AHİRETE İMAN 2
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber ahirete imanı anlamaya çalışıyorduk. Önceki sohbetimizde kıyamet yerindeki halleri anlamaya çalıştık. İnşallah şimdi de dünyayı ahirete şirk koşmayı Allah’ın tarif ettiği, anlattığı gibi hep beraber anlamaya çalışacağız.
“Her şeyin bir şirki vardır; meleklere iman etmenin şirki şeytan, peygamberlere iman etmenin şirki başka birini örnek almak, kitaplara iman etmenin şirki başka bir kitabı Allah’ın kitabının önüne geçirmek, ahirete iman etmenin şirki de dünyayı ahirete tercih etmektir” demiştik.
Allah’a şirk koşmanın şirki ise herhangi birini, herhangi bir şeyi Allah’tan daha çok sevmektir. Sevdiğimiz bu şeyin illa dünyalık olması gerekmez. Sevdiğimiz bir insan da olabilir; ama o her ne olursa, her kim olursa olsun o fark etmez, eğer onun sevgisi Allah’ın önüne geçerse bu şirk olur. Allah’ın rızasını, sevgisini, dostluğunu kazanmaktansa bir insanın sevgisini tercih etmek Allah’a şirk olur. Eğer biri herhangi bir şeyi Allah’tan daha çok seviyor, tercih ediyorsa kendi nefsini, kendini seviyor, bu durumda ise nefsini Allah’a şirk koşuyor demektir.
Meleklere imanda, şeytan meleklere şirk koşulur; yani biri güzelliği sevmek, melek gibi olmayı, melekliği sevmek yerine; şeytani şeyleri, şeytanın sevdiğini severse meleklere şirk koşmuştur. Mesela; gıybeti, dedikoduyu, insanları çekiştirmeyi biri severse bu durumda şeytanlığı sevmiş olur. Şeytanlığı melekliğe tercih etmiş olur ki bu, şeytanı meleklere şirk koşmaktır.
Allah’ın kitabına, kitaplara iman ederken herhangi bir kitabı Allah’ın kitabına tercih eder, Allah’ın kitabının önüne geçirirsek bu da kitaplara imanda şirk olur. Böyle bir durumda başkalarının kitabını, sözlerini Allah’ın kitabına şirk koşmuş oluruz.
Resullere iman ederken kimi kendimize örnek alıp kime tabi olduysak, kimin gibi olmaya, kimin gibi yapmaya çalıştıysak o da bizim resulümüz olur ki onu Allah’ın resulüne, resullere şirk koşmuş oluruz.
Ahirete imanın şirki de dünyadır. Eğer dünyayı ahiretten daha çok seversek dünyayı ahirete şirk koşmuş oluruz. Bunlar imanın ana maddeleridir. Gerisi teferruattır, gerisi bunların içindedir; yani Allah’ın emrettiği her şey bu beş ana maddenin içinde yer alır. Onun için temel ana madde olarak Allah beş madde sayar; Allah’a iman, meleklere iman, kitaplara iman, resullere iman ve ahirete iman.
Ahirete iman edip etmediğimizi anlayabilmek için dünyayı ahirete şirk koşup koşmadığımıza mutlaka bakmamız lazım. Bu nedenle biri; “ben ahirete iman etmiş miyim, etmemiş miyim” diyorsa işine, eşine, evine, komşusuna, insanlara, insanların şöyle veya böyle demesine bakmalıdır.
Mesela; işinin veya çalıştırdığı iş yerinin ahirete mi yoksa dünyaya mı ait olup olmadığına bakması gerekir. İşinin en azından yarısından fazlasının ahirete ait olması gerekir ki dünyaya ait olan o işi ahirete şirk koşmamış olsun. Kişinin iş yeri için “benim burayı ebedi hayatımı kazanmam için çalıştırmam gerekir” demesi lazımdır. Elbette ki işinin yarısından fazlası ahirete ait olunca bir kısmı dünyaya ait olsa da bir sorun çıkmaz; çünkü o iş yeri sahibi; “dünyada daha rahat yaşayayım” diyebilir, demelidir de; ama böyle derken iş yerinin yarısından fazlası mutlaka ahirete ait olmalı ve “ben bununla ebedi hayatımı, Allah’ın rızasını kazanmalıyım” diye düşünmelidir. Bu, herhangi bir iş için veya memuriyette de böyledir.
Kim hangi işi yaparsa yapsın; “benim bu işi yaparken rabbimin rızasını kazanmam gerekir” demelidir. Bir ev ya da araba alırken de bu şekilde düşünmelidir. Sadece satın alırken değil aynı şekilde bir ev kiralarken de buna dikkat etmelidir; çünkü yeri geldiğinde; “orda ibadetimi daha rahat yapabileyim, Allah yolunda hizmet edebileyim, misafirlerimi ağırlayabileyim, orda ahiretimi kazanabileyim, bana ait bir oda olsun gerektiğinde oraya çekilip rabbimi tefekkür edebileyim, rabbimi zikredebileyim” demesi gerekir. Böyle derse evi ahirete ait bir ev olur. Yoksa; “ben sadece rahat edeyim” diye düşünürse bu durumda evi sadece dünyaya ait bir ev olur.
Ahirete iman eden biri aynı şekilde ister at, ister deve, ister araba olsun fark etmez, bir binek istediğinde; “onu kullanarak Allah’ın rızasını kazanayım” demelidir. En azından bunların yüzde elliden daha fazla olması lazım ki ahirete iman olabilsin ve dünyaya ait herhangi bir şey ahiretin önüne geçmesin, eğer geçerse ahirete imanı kaybetmiş oluruz.
Bu evlenirken de böyledir. Eğer biri evleneceği kızın güzelliğine veya herhangi bir şeyine; malına, mülküne, kimin kızı olduğuna bakarsa evliliği ahirete göre değil dünyaya göre yapmış olur. Böylelikle de ahirete ait bir hesap yapmamış olur. Oysaki ahirete iman eden biri evlenirken; “ben bununla ebedi hayatımı kazanabilir miyim, Allah yolunda yürüyüp ebedi hayatımı kazanırken, bu bana yardım mı eder yoksa mani mi olur” deyip öyle bakar, tercihini ahirete göre yapar; yani ahireti dünyasının yarısından fazla düşünür. Elbette ki evlenilecek kişinin güzelliğine veya başka diğer durumlarına da bakılabilir; ama ahiret dünyaya ait olan o durumdan daha fazla olmalıdır ki bu evlilik bir mü’minin, ahirete iman eden birinin evliliği olmuş olsun.
Bu, komşu tercihi yaparken de böyledir. Biri bir eve taşınırken; “benim komşu olacağım bu insanlar ahireti mi, dünyayı mı tercih ediyor, bunlar ahiretimi kazanırken bana yardımcı mı olur, yoksa bana sıkıntı mı verir” deyip tercihini ahirete göre yapmalıdır.
Bu durum aynı şekilde bir cemaati tercih ederken de böyledir. Eğer biri; “benim orda Allah’ın rızasını kazanmam lazım. Bunlar bana Allah’ın rızasını kazandırır, Allah yolunda bana yardım ederler” diyorsa onun cemaati ahirete ait bir cemaat olmuş olur. Yoksa dünyanın hesabını yapıp; “orda olsam çevrem genişler, onlar da bana yardım eder” deniliyorsa o cemaat ahirete ait bir cemaat değil, dünyaya ait bir cemaattir; yani ahirete iman etmiş birinin cemaati değildir.
Eğer saydığım konularla ilgili yaptığımız tercihlerin yarısından fazlası ahirete ait değilse bu şirk olur, ahirete ait şirk olmuş olur ki bu da ahirete ait imanımızı giderir.
Allah’ın bizden iman etmemizi istediği şeylerin hepsi birdir, ana kaynağı aynıdır. Aslında bütün mesele Allah’a iman edip etmeme meselesidir. Allah ayeti kerimede; “insanlardan öylesi var ki; ‘rabbim bana dünyada ver’ derler, böylelerinin ahirette nasibi yoktur”906 buyurur.
Ne olursa olsun her konuda mutlaka ahireti öncelememiz gerekir; çünkü ahiret dünyanın önünde olmalıdır ki ahirete iman olabilsin. Biri ahirete iman etmediyse Allah’a iman etmemiş, Allah’a güvenmemiştir. Ahirete inanmadıysa Allah’ın söylediğine iman etmemiştir. Bu durumda da kitaba, peygamberin yaptığına, peygambere, meleklere iman etmemiş olur. Biri güzelliğe iman etmediyse nefsin verdiği vesveseye zanna iman etmiş olur ki Allah ayeti kerimede zanla ilgili olarak; “zan ilimden hiçbir şeydir”907 buyurur.
Ahiret şakaya gelmez, ahireti mutlaka ciddiye almak lazım. Allah neyi söylerse söylesin ona nasıl iman etmemiz gerektiğini de beyan etmiştir. Yoksa; “biz ahirete, ahiretin var olduğuna inanıyoruz. Onun için ahirete imanımız vardır” demekle mü’min olunmaz, iman sahibi olunmaz. İman mutlaka ispat ister. İman sevmektir ve sevmek de ispat ister. Ahireti mi seviyorsun, bunu ispatlaman lazım. Eğer dünya hayatındaki yatırımının yarısından fazlası ahirete değilse, ahirete iman etmemişsin, Allah’a iman etmemişsin, Allah’ın verdiği söze iman etmemiş, Allah’ı kabul etmemişsin demektir.
Allah bir hadis-i kutside; “kulum bana şirk koşmadıkça dünya dolusu günahla gelse onu dünya dolusu mağfiretle karşılarım”908 buyurur. Dikkat etmek gerekirse Allah orda bir şart koşup; “bana şirk koşmadıkça” diyor; yani bir kul, Allah’a şirk koşmazsa Allah onu mağfiret eder; ama şirk koşmamak kolay ve basit bir şey değildir.
İnsanın şirke düşmemesi için Allah’ı her şeyden çok, kendi canından daha çok sevmesi gerekir. Melekleri, melek gibi güzel olmayı, nefsin arzularından, isteklerinden, şeytanın kötü halinden, verdiği vesveseden daha çok sevmesi gerekir. Allah’ın kelamını, her kelamdan, her sözden daha çok sevmesi, dolayısıyla gereğini yerine getirmesi, Resulullah’ın önderliğini, rehberliğini, örnekliğini, her örnekten daha çok sevmesi ve onun gibi olmaya, onun gibi yapmaya çalışması gerekir. Aynı şekilde ahireti dünyadan daha çok sevmesi, ahireti dünyaya tercih etmesi gerekir ki ahirete iman etmiş olsun. Bütün bu saydıklarım böyle olursa şirk olmaz gerçek bir iman olmuş olur. Zaten böyle bir mü’min güzeldir, Allah’ın güzelliği onda tecelli etmiş, o zaten doğru yapıyor, Allah’ın sevdiği gibi yapıyor, demektir.
Şimdi, Allah ahirete nasıl iman etmemiz gerektiğini beyan etmiş, hep beraber bunu anlamaya çalışacağız inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Zâlikel kitâbu lâ reybe fîh: “Bu kitap ki (Allah’ın kitabıdır ki) onda hiçbir şüphe yoktur.” Allah bir şeyi vahyetmiş, beyan etmişse onda hiçbir şekilde şüphenin olmaması, ondan şüphe etmemek gerekir. Eğer şüphe ediliyorsa ona iman edilmemiştir. Huden lil muttekîn:909 “Muttakiler için (Allah’a karşı sorumluluğunu kabul edenler, yerine getirmeye çalışanlar için) bu hidayettir.” Muttakiler Allah’ın emrini yerine getirir, Allah’ın vahyini dinlediklerinde bu vahiy onları hidayete erdirir.
Demek ki bu kitap, okuyan herkesi değil sadece muttakileri, insan olma sorumluluğunu kabul edenleri hidayete erdiriyormuş, onlar için hidayetmiş. Eğer biri muttaki değilse, Allah’a karşı sorumluluğunu kabul etmemişse, Hz. insan olmayı kabul etmemişse vahiy ona hidayet olmaz. O kişi hidayeti başka yerde arar; ama bulamaz. Çünkü Allah; “hidayet, Allah’ın hidayetidir.”910 “Allah’ın hidayetiyle hidayete ermeyenler hidayeti bulamaz”911 buyurur.
Bu kitap bir muttakiye hidayet olursa ne olur?
Ellezîne yu’minûne bil gayb: “Onlar gayba iman ederler.” Ve yukîmûnes salâh: “Onlar namazı ikame ederler.” Ve mimmâ razaknâhum yunfikûn: “Onlara rızık olarak verdiğimizden de infak ederler.” Allah yolunda infak ederler. Vellezîne yu’minûne bi mâ unzile ileyk: “Onlar sana indirilene iman eder.” Yahudi olsun, Hristiyan olsun sana indirilene, Kur’an’a iman ederler. Ve mâ unzile min kablik: “Senden önce indirdiğimiz kitaplara da aynı şekilde (onlar Allah’ın kelamıdır, diye) iman ederler.” Ve bil âhireti hum yûkınûn:912 “Ahirete de kesinkes ikna olmuşlardır.” Ahirete iman etmesi için nefislerini ikna etmişlerdir.
Gönül ve akıl iman etmiş, ahireti kabul etmiş; ama nefis ikna olmamışsa o iman olmaz. Nefsin mutlaka ikna edilmesi gerekir. Nefis dünyayı, dünya hayatını ister. Kendinin ve bedeninin her türlü arzusunun, isteğinin olmasını ister ve bunları sever hem de bütün şiddetiyle ahiretini feda edecek kadar bunu sever; ama bize düşen nefsimizi ikna etmektir; çünkü Allah “nefsini ikna et” buyurmuştur.
Nefsimizi ikna etmemiz için ona; “eğer ben senin peşinden gelirsem beni bu dünyada süründürürsün, peşinden koşturursun, senin arzularını, isteklerini yerine getirmeye çalışırken ahiretimi kaybederim, rabbimi kaybederim, seninle beraber cehenneme gideriz ve ebediyen kaybetmiş oluruz; ama sen benim peşimden gelirsen, beraber rabbimize tabi olur ahireti tercih edersek, ebediyen rahat edersin ve ahirette her istediğin senin olur. Burada dünya hayatında her istediğini alamayabilirsin; ama ahirette her istediğin senindir. Seni yaratan rabbin böyle bir vaatte bulunmuştur. Ben sana uyarsam beraber cehenneme gideriz; ama sen bana uy ki ebediyen rahat edelim, kazanalım” deyip nefsimizi ikna etmemiz gerekir.
Em lil insâni mâ temennâ: “İnsan neyi istiyor?” İnsan neyi temenni ediyor, insanın istediği şey nedir? Fe lillâhil âhiratu vel ûlâ:913 “Ahiret de Allah’a aittir, dünya da Allah’a aittir.” Eğer biri ahireti isterse onu Allah’tan istesin, dünyayı isterse onu da Allah’tan istesin.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman ettiğini iddia edenler.” Kûnû ensârallâh: “Allah’ın yardımcıları olun.” Allah yolunun yardımcıları olun. Kemâ kâle îsâbnu meryeme lil havâriyyîn: “Nasıl ki Meryem oğlu İsa kendi havarilerine şöyle söylemişti.” Men ensârî ilâllâh: “Allah yolunun yardımcıları kimlerdir?” Allah yolunda kim bana yardım edecek? Kâlel havâriyûne nahnu ensârullâh: “Onlar da demişlerdi ki: Allah’ın yardımcıları biziz.” Fe âmenet tâifetun min benî isrâîl: “O İsrail oğullarından bir kısmı (Hz. İsa’ya) iman etmişti.” Ve keferet tâifetun: “Ve bir kısmı da onu inkâr etmişti.” Fe eyyednâllezîne âmenû alâ aduvvihim: “Biz de iman edenlere düşmanlarına karşı yardım ettik (onları destekledik).” Fe asbehû zâhirîn:914 “Böylece onlar kendi düşmanlarına galip geldiler.”
Onlar; “biz Allah’ın yardımcılarıyız” deyince Allah da onlara yardım edip onları destekledi. Onların karşısındakiler de mağlup oldu. Galip gelenler elbette ki Allah’ın yardım ettikleridir. Kim Allah yoluna yardım ederse Allah da ona yardım eder ve o hem dünyasını hem ahiretini ikisini birden kazanır. Bu, Allah’ın va’didir.
Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “kim Allah’ın dinini dert edinirse (ebedi hayatını dert edinirse, Allah’ın kullarına yardım etmeyi dert edinirse) Allah onun özel dertlerini satın alır” buyurur. Bu, özel dertlerini Allah halleder demektir. Devamında ise; “kim de böyle yapmaz, kendi dertlerini, sorunlarını kendisi halletmeye çalışırsa Allah onu dertleriyle baş başa bırakır”915 buyurur. Yani “tercih senindir” diyor Resulullah (s.a.v.) Efendimiz.
İnnemâ ya'muru mesâcidallâhi men âmene billâhi vel yevmil âhıri ve ekâmes salâte ve âtez zekât: “Allah’ın mescitlerini (Allah’a secde edilen yerleri); ancak ahirete iman etmiş olanlar ve namazı ikame edenler, zekâtı verenler imar eder (tamir eder).” Ve lem yahşe illâllâh: “Allah’tan başkasından korkmayın” Bir tek Allah’tan haşyet duyun. Bir tek Allah’ı büyük bilin. Ve asâ ulâike en yekûnû minel muhtedîn:916 “İşte hidayete ermiş olanlar bunlardır.” Sadece Allah’tan haşyet duyup Allah’ın hesabını yapanlar bunlardır. Bunlar hidayete ermiştir, bununla beraber Allah’ın mescitlerini de bunlar imar edip tamir eder.
Ve ya’lemellezîne yucâdilûne fî âyâtinâ: “Bizim ayetlerimizle mücadele edenler bilsin ki” Bizim ayetlerimizi hükümsüz bırakmak için mücadele edenler bilsin ki; yani Allah’ın hükmü geçmesin, ayetlere değil de başkalarının sözüne uyulsun diye mücadele edenler bilsin ki; Mâ lehum min mahîs:917 “Kendileri için kaçacak bir yer yoktur.” Allah mutlaka onları huzura alıp hesaba çekecek, onlar hiçbir yere kaçamaz.
Fe mâ ûtîtum min şey’in fe metâul hayâtid dunyâ: “Dünya hayatına ait her ne verilmişse dünya hayatının bir geçimliğidir.” Geçici bir menfaattir. Ve mâ indallâhi hayrun ve ebkâ: “Allah’ın katındaki ise hem hayırlı hem de ebedidir, bakidir.” Ahiret kimin için bakidir, hayırlıdır? Lillezîne âmenû ve alâ rabbihim yetevekkelûn:918 “O, rablerine iman edip tevekkül eden kimseler için.” Eğer biri rabbine iman etmemiş, rabbine tevekkül etmemişse o zaten ahireti tercih edemez, yatırımı ahirete yapmaz. Allah ahireti tercih edenlerin vasıflarını anlatmaya devam eder.
Vellezîne yectenibûne kebâirel ismi vel fevâhış: “Onlar büyük günahlardan sakınırlar, aşırılıklardan sakınırlar (kaçınırlar).” Ve izâ mâ gadıbûhum yagfirûn:919 “Bir de onlar kızdıkları zaman (gazap ettikleri zaman) mağfiret ederler (affederler, bağışlarlar).”
Neden böyle yaparlar?
Ahireti tercih ettikleri için. Birine kızınca sanki yanlış yapmamış gibi onu mağfiret ederler. Dikkat edelim affeder değil, mağfiret ederler; yani sanki hiç yanlış yapmamış gibi ona göz yumar, onu mağfiret eder, yanlışını yok sayarlar. Neden? -Rabbini tercih etmişler de ondan, rabbine iman etmişler ve rabbine güvendiği için böyle yaparlar. Rabbinin bunun karşılığını kendisine vereceğini, bunun karşılığında rabbinin onu seveceğini ve rabbinin sevgisini kazanacağını bilirler, bu yüzden böyle yapalar.
Vellezînestacâbû li rabbihim: “Onlar rablerine icabet ederler.” Rablerinin davetine icabet ederler, rableri onlara; “gel” demiştir, onlar da yola girip rablerine gider ve rablerinin davetine icabet ederler. Ve ekâmus salâh: “Namazı ikame ederler.” Allah’ın huzurunda namazla miraçta dururlar, namazla ayakta dururlar, Hz. İnsan gibi dururlar, hayatı yaşarken rabbinin hesabını yapıp öyle yaşarlar. Ve emruhum şûrâ beynehum: “İşlerini aralarında istişareyle yaparlar.” Kendi kafalarına göre hareket etmez, işlerini yaparken istişare ile yaparlar.
Yani “bu konuda hangisi daha güzeldir, hangisi daha hayırlıdır” derken bir tek kendi akıllarına güvenip hüküm vermez, istişare ederler. “Böyle bir durumda nasıl yapsam doğru olur, daha güzel, daha hayırlı olur” diye işlerini aralarında istişareyle, danışarak yaparlar. Ve mimmâ razaknâhum yunfikûn:920 “Bir de kendilerine rızık olarak verdiğimizden infak ederler.” Allah yolunda infak ederler. Bunlar ahirete iman etmiş, rablerine iman etmiş ve rablerine tevekkül etmiş kimselerdir.
Vellezîne izâ esâbehumul bagyuhum yentesirûn:921 “Onlar herhangi bir şekilde bir zulme (bir sıkıntıya) uğradıklarında birbirlerine yardım ederler.” Yani “beni ilgilendirmez” demezler, birbirlerine yardım ederler. Kime karşı? -Tabi ki zalime karşı birbirlerine yardım ederler.
Ve cezâu seyyietin, seyyietun misluhâ: “Kötülüğün cezası misliyledir.” Ancak misliyle (birebir) karşılık vermektir. Fe men afâ ve asleha fe ecruhu alâllâh: “Ama kim affeder ve ıslah ederse onun ecri Allah’a aittir.” Yani biri sana kötülük yaptıysa senin ona yapabileceğin, karşılık olarak verebileceğin şey onun yaptığı kötülüğün misliyle ona muamele etmektir; ama bununla beraber sen affeder, barış yapar, ıslah eder, güzellik yapar, nasihat edersen onun ecri Allaha aittir, onun ecrini Allah verir. Allah; tercihini böyle yap, nefsine yenilip hemen karşılık vermek yerine, karşılığını Allah’tan istiyorsan affet ve ıslah et, affet ve onun da güzel yapması için ona yardım et, dedi. İnnehu lâ yuhıbbuz zâlimîn:922 “Muhakkak ki Allah zalimleri sevmez.”
Yani kendine zulmetme, biri bir söylediyse sen de iki söyleme. Allah bunu her şey için söyler; ama baktığımızda insan kendi evine, eşine karşı bile bu muameleyi yapmaz; yani affedip güzellikle muamele etmez, ıslah etmez, karşıdakinin de güzel yapması için ona yardım etmez. Biri bir söyleyince bakarsın ki öteki de altta kalmamak için iki söyler. İnsan böyle yaparak kendine zulmeder. Oysaki Allah; “Allah zalimleri sevmez” buyurur.
Bu nedenle Allah okuduğumuz ayette; “öyle yapma, eğer yapacaksan senin hakkın onun yaptığı kadarıyla ona karşılık vermektir; ama affeder bir de sulh yapıp ıslah edersen bunun karşılığı bana aittir, ben bunun karşılığında, bunu benim için yaptığından dolayı seni sever, sana iman veririm” buyurur. İman etmek istiyorsak böyle yapmak gerekir; çünkü mü’min olmak lafla olmaz. Ya Allah’ı dinler, onu kabul ederiz ya da kabul etmeyiz. Allah’ın vahyini kabul etmediğimizde; “ben daha güzel biliyorum” demiş oluruz.
Aynı şey komşumuz için de geçerlidir. Komşumuz da yanlış yapabilir, eksik yapabilir, haddini aşıp bizi üzebilir. Buna karşı yapmamız gereken şey; Allah’ın ayette buyurduğu üzere affetmek, ıslah etmek, yardım etmek, onun da güzel yapması için ona yardım etmektir.
Lâ tecidu kavmen yu’minûne billâhi vel yevmil âhir: “Allah’a ve ahiret gününe iman etmiş herhangi bir kavmi (herhangi birini) şu şekilde bulamazsın.” Yuvâddûne men hâddallâhe ve resûleh: “Allah’a ve resulüne karşı muhalefet eden (saygısızlık yapan, aşırı giden) birine sevgi gösterdiğini (göremezsin).” Onlar böylelerine karşı sevgi göstermez, gösteremez. Allah’a ve ahirete iman etmişse sen onda bu hali bulamazsın, o saygısızlık yapan kim olursa olsun mü’minlerin tepkisi aynıdır.
Ayet devam eder; Ve lev kânû âbâehum: “İsterse o, onun babası olsun.” Ve ebnâehum: “İsterse çocukları olsun.” Oğlu olsun, kızı olsun. Ve ihvanehum: “İsterse kardeşleri olsun.” Ev aşîratehum: “İsterse onun aşireti olsun.” Sülalesi olsun, ırkı olsun eğer Allah’a ve resulüne karşı muhalefet ediyorsa Allah’a ve ahirete iman etmiş kimsenin onlara sevgi gösterdiğini göremezsin, bulamazsın. Gösterirse Allah’a ve ahirete iman etmemiş demektir; yani Allah kesin hüküm verdi.
Ayet devam eder; Ulâike ketebe fî kulûbihimul îmân: “Çünkü Allah onların kalbine imanı yazmıştır.” Onların kalbine, gönlüne iman nurunu indirmiştir, tecelli ettirmiştir, her zerresine imanı yedirmiştir, iman onların gönül hali olmuştur. Artık bu onların elindeki bir şey değildir. Allah nasıl ki; “Allah rahmeti zatına yazdı”923 buyuruyorsa onların gönlüne, kalbine de imanı yazmıştır.
Devamında; Ve eyyedehum bi rûhin minhu: “Bir de onu kendi tarafından bir ruhla desteklemiştir.” Allah bir kulu kendi tarafından bir ruhla desteklerse o kişi Hz. insan olur, Allah’a dost olur. Veli dediğimiz budur, böyle biridir. Allah’ın kendisinden, kendi tarafından bir ruhla desteklediği kimsedir. Ve yudhıluhum cennâtin tecrî min tahtihâl enhâru hâlidîne fîhâ: “Allah onları altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacak ve onlar orada ebedi olarak kalacaklar.” Radıyallâhu anhum: “Allah onlardan razı olmuştur.” Ve radû anh: “Onlar da Allah’tan razı olmuştur.”
O kullar öncelikle dünyada Allah’tan razı olmuştur. Bu yüzden bir kul, Allah’tan razı olmayana kadar Allah ondan razı olmaz; yani önce kul, Allah’tan razı olur, dolayısıyla Allah da ondan razı olur, onu altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar ve o orda ebedi kalır. Onun gönlü zaten cennete dönmüştür, cennete layık olmuş ve cenneti de zaten hak etmiştir. Ayetin sonunda Ulâike hizbullâhe lâ inne hizballâhi humul muflihûn:924 “Bunlar Allah’ın tarafında duranlardır (Allah’ın yardımcıları olanlardır, Allah’ın dinine yardım edenlerdir). Felaha (kurtuluşa, büyük saadete) ermiş olanlar da bunlardır.”
E lâ inne evlîyâallâhi lâ havfun aleyhim: “Dikkat edin! (Burayı iyice anlamaya çalışın) Allah’ın velilerine hiçbir korku yoktur.” Ve lâ hum yahzenûn:925 “Onlar mahzun da olmazlar.” Ne dünyada ne de ahirette mahzun olurlar. Dünyadayken Allah’a güvenirler, Allah kendilerine nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun korkmaz, endişe etmez ve mahzun da olmazlar; çünkü rablerinin rahman ve rahim olduğunu bilirler. Allah’a iman etmişlerdir ve Allah’ın vekil olduğunu bilirler. Bu yüzden rablerine güvenir, tevekkül ederler ve bu nedenle de endişe duymazlar.
Ellezîne âmenû ve kânû yettekûn:926 “Onlar iman etmişler (Allah’a iman etmişler) ve muttaki olmuşlardır.” Allah’a karşı sorumluluklarını kabul etmiş ve sorumluluklarını yerine getirmeye çalışırlar.
Lehumul buşrâ fîl hayâtid dunyâ ve fîl âhireh: “Onlara hem dünya hayatında hem ahiret hayatında müjdeler vardır.” Onlara dünya hayatındaki müjde nedir? -Allah onlara, onların gönlüne sekineti indirir, gönüllerine itminanı indirir, imanı indirir. Bunlar Allah’ın velileri, Allah’ın evliyasıdır; çünkü rablerini kendilerinden razı etmişlerdir. Allah da perdeyi açıp; “kulum ben de senden razıyım” deyip bu müjdeyi onlara vermiştir.
Bir kul bu müjdeyi almayana kadar rahat etmez, etmemelidir. Zaten ne zaman Allah ona perdeyi açıp; “kulum ben senden, senin kulluğundan razı oldum” dediyse o zaman rahat etsin, o zaman rahat etmek onun hakkıdır; ama böyle bir müjdeyi almayana kadar kimse rahat etmemeli, rahat etmeyi de düşünmemelidir. Başka bir şeyin peşinden de koşmamalıdır. Bir şeyin peşinden koşacaksa o da Allah’ın rızası olmalıdır. Allah’ın bu dünya hayatında ona vereceği bu müjde olmalıdır.
Peki, ahiretteki müjde nasıldır? -Ahirette ki müjde de aynı şekilde; “korkmayın ve endişe etmeyin” müjdesidir. Bu müjdeyi hem melekler hem de Allah verir.
Ayetin devamında Lâ tebdîle li kelimâtillâh: “Allah’ın kelimelerinde bir değişiklik olmaz.” Allah verdiği sözden caymaz. Allah hiç kimse için âdetini de değiştirmez. Zâlike huvel fevzul azîm:927 “İşte büyük kurtuluş, büyük saadet budur” buyurur.
Ve minel a'râbî men yu'minu billâhi vel yevmil âhır: “Araplardan öylesi var ki Allah’a ve ahirete iman eder.” Peki, iman edince ne yapar? Ve yettehızu mâ yunfiku kurubâtin indallâh: “İnfak ettiği her ne varsa onu Allah’a yakınlık için vesile yapar.” Allah’a yakın olmak için infak eder. Ve salavâtir resûl: “Allah’ın resulünün yardımına ermek için (duasına ermek için) bunu yapar.” E lâ innehâ kurbetun lehum: “Dikkat edin onların yaptıkları bu infak Allah’a yakınlıktır.” Allah’a yakınlığa sebep olur. Bununla Allah’a yakınlığı kazanırlar. Se yudhıluhumullâhu fî rahmetih: “Ayrıca Allah bir de onları rahmetinin içine koyacak.” İnnallâhe gafûrun rahîm:928 “Muhakkak ki Allah gafur ve rahimdir.” Onların günahlarını da mağfiret eder, onlara rahmetiyle de muamele eder.
Ve hâzâ kitâbun enzelnâhu: “İşte bu bizim indirdiğimiz kitaptır.” Bu Kur’an bizim indirdiğimiz kitaptır. Mubârakun musaddıkullezî beyne yedeyh: “Hem de mübarek bir kitaptır (Mübarek demek, bereket demek süreklilik arz eden bir sıfattır; yani ondan daimi olarak istifade edersiniz. Onun size kazandıracağı daimidir, süreklidir ve ebedidir. Mübarektir; çünkü kesintisiz ikrama sebep olan kitaptır) Kendinden önceki kitapları tasdik eder.” Ve li tunzire ummel kurâ ve men havlehâ: “(Bununla beraber) onu şehirlerin anasına (Mekke’ye) indirmişiz. Oradakileri uyarasın diye. Vellezîne yu’minûne bil âhirah: “Ahirete iman etmiş kimseler.” Yu’minûne bih: “Buna iman ederler.” Eğer biri ahirete iman etmişse bu kitaba, Kur’an’a da iman eder. Ve hum alâ salâtihim yuhâfizûn:929 “(Ahirete ve bu kitaba iman etmiş olanlar, aynı zaman da) namazlarını da muhafaza ederler.”
Allah bütün ehli kitap için ne der?
Eğer onlar ahirete iman etmişse bu kitaba da iman eder. Bu kitap kendinden önce ki kitapları da tasdik eder. Eğer onlar gerçekten ahirete iman etmiş olsalardı bu kitaba, Kur’an’a da iman ederlerdi. İman etmiyorlarsa onlar ahirete iman etmemiştir. Allah öyle buyurdu. Ahirete iman edenler kitaba hemen iman etti; ama ahirete iman etmemiş olanlar Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i ve Kur’an’ı kabul etmedi; çünkü aslında ahirete iman etmemişlerdi. Bunu Allah söylüyor. Onun için bilmediklerinden, anlamadıklarından Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olmadılar diye bir şey yok. Onlar kendi peygamberine de iman etmemişlerdi, imanları sadece laftaydı.
Aynı şey bizim için de geçerlidir. Ahirete, Allah’a iman etmişsek bizim de Allah’ın vasfedip saydığı bu kullardan olmamız gerekir ki ahirete, Allah’a iman etmiş olalım.
Evet, Allah; “namazlarını muhafaza ederler” buyurmuştu. Namazı muhafaza etmek; namazını taklidi olarak yapmaz, hakikisini, hakikatini muhafaza eder, bozulmasına müsaade etmez, namazını miraç olmaktan çıkarmaz, öyle adet olsun, iş olsun diye namaz kılmaz, namazın miraç oluşunu muhafaza eder, hakikatiyle yapar, gönlüyle Allah’ın huzurunda durur namazını öyle korur ve muhafaza eder, demektir.
Ve men yebtegi gayral islâmi dînen fe len yukbele minhu: “Kim İslam’dan başka din ararsa (din üretirse) kesinlikle bu ondan kabul edilmeyecek.” Ve huve fîl âhirati minel hâsirîn:930 “Ahirette o, hüsrana uğrayanlardan olacak.”
İslam; Allah’a teslim olmaktır. Eğer Allah’a teslim olmamışsan Allah bu dini senden kabul etmez. Allah’a teslim olmak; Allah neyi söylemiş, neyi vahyetmiş, neye hüküm vermişse senin o konu hakkında bir hükmünün olmamasıdır. Eğer senin de ayrıca hükmün varsa sen kendine din üretmiş olursun ve Allah bu dini senden kabul etmez; çünkü bu durumda sen Allah’a, Allah’ın kelamına, sözüne teslim olmamış olursun.
Ve mâ kâne li nefsin en temûte illâ bi iznillâh: “Allah’ın izni olmadan hiç kimse ölmez.” Hiç kimse için ölüm yoktur; yani biri öldüyse bu Allah’ın izniyle olmuş, Allah hükmünü öyle vermiştir. Onun dünyadaki hayatı o kadardır. Onun için Allah ölümüne izin vermiştir. Yoksa o izin vermeden hiç kimse ölmez. Kitâben mueccelâ: “Bu bir kitapta belirli olarak takdir edilmiştir (yazılmıştır).” Ecel belli bir vakte göre yazılmıştır. Ve men yurid sevâbed dunyâ nu’tihî minhâ: “Kim dünya hayatının nimetini isterse ona ondan veririz.” Ve men yurid sevâbel âhirati nu’tihî minhâ: “Kim de ahiretin nimetini isterse (ödülünü, sevabını isterse) ona da ondan veririz.” Ve se neczîş şâkirîn:931 “Ama bununla beraber şükredenlerin (Allah’a teşekkür edenlerin) mükâfatını vereceğiz.”
Yani dünya hayatını istersen Allah sana bu dünyada verir. Ne kadar verir? -Elbette ki takdir ettiği kadar verir. Allah seni de nimeti de takdir etmiştir; yani sen ahireti tercih etmedin, kâfir oldun diye dünyaya ait çalışmanı yok saymaz, sana dünyada verir; ama ahirette bir şey alamazsın. Ahireti isteyene ise onu veririz, buyurdu Allah.
Allâhu latîfun bi ibâdihî: “Allah, kullarına karşı çok lütufkârdır.” Yerzuku men yeşâ: “Kimi dilerse onu rızıklandırır.” Ve huvel kavîyyul azîz: “O kaviy ve azizdir.” Güçlü ve bütün şerefin kendisine ait olduğu zattır. Men kâne yurîdu harsel âhirati nezid lehu fî harsihî: “Kim ahireti isterse (ahiretteki nimeti, sevabı ekini, isterse) onu onun için artırırız.” Ve men kâne yurîdu harsed dunyâ nu’tihî minhâ: “Kim de dünya hayatının nimetini isterse (menfaatini isterse) ona da ondan veririz.” Ve mâ lehu fîl âhirati min nasîb:932 “Ve onun da ahiretten hiçbir nasibi yoktur.” Dünyayı tercih ettiği için ahiretten nasibi yoktur; ama dünyayı tercih etti diye Allah ona vermemezlik etmez, ona verir, buyurdu.
Ve mâl hayâtud dunyâ: “Dünya hayatı hiçbir şey değildir.” İllâ leibun ve lehvun: “Ancak bir oyun ve eğlenceden ibarettir.” Ve led dârul âhiratu hayrun lillezîne yettekûn: “Ahiret yurduysa muttakiler için (Allah’a karşı sorumluluğunu bilenler için) hayırlı olandır.” E fe lâ ta’kilûn:933 “Hala akletmeyecek misiniz?” Aklınızı kullanmayacak mısınız!
Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler (ey iman ettiğini iddia edenler)!” Mâ lekum: “Size ne oluyor öyle?” İzâ kîle lekumunfirû fî sebîlillâh: “Size Allah yolunda koşun (seferber olun) denildiği vakit.” İssâkaltum ilâl ard: “Yere çakılıp kaldınız.” Yere çakılıp kalıyor, kıpırdamıyorsunuz. E radîtum bil hayâtid dunyâ minel âhirah: “Siz ahiretten vazgeçip dünya hayatına mı razı oldunuz.” Dünya hayatını mı tercih ettiniz? Fe mâ metâul hayâtid dunyâ fîl âhirati illâ kalîl:934 “Dünya hayatı ahiretin yanında çok az bir geçimliktir.” Metadır, çok az bir şeydir. Ahireti bırakıp dünyayı mı tercih ettiniz!
Allâhu yebsutur rızka li men yeşâu ve yakdir: “Allah dilediği kimse için rızkı genişletir. Dilediği kimse için de rızkı daraltır.” Ve ferihû bil hayâtid dunyâ: “Onlar dünya hayatıyla sevindiler.” Ve mâl hayâtud dunyâ fîl âhırati illâ metâ:935 “Dünya hayatı ahiret hayatı yanında hiçbir şey değildir.” Az bir istifade etmedir.
Lehum azâbun fîl hayâtid dunyâ: “Onlar için dünya hayatında azap vardır.” Ve le azâbul âhırati eşakk: “Ahiretteki azapları da çok daha şiddetlidir.” Ve mâ lehum minallâhi min vâk:936 “Onları Allah’a karşı koruyacak kimse de yoktur.” Kimin için? -Dünyayı tercih edenler, ahirete iman etmeyenler için Allah’a karşı onları koruyacak kimse yoktur.
Ellezîne yestehıbbûnel hayâted dunyâ alâl âhırah: “O kimseler ki ahirete karşılık dünyayı severler.” Dünya hayatını ahiretten daha çok severler. Ve yasuddûne an sebîlillâh: “Böyle yapanlar Allah yolundan alıkoyar.” Allah yoluna set olurlar. Nasıl set olurlar? -Dünya hayatını sevmeye, dünyalığı sevmeye davet ederler. Dolayısıyla da Allah yoluna set olurlar. Ve yebgûnehâ ivecâ: “(Allah’ın yolunu) eğri göstermeye çalışırlar.” Yani dünyaya davet ederken ahiret yolunda yürüyenlere; “bunlar yanlış yapıyor” dediklerinde Allah’ın yolunu eğriltmiş olurlar. Ulâike fî dalâlin baîd:937 “Onlar çok uzak (çok derin) bir delalet içindedir.”
Yusebbitullâhullezîne âmenû bil kavlis sâbit: “(Allah, iman edenlere) Allah’a verdikleri o sağlam sözden dolayı sebat verir, onların ayağını imanda sabit kılar.” Bunu, Allah’a verdikleri sözden dolayı yapar. Fîl hayâtid dunyâ ve fîl âhırah: “Hem dünya hayatında hem de ahiret hayatında (Allah onlara sebat verir).” Güç ve kuvvet verir. Ve yudıllullâhuz zâlimîn: “Allah zalimleri de şaşırtır.” Kendine zulmedenleri de delalette bırakır. Ve yef’alullâhu mâ yeşâ:938 “Allah dilediğini yapar.”
İlâhukum ilâhun vâhid: “Sizin ilahınız bir tek ilah olan Allah’tır.” Fellezîne lâ yu’minûn: “Ama iman etmeyen o kimseler.” Bil âhirati kulûbuhum munkiratun: “Onların kalpleri ahiretin varlığından hoşlanmaz.” Onlar, ahireti sevmez, hatta ahiretten tiksinirler. Neden? -İman etmediklerinden dolayı Allah’ı vahid olarak, bir olarak kabul etmedikleri, Allah’a şirk koştukları için ahireti sevmezler. Ve hum mustekbirûn:939 “Onlar büyüklük taslayanlardır.”
Kime karşı, nasıl büyüklük taslarlar?
Allah’a karşı büyüklük taslayıp; “ben ondan daha iyi biliyorum” derler. Eğer Allah kullarına; “ahiret senin için daha hayırlıdır” diyorsa, biri de çıkıp; “yok dünya benim için hayırlıdır” diyorsa o kişi Allah’a karşı kibirlendi demektir. Onun için Allah; “onlar büyüklük taslayanlar, kibirlenmiş olanlardır” dedi. Çünkü iman etmemiştir. İstediği kadar; “ben iman ediyorum” desin, aslında iman etmemiştir. Bununla beraber Allah; “onların kalpleri imanı sevmez, imandan hoşlanmaz, onlar ahireti de sevmez” dedi. Ahireti sevseydiler yatırımlarını ahirete göre yaparlardı. Onlar aynı şekilde ölümden de öyle korkarlar.
Öncelikle ölümden korkmaktan kurtulmak gerekir. Ölüm diye bir şey yoktur, ahirete gitmek, bizi yaratan rabbimizin huzuruna gitmek vardır. Bu herkes için böyledir. Bir mü’minin ölümden korkması kesinlikle ona yakışacak bir şey değildir. Ölümden korkmak mü’minin imanına yakışmaz. Seni seven, seni yaratan, kendisine âbd olduğun rabbinin huzuruna gidiyorsun. Eğer sen peygamberlere iman etmiş, peygamberleri kendine örnek almışsan peygamberlerin yanına, sevdiklerinin yanına gidiyorsun. Hal böyleyken neden korkuyorsun! Mü’minin ölüm korkusunu kesinlikle yenmesi, bunu bitirmesi gerekir; yani mü’minin “ya rabbi ben senin kulunum. Burada da senin huzurundayım, oraya geldiğimde de senin huzuruna çıkacağım. Benim için neresi hayırlıysa orda olmayı tercih ediyorum. Senin benim için tercih ettiğini ben de tercih ediyorum. Benim tercihim; senin benim için tercih ettiğindir. Benim sevdiğim; senin benim için sevdiğindir. Sen benim için neyi seviyorsan ben de kendim için onu seviyorum. Duam; senin benim için istediğindir, sevdiğin, takdir ettiğindir” demesi gerekir. Bir kul bunu söylediğinde gerçek mü’min olmuştur, Allah’a teslim olmuş, Allah’ı gerçekten sevmiştir. Yoksa mü’min, Allah’a; “ben şunu istiyorum, şunu istemiyorum, şunu şöyle yap, bunu böyle yap” diyen değildir.
Ve mâ hâzihil hayâtud dunyâ illâ lehvun ve laib: “Dünya hayatı oyun ve eğlenceden başka bir şey değildir.” Oyalanmadan başka bir şey değildir. Eğer dünyayı ahiretin tarlası yapmazsan geriye oyun ve eğlenceden başka bir şey kalmaz. Ve inned dârel âhırate le hiyel hayevân: “Ahiret yurduysa gerçek hayattır.” Hakiki hayat ahiret hayatıdır. Lev kânû ya’lemûn:940 “Ne olur bilselerdi.” Ne olur bunu anlasalardı!
Bu ayeti peygamberlerden biri kendi kavmine söyler; Yâ kavmi innemâ hâzihil hayâtud dunyâ metâun: “Ey kavmim bu dünya hayatı kısacık bir geçim yeridir.” Ve innel âhirate hiye dârul karâr:941 “Ahiret yurduysa karar kılınacak yerdir.”
Ve mâ ûtîtum min şey’in: “Eğer size bir şey verilmişse.” Fe metâul hayâtid dunyâ ve zînetuhâ: “O dünya hayatının nimeti, süsüdür.” Ve mâ indallâh: “Allah’ın katındaki ise” ahiret ise. Hayrun ve ebkâ: “Hem daha hayırlıdır hem de baki olandır.” E fe lâ ta’kilûn:942 “Siz akletmeyecek misiniz?” Yani aklınızı kullanıp ahireti dünyaya tercih etmeyecek misiniz! Dünyanın küçüklüğünü, basitliğini, kısa bir hayat olduğunu anlamayacak mısınız!
Vellezîne yunfikûne emvâlehum riâen nâs: “O kimseler ki mallarını gösteriş olsun diye harcarlar (sarf ederler).” Ve lâ yu’minûne billâhi ve lâ bil yevmil âhir: “Onlar Allah’a ve ahirete iman etmemişlerdir.” Evet, gösteriş için mallarını sarf edenler Allah’a ve ahirete iman etmemiştir. Ve men yekuniş şeytânu lehu karîn: “Şeytan bir kişiye arkadaş olursa.” Fe sâe karînâ:943 “O ne kötü arkadaştır.” Böyle yapanlar, şeytana arkadaş olmuştur. Allah yolunda infak etmesi gerekirken gösteriş için sarf edenler şeytanın arkadaşıdır, o ne kötü arkadaştır.
Ve mâzâ aleyhim lev âmenû billâhi vel yevmil âhır: “Ne olurdu onlar Allah’a ve ahirete iman etselerdi.” Allah’ı her şeyden daha çok, herkesten daha çok, ahireti dünyadan daha çok sevselerdi. Ve enfekû mimmâ razakahumullâh: “Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiğinden (Allah yolunda infak etselerdi).” Ve kânallâhu bihim alîmâ:944 “Allah böyle olanları (böyle yapanları) bilir.”
İnnallâhe lâ yazlimu miskâle zerreh: “Allah hiç kimseye zerre kadar zulmetmez (haksızlık etmez).” Ve in teku hasene: “İster bir güzellik olsun.” Bir iyilik olsun. Yudâıfhâ: “(Allah) onu katlar.” Ve yu’ti min ledunhu ecran azîmâ:945 “Bir de kendi katından ona azim bir ecir (azim bir karşılık) verir.” Kime? -Allah yolunda infak edenlere azim bir ecir verir.
Evet, bu hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir; Fe keyfe izâ ci’nâ min kulli ummetin bi şehîd: “Her ümmetten (her topluluktan, her kavimden, her cemaatten) bir şahit getirdiğimiz zaman bakalım halleri nasıl olacak?” Ve ci’nâ bike alâ hâulâi şehîdâ:946 “Seni de onların hepsinin üzerine şahit olarak tuttuğumuz zaman (onların hali ne olacak).” Yani Allah her ümmetten bir örnek çıkarır, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ne kadar uyulmuş diye Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i de hepsinin üzerine bir örnek olarak getirir. İşte Allah; “o zaman onların halleri ne olacak” buyurdu.
Yevme izin yeveddullezîne keferû ve asavur resul: “O inkâr edip Allah’ın resulüne isyan edenler, o gün şöyle temenni de bulunurlar.” Lev tusevvâ bihimul ard: “Keşke yerle bir edilseydik.” Keşke yerin dibine geçirilseydik. Ve lâ yektumûnallâhe hadîsâ:947 “Allah’tan gelen o hak sözü gizlememiş olsaydık (diye temenni de bulunurlar).” Demek ki biri Allah’ın kelamını gizlerse Kıyamet günü yerin dibine geçmeyi, toprak olmayı temenni edip; “keşke Allah’tan gelen o sözü gizlemeseydim” diyecek.
Allah’tan gelen söz Allah’ın kitabıdır ve şu anda mü’minler bilerek veya bilmeyerek onu gizler. Onu ortaya koyarak; “Allah’ın emri, hükmü budur” demek yerine gizlemeyi tercih eder.
Peki, Allah’tan gelen sözü neden gizlerler?
Ona uymak onların nefislerine ağır gelir de ondan; ama Kıyamet günü böyle yapanların yaşayacağı şey tam bir hüsrandır. Onun için bütün kardeşlerimize; “Allah’ın kitabını herkesin okuması, dinlemesi, anlamaya çalışması gerekir” diyoruz. Herkesin; “rabbim bana neyi vahyetmiş, bana ne söylüyor” deyip “rabbinin kitabını, kelamını ciddiye alması gerekir” diyoruz. Yoksa sen nasıl iman etmiş olursun! İman etmek sevmek demekti, hani Allah’ı seviyordun, o zaman niye Allah’ı dinlemiyor, niye onun kelamını okumuyor, niye anlamaya çalışmıyorsun.
Yâ eyyuhellezîne âmenû: “Ey iman edenler ( ey iman ettiğini iddia edenler).” Atîûllâhe ve atîûr resul: “Allah’a itaat edin, resulüne itaat edin.” Ve ulil emri minkum: “Bir de sizden olan emir sahibine (emri almış olana itaat edin).” Fe in tenâza’tum fî şey’in: “Herhangi bir konuda anlaşmazlığa düştüğünüzde.” Fe ruddûhu ilâllâhi ver resûl: “Onu Allah’a ve resulüne arz edin.” Allah ve resulu nasıl hüküm verirse onu öyle kabul edin. Neden? İn kuntum tu’minûne billâhi vel yevmil âhir: “Eğer siz Allah’a ve ahiret gününe iman etmişseniz.” Bunu böyle yaparsınız. Eğer iman etmemişseniz kendi kafanıza göre hareket edip hüküm vererek sorunlarınızı kendinize göre halledersiniz; ama Allah’a ve resulüne iman etmişseniz o sorununuzu Allah’a ve resulüne götürün. Allah ve resulü nasıl hüküm verdiyse onu da öyle kabul edip öyle yapın, buyurdu.
Ayetin devamında Zâlike hayrun ve ahsenu te’vîlâ:948 “Hem bu (hüküm) sizin için daha hayırlı hem de daha güzeldir.” Yani hem dünyanız hem de ahiretiniz için bu hayırlı ve güzel olandır. Tabi ki Allah’a ve ahirete iman etmişseniz.
Felyukâtil fî sebîlillâh: “Allah yolunda savaşın.” Ellezîne yeşrûnel hayâted dunyâ bil âhirah: “O kimseler ki dünya hayatını satıp ahireti satın aldılar.” Yani onlar Allah yolunda savaşıp, hayatını, canını Allah yolunda veridiler. Böyle biri dünyasını satıp ahireti satın almıştır. Ve men yukâtil fî sebîlillâh: “Kim Allah yolunda savaşırsa.” Fe yuktel: “Öldürülürse.” Ev yaglib: “Veya (öldürülmez de) galip gelirse.” Fe sevfe nu’tîhi ecran azîmâ:949 “Ona azim bir ecir vardır.” Yani ister ölsün, ister ölmesin Allah yolunda savaştığı için ona azim bir ecir vardır.
E lem tera ilâllezîne kîle lehum kuffû eydiyekum: “O kötülük yapanlara; ‘elinizi kötülükten çekin, kötülük yapmayın’ denildiğinde onlara şöyle bir bak.” Ve ekîmus salâh: “(Elinizi kötülükten çekin) Namazı ikame edin.” Ve âtûz zekâh: “Zekâtı verin.” Fe lemmâ kutibe aleyhimul kıtâl: “Onlara savaş farz kılınınca.” İzâ ferîkun minhum yahşevnen nâse ke haşyetillâh: “Onlardan bir kısmı Allah’tan korkar gibi insanlardan korkuyorlar.” Ölümden, öldürülmekten korkuyorlar. Bunların bir kısmı sözde mü’mindir, sözde namazı kılıp zekâtı veriyor. Ev eşedde haşyeh: “Ya da onlardan (Allah’tan korktuklarından) daha çok korkuyorlar.”
Yani Allah’a olan imanları onları insanlardan korkmaktan men etmemiş, mani olmamış bu nedenle insanlardan, ahiretten, ölümden korkarlar; çünkü ahirete iman etmemişlerdir, yalnız bunun farkında da değildirler.
Ayetin devamında Ve kâlû rabbenâ lime ketebte aleynâl kıtâl: “Bir de derler ki: Rabbimiz neden bizim üzerimize savaşı böyle farz kıldın (savaşı bize emrettin)?” Lev lâ ahhartenâ ilâ ecelin karîb: “Yakın bir zamana kadar bunu erteleseydin olmaz mıydı?” Yani “şimdi savaşın acelesi miydi” derler. Kul metâud dunyâ kalîl: “Onlara de ki: Dünya nimeti pek azdır.” Vel âhiratu hayrun li menittekâ: “Takva sahipleri içinse hayırlı olan ahirettir.” Ve lâ tuzlemûne fetîlâ:950 “Hiç kimseye kıl kadar zulmedilmez.” Zulme uğramazsınız. Allah size böyle söz verip vaatte bulunduysa Allah va’dini yerine getirir. Allah iman edenler için; “ahireti tercih edin, gerektiğinde ölümü de tercih edin” buyurdu.
Men kâne yurîdu sevâbed dunyâ: “Kim dünya sevabını isterse.” Fe indallâhi sevâbud dunyâ vel âhırah: “Dünya sevabı da ahiret sevabı da Allah katındadır.” Ve kânallâhu semîan basîrâ:951 “Muhakkak ki Allah semi’ ve basirdir.” Her şeyi işiten ve her şeyi görendir. Kimin ne istediğini bilen, karşılığını veren ve muameleyi de ona göre yapandır.
Yâ eyyuhellezîne âmenû: “Ey iman edenler (Ey iman ettiğini iddia edenler).” Aminû billâhi ve resûlihî vel kitâb: “Allah’a, resulüne ve kitaplarına iman edin.” Ellezî nezzele alâ resûlih: “O peygamberine indirdiğine.” Kitaba, Kur’an’a iman edin. Vel kitâbillezî enzele min kabl: “Ondan önce indirmiş olduğu kitaplara da (iman edin).” Ve men yekfur billâh: “Kim Allah’ı inkâr ederse.” Ve melâiketihî: “ Ve meleklerini (inkâr ederse).” Ve kutubihî: “Ve kitaplarını (inkâr ederse).” Ve rusulihî: “Ve resullerini (inkâr ederse).” Vel yevmil âhır: “Ve ahiret gününü (inkâr ederse).” Fe kad dalle dalâlen baîdâ:952 “O uzak ve derin bir delaletle delalette kalmıştır.” Uzak ve derin demek; uçurumdan öyle bir yuvarlanmıştır ki artık oradan çıkamaz, kimse de onu kurtaramaz, demektir.
Yevme ned’û kulle unâsin bi imâmihim: “O gün (Kıyamet günü) her topluluğu imamıyla beraber çağıracağız.” Fe men ûtiye kitâbehû bi yemînihî fe ulâike yakraûne kitâbehum: “Kimin kitabı sağından verilirse onlar kitaplarını alıp okuyacaklar.” Ve lâ yuzlemûne fetîlâ:953 “Kimseye kıl kadar zulmedilmeyecek.” Kimse kıl kadar zulüm görmeyecek.
Ve men kâne fî hâzihî a’mâ: “Kim ki bu dünyada kör olursa.” Hakkı, hakikati görmede kör olursa, Allah’ın emrini, vahyini görmezden gelir, ahireti görmezden gelirse. Fe huve fîl âhırati a’mâ: “O ahirette de kördür.” Ve edallu sebîlâ:954 “Yol itibariyle de şaşkındır.” Ahirette Allah onları kör olarak haşreder, buyurdu.
Ve in kâdû le yeftinûneke: “Neredeyse seni fitneye düşüreceklerdi.” Anillezî evhaynâ ileyke: “Seni vahyettiğimiz o vahiyden başka bir sözle (neredeyse fitneye düşüreceklerdi).” Li tefteriye aleynâ gayrahu: “Öyle ki Allah’ın sana vahyettiğinin dışında bir şey söyleyesin diye (neredeyse seni fitneye düşüreceklerdi).” Ve izen lettehazûke halîlâ:955 “Eğer sen böyle yapsaydın (Allah’ın vahyettiğinin dışında bir şey söyleseydin) o zaman onlar seni dost edineceklerdi.” Yani müşrikler, Yahudiler ve Hrıstiyanlar Allah’ın söylediğinin dışında bir şey söylersen seni dost edinir; ama sadece Allah’ın vahyini söylersen senin dostun sadece mü’minler olur, Allah’a iman edenler olur. Söylediklerine Allah’ın vahyinin dışında bir şey ilave edersen o zaman senin dostluğunu müşrikler kabul eder, dedi Allah. Bu durum şimdi de böyledir.
Men kâne yurîdul âcileh: “Kim acil olanı isterse.” Dünya hayatındaki nimeti isterse. Accelnâ lehu fîhâ mâ neşâu li men nurîd: “(O dünya hayatının nimetlerinden) dilediğimiz kimseye dilediğimiz kadarıyla veririz.” Summe cealnâ lehu cehennem: “Sonra onu cehennemliklerden yaparız.” Dünyayı tercih ettiği için öyle yaparız. Yaslâhâ mezmûmen medhûrâ:956 “Hem de kovulmuş olarak (rezil rüsva olmuş olarak) onu cehenneme yaslarız.”
Allah’ın birini kovulmuş olarak cehenneme yaslamasının sebebi nedir?
Dünyayı istediği için, dünyayı ahirete tercih ettiği için; ama şeytan ona dünyayı istettirirken de mutlaka bin bir türlü hile yapar; “eğer zengin olursan insanlara yardım edersin, onunla ahiretini alırsın, eğer bir mevkin, makamın olursa insanlara, İslam’a yardım edersin” der ve dünyayı isteyen kişiyi bu şekilde kandırır. Oysaki Allah; “sen ahireti tercih et, sakın dünya hayatını tercih etmeyesin” buyurur. Elbette ki dünyadan da neyi istersen iste; ama tercihin ahiret olsun, hedefin ebedi hayatını kazanmak olsun eğer hedefin dünyayı kazanmaksa ahireti kaybedersin. Bu nedenle Allah; “dünyadan ona dilediğimiz kadarıyla veririz. Bununla beraber ona dünyayı verirken o da adım adım cehennemliklerden olur” buyurur.
Neden?
Çünkü dünyayı bir daha sever ve bir daha ister. Allah ona ne kadar verirse versin dünyaya ait olan sevgisi azalmaz, çoğalır; yani dünyayı bir daha tercih eder. Bir daha sever, sevdikçe sever, sevdikçe ahiretini kaybeder. Bu şekilde onunla cehennemi kazanmış olur.
Evet ayet devam ediyor; Ve men erâdel âhırah: “Kim de ahireti isterse (istemişse).” Ve seâ lehâ sa’yehâ ve huve mu’minun: “(Ahireti istemek yetmez) Mü’min olarak onu kazanmak için gerektiği gibi çalışırsa (say ederse, koşarsa, koşuşturursa).” Fe ulâike kâne sa’yuhum meşkûrâ:957 “İşte böylelerinin koşturmaları (çabaları, gayretleri) şükrana layık olur.” Ve Allah onları şükranla, teşekkürle karşılar.
Kullen numiddu hâulâi ve hâulâi min atâi rabbike ve mâ kâne atâu rabbike mahzûrâ:958 “Dünyayı isteyenlere de ahireti isteyenlerin hepsine de rabbim ihsan eder (ikram eder). Hiç kimse rabbinin ihsanını (ikramını) yasaklayamaz.” Allah dünyayı isteyenlerin ahirette nasibi yoktur diye hüküm koymuştur; ama dünyayı isteyenlere Allah dünyadayken verir. Bu yüzden hiç kimse; “falan kişi dünyayı istiyor, Allah’ın tercih edin dediğini tercih etmemiş, peki, Allah ona dünyayı neden veriyor” diyemez kimse böyle bir hakka sahip değildir, dedi Allah.
Allah bir de örnek verir; Unzur keyfe faddalnâ ba’dahum alâ ba’dın: “Dünya hayatına bakın, bazılarını bazılarına nasıl da üstün kılmışız.” Allah neyle bazılarını bazılarından üstün kılmıştır? -Malca, mevkice, sıhhatçe her ne varsa insanların bir kısmını bir kısmından üstün kılmıştır. Ve lel âhıratu ekberu derecâtin ve ekberu tafdîlâ:959 “Ahiretteki dereceler ise daha ekber (daha büyük) hem de fazilet yönüyle üstündür.”
Yani ahiret deyince onu normal bir yer zannetmek doğru değildir. Dünyaya bakıp kıyas yapmak gerekirse nasıl ki burada kıymet, değer gören zenginler varsa ahirette de derece ve fazilet bakımından daha büyük kıymet ve değer görenler vardır. O zaman ahiret için çalışmak lazım. Yoksa; “cennette elimize bir köşe düşsün” demekle elimize bir şey düşmez.
Lâ tec’al meallâhi ilâhen âhar: “Allah ile beraber başka bir ilah edinme.” Fe tak’ude mezmûmen mahzûlâ:960 “Sonra kınanmış ve levm edilmiş olarak oturur, kalırsın.” Allah ile beraber başka ilah edinme. Ya, rabbin Allah’tır, rabbini dinlersin, ya da başkasını dinlersin. Başkasını dinlersen Allah ile beraber başka bir ilah edinmiş olursun.
Ve izâ kara’tel kur’âne cealnâ beyneke ve beynellezîne lâ yu’minûne bil âhirati hicâben mestûrâ: “Sen Kur’an’ı okuduğun zaman seninle ahirete iman etmeyenlerin arasına bir perde gereriz.” Demek ki ayetler okunduğu zaman ahirete iman etmemiş olanlarla okunan o Kur’an arasına Allah perde geriyormuş. Peki, sonra ne olur? Ve cealnâ alâ kulûbihim ekinneh: “Kalplerinin üzerine örtü çekeriz.” Neden? -Ahirete iman etmemişler de ondan. En yefkahûhu ve fî âzânihim vakrâ: “Kulaklarına da ağırlık koyarız.” Onu anlamasınlar diye.
Ahirete iman etmedikleri için onların cezası budur. Eğer biri okunan ayetlerden istifade edemiyor; “o benim rabbimin kelamıdır” demiyor, rabbinin sözünü ciddiye almıyorsa ahirete iman etmediği içinmiş. Kulağında ağırlık, kalbi üzerinde perde varmış. Onunla okunan Kur’an arasına perde gerilmiş. Peki, bu perdeyi kim germiştir? -Tabi ki kendisi istemiş Allah da germiştir. O, ahirete iman etmediği, ahireti dünyadan daha çok sevmediği için bu hali yaşar.
Ve izâ zekerte rabbeke fîl kur’âni vahdeh: “Ne zaman ki rabbin Kur’an’da kendisini tek olarak (bir olarak hatırlattığın da) zikrettiğin de.” Vellev alâ edbârihim nufûrâ:961 “Onlar nefret ederek arkalarını döner, giderler.” Allah’a şirk koşarsan kabul ederler; ama Allah birdir, hüküm onundur, emir onundur, mülk onundur dersen; “peki ben neyim” der ve onu kabul etmezler.
Ve izâ zukirallâhu vahdehuşmeezzet kulûbullezîne lâ yu’minûne bil âhırah: “Allah’a iman etmeyenlerin kalpleri Allah bir olarak (tek olarak, vahid olarak) zikredildiğinde tiksinir.” Böyleleri Allah’ın birliğini vahidliğini kabul etmez; çünkü ahirete iman etmemişlerdir. Ve izâ zukirellezîne min dûnih: “Allah’tan başkaları zikredildiğinde.” İzâ hum yestebşirûn:962 “İşte o zaman sevinirler.” Falanca şöyle yaptı, falanca böyle yaptı, dediğinde buna sevinir, bununla sevinirler; ama “Allah böyle yaptı” dediğinde bunu sevmez, ondan tiksinirler, dedi Allah. Yani Allah’ın bir olduğunu söylediğinde bundan tiksinir; ama başkalarını Allah’a şirk koştuğunda bununla sevinirler.
Ellezîne lâ yu’tûnez zekâte ve hum bil âhirati hum kâfirûn:963 “O zekâtı vermeyenler ahireti inkâr edenlerdir.” Ahirete iman etmeyip ahireti inkâr edenlerdir. Allah, zekâtı vermeyenlere kâfir, dedi. Onlar ahireti inkâr ederler; çünkü verdikleri zekâtı ahirete göndermeye gerek görmezler. Eğer ahireti inkâr etmeselerdi gönderirlerdi.
Bu nedenle Allah başka bir ayeti kerimede; Ve lekad saddaka aleyhim iblîsu zanneh: “And olsun ki İblis insanlar üzerindeki zannını gerçekleştirdi” buyurur. Peki, İblis ne demişti? “Sırat-el mustakimin üzerinde oturacağım ve sana gelenlerin çoğunu kendime bağlayacağım ve sen çoğunu şükreder bulmayacaksın”964 demişti ve bu zannını gerçekleştirdi. Fettebeûhu illâ ferîkan minel mu’minîn:965 “İnsanlar ona (İblise) uydular. Mü’minlerden bir kısmı hariç (mü’min olan bir kısım insan hariç).”
Ve mâ kâne lehu aleyhim min sultân: “Oysaki şeytanın insanlar üzerinde herhangi bir gücü (bir kuvveti bir saltanatı) yoktur.” Şeytan sadece davet eder, insan da icabet eder. Allah’ın davetine icabet etmeyenler şeytanın davetine icabet eder. Peki, Allah’ın buna müsaade etmesinin sebebi nedir, Allah, şeytanın davetine neden müsaade eder?
İllâ li na’leme men yu’minu bil âhirah: “Kimin ahirete iman ettiğini bilelim (görelim) diye.” Kim ahirete iman etmiş, kim etmemiş görelim diye Allah ona müsaade etmiştir. Mimmen huve minhâ fî şekk: “Kim ahirete iman etmiş kim ahiret hakkında şüphededir.” Bunu bilelim ve bildirelim diye. Ve rabbuke alâ kulli şeyin hafîz:966 “Muhakkak ki Allah her şey üzerinde hafızdır.” Demek ki Allah’ın şeytana müsaade etmesinin sebebi; kimin ahirete iman ettiğinin, kimin ahiret hakkında şüphede olduğunun anlaşılması içinmiş.
Ulâikellezîneşteravul hayâted dunyâ bil âhirah: “O kimseler ki ahiretlerini dünya hayatına karşılık satmışlardır.” Ahiretlerini verip dünyayı satın almışlardır. Fe lâ yuhaffefu anhumul azâb: “Onların azapları hafifletilmez.” Ve lâ hum yunsarûn:967 “Onlara yardım da edilmez.” Yani onlar cehennemliktir, onların azapları hafifletilmez ve onlara yardım da edilmez.
Men kefere billâhi min ba’di îmânihî: “Kim imandan sonra inkâr eder, kâfir olursa.” İllâ men ukrihe ve kalbuhu mutmainnun bil îmân: “Ancak mecbur kalmışsa (tiksinerek, zorlanarak) kalbi iman ile mutmain olduğu halde eğer inkâr etmek zorunda kalırsa bu müstesna.” Ve lâkin men şeraha bil kufri sadran fe aleyhim gadabun minallâh: “Ama kim genişlik halinde (böyle bir sorun, sıkıntı olmadığı halde) gönül genişliğiyle Allah’ı inkâr ederse (küfrederse) ona Allah’tan gazap gelir.” Ve lehum azâbun azîm:968 “Onlar için azim bir azap vardır.” Peki, bunlar neden Allah’ı inkâr eder?
Zâlike bi ennehumustehebbûl hayâted dunyâ alâl âhirah: “Çünkü onlar dünya hayatını ahiretten daha çok sevenlerdir.” Ondan hakikati inkâr eder, hakikati örter; yani Allah’ın kudretini inkâr eder, örterler. Ve ennallâhe lâ yehdîl kavmel kâfirîn:969 “Allah kâfirleri hidayete erdirmez.” Demek ki imandan sonra bir de küfür varmış. Dünyayı ahirete tercih edince bu, Allah’ı inkâr sayılıyormuş. Zaten biri Allah’ın emrini, hükmünü, vahyini inkâr ettiği için Allah’ı inkâr etmiş olur.
Ulâikellezîne tabeallâhu alâ kulûbihim ve sem’ihim ve ebsârihim: “Allah işte böyle olanların kalbine, kulaklarına ve gözlerine mührü vurmuştur.” Ve ulâike humul gâfilûn: “İşte gafil olanlar bunlardır.” Artık hakikati anlamaz, görmezler. Lâ cereme ennehum fîl âhırati humul hâsirûn:970 “Muhakkak ki bunlar ahirette hüsrana uğramış olanlardır.”
Ve minen nâsi men ya’budullâhe alâ harf: “İnsanlardan öylesi var ki Allah’a kenarından, köşesinden kulluk yapar.” Fe in asâbehu hayrunıtmeenne bih: “Allah’tan kendisine bir hayır geldiğinde onunla sevinir (mutmain olur).” Ve in asâbethu fitnetuninkalebe alâ vechih: “Ona bir imtihan olarak bir musibet geldiğinde ise yüz üstü geri döner.” Yüzünü Allah’tan döndürür, yüz çevirir. Hasired dunyâ vel âhırah: “Onun dünyası da ahireti de hüsran olmuştur.” Çünkü dünya imtihan yeridir. Mutlaka musibet gelir ve böylelerinin dünyası da ahireti de hüsran olmuştur. Zâlike huvel husrânul mubîn:971 “İşte apaçık hüsran budur.” Nimet geldiğinde Allah’a şükreder sevinir, gönlü yatışır, musibet, sıkıntı, bela geldiğinde de isyan edip Allah’tan yüz çevirir. İşte böyleleri Allah’a kenardan kulluk yapanlardır.
Evet, Allah böylelerinin dünyasının da ahiretinin de hüsran olduğunu söyledi. Ayetleri okuduğumuzda zaten Allah’ın her şeyi beyan ettiğini görürüz. Ayetler aynı zaman da birbirini tefsir eder. Bu nedenle ayrıca bir şey söylemeye gerek kalmaz; ama ayetler okunurken onları mutlaka tefekkür etmek gerekir. Mesela birinin; Allah ona nimet verdiğinde onda bin bir şükür hali olduğunu, teşekkür ederek, hamd ettiğini; “rabbim beni çok seviyor” dediğini ama bir musibet geldiğinde ise; “bu neden benim başıma geldi, bu musibet bula bula beni mi buldu, ben bunu kaldıramam, ben buna dayanamam” deyip isyan ettiğini görürüz. Böyle biri ahirete iman etmemiş, imtihanı kabul etmemiştir. İşte Allah böylelerinin hem dünyada hem de ahirette hüsrana uğrayacaklarını söyledi. Bu kişi isyan ettiği için ahiretini kaybetmiştir. Dünyada da iman etmediği için o sıkıntı ona cehennem olur, gönlü cehenneme döner. Böylelikle onun her iki dünyası da cehennem olur, her iki dünyasını da kaybeder.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû lâ tubtılû sadakâtikum: “Ey Allah’a iman ettiğini iddia edenler. Allah yolunda tesadduk ettiklerinizi (sadakalarınızı) boşa çıkarmayın.” Allah yolunda verilen sadakalar nasıl boşa çıkar? Bil menni: “Minnet ederek.” Eğer bir iyilik yapıp bir ikramda bulunduysan, sadakatini ispatlamak için bir şeyler verdiysen sonradan minnet edip onu boşa çıkarma; “ben sana iyilikte bulundum, böyle ikramda bulundum, ben sana böyle yardım etmeseydim senin halin şöyle kötü olurdu” deme. Bunu söylersen yaptığın iyiliği boşa çıkarmış olursun, dedi Allah. Vel ezâ: “Ve eziyet ederek.” Evet, minnet ve eziyet ederek karşındakini küçümseme, küçük düşürme, basite alma, hafife alma böyle yaparsan Allah yolunda verdiklerini boşa çıkarmış olursun. Kellezî yunfiku mâlehu riâen nâs: “O insanlara gösteriş için malını sarf edenler gibi yapma.” Çünkü sen mü’minsin, mü’min olduğunu söylüyorsun. Allah bu nedenle ayete yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman ettiğini iddia edenler” diye başladı. Ve lâ yu’minu billâhi vel yevmil âhır:972 “O, Allah’a ve ahirete inanmayan kimse gibi yapma.” Onlar böyle yaparlar eğer böyle yaparsan sen de onlar gibi yapmış olursun, buyurur.
Bu yüzden başka bir ayeti kerimede Allah buyurur; Ve in tutı’ eksere men fîl ard: “Eğer yeryüzündekilerin çoğuna uyarsan (tabi olursan).” Yudıllûke an sebîlillâh: “Seni Allah yolundan saptırırlar.” Yani çoğunluğa bakma, çoğunluğa uyma, çoğunluk delalettedir. Onlara uyarsan seni de delalete düşürürler. İn yettebiûne illâz zanne: “Onlar zanna uyarlar.” İnsanların çoğu zanna uyar; yani Allah’ın vahyine uymak yerine; “bence doğru budur” deyip zannına uyar. Ve in hum illâ yahrusûn:973 “Onların söyledikleri yalandan başka bir şey değildir.” Hakkı söyleyen Allah’tır, gerisi ise yalandır.
Vellezîne kezzebû bi âyâtinâ: “Ayetlerimizi yalan sayanlar.” Yani “tasdik ediyorum, kabul ediyorum” deyip gerekeni yapmayarak mazeret üretenler Allah’ın ayetlerini yalan saymışlardır. Ve likâil âhirah: “Ahirete kavuşmayı yalan saymışlardır.” Yani “ahiret haktır, hesap haktır” der; ama hayatını hesaba göre yaşamaz. Ahiretini kazanmak için çabasını, gayretini sarf edip ahiretine yatırım yapmaz. Böyle biri ahireti yalan saymıştır. Habitat a’mâluhum: “Onların amelleri boşa gitmiştir.” Hel yuczevne illâ mâ kânû ya’melûn:974 “Onlar yaptıkları amelin dışında mı ceza görecekler.”
Lâ yeste'zinukellezîne yu'minûne billâhi vel yevmil âhir: “Allah için bir iş yapıldığında Allah’a ve ahirete iman etmiş kimseler senden izin istemezler.” En yucâhidû bi emvâlihim ve enfusihim: “Onlar mallarıyla, canlarıyla Allah yolunda cihad ederler.” Allah’a ve ahirete iman edenler bundan çekinmez ve sakınmazlar; yani malları ve canlarıyla cihad ederler. Vallâhu alîmun bil muttakîn:975 “Allah muttakileri en iyi bilendir.”
İnnemâ yeste'zinuke: “O senden izin isteyenler.” Ellezîne lâ yu'minûne billâhi vel yevmil âhir: “Onlar Allah’a ve ahirete iman etmeyen kimselerdir.” Vertâbet kulûbuhum: “Onların kalpleri şüphededir.” Şüpheye düşmüşler, emin değildirler ve iman etmemişlerdir. Fe hum fî raybihim yeteraddedûn:976 “Onlar şüphe içinde tereddüt edip dururlar.”
Lev haracû fîkum mâ zâdûkum: “Eğer onlar sizinle beraber (savaşa) çıkarlarsa sizin için hayır olmazlar.” Size faydalı olmazlar. İllâ habâlen ve le evdaû hılâlekum yebgûnekumul fitneh: “Eğer onlar sizinle beraber (sizin aranızda) savaşa gelseler ancak sizi fitneye düşürmek için (fesada, zarara uğratmak için) aranızda koşuştururlar.” Ve fîkum semmâûne lehum: “(Bununla beraber) Sizin aranızda onları dinleyecek olanlar da vardır.” Yani sözleri onlara tesir edecek kimseler de vardır. Vallâhu alîmun biz zâlimîn:977 “Allah zalimleri en iyi bilendir.”
Demek ki Allah yolunda bir iş yapıldığı zaman kaçanlar ahirete iman etmeyenlerdir. Ahirete iman etmedikleri için malıyla, canıyla cihad etmeyenlerdir. Ahirete iman etmedikleri için başkalarını da fitneye düşürürler ve onlar sadece zarar verirler.
Yâ eyyuhân nebiyyu kul li ezvâcik: “Ey Allah’ın peygamberi zevcelerine de ki.” İn kuntunne turidnel hayâted dunyâ ve ziynetehâ: “Eğer siz dünya hayatının süsünü ve ziynetini istiyorsanız.” Fe teâleyne umetti’kunne ve userrihkunne serâhan cemîlâ: “Gelin size nimeti vereyim (hakkınızı vereyim) sizi güzellikle boşayayım.” Neden? -Çünkü Allah, peygamberine; “eğer senin hanımların dünyayı ve dünya süsünü istiyor, ahireti tercih etmiyorlarsa onları güzellikle boşa” diye emretti.
Ve in kuntunne turidnallâhe ve resûlehu ved dâral âhırah: “Eğer Allah’ı, resulünü ve ahireti istiyorsanız.” Fe innallâhe eadde lil muhsinâti minkunne ecran azîmâ:978 “Muhakkak ki Allah içinizde güzellik yapanları (güzel olanları) azim bir ecirle (büyük bir ecirle) mükâfatlandıracaktır.” O zaman herkese düşen; eşini, ailesini, çocuklarını ahirete hazırlamaktır. Ahireti, ahiret hayatını onlara tercih ettirmeye, ahirete iman ettirmeye çalışmaktır.
Allah’ın ayetlerini anlamaya çalışırken ahirete iman etmeyenin imanının olmayacağını hep beraber anladık. Biri dünyayı ahiretten daha çok sever ve tercih ederse ahirete iman etmemiştir dedik. İstediği kadar iman ettiğini zannetmiş olsun. İstemek, dua sadece dil ile değil; dil, gönül ve fiil ile yapılınca doğru bir dua olmuş olur. Eğer birinin ahirete olan çalışması dünyadan daha fazla değilse o kişi dünyayı ahirete tercih etmiş demektir. Herkes; “acaba bir günümün ne kadarı Allah’a aittir” diye bir gününü veya bir yılını hesap etmelidir; bir gününde ahireti için, bir de dünya için ne kadar çalıştığına bakmalı ikisini kıyaslayarak hesabını yapmalıdır.
Eğer hedefimiz Allah’ın rızası, ebedi hayatımız olursa ne yaparsak yapalım mutlaka o bize kazandırır; ama bunun için bize gerekli olan şey Allah’ı, ahireti sevmektir, iman etmiş olmaktır. Eğer biri Allah’ı seviyorsa onu unutmaz, mutlaka onun ve ahiretinin hesabını yapar. Neden? -Çünkü seviyor da ondan. Neyi seviyorsan onun hesabını yaparsın. Allah’ı seven, ahireti seven mutlaka hesabını, hayatını, çalışmasını ona göre yapar ve kazanır. Yoksa sadece; “ben bunu ahiret için yapayım, şu sadakayı ahiret için vereyim” dersek bu olmaz. Ahireti kazanmak zor, hatta imkânsız denecek kadar zor bir şeydir.
Verdiklerimiz bizim için ahirete iman olarak mutlaka geri gelir. Allah yolunda infak ettiğimizde hayatımızı, zamanımızı, vaktimizi harcadığımızda o bize ahirete iman olarak geri gelir; ama ahiret için bir şey yapmazsak ahirete imanımız artmaz. Dünya için çalıştıkça dünyaya olan imanımız, sevgimiz artar, ahirete imanımız ise azalır. Onun için hayatı yaşarken ahirete olan çalışmamız dünyadan daha çok değilse dünyaya daha çok çalışıyorsak dünyayı sever, ahireti kaybederiz. Dünya ahiretin önüne geçer; ama ahirete olan çalışmamız dünyaya olan çalışmamızdan daha çok olursa ahirete olan imanımız, sevgimiz artar. Dolayısıyla dünya da ikinci planda kalır.
Bir de kim dünyayı tercih etmez ahireti tercih ederse Allah dünyayı da onun üzerine verir. Yoksa ahireti isteyen, ahiret için çalışan dünyayı kaybeder diye bir şey yoktur. Şeytan; “sen ahirete sarılırsan dünyayı kaybedersin, bir şey kazanamazsın, zengin olamazsın” diye vesvese verebilir; ama onu dinleyip ona uyanların ne dünyası kalır ne de ahireti, ikisini de kaybederler. Şeytanın peşine takılan, şeytana arkadaş olan zarar eder sonra aklını, imanını, kendini, insanlığını kaybeder. Böyle biri dünyanın peşine takılınca kendini bir avuç toprağa satmış olur. O artık insan değil malına köle olur. Malını sever, malına iman eder, malı onun ilahı olur. İnsan; Allah’a iman etmeyince, Allah’a âbd olmayınca, nefsine âbd olur, dünyaya âbd olur, şeytana âbd olur.
Allah bizi böyle bir felaketten, dehşetten muhafaza etsin inşallah. Allah bizi kâmil manada iman edenlerden eylesin, ahirete iman edenlerden, ahireti dünyadan daha çok sevenlerden eylesin. Dünyayı ahirete tercih edenlerden eylemesin. Dünyaya âbd, kul olanlardan eylemesin. Dünyayı, dünya sevgisini ilah edinenlerden, nefsinin arzusunu, isteğini ilah edinenlerden eylemesin. Allah bizi kâmil manada ahireti sevip ahireti tercih eden kullarından eylesin.
Allah hepinizden razı olsun.
