete gitmek için de bir şey yapmadınız, çabanızı gayretinizi de sarf etmediniz” denecek.
“Cehennemlikler ne ölür ne öldürülür ne de azapları hafifletilir.”1024 “Cehennemde cehennemliklerin birbirleriyle tartışmaları haktır.”1025
“Cehennemlikler cehenneme bölük bölük sevk edilir. Cehennemlikler cehennemin kapısına geldiklerinde görevli melekler onlara diyecekler ki: ‘Size bugünü haber veren, Allah’ın ayetlerini size okuyup açıklayan, sizi uyaran Allah’ın resulleri gelmedi mi? Onlar da: ‘Evet, geldi’ diyecekler. Allah’ın resulleri gelip söyledi, anlattı; ama biz onları dinlemedik ve aklımızı da kullanmadık. Onları dinleseydik, aklımızı kullansaydık bugün ateş ehli olmazdık ve buraya gelmezdik”1026 derler.
“Cehennemdeki ateşin içinde olanlar, cehennemin bekçilerine diyecekler ki: Rabbinize dua edin de bir gün olsun bizden azabı hafifletsin, kaldırsın. O cehennemdeki görevli melekler de onlara diyecekler ki: Size Allah’ın resulleri gelip bugün için sizi uyarmadılar mı? Onlar: ‘Evet, geldiler anlattılar; ama biz onları dinlemedik.” Melekler onlara; ‘O halde kendi kendinize dua edin’ derler.”1027
“Cehennemdekiler derler ki: Rabbimiz! İnsanlardan ve cinlerden bizi yoldan saptıranları bize göster, onları ayaklarımızın altına alalım ki onlar rezil rüsva olsunlar.”1028
“Allah hakkında kötü zanda bulunan münafık erkekler ve münafık kadınlar”1029 ebediyen cehennemliktir. Allah hakkında kötü zanda bulunanlar, Allah hakkında kötü düşünenler; yani Allah’ı El Esmau’l Husna’sıyla değil de kötü bir zanla Allah hakkında zanda bulunanlar ebediyen cehennemliktir. Kadın olsun, erkek olsun fark etmez, Allah onların münafık olduğunu ve ebediyyen cehennemlik olduğunu söyledi.
“Hak yoldan sapanlar cehenneme odun olmuşlardır.”1030 “Cehennemin işlerini görmek için melekleri görevlendirmişiz.”1031 “Mü’min erkeklere ve mü’min kadınlara işkence yapıp sonra tövbe etmeyenler”1032 ebedi cehennemliktir. Onun için birbirimize işkence yapmayalım. Özellikle kadınlar kocalarına, erkekler hanımlarına işkence yapmasın. Yaptılarsa tövbe etsinler.
“O gün cehenneme; ‘doldun mu?’ deriz. Cehennem de; ‘daha var mı ya rabbi’ der.”1033 Varsa onları içime almaya hazırım, der. Cehennem diridir ve aynı zamanda azabı kendisi yapar. Cehennemliklere cehennemin kendisi, azap eder.
Bu okuduğum ayetler cehennem ile ilgili ayetlerin sadece bir kısmıydı. Bir kulun cennete gitmek için çabasını gayretini sarf etmediği takdirde cehenneme yuvarlandığını kesin ve net bir şekilde anladık. Hiç kimse cehennemi, hesabı, ahireti hafife alamaz; alırsa kaybeder.
Allah, bir de kimlerin cennete gideceğini anlatır; cennete gidecek olanlar kimlerdir, şimdi de onu anlamaya çalışacağız inşallah.
İnnellezîne âmenû ve amilûs sâlihât:1034 “İman edenler ve salih amel işleyenler.” Allah bu kısmı devamlı tekrar eder. Allah, cennete gidenleri her anlatışında mutlaka; “iman edip salih amel işleyenler” bir de “ahsen amel, güzel amel işleyenler”1035 diye her iki kesimin de cennetlik olduğunu buyurur. Salih amel; başkasının faydalandığı ameldir. Ahsen amel ise; insanın kendisinin istifade ettiği ameldir. Birine faydan dokunuyorsa, birinin öğrenmesine, iman etmesine vesile oluyorsan; yani senin amelin bir başkasına fayda veriyorsa bu salih ameldir. Yok, faydası sadece sana ise bu da ahsen ameldir. Allah, salih amelin karşılığını cennet olarak, ahsen amelin karşılığını ise sevap olarak beyan eder.
“İman edip salih amel işleyenler cennettedir.”1036 “Eğer sizden biriniz için Allah ve resulü, Allah yolunda cihad etmek sizin için canınızdan, malınızdan, evladınızdan, mülkünüzden, ticaretinizden her neyiniz varsa hepsinden daha sevgili değilse Allah’ın emrini bekleyin, Allah’ın gazabını bekleyin.”1037 Yani böyleleri için cennet yoktur. İman edip salih amel işleyenler, Allah yolunda cihad edenler cennetliktir; çünkü Allah öyle buyurdu. Allah başka bir ayeti kerimede yine; “mallarıyla, canlarıyla cihat edenler, Allah’ın resulüne yardım edenler”1038 cennetliktir buyurur.
“Ey iman edenler! Allah’ın yardımcıları olun.”1039 “Kim Allah’ın yardımcısı olursa (yani Allah’ın dinine, yoluna, insanların iman etmesi, cennete gitmesi için o yolda insanlara yardım ederse) Allah da ona yardım eder, ayağını sabit kılar.”1040 Bunun karşılığı cennettir, dedi Allah.
Şimdi de ayetleri hep beraber okumaya ve anlamaya çalışalım inşallah!
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Vetlu mâ ûhıye ileyke min kitâbi rabbik: “Sen rabbinin sana kitabından vahyettiğini (rabbinden sana indirileni) oku!” Lâ mubeddile li kelimâtih: “Hiç kimse onun kelimelerini değiştiremez.” Onun kelimelerinde, verdiği sözde hiç kimse bir değişiklik bulamaz. Allah neyi söylediyse odur ve o hiçbir şekilde değişmez. Ve len tecide min dûnihî multehadâ:1041 “Ondan başka sığınılacak (kimseyi) bulamazsın.” Allah’tan başka sığınılacak kimseyi bulamazsın.
Vasbır nefseke meallezîne yed'ûne rabbehum bil gadâti vel aşiyyi yurîdûne vechehu: “Sen sabah, akşam rabbine dua edip (rabbini tesbih edip) rabbinin vechini (yüzünü, cemalini) isteyenlerle beraber sabret (onlarla beraber ol).” Ve lâ ta'du aynâke anhum: “Gözlerini onlardan (Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini isteyenlerden) ayırma.” Rabbinin cemalini isteyenlerden gözünü ayırma. Turîdu zînetel hayâtid dunyâ: “Dünya hayatının ziynetini, süsünü isteyenlerden (gözünü onlardan ayırma).” Onlarla beraber olmaktan ayrılma. Ve lâ tutı' men agfelnâ kalbehu an zikrinâ: “Kalbini zikrimizden gafil kıldığımız o kimseye itaat etme (ona uyma).” Vettebea hevâhu: “O, hevasına tabi olmuştur.” Allah’ın zikrine, vahyine tabi olmak yerine her anda, her halinde “Allah” demek yerine o kendi hevasına, nefsinin arzusuna tabi olmuştur. Ona uyma, ona tabi olma, onlarla beraber olma, dedi Allah. Ve kâne emruhu furutâ:1042 “Onlar işlerinde haddi aşanlardan olmuşlardır.” Onlar sınırı çiğnemiş, Allah’a kulluktan vazgeçmişlerdir.
Ve kulil hakku min rabbikum: “De ki: Hak, rabbinizden (gelendir).” Rabbinin vahyettiği haktır. Fe men şâe felyu'min: “Artık kim diliyorsa iman etsin.” Mü’min olsun. Ve men şâe felyekfur: “Dileyen de kâfir olsun.” İnkâr etsin. Tercih insanındır, kabul etmek veya etmemek insanın kendi tercihidir. Hak ise rabbinden gelendir. İnnâ a'tednâ liz zâlimîne nârâ: “Muhakkak ki biz zalimlere ateş azabını hazırlamışız.” Ehâta bihim surâdikuhâ: “O ateş, perdeler halinde onları kuşatmıştır.” Ve in yestegîsû: “Eğer onlar imdat isterlerse.” Yugâsû bi mâin kel muhl: “Onlara (cehennemde) maden eriyiği gibi bir su vardır.” Yeşvîl vucûh: “(O su) Onların yüzünü kavurur.” Bi'seş şerâb: “O, ne kötü bir içecektir.” Ve sâet murtefekâ:1043 “O, ne kötü bir refakat yeridir.” Onun için mü’minler cehenneme gitmez.
İnnellezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “İman edip salih amel işleyenler.” İnnâ lâ nudîu ecr: “Muhakkak ki onların ecrini zayi etmeyiz.” Men ahsene amelâ:1044 “Güzel amel yapanların da (ecrini zayi etmeyiz).” İman edip salih amel işleyenler bir de imanla beraber güzel yapanlar aynı ayet içinde zikredilmiştir ve Allah, onların ecrini zayi etmediğini söyledi.
Ulâike lehum cennâtu adn: “Onlar için Adn cennetleri vardır.” Tecrî min tahtihimul enhar: “Altlarından ırmaklar akan.” Yuhallevne fîhâ min esâvire min zeheb: “Onlar orada altın bileziklerle süslenecekler.” Ve yelbesûne siyâben hudra: “Yeşil bir elbise giyecekler.” Min sundusin ve istebrak: “İnce ve kalın ipek elbiselerden giyinecekler.” Muttekiîne fîhâ alâl erâik: “Onlar koltuklar üzerinde oturup, koltuklara yaslanacaklar.” Ni'mes sevâb: “O, ne güzel mükâfat.” Ve hasunet murtefekâ:1045 “Ne güzel refakat yeridir.”
Belillâhe fa’bud: “Sen Allah’a kulluk et (âbd ol).” Ve kun mineş şâkirîn:1046 “Bir de şükredenlerden ol.” Allah’a kul olursan şükretmiş olursun, şükredersin.
Ve mâ kaderûllâhe hakka kadrihî: “Onlar Allah’ı (gerektiği gibi layıkıyla) hakkıyla takdir edemediler (Allah’ı tanıyamadılar).” Vel ardu cemîan kabdatuhu yevmel kıyâmeh: “Kıyamet günü yeryüzü onun kabzasında (kudretinde) olacak.” Ves semâvâtu matviyyâtun bi yemînihi: “Gökler de onun kudret eliyle dürülmüştür.” Onu da kudret eline almıştır. Subhânehu ve teâlâ ammâ yuşrikûn:1047 “Allah onların şirk koştuklarından münezzehtir.” Allah’ı bilmeyenler, tanımayanlar Allah’ı farklı şekilde vasfeder. Oysaki Allah onların şirk koştuklarından münezzehtir, buyurdu.
Ve nufiha fîs sûr: “O gün sura üfürülecek.” Fe saıka men fîs semâvâti ve men fîl ard: “(O surun şiddetinden) Göklerde ve yerde kim varsa hepsi ölecek.” İllâ men şâallâh: “Allah’ın diledikleri müstesna!” Summe nufiha fîhi uhrâ: “Sonra (sura) bir defa daha üfürülecek.” Fe izâhum kıyâmun yanzurûn:1048 “Bir de bakarsın ki (herkes yerinden) kalkmış, (etrafa) bakar.” Bakakalmışlardır, şaşkındırlar.
Ve eşrakatil ardu bi nûri rabbihâ: “Yeryüzü rabbinin nuruyla aydınlanmıştır.” Ay ve Güneş olmadığı halde yeryüzü rabbinin nuruyla aydınlanmıştır. Ve vudıal kitâb: “Kitap konulmuştur.” Ve cîe bin nebiyyîn veş şuhedâi: “Nebiler (peygamberler) ve şahitler getirilir.” Şahitler demek; insanlara örnek olanlar, peygamberi temsil edenler veya şahit olarak insanların kabul ettiği kimseler demektir. Ve kudıye beynehum bil hakk: “Aralarında hak ile hüküm verilir.” Ve hum lâ yuzlemûn:1049 “Onlara asla zulmedilmez.” Kıyamet günü hiç bir şekilde hiç kimseye zulmedilmez; çünkü Allah’ın kitabı getirilmiştir.
Ve vuffiyet kullu nefsin mâ amilet: “Herkes ne amel işlemişse ona ödenecek (onun karşılığını görecek).” Ve huve a’lemu bimâ yef’alûn:1050 “O (Allah) onların yapmış olduklarını (amellerini) en iyi bilendir.”
Vesîkallezîne keferû ilâ cehenneme zumerâ: “O gün kâfirler bölük bölük cehenneme sevk edilecek.” Hattâ izâ câuhâ futihat ebvâbuhâ: “Onlar oraya (cehennemin kapısına) geldiklerinde onlara cehennemin kapıları açılacak.” Ve kâle lehum hazenetuhâ: “Onun (cehennemin) bekçileri onlara diyecek ki.” E lem ye’tikum rusulun minkum: “Size sizin içinizden Allah’ın resulleri gelmedi mi?” Yetlûne aleykum âyâti rabbikum: “Size rabbinizin ayetlerini okuyan (resuller gelmedi mi)?” Ve yunzirûnekum likâe yevmikum hâzâ: “Size bugünün geleceğini (haber verip) uyarmadılar mı?” Kâlû belâ: “Derler ki: Evet (geldiler).” Allah’ın ayetlerini bize okudular, bugün ile de bizi uyardılar. Ve lâkin hakkat kelimetul azâbi alâl kâfirîn:1051 “Ama (Allah’ın) azap sözü kâfirler üzerine hak olmuştur.” Yani; “biz azabı hak ettik” derler. Hakkı, hakikati örtüp görmezden geldik, inkâr edip yok saydık. Bu yüzden azap üzerimize hak oldu, derler.
Kîledhulû ebvâbe cehennem: “Onlara denilecek ki: Cehennemin kapılarından girin.” Hâlidîne fîhâ: “Orada ebedi olarak (kalacaksınız).” Fe bi’se mesvâl mutekebbirîn:1052 “Büyüklenmiş olanların (kibirlenmiş olanların, mütekebbirlerin) yeri ne kötüdür.” Demek ki cehenneme gidenler kibirlendikleri için gidiyormuş.
Vesîkallezînettekav rabbehum ilâl cenneti zumerâ: “Rablerine karşı muttaki olanlar (sorumluluğunu kabul edenler) bölük bölük cennete sevk edilir.” Hattâ izâ câuhâ ve futihat ebvâbuhâ: “Oraya (cennetin kapısına) geldiklerinde onun kapıları (cennetin kapıları) onlara açılır.” Ve kâle lehum hazenetuhâ: “ Onun (cennetin) bekçileri onlara derler ki.” Selâmun aleykum tibtum: “Allah’ın selamı üzerinize olsun. Ne temizsiniz (ne güzelsiniz).” Fedhulûhâ hâlidîn:1053 “Ebedi olarak oraya (cennete) girin.”
Ve kâlû: “Onlar derler ki.” Elhamdulillâh: “Allah’a hamd olsun.” Evet, demek ki onlar Allah’a hamd ediyormuş. Peki, cennete girenler neden “elhamdulillah” der? -Çünkü burada da “elhamdulillah” demişlerdi de ondan. Burada söylemeden orada “elhamdülillah” demek yalan söylemektir; ancak burada Allah’a hamd edenler, Allah’ı övenler, Allah’ın övdüklerini övenler orada da “elhamdülillah” der, diyebilir. Ellezî sadakanâ va’dehu: “(Hamd onadır ki) bize va’dettiğinde sadık olana (Allah’adır).” Ve evresenâl ard:1054 “Bizi buraya mirasçı kıldı.”
Kullu nefsin zâikatul mevt: “Her nefis mutlaka ölümü tadacaktır.” Ve innemâ tuveffevne ucûrekum yevmel kıyâmeh: “(Allah) Kıyamet günü her neyi kazanmışsanız onu mutlaka yerine getirecektir.” Fe men zuhziha anin nâri ve udhılel cennete fe kad fâz: “Her kim ki cehennemden uzaklaştırılır, cennete girerse muhakkak ki o, muradına ermiştir.” Ve mâl hâyâtud dunyâ illâ metâul gurûr:1055 “Dünya hayatı az bir geçimliktir.” Eğer biri cehennemden uzaklaştırılırsa en büyük saadete ermiştir; çünkü Sırat Köprüsü, cehennemin içinden geçer. Cehennemin içinden geçmeden kimse cennete giremez. Onun için Allah ayeti kerimede; “sizden hiç kimse yoktur ki cehenneme uğramasın.”1056 Cehennemin içinden geçen o yoldan geçmesin, buyurur.
Ve beşşirillezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “İman edip salih amel işleyenleri müjdele.” Enne lehum cennâtin tecrî min tahtihel enhâr: “Muhakkak ki onlar altlarından ırmaklar akan cennete girerler.” Kullemâ ruzikû minhâ min semeretin rızkâ: “Orada (cennette) her ne zaman onlara bir meyve ikram edilse.” Meyve deyince yiyeceğin her türlüsünü anlamak gerekir. Kâlû hâzellezî ruzıknâ min kabl: “Diyecekler ki: Biz daha önce de böyle nimetlerle rızıklandırılmıştık.” Ve utû bihî muteşâbihâ: “Bunlar da onlara benziyor.” Ve lehum fîhâ ezvâcun mutahharatun: “Onlara orada tertemiz zevceler (eşler) vardır.” Ve hum fîhâ hâlidûn:1057 “Onlar orada ebedi olarak kalırlar.”
Vellezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “İman edip salih amel işleyenler.” Ulâike ashâbul cenneh: “Onlar cennet arkadaşlarıdır.” Hum fîhâ hâlidûn:1058 “Onlar orada ebedi olarak kalırlar.” Ulâike ashâbul cenneh: “Onlar cennetin arkadaşlarıdır.” Ashab; arkadaş demektir. Bununla beraber Allah, cehenneme gidenlere de; ulâike ashâbun nâr:1059 “Onlar ateş arkadaşlarıdır” buyurur.
Cennet ehli; gönlü cennete dönmüş olanlardır. Dolayısıyla cennete gidecek olan birinin gönlü cennetin arkadaşıdır. Eğer birinin gönlü cennete dönmüşse o, cennet arkadaşıdır. Yok, eğer gönlü ateş doluysa o da ateşin arkadaşıdır; çünkü kin, nefret ve haset birer ateştir. Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “ateş nasıl odunu yiyip bitiriyorsa haset de amelleri öyle yiyip bitirir”1060 buyurur.
Kin, nefret, haset, küfür, dedikodu ve iftira böyledir. Bu; ateş ehli, cehennemin arkadaşı olmaktır. Birinin gönlü cehennem olmadan o kişi cehenneme girmez. Birinin gönlü de cennet olmadan, cennete girmez. İnsan ya cennetin ya da cehennemin arkadaşıdır.
Yesta’cilûneke bil azâb: “Onlar senden azabı acele olarak istiyorlar.” Ve inne cehenneme le muhîtatun bil kâfirîn:1061 “Cehennem kâfirleri çepeçevre kuşatmıştır.” Şu anda kâfirleri cehennem nasıl çepeçevre kuşatmışsa; yani nasıl ki onların her halinden ateş, kin, nefret, haset ve küfür dökülüyorsa cennet ehlinden de güzellik, Allah’ın güzelliği; rahmet, merhamet, ikram, affetmek, hoş görmek ve yardım etmek dökülür. Bu güzellikler onları kuşatmış haldedir. Allah kâfirleri ise cehennemin çepeçevre kuşattığını buyurmuştur.
Cehennemin kâfirleri nasıl çepeçevre kuşattığını görebilir miyiz?
Görmemiz gerekir. Allah; “kuşatmış” dediyse kuşatmıştır. Eğer birinin gönlü cehennem gibi ise o, cehennemdir, cehennemliktir. Önce en yakınlarına; ailesine, çocuklarına, anasına, babasına, kardeşine sonra da komşusuna, arkadaşına, iş yerindekilerine cehennemdir. Eğer biri böyleyse o, cehennemliktir; ama biri çevresindekilere cennet oluyorsa, onunla beraber olan insanlar rahat ediyor, huzur buluyor, seviniyorsa o da insanlara cennet olmuştur. Onu da cennet kuşatmıştır. Gönlü cennet olanlardan cennetliklerin ameli meydana gelir. Gönlü cehennem olanlardan da cehennemliklerin ameli meydana gelir. Dolayısıyla cennet ve cehennem, insanları bu dünyada kuşatmıştır.
Yevme yagşâhumul azâbu min fevkıhim ve min tahti erculihim: “O gün (Kıyamet günü geldiğinde o cehennemlik olanların) hem üstlerinden, hem ayaklarının altından ateş onları kaplayacak.” Ve yekûlu zûkû mâ kuntum ta’melûn:1062 “Ve onlara denilecek ki: Yaptıklarınızın azabını tadın!” Siz bu ateşi oradan getirdiniz. Bu, sizin yaptıklarınızın azabıdır. O yüzden onlara yapmış olduklarınızın azabını tadın, denecek.
Yâ ibâdiyellezîne âmenû: “Ey iman eden kullarım!” İnne ardî vâsiatun: “Benim arzım (yeryüzüm) geniştir.” Fe iyyâye fa’budûn: “Öyleyse yalnız bana âbd (kul) olun.” Kulluğunu nerede yapabiliyorsan orada yalnız bana kulluk yap, dedi Allah. Kullu nefsin zâikatul mevt: “Muhakkak ki her nefis ölümü tadacaktır.” Summe ileynâ turceûn:1063 “Sonra bize döndürüleceksiniz.”
Vellezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “İman edip salih amel işleyenleri.” Le nubevviennehum minel cenneti gurafa: “Mutlaka cennetin yüksek yerine, (köşklerine) yerleştireceğiz.” Tecrîmin tahtihâl enhâr: “Altlarından ırmaklar akan (cennetlere yerleştireceğiz).” Hâlidîne fîhâ: “(Onlar) Orada ebedi olarak kalırlar.” Ni’me ecrul âmilîn:1064 “Güzel yapanların ecri (karşılığı) ne güzeldir.”
Vallâhu yed'û ilâ dâris selâm: “Allah sizi selamet yurduna (cennete) davet eder.” Ve yehdî men yeşâu ilâ sırâtin mustekîm:1065 “Allah dilediğini (kim, Allah’tan sırat-el mustakimini dilerse) sırat-el mustakime hidayet eder.” Allah selam yurduna, cennete, selamete davet eder. Allah cennet için; “selam yurdu” buyurur. Zaten bir gönül selametteyse o gönül cennete dönmüştür. Böyle bir gönül, selam yurduna; yani cennete layık olur. Allah selamete, selam yurduna davet ederken gönlün cennet olmasına, cennet olmaya davet eder.
Lillezîne ahsenûl husnâ ve zîyâdetun: “Güzellik yapanlara, (iyilik yapanlara) daha güzeli vardır. Bir de fazlası vardır.” Kim güzellik yaparsa Allah ona o güzelliğinin karşılığını verir, ona bir de kendinden güzellik verir. Ve lâ yerheku vucûhehum katerun ve lâ zilleh: “Onların yüzüne ne bir toprak (toz) bulaşır ne de bir zillet.” Ulâike ashâbul cenneh: “Onlar cennetin arkadaşlarıdır.” Hum fîhâ hâlidûn:1066 “Onlar orada ebedi olarak kalırlar.”
Vellezîne kesebûs seyyiâti cezâu seyyietin bi mislihâ: “Kim bir kötülük işler ve o kötülükle gelirse onun cezası sadece onun misliyle bir cezadır.” Allah cennet ehline, güzel yapanlara en az on kat ve bir de fazlasını verir; ama kötülük yapanlara ceza olarak sadece onun misli, karşılığı vardır. Ve terhekuhum zilleh: “Onları (yüzünü) zillet kaplar.” Mâ lehum minallâhi min âsimin: “Onları Allah’tan hiç kimse kurtaramaz.” Ke ennemâ ugsîyet vucûhuhum kıtaan minel leyli muzlimâ: “Onların yüzleri sanki geceden bir parça olmuş gibi kapkara kesilir.” Ulâike ashâbun nâr: “Onlar da ateşin ashabı (arkadaşlarıdır).” Hum fîhâ hâlidûn:1067 “Onlar orada ebedi olarak kalırlar.”
Kâle rabbi bi mâ agveytenî: “(İblis huzurdan kovulunca) Dedi ki: Rabbim! Benim azmama hüküm vermene karşılık.” Le uzeyyinenne lehum fîl ard: “Ben de onlara (insanlara) yeryüzünü ziynetleştireceğim (süsleyeceğim).” Ve le ugviyennehum ecmeîn:1068 “Onların hepsini azdıracağım (yoldan çıkaracağım).” İblis, insanları iğvaya düşürüp yoldan çıkaracağım, diyor. İllâ ibâdeke minhumul muhlasîn:1069 “Ancak senin muhlis (ihlâslı) kulların müstesna.” İhlaslı olanlar, samimi olanlar hariç, insanların hepsini yoldan çıkaracağım, azdıracağım, diyor. Demek ki şeytan, insanları ayette geçtiği gibi; dünyayı ziynetlendirerek, süslü ve güzel göstererek azdırıyormuş.
Kâle hâzâ sırâtun aleyye mustekîm:1070 “(Allah) Buyurdu ki: İşte bu benim üzerimde (hak olan) dosdoğru bir yoldur.” Yani Allah; doğru söyledin eğer benim bir kulum ihlaslıysa onu kurtarmak, seni ondan uzak tutmak benim üzerime de bir haktır, dedi. Bununla beraber kim ihlaslı değilse şeytanın tuzağına düşmüştür.
İnne ibâdî leyse leke aleyhim sultân: “(Allah, İblise dedi ki:) Senin, benim kullarım üzerinde hiçbir hâkimiyetin (hiçbir gücün) yoktur.” İllâ menittebeake minel gâvîn:1071 “Ancak sana tabi olanları azdırabilirsin.” Bana kul olmayı kabul eden, bana karşı ihlaslı (samimi) olan, kullukta samimi olan kullarım üzerinde bir hâkimiyetin olmaz. İhlaslı kullarım dışında sana tabi olanları azdırabilirsin; çünkü onlar sana aittir, sana teslim olmuş ve tabi olmuşlardır, dedi Allah.
Onun için hiç kimse; “şeytan beni kandırdı, beni azdırdı, beni yoldan çıkardı” dememelidir; çünkü insan kendi tercihiyle şeytana tabi olur, Hem şeytana tabi olmak hem de onu suçlamak olmaz. Bu durumda anlamamız gereken şey ihlasımızı ölçmektir. “Ben Allah’a karşı samimi miyim (ihlaslı mıyım) yoksa değil miyim, yoksa ben kullukta, imanda ciddi değil miyim, yoksa ben kendi kendimi kandırıyor, yalan mı söylüyorum” diye kendi kendimize sormamız gerekir. Eğer şeytan birini yoldan çıkarıp azdırdıysa, o kişi şeytana tabi olduysa bu durumda o, ihlaslı değildir demektir; çünkü şeytana tabi olmuştur. Allah mazereti asla kabul etmez.
Evet, sure devam eder; Ve inne cehenneme le mev’ıduhum ecmaîn:1072 “Muhakkak ki cehennem (onların) hepsine va’dolunan yerdir.” Şeytan ve şeytana tabi olanların hepsinin yeri cehennemdir. Lehâ seb’atu ebvâb: “Onun (cehennemin) yedi kapısı vardır.” Li kulli bâbin minhum cuz’un maksûm:1073 “Her bir topluluk için bir kapı ayrılmıştır.” Her bir suç, günah, yanlış, şirk, küfür ve nifak için cehennemin kapıları ayrı ayrıdır. Her bir bölüme bir kapı ayrılmıştır.
İnnel muttekîne fî cennâtin ve uyûn:1074 “Allah’a karşı muttaki olanlar cennette pınar başlarında olacaklar.” sorumluluğunu kabul edip sorumluluğun gereğini yerine getirenler, Allah’ı ciddiye alanlar cennette pınar başlarında olacaklar. Udhulûhâ bi selâmin âminîn:1075 “(Onlara) Oraya selametle, emniyetle girin (denir).” Ve neza’nâ mâ fî sudûrihim min ğill: “Onların göğsündeki (kalbindeki) kötü şeyleri, kin ve nefreti (en ufak bir kin bırakmaksızın) söker alırız.” Eğer birinin kalbinde kin, nefret, haset ve riya olursa o kişi cennete giremez. Allah; “en ufak bir şey bırakmaksızın onu her türlü söker alırız” dedi. Ihvânen alâ sururin mutekâbilîn:1076 “Hepsi kardeş olarak tahtlar üzerinde karşılıklı oturacaklar.”
Demek ki cennettekilerin hepsi kardeş oluyormuş. Eğer burada kardeş olmayı beceremezsek cennette yerimiz olmaz; çünkü Allah cennet ehli için; “kardeş olarak karşılıklı tahtlar üzerinde otururlar” buyurdu.
Lâ yemessuhum fîhâ nasab: “Onlara orada herhangi bir yorgunluk dokunmaz.” Ve mâ hum minhâ bi muhracîn:1077 “Onlar oradan çıkarılmazlar.” Cennet ebedidir ve onlar oradan çıkarılmazlar, dedi Allah. Bunu Allah va’dediyor.
Nebbi’ ibâdî ennî: “Benden kullarıma haber ver.” Kullarıma beni haber ver. Enel gafûrur rahîm: “Ben gafur ve rahimim.” Kullarıma beni gafur ve rahim olarak anlat. Ve enne azâbî huvel azâbul elîm:1078 “Ama benim azabım da çok elimdir (iç yakandır).” Yani Allah nasıl ki gafur ve rahimse azabı da elimdir, iç yakar.
Ve berazû lillahi cemîa: “Hepsi Allah’ın huzuruna çıkarılacaklar.” Fe kâled duafâu lillezînestekberû: “O zayıf olanlar kibirlenmiş olanlara (uyanlar uyduklarına) diyecekler ki.” İnnâ kunnâ lekum tebea: “Muhakkak ki biz size tabi olduk (uyduk).” Fe hel entum mugnûne annâ min azâbillâhi min şey’: “(Derler ki onlara) Siz bizden Allah’ın azabından bir şey salabilir misiniz?” Size tabi olup uyduğumuz için bizden Allah’ın azabından bir şey salabilir misiniz? Kâlû: “Onlar da derler ki.” Lev hedânallâhu le hedeynâkum: “Eğer Allah bize hidayet verseydi (Allah’ın hidayeti ile hidayette olsaydık) size de hidayeti verirdik.” Allah’ın hidayeti, Allah’ın kitabıdır. Eğer biri Allah’ın kitabıyla hidayete ermemişse ne o kişinin kendisi hidayettedir ne de o, başkalarına hidayet verebilir.
Sevâun aleynâ e cezi’nâ em sabernâ: “(Derler ki:) Artık sızlansak da, feryat etsek de ya da sabretsek de bizim için müsavidir (aynıdır, bir şey değişmez).” Mâ lenâ min mahîs:1079 “Bizim için bir kaçış yeri de yoktur.” Yani iş işten geçmiştir. Biz hidayette olmadığımız için size de hidayeti veremeyiz. Allah bize hidayeti verseydi, Allah’ın hidayetine ermiş olsaydık hidayeti size de verirdik, derler.
Ve kâleş şeytânu lemmâ kudıyel emr: “Emir verilip iş bittikten sonra (Allah hüküm verdikten sonra) şeytan der ki.” İnnallâhe vaadekum va’del hakk: “Muhakkak ki Allah size vaatte bulundu. Allah’ın va’di hak çıktı.” Allah, kullarına ayetleriyle vaatte bulunur. Vaadtukum: “Ben de size vaatte bulundum.” Fe ahleftukum: “Ama (ben) va’dimde yalancı çıktım.” Va’dettiğimin tersi çıktı, tersi oldu; yani yalan söyledim. Ve mâ kâne liye aleykum min sultân: “Ama benim sizin üzerinizde her hangi bir hâkimiyetim yoktu (gücüm yoktu).” İllâ en deavtukum: “Ben sadece sizi davet ettim.” Sizin üzerinizde başka bir gücüm de yoktu. Festecebtum lî: “Siz de bana hemen icabet ettiniz.” Allah’ın hak olan davetini bıraktınız, benim davetime hemen icabet ettiniz. Fe lâ telûmûnî ve lûmû enfusekum: “Beni levm etmeyin (kınamayın). Kendi nefsinizi kınayın.” Yani suç ve yanlış sizindir.
Mâ ene bi musrihikum: “Ben size yardım edemem.” Sizin yardım çağrınıza gelemem. Ve mâ entum bi musrihiyye: “Siz de bana yardım edemezsiniz.” Bugün benim yardımıma gelemezsiniz. İnnî kefertu bi mâ eşraktumûni min kabl: “Ben bundan önce de sizin beni Allah’ a şirk koşmanızı reddettim (kabul etmedim).” Siz beni Allah’a şirk koştunuz; ama ben bunu kabul etmiyor, böyle bir şeyden Allah’a sığınıyor ve bunu reddediyorum. İnnez zâlimîne lehum azâbun elîm:1080 “Muhakkak ki zalimlere elim (iç yakan) bir azap vardır.” Yani şeytana tabi olanlara, şeytanın verdiği vesveseye uyanlara iç yakan elim bir azap vardır. Böyle olan kimseler, Allah’ın davetine icabet etmez, şeytanın davetine icabet eder. Böyle olanlara yazıklar olsun!
Ve udhilellezîne âmenû ve amilûs sâlihâti cennâtin tecrî min tahtihâl enhâr: “(Allah) İman edip salih amel işleyenleri altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar.” Hâlidîne fîhâ: “(Onlar) Orada ebedi olarak kalırlar.” Bi izni rabbihim: “Rablerinin izniyle.” Tahiyyetuhum fîhâ selâm:1081 “Onlara orada selam vardır.” Onlara Allah’ın selamı vardır.
Yâ ehlel kitâb: “Ey kitap ehli (kitap verdiklerimiz)!” Yani Yahudiler, Hristiyanlar, Sabiiler ve diğerleri. Kad câekum resûlunâ: “Size resulümüz geldi.” Yubeyyinu lekum kesîran mimmâ kuntum tuhfûne minel kitâb: “Sizin kendi kitabınızdan gizlemiş olduklarınızın birçoğunu size açıklıyor.” Ve ya’fû an kesîr: “Bir kısmını da açıklamıyor.” Kad câekum minallâhi nûrun ve kitâbun mubîn:1082 “Muhakkak ki Allah’tan size bir nur ve apaçık bir kitap gelmiştir.” Bu kitap sizin de kitabınızdır.
Yehdî bihillâh: “Allah bununla (bu kitapla) hidayete erdirir.” Kim bu kitapla hidayete erer, hidayete erdirilirse; Menittebea rıdvânehu: “Kendi rızasına uymuş olur.” Subules selâmi ve yuhricuhum minez zulumâti ilân nûri bi iznih: “(Allah) Onu kendi izniyle (bu kitapla) karanlıklardan nura çıkarır, selamet yoluna çıkarır.” Ve yehdîhim ilâ sırâtın mustakîm:1083 “Onu dosdoğru sırat-el mustakime hidayet eder.” Yahudi ve Hristiyan için Allah’ın kitabına uymaktan başka, o nura uymaktan başka, iman etmekten başka çare yoktur.
Ve lev enne ehlel kitâbi âmenû: “Eğer ehli kitap iman ederse.” Vettekav: “Takva sahibi olursa (Allah’a karşı sorumluluklarını yerine getirirse).” Le keffernâ anhum seyyiâtihim: “Onların günahlarını örteriz.” Ve le edhalnâhum cennâtin naîm:1084 “Onları Naim cennetlerine koyarız.” Vellezîne keferû ve kezzebû bi âyâtinâ: “Eğer onlar ayetlerimizi inkâr edip yalan sayarlarsa.” Ulâike ashâbul cahîm:1085 “İşte onlar cehennem ehlidir.”
Lillezînestecâbû li rabbihimul husnâ: “Rablerine icabet edenlere daha güzeli vardır.” Vellezîne lem yestecibû lehu: “Ona icabet etmeyenlere ise.” Lev enne lehum mâ fîl ardı cemîa: “Eğer yeryüzünün hepsi onların olmuş olsaydı.” Ve mislehu meahu leftedev bihî: “Ve onun bir misli daha (onların olmuş olsaydı kurtulmak için) hepsini fidye olarak verirlerdi.” Ulâike lehum sûul hısâb: “İşte hesabın kötüsü onlaradır.” Ve me’vâhum cehennem: “Onların varacakları yer de cehennemdir.” Ve bi’sel mihâd:1086 “O, ne kötü bir yerdir.”
E fe men ya’lemu ennemâ unzile ileyke min rabbikel hakk: “Rabbinden sana indirilenin hak olduğunu bilen kimse.” Ke men huve a’mâ: “Kör kimse gibi olur mu?” İnnemâ yetezekkeru ûlul elbâb:1087 “Bunu ancak gönül sahipleri anlar.”
İnnellezîne keferû bi âyâtinâ: “Ayetlerimizi inkâr edenleri.” Sevfe nuslîhim nârâ: “Onları ateşe yaslayacağız.” Kullemâ nadicet culûduhum: “Onların derileri her ne zaman yanıp kavrulsa (ateşi hissetmez olurlar).” Beddelnâhum culûden gayrahâ: “Onların derilerini başka derilerle değiştirir (yenileriz).” Li yezûkûl azâb: “Azabı tatsınlar diye.” İnnallâhe kâne azîzen hakîmâ:1088 “Muhakkak ki Allah aziz ve hâkimdir.”
Ve minen nâsi men yeşterî lehvel hadîs: “İnsanlardan öylesi var ki boş söz satın alır.” İman etmek, anlamak, öğrenmek, ebedi hayatını kazanmak için değil. Li yudille an sebîlillâhi bi gayri ilm: “İlmi olmadığı halde Allah yolundan saptırmak (delalete) düşürmek için (söz satın alır, öğrenir).” Allah’ın kelamını öğrenmek yerine Allah’ın yolundan saptırmak için başka sözü öğrenir, satın alır. Ve yettehızehâ huzuvâ: “Onunla eğlenmek için.” Ulâike lehum azâbun muhîn:1089 “İşte onlara küçük düşürücü bir azap vardır.”
Ve izâ tutlâ aleyhi âyâtunâ: “Ona ayetlerimiz okunduğu zaman.” Vellâ mustekbiran ke en lem yesma’hâ: “Kibirlenir (kibrinden dolayı) sanki onu hiç işitmemiş gibi döner.” Ke enne fî uzuneyhi: “Sanki kulağında ağırlık varmış gibi.” Fe beşşirhu bi azâbin elîm:1090 “Onu elim bir azapla müjdele.”
İnnellezîne âmenû ve amilûs sâlihâti lehum cennâtun naîm: “İman edip salih amel işleyenler için Naim (nimet) cennetleri vardır.” Hâlidîne fîhâ: “(Onlar) Orada ebedi olarak kalırlar.” Va’dallâhi hakk: “Allah’ın va’di haktır.” Ve huvel azîzul hakîm:1091 “Ve o, aziz ve hâkimdir.”
Ve mâ emvâlukum ve lâ evlâdukum billetî tukarribukum indenâ zulfâ: “Sizi huzurumuza yaklaştıracak olan ne mallarınız ne de evlatlarınızdır.” İllâ men âmene ve amile sâliha: “Ancak iman edip salih amel işleyenler hariç!” İnsanı, Allah’ın huzuruna yaklaştıracak olan şey; iman edip salih amel işlemektir. Fe ulâike lehum cezâud dı’fi bimâ amilû: “Bunlar için yaptıklarının karşılığı kat kat verilir.” Ve hum fîl gurufâti âminûn:1092 “Ve onlar yüksek makamlarda (cennetlerde) emniyet içindedirler.”
Vellezîne yes’avne fî âyâtinâ muâcizîn: “Bizim ayetlerimizi aciz (hükümsüz) bırakmak için koşanlar.” Ulâike fîl azâbi muhdarûn:1093 “İşte onlar da (kendileri için hazırlanmış olan) azabın içinde hazır bulunurlar.”
Vellezî evhaynâ ileyke minel kitâb: “Sana vahyettiğimiz kitap.” Huvel hakku musaddikan limâ beyne yedeyh: “Önceki (kitapları) tasdik eden hakkın (kitabın) ta kendisidir.” İnnallâhe bi ibâdihî le habîrun basîr: “Muhakkak ki Allah, kullarının hallerini gören ve onlardan haberdar olandır.” Summe evresnâl kitâbellezînastafeynâ min ibâdinâ: “Sonra biz bu kitabı, kullarımızdan seçtiğimiz kimselere miras bıraktık.” Allah, hem geçmişteki kitapları hem de bu kitabı anlatır. Sonra gelenleri, kitaba mirasçı kıldık, buyurdu Allah. Fe minhum zâlimun li nefsihî: “Onlardan bir kısmı var ki; kendi nefislerine zulmeder.” Ve minhum muktesid: “Onlardan bir kısmı da orta yolu tercih eder.” Ve minhum sâbikun bil hayrâti bi iznillâh: “Onlardan bir kısmı da hayırda Allah’ın izniyle yarışır (müsabaka yapar).” Zâlike huvel fadlul kebîr:1094 “İşte büyük fazilet bunlar (yarışanlar) içindir.”
Her ümmet kendi kitabının mirasçısıdır, varisidir. Allah onları üçe ayırır. Bir kısmı kendine zulmeder; yani Allah’ın varis kıldığı, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in miras bıraktığı kitabı ciddiye almaz, hafife alır, ondan yüz çevirir. Bir kısmı orta yolu seçer; gücü nispetinde çabasını, gayretini sarf edip onu anlamaya, taşımaya ve gereğini yapmaya çalışır. Bunlar da orta yolu seçenlerdir. Bir kısmı da; Allah’ın izniyle müsabaka yapar. Allah’ın, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in mirasını taşımak için müsabaka yapar, yarışırlar. Onu taşımak için yarış halindedirler.
Cennâtu adnin yedhulûnehâ: “Onlar Adn cennetine girecekler.” Yuhallevne fîhâ min esâvire min zehebin ve lu’lu: “Onlar orada altın bileziklerle, incilerle süslenecekler.” Ve libâsuhum fîhâ harîr: “Onların orada ki elbiseleri de ipektendir.” Ve kâlûl hamdu lillâhillezî ezhebe annâl hazen: “Bir de derler ki: Bizden hüznü gideren Allah’a hamdolsun.” Bizden sıkıntıyı gideren rabbimize hamdolsun, derler. İnne rabbenâ le gafûrun şekûr:1095 “Muhakkak ki bizim rabbimiz ğafur ve şekurdur.” Şükre layık olandır, şükrün karşılığını da layıkıyla verendir.
Ellezî ehallenâ dârel mukâmeti min fadlih: “O ki lütfuyla bize bu yüksek makamı ihsan etti.” Lâ yemessunâ fîhâ nasab: “Orada bize bir yorgunluk dokunmayacak.” Ve lâ yemessunâ fîhâ lugûb: “Aynı zamanda orada bize bir bıkkınlık da dokunmayacak.” Vellezîne keferû lehum nâru cehennem: “Küfredenlere (inkâr edenlere) cehennem ateşi vardır.” Lâ yukdâ aleyhim fe yemûtû: “Aleyhlerinde hüküm verilmez ki ölsünler.” Ve lâ yuhaffefu anhum min azâbihâ: “Azapları da kendilerinden hafifletilmez.” Kezâlike neczî kulle kefûr:1096 “İşte her nankörü böyle cezalandırırız.”
Ve hum yastarihûne fîhâ: “Onlar orada feryat ederler.” Rabbenâ ahricnâ na’mel sâlihan gayrallezî kunnâ na’mel: “(Derler ki:) Rabbimiz! Bizi (buradan) çıkar. (Daha önce) İşlediğimiz gibi değil de bu sefer salih amel işleyelim.” E ve lem nuammirkum mâ yetezekkeru fîhi men tezekker: “(Allah onlara buyurur ki:) Size orada düşünecek bir kimseye yetecek kadar bir ömür vermedik mi (imkân vermedik mi)?” Ve câekumun nezîr: “Size uyarıcı da gelmedi mi?” Size bugünü haber vermedi mi? Yani size bu ayetleri anlatıp hesap günü pişman olacağınızı ve böyle söyleyeceğinizi size anlatan uyarıcı gelmedi mi? Fe zûkû fe mâ liz zâlimîne min nasîr:1097 “(Allah onlara) Tadın azabı (buyurur). Zalimlere yardım edecek (kimse de) yoktur.”
Yâ eyyuhâllezîne âmenû in tensurûllâh: “Ey iman edenler (iman ettiğini iddia edenler)! Eğer siz Allah’a yardım ederseniz.” Allah’ın yolunun yardımcıları olursanız. Yansurkum ve yusebbit akdâmekum: “O da size yardım eder ve sizin ayaklarınızı (sırat-el mustakimde) sabit kılar.” Vellezîne keferû fe te’sâ: “Küfredenler yüz üstü yıkılırlar.” Lehum ve edalle a’mâlehum: “Onların amelleri de boşa gitmiştir.” Böyle olmasının sebebi nedir? Zâlike bi ennehum kerihû mâ enzelallâh: “Çünkü onlar Allah’ın indirmiş olduğu (kitaptan) hoşlanmamışlar, ikrah etmişlerdi.” Fe ahbeta a’mâlehum:1098 “Onların amelleri de boşa gitmiştir.” Allah’ın vahyinden hoşlanmayanların amelleri boşa gitmiştir, dedi Allah.
Yeiduhum ve yumennîhim: “(Şeytan) Onlara va’deder ve onları kuruntulara düşürür.” Ve mâ yeıduhumuş şeytânu illâ gurûrâ: “Şeytan, onlara aldatmadan başka bir şey va’detmez.” Ulâike me’vâhum cehennem: “Onların gideceği yer cehennemdir.” Şeytana uyanların, şeytanın tuzağına düşenlerin gideceği yer cehennemdir. Ve lâ yecidûne anhâ mahîsâ:1099 “(Onlar) Ondan kurtulmak için de bir yol (bir çare) bulamazlar.”
Vellezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “İman edip salih amel işleyenlere gelince.” Se nudhiluhum cennâtin tecrî min tahtihâl enhâru hâlidîne fîhâ ebedâ: “Onları da altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacağız. (Onlar) Orada ebedi olarak kalırlar.” Va’dallâhi hakk: “Allah’ın va’di haktır.” Ve men asdaku minallâhi kîlâ: “Allah’tan daha doğru sözlü kim olabilir!” Va’dinde daha sadık kim olabilir! Leyse bi emâniyyikum: “(Allah’ın kelamı, sözü) Sizin o tahmin ve kuruntularınız gibi değildir.” Ve lâ emâniyyi ehlil kitâb: “Ehli kitabın (Yahudi’nin, Hristiyan’ın ve diğerlerinin) kuruntusuna da benzemez.” Men ya’mel sûen yucze bihî: “Kim kötü bir amel işlerse onunla cezalandırılır.” Ve lâ yecid lehu min dûnillâhi veliyyen ve lâ nasîrâ:1100 “Orada Allah’tan başka ne bir dost ne de bir yardımcı bulabilirsin.”
Ve men ya’mel mines sâlihâti min zekerin ev unsâ: “Sizden erkek olsun veya kadın olsun kim salih amel işlerse.” Ve huve mu’min: “(Yalnız) Mü’min olarak.” Kadın olsun veya erkek olsun fark etmez, kim mü’min olup salih amel işlerse; Fe ulâike yedhulûnel cenneh: “İşte onlar cennete girer.” Ve lâ yuzlemûne nakîrâ:1101 “Onlara zerre kadar zulmedilmez.”
Ve kuntum ezvâcen selâseten: “(Kıyamet günü) Üç sınıf olacaksınız.” Fe ashâbul meymeneh: “(Birincisi) Sağdakilerdir.” Kitabını sağdan alacak olanlardır. Mâ ashâbul meymeneh: “Hem de ne sağcılar.” Ve ashâbul meş'emeh: “(İkincisi) Solculardır.” Kitabını sol taraftan alacak olanlardır. Mâ ashâbul meş’emeh: “Hem de ne soldakiler.” Ves sâbikûnes sâbikûn: “(Üçüncüsü ise) Yarışanlardır.” Allah yolunda, hayırda müsabaka yapanlardır. Ulâikel mukarrabûn: “İşte mukerrebun olanlar (Allah’a yakın olanlar) bunlardır.” Fî cennâtin naîm:1102 “Onlar Naim cennetlerindedir.” Nimetin üretildiği, dağıtıldığı cennetlerdedirler.
Yâ benî âdeme immâ ye’tiyennekum rusulun minkum: “Ey Âdemoğulları (ey Âdem’in çocukları, ey insanlar)! Size içinizden bir resul geldiğinde.” Yekussûne aleykum âyâtî: “Benim ayetlerimi size anlattığında (izah ettiğinde).” Fe menittekâ ve asleha: “Kim takva sahibi olup kendini düzeltirse.” Yani onu ve ayetlerimi ciddiye alır, kendini ıslah eder, yanlışını düzeltir ve eksiğini tamamlarsa. Fe lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn: “Onlar için ne bir korku ne de mahzun olmak vardır.” Vellezîne kezzebû bi âyâtinâ: “Kim de ayetlerimizi yalan sayarsa.” Vestekberû anhâ: “Onu kibrine yediremezse.” Ayetlerimize karşı kibirlenirse. Ulâike ashabun nâr: “İşte onlar ateş (cehennem) ehlidirler.” Hum fîhâ hâlidûn:1103 “Onlar orada ebedi olarak kalırlar.”
Fe men azlemu: “En büyük zalim kimdir?” Mimmenifterâ alâllâhi kezib: “Allah’a yalan iftira atandan (daha zalim kim vardır?).” En büyük zalim, Allah’a yalan yere iftira atanlardır. Allah’ın söylemediği bir şey için; “Allah böyle söylemiş” diyenlerdir. Ev kezzebe bi âyâtihi: “Ya da onun ayetini yalanlayanlardır.” Onlar da en büyük zalimlerdir. Ulâike yenâluhum nasîbuhum minel kitâb: “Onlar kitaptan kendi nasiplerine ulaştırılacaklar.” Kendileri için dünya hayatına ait ne takdir edilmişse onlara onu vereceğiz. Hattâ izâ câethum rusulunâ: “Onlara resullerimiz (ölüm meleğimiz) gelinceye kadar (onları nimetlendireceğiz).” Yeteveffevnehum: “(Meleklerimiz) Onların ruhlarını almaya gelirler.” Kâlû eyne mâ kuntum ted'ûne min dûnillâh: “(Meleklerimiz onlara) derler ki: Nerde sizin Allah’tan başka, Allah’ın berisinde o taptıklarınız (nerede?)” Kâlû dallû annâ: “Derler ki: Onlar bizden kayboldular.” Bugün onların bizim için yapabilecekleri bir şey yoktur. Ve şehidû alâ enfusihim: “Kendi nefisleri aleyhinde şahitlik ederler.” Ennehum kânû kâfirîn:1104 “İşte onlar kâfir olduklarına (böyle şahitlik ederler).”
Kâledhulû fî umemin kad halet min kablikum minel cinni vel insi fîn nâr: “Gerçek şu ki: sizden önce geçmiş olan insan ve cinlerden (cehennemlik olanlarla beraber) ateşin içine girin buyrulacak.” Kullemâ dehalet ummetun leanet uhtehâ: “Her ümmet (her kavim, her cemaat) oraya (ateşe) girdikçe kendi kardeşlerine (beraber oldukları arkadaşlarına) lanet edecek.” Hattâ izâddârakû fîhâ cemîâ: “Hepsi orada (cehennemde) bir araya geldiklerinde.” Kâlet uhrâhum li ûlâhum: “Sonrakiler öncekiler için diyecek ki.” Rabbenâ hâulâi edallûnâ: “Rabbimiz bizi bunlar saptırdı.” Biz bunların yolunda yürüdüğümüz için saptık, diyecekler. Fe âtihim azâben di'fen minen nâr: “Onlara bu ateşten iki kat azap ver.” Kâle li kullin di'fun: “(Allah) Buyurur ki: (Merak etmeyin) Hepinize iki kat (azap) vardır.” Çünkü siz bu yolu giderken sizin peşinizden gelenler de size uydu. Bu yüzden Allah; merak etmeyin, hepinize iki kat azap vardır, buyurur. Ve lâkin lâ ta'lemûn:1105 “Ama siz bilmiyorsunuz.” Siz bunu bilmiyorsunuz, bunun farkında değilsiniz.
Ve kâlet ûlâhum li uhrâhum: “Öncekiler de sonrakiler için diyecek ki.” Fe mâ kâne lekum aleynâ min fadl: “Sizin bizden bir üstünlüğünüz yoktur.” Siz de bizim gibi yaptınız. Siz de sonra gelecek olanlara bizim gibi yolunuzu bıraktınız. Onun için bizden bir üstünlüğünüz yoktur, derler. Fe zûkûl azâb: “Öyleyse tadın azabı (derler).” Neden dolayı? Bimâ kuntum teksibûn:1106 “Kazandıklarınızdan dolayı.” Eğer biri azabı tadıyorsa bu onun kazandıklarından dolayıdır.
İnnellezîne kezzebû bi âyâtinâ: “O kimseler ki ayetlerimizi yalanladılar.” Vestekberû anhâ: “Ona (ayetlerimize) karşı büyüklendiler, kibirlendiler.” Lâ tufettehu lehum ebvâbus semâi: “Onlara gök kapıları açılmaz.” Ve lâ yedhulûnel cenneh: “Ve (onlar) cennete giremezler.” Hattâ yelicel cemelu fî semmil hiyât: “Ta ki deve iğnenin deliğinden geçinceye kadar.” Böyle bir şey de mümkün değildir. Ve kezâlike neczîl mucrimîn: “İşte biz mücrimleri (Allah’a karşı suç işlemiş olanları) böyle cezalandırırız.” Allah bu ayette; “kâfir, münafık veya müşrik” demeyip genel itibariyle mücrimleri, cürüm işlemiş olanları, Allah’a karşı suçlu olanları böyle cezalandırırız, buyurur. Peki, bu mücrimlerin suçları nedir? -Allah’ın ayetlerini yalan saymak, ciddiye almamaktır. Lehum min cehenneme mihâdun: “Onlar için cehennem de bir döşek vardır.” Ve min fevkıhim gavaş “Üzerlerinde de bir örtü (vardır).” Ve kezâlike neczîz zâlimîn:1107 “İşte biz zalimleri böyle cezalandırırız.”
Vellezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “İman edip, salih amel işleyenleri.” Lâ nukellifu nefsen illâ vus'ahâ: “Biz kişiyi ancak gücünün yettiği kadar sorumlu tutarız.” Yani Allah, hiç kimseyi gücünün yetmediği bir şeyden sorumlu tutmaz. Kişi, iman edip salih amel işlerken gücü neye yetiyorsa sadece ondan sorumludur. Ulâike ashâbul cenneh: “Onlar cennetin arkadaşlarıdır.” Hum fîhâ hâlidûn:1108 “Onlar orada ebedi olarak kalırlar.” Gönülleri cennet olmuş olanlar cennet ashabıdır, cennet arkadaşlarıdır.
Cennet ve cehennemle ilgili ayetlerin dörtte birini anlatmaya çalıştık. İnşallah bir dahaki sohbetimizde bunu tamamlarız. Ahirete iman, cennet ve cehennem, cennetlikler ve cehennemlikler iyice anlaşılsın diye ayetlerle anlatmaya çalışıyoruz; çünkü anlamadan, iman olmaz. Rabbimiz bize cenneti ve cehennemi nasıl tanıtmışsa, hesabı nasıl anlatmışsa, bizim de bunu böyle öğrenmemiz gerekir. Yoksa ne iman edebiliriz ne de cennete gitmek, cehennemden kurtulmak için çaba ve gayret sarf edebiliriz. Zaten gücümüz de buna yetmez; çünkü iman olmayınca insan buna güç yettiremez. Bize cehennemden kurtulup, cennete gitme gücünü veren imanımızdır. Onun için önce iman gerekir. Yoksa kişi, cennet yolunda birkaç adım attıktan sonra yorgunluk ve ağırlık hissedip; “ben yapamam” der ve kulluk işini bırakır. Kulluğu bırakınca da şeytana tabi olur.
Herkesin Allah’ın şaka yapmadığını anlaması gerekir. Allah; “beni dinlemeyeni cehenneme gönderirim, beni dinlemeyenler cehennemliktir” der ve “ayetlerimizi yalan sayanlar, ayetlerimizi inkâr edenler, ayetlerimizi alaya alanlar, ayetlerimizi işitince duymamış gibi kör ve sağır davrananlar cehennemliktir, hem de ebedi olarak cehennemliktir ve dünyayı ahiretten daha çok sevenler de cehennemliktir” diye bunu tekrar tekrar söyler.
Allah ayeti kerimede; “Allah yolunda cihad etmek, Allah ve resulü, senin için her şeyden daha çok sevgili olmadıkça iman etmiş olmazsın ve Allah’ın gazabını bekle”1109 buyurur. Allah, böyle olanların cehenneme gideceğini beyan eder.
Allah bize; “ahireti tercih edin. Ahirete iman edin, ahireti sevin, ebedi bir hayat olan cennet sizi bekliyor. Bir günlük dünyaya aldanmayın, dünyanın süsüne aldanmayın, oraya tenezzül etmeyin. Ben sizi cennet için yarattım, ben sizi kendim için yarattım. Rızamı ve dostluğumu kazanasınız, bana dost, arkadaş olasınız diye yarattım. İşinizi benimle yapasınız, sohbetinizi benimle yapasınız, benimle olasınız diye sizi yarattım” der.
İman da bellidir, küfür de bellidir; yalnız tercih insanındır; bu yüzden Allah ayeti kerimede; “dileyen iman etsin, dileyen nankörlük yapsın (küfretsin)”1110 buyurur. Yani ister insan olmayı tercih edersin, ister hayvan olmayı tercih edersin, tercih senindir, buyurdu Allah.
Allah ayetlerini dinlemeyenler için başka bir ayette; “onlar hayvan gibidirler, davarlar gibidirler.”1111 “onlar sağır, dilsiz ve kördürler.”1112 Aynı şekilde; “ayetlerimizi hükümsüz bırakmak için çaba gayret sarf ederler”1113 buyurur.
Ayetleri hükümsüz bırakmak isteyenler nasıl bir çaba sarf eder?
Ayetlerin hükümsüz kalması için başka sözleri ayetlerin yerine koyarak; “falanca şöyle söyledi, falan âlim, falan hoca, falanca şeyh şöyle söyledi” deyip ayetin hükümsüz kalması için çaba ve gayret sarf ederler.
Sen böyle yaparak ayetleri hükümsüz bırakmaya çalışıyor, Allah’ın ayetleriyle mücadele ediyor, savaşıyorsun. Bunu söyleyeceğine bir ayet söylesen olmaz mı! Neymiş? -Âlim güzel söylemiş. Allah’tan daha güzel sözlü kim vardır! Niye dinini rabbinden öğrenmiyorsun! Tabi, bu senin işine geliyor, bu hal senin nefsini okşuyor da ondan.
Söyledim; Allah şaka yapmaz. Ahirete iman şakaya gelecek bir şey değildir. Neye iman etmemiz, nasıl iman etmemiz gerektiğini Mutlaka rabbimizden öğrenmemiz gerekir. Eğer rabbimizden öğrenmediysek bu, Allah’ın indirdiği din olmaz. Allah’ın bizden istediği iman olmaz. Eğer dinimizi rabbimizden öğrenmediysek kendi kendimizi kandırmış oluruz, birileri ya da şeytan bizi kandırmış olur. Böyle olunca da şeytana uymuş oluruz.
Allah hepimizi gerçek manada iman edenlerden, ahirete tam bir yakinle iman edenlerden eylesin, Allah bizi inkâr edenlerden, yalan sayanlardan eylemesin. “Ahiret var” deyip, ahireti için bir şey yapmayan, yapmayarak ahireti yalan sayanlardan eylemesin! Kendi kendini kandırıp iman etmediği halde, iman ettiğini zannedenlerden eylemesin! Allah bizi ahiretini dünyasına tercih edenlerden eylesin! Ahiretini dünyadan daha çok sevip, ahireti için daha çok çalışan, çaba gayret sarf eden kullarından eylesin! Allah bizi ahiretini, ebedi hayatını kazanmış kullarından eylesin! Gönlünü cennete döndürmüş, gönlü cennet olmuş, cennete layık olmuş kimselerden eylesin!
Allah hepinizden razı olsun.
