RESULLERE İMAN 4
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Allah’ın nebilerine, resullerine imanı anlamaya çalışıyorduk. Kur’an’ı Kerim’de bize bildirilen nebilere, resullere iman edebilmemiz için Allah, peygamberlerin kıssalarını anlatır. Her bir peygamberin nasıl iman ettiğini, imana nasıl davet ettiğini, kavimlerinin ne cevap verdiğini, peygamberlerle beraber olanların ne yaptığını, nasıl iman ettiğini, ona nasıl yardım ettiğini Allah beyan eder, anlatır.
Her bir peygambere tek tek iman edebilmek için onların neler yaptığını öğrenmek lazım. En iyi şekilde öğrenebilmek için de bunu Allah’tan dinlemek lazımdır, öyle ki resuller bizim için örnek olabilsin. Allah hangi peygamberi hangi konuda bize örnek göstermişse onu anlamamız lazım ki o peygambere iman etmiş, tabi olmuş, uymuş olalım. Bunu da sadece birkaç sohbette anlatmak mümkün değildir. Allah nasip ederse daha sonra peygamber kıssalarını hep beraber anlamaya çalışırız inşallah.
Eğer onlar bizim için örnekse bu durumda bizim de onlar gibi, onlarla beraber olan mü’minler gibi yapmamız lazım ki kazanabilelim, onlarla beraber olmuş, onlara yakın olmuş, samimi olmuş, kardeş olmuş olalım. Yoksa sadece; “ben peygamberlere iman ettim” demekle iman olmaz.
Allah, kitabında Hz. Âdem (a.s.)’ı anlatmış ve onun hayatından bize örnekler vermiştir. Hz. Âdem (a.s.) kıssasında başlangıç itibariyle anlamamız gereken nedir?
Allah Hz. Âdem (a.s.)’ı cennete koyduktan sonra; “şu ağaca yaklaşmayın (bu meyveden yemeyin)”737 buyurur. Şeytan Hz. Âdem ile Havva annemize vesvese verir ve Hz. Âdem (a.s.) ile Havva annemiz de o yasak olan meyveyi yer. Bundan dolayı Allah Hz. Âdem için; “onda azim bulmadık”738 der. Çünkü Allah ona emrettiği halde yine de şeytanın hilesine kapılır ve meyveden yer.
Allah bu kıssayı anlatıyorsa bize örnek olsun diyedir. Bu kıssayı anlatırken; “siz de ben-i âdemsiniz, âdemdensiniz, siz de böyle yanlışlar yapacaksınız” buyurur. Onun için bütün peygamberler de buna dâhildir, ben-i âdemden yanlış yapmayan, Allah’ın koyduğu sınırı çiğnemeyen hiçbir kul yoktur. Öyle ki insan, beşer olsun ve yanlışı tatsın sonra da tövbe edip istiğfar etsin, rabbine dönsün, rabbine yalvarsın ki rabbinin isimleri onun üzerinde tecelli edebilsin.
Elbette ki kulun yanlışa düşmesinde Allah’ın bir hikmeti, bir muradı vardır. Yoksa bunun olmasının sebebi kul günah işleyip rezil olsun diye değildir. Bunun sebebi; kul, rabbini El Esmau’l Husna’sından, güzel isimlerinden tanısın, diyedir. Eğer kul günah işlemezse Allah’ın güzel isimlerini üzerinde yaşayamaz ve tadamaz. Zaten melekler günah işlemediği için Allah’ın bütün isimlerinin tecellisine mazhar olmaz, Allah’ı o isimlerinden tanımaz. Allah’ı tanıyabilmek için o ismin kulun üzerinde tecelli etmesi gerekir.
Bir kul yanlış yapıp, tövbe ederek istiğfar edince Allah’ın Tevvab ismi tecelli eder. İstiğfar edince ise Ğafur ve Ğaffar ismi tecelli eder. Kul, rabbini kendi üzerinden bu isimleri tadarak tanır. Kul yanlışından sonra rabbine dönünce Allah’ın Rahman ve Rahim ismi tecelli eder. Yetmez, Allah bunun üzerine bir de ona ikramda bulunur. Kul yanlış yaptığı halde tövbe edince rabbinin ne kadar kerim olduğunu anlasın diye Allah ona bir de ikramda bulunur.
Allah’ın bütün bunlardan muradı nedir?
Kulun, kâmil manada iman etmesidir; yani rabbini sevmesidir. Kendisini seven, yanlış yaptığında affeden, mağfiret eden, ona yardım eden, hiç günah işlememiş gibi ona muamele eden bir rabbi olduğunu bilsin, tanısın, bunu tatsın diyedir. Yoksa sadece ayete bakıp; “Hz. Âdem (a.s.) Allah’ın ona yasakladığı meyveyi yedi ve cennetten çıkarıldı” demek yetmez. Kur’an’da anlatılan peygamberlerin ve resullerin her bir halinde bir hikmet vardır, bizim de o hikmeti anlamaya, kendimize örnek almaya çalışmamız gerekir.
Her ne olursa olsun Allah kuluna kendini tanıtır. Aynı zamanda yeryüzünde halifesi olan insanı, kendi kendisini ona tanıtır. Bunları kısaca anlamaya çalışacağız inşallah!
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Ve lekad halaknâkum: “Gerçek şu ki sizi biz yarattık.” Summe savvernâkum: “Sonra sizi suretlendirdik (tasvir ettik, size şekil verdik).” Summe kulnâ lil melâiketiscudû li âdem: “Sonra meleklere; ‘Âdem’e secde edin’ dedik.” Demek ki secde kimeymiş? -Size, dedi Allah. Sizi biz yarattık, sonra size suret verdik, sonra da meleklere ‘Âdem’e secde edin’ dedik, buyurdu. Demek ki her insan bir âdemmiş ve bu secde her bir insan için tek tek böyleymiş. Fe secedû illâ iblîs: “İblis hariç (meleklerin hepsi) secde etti.” Lem yekun mines sâcidîn:739 “(İblis) Secde edenlerden olmadı.”
Bu ayetten neyi anlamamız gerekir?
Hz. Âdem olduğumuzu anlamamız gerekir. Allah; “her biriniz âdemsiniz, meleklerin secde ettiği varlıksınız” dedi. “Unutmamanız gereken şey; İblisin sizi kabul etmediği, size secde etmediğidir. Dolayısıyla size düşman olduğunu anlamanız, bilmeniz gerekir” dedi Allah.
Allah, Hz. Âdem’i yarattığında meleklere; “yeryüzünde bir halife yaratacağım” der. Bunun karşılığında melekler; “ya rabbi orda fesat çıkaracak, kan dökecek birini mi yaratıyorsun” dediklerinde ise Allah onlara; “sizin bilmediğinizi ben biliyorum” buyurur. Allah diğer ayeti kerimelerde ise; “Allah, Âdem’e bütün isimleri öğretti, sonra da meleklere; o isimleri sayın, bu isimleri bana haber verin”740 buyurdu.
Bu isimler Allah’ın isimleri, El Esmau’l Husna’dır. Allah, isimleriyle Âdem’e tecelli edip meleklere; “nedir bunlar?” diye sorar. Melekler; “ya rabbi! Senin bize öğrettiğinden başka (bu konuda senin bize tecelli ettiğinden başka) bizim bir bilgimiz yoktur (tövbe ediyoruz)” diye cevap verirler. Allah bu sefer Âdem’e; “bunları onlara isimleriyle haber ver (anlat)”741 der. Âdem onları anlatınca da melekler Hz. Âdem’in secde edilmeye layık olduğunu anlarlar.
Âdemi (insanı) secde edilmeye layık hale getiren nedir?
Allah’ın isimlerinin ondaki tecellisidir. Bu isimleri bilmesi, tanıması, haber verebilmesi, üzerinde gösterebilmesidir. Birinin Hz. Âdem olabilmesi için kendini tanıması, rabbini tanıması, Allah’ın güzel isimlerini üzerinde göstermesi gerekir ki; secde edilmeye layık olup Allah’ın muradını üzerinde gerçekleştirebilsin.
Yoksa biri o isimleri üzerinde gösterememiş, bundan habersiz bir halde yaşamışsa zaten meleklerin secde ettiği varlık olmaz. Allah’ın muradı onun üzerinde gerçekleşmez ve o, Allah’a halife, ayna olamaz. Dolayısıyla Allah’ın muradı onun üzerinde gerçekleşmediği için Allah katında hiçbir kıymeti, hiçbir değeri de olmaz.
Allah, İblis secde etmeyince; “o kâfirlerden oldu”742 buyurur. Bu ayette bizim anlamamız gereken nedir?
İnsanın büyüklüğünü, kıymetini, değerini, şerefini kabul etmeyenler zulmetmiştir. Önce kendine zulmetmiştir. Kim insanları nasıl görürse o da öyle görülmeye layıktır. Öyle görülmeyi hak etmiştir, öyle bir muameleyi Allah’tan hak etmiştir. Onun için biri, insanı Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak, meleklerin secde ettiği varlık olarak görürse Allah bunu ona ikram eder. Yok, böyle bakmazsa, böyle muamelede bulunmazsa zulmü kendi kendisine yapmış ve böyle bir şerefi de hak etmemiş olur.
Hz. Âdem (a.s.) Havva annemizle beraber cennetten indirilince hemen tövbe etmeye başlar. Allah ayeti kerimede; Fe telekkâ âdemu min rabbihî kelimâtin: “Âdem, rabbinden bir takım kelimeler aldı” buyurur. Yani Allah onun gönlüne nasıl tövbe etmesi gerektiğini vahyetti. Hz. Âdem ve Havva annemiz işte o kelimelerle Allah’a dönüp tövbe ettiler. Fe tâbe aleyhi innehu huvet tevvâbur rahîm:743 “Allah da tövbelerini kabul etti. Muhakkak ki o, tevvab ve rahimdir.” Allah’ın Tevvab ve Rahim ismi onların üzerinde ve dünyada ilk kez tecelli eden iki isimdir.
Peki, Hz. Âdem ile Hz. Havva hangi kelimelerle tövbe etmiştir, dedikleri şey nedir?
Kâlâ: “Dediler ki.” Rabbenâ zalemnâ enfusenâ: “Rabbimiz! Biz nefsimize (kendimize) zulmettik. Ve in lem tagfirlenâ ve terhamnâ: “Eğer sen bizi mağfiret etmez ve bize merhamet etmezsen.” Le nekûnenne minel hâsirîn:744 “Biz hüsrana uğrayanlardan oluruz.” Sen bize mağfiret etmez ve rahmet etmezsen hüsrana uğrayanlardan oluruz, dediler.
Allah, onun emrine karşı gelip bir yanlış, bir günah işlediğimizde Hz. Âdem (a.s.)’ı örnek gösterip nasıl tövbe etmemiz, nasıl mağfiret dilememiz gerektiğini bize öğretir. Böyle bir durumda bizim de; “ya rabbi! Biz nefsimize zulmettik, biz kendimize zulmettik. Eğer sen bize mağfiret etmez, merhamet etmezsen hüsrana uğrayanlardan oluruz” dememiz gerekir. Demek ki tövbe ve istiğfar böyle yapılıyor, af böyle dileniyormuş. Allah’ın rahmetinin böyle dilenmesi gerekiyormuş.
Yoksa kendi kendimize; “ya rabbi tövbe, beni affet” dersek herhangi bir peygamberi örnek almamış oluruz. Peygamberlerden olan bütün istiğfarları, tövbeleri, duaları öğrenmemiz, sonra o öğrendiklerimiz ile dua yapmamız gerekir. Duanın aynı olması gerekmez, nasıl dua edilmesi gerektiğini bilelim sonra kendimize göre kendi kelimelerimizle, Allah’ın bizim gönlümüze vahyettiği kelimelerle tövbe edelim, istiğfar edelim, merhamet dileyelim, af dileyelim. Mesela resuller tövbe ederken öncelikle; “ben kendime zulmettim” demiştir.
Hz. Yunus (a.s) da öyle söyler; Lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn:745 “Sen Subhansın (ya rabbi). Senden başka ilah yok, ilah sensin. Ben zalimlerden oldum (ben kendime zulmettim).”
Önce kendimize zulmettiğimizi ikrar etmemiz lazım. Bunu böyle söylemezsek; “ben aslında yanlış yapmadım; ama işte günah oldu, tövbe ediyorum” demiş oluruz. Bizim; “ben kendime zulmettim, biz kendimize zulmettik, yanlış yaptık, bizim günah işlememizde sana bir zararımız dokunmaz; çünkü sen âlemlerin rabbisin. Sana değil, kendimize zulmetmişiz; çünkü sen subhansın” diyerek tövbe etmemiz gerekir. Böyle dua edildiğinde, böyle tövbe edildiğinde Allah tövbeyi, istiğfarı kabul edeceğini beyan eder. Allah; “tövbeyi Âdem baban gibi yap” buyurur.
Hz. Âdem (a.s.), şeytana uyup; “biz kendimize zulmettik” diyerek tövbe ve istiğfar eder. “Sen bize mağfiret etmez ve rahmet etmezsen biz hüsrana uğrayanlardan oluruz” der. Bu durumda kulun, rabbi onu affetmez, mağfiret etmez, merhamet etmezse hüsrana uğrayacağını bilmesi, bunu asla unutmaması gerekir.
Summectebâhu rabbuhu: “Sonra rabbi onu seçti.” Fe tâbe aleyhi ve hedâ:746 “Onun tövbesini kabul etti ve onu hidayete erdirdi.” Demek ki Allah tövbeyi kabul etmez, affetmezse hidayet de olmaz; çünkü tövbesini kabul etti ve onu hidayete erdirdi, buyurdu Allah.
Ve lekad ahidnâ ilâ âdeme min kablu fe nesîye: “Biz Âdem’den bundan önce ahit almıştık; ama o (bunu) unuttu.” Söz almıştık ki o meyveden yemeyecek. Ve lem necid lehu azmâ:747 “Ve biz, onda azim de bulmadık.” Yani şeytan onu kandırmaya çalışırken azmetmedi. Yanlış yapmamak için çabasını, gayretini gerektiği gibi ortaya koymadı.
Allah, burada bize neyi öğretir?
Eğer bir kul olarak azmetmez, çabamızı, gayretimizi gerektiği gibi ortaya koymazsak şeytana uyacağımızı, sonra pişman olup üzüleceğimizi öğretir. Allah onları cennetten indirirken de; “birbirinize düşman olarak inin. Ne zaman ki benden size bir yol gösterici geldiğinde kim benim hidayetçime uyarsa o, delalette kalmaz (şaşırmaz, sapmaz). Herhangi bir şekilde mutsuz da olmaz”748 buyurur.
Allah bize bir de Hz. Âdem’in iki oğlundan haber verir; “onlara Âdem’in iki oğlunun haberini hak ile anlat. İkisi de Allah’a birer kurban sunmuşlardı. Allah ikisinden birinin kurbanını kabul etmiş, birininkini kabul etmemişti. Kurbanı kabul edilmeyen; ‘mutlaka seni öldüreceğim’ dedi. O da: ‘Allah sadece takva sahiplerinden (kurbanı) kabul eder’ dedi.”749 Allah, Habil’in kurbanını kabul etmiş, Kabil’in kurbanını kabul etmemiştir. Çünkü Allah; “Allah yolunda sevdiklerinizden verin.”750 “Gözünüzü yumup alamayacağınız şeyi Allah yolunda vermeyin (infak etmeyin, sadaka olarak vermeyin)” buyurur.751 Yani en temizinden, en güzelinden, sevdiklerinizden Allah yolunda infak etmedikçe iyiye ermezsiniz, dedi Allah.
İkisi de kurbanı vermişti; ama Habil en güzelinden, Kabil de en kötüsünden vermişti. O zaman kurban verilecek kimse olmadığı için Allah kurbanı dağın eteğine bırakın, buyurur. Onlar kurbanlarını bırakırlar ve gökten bir nur tecelli eder ve Allah kimin kurbanını kabul etmişse onu alır, kiminkini de kabul etmemişse onu da almaz. O nur, sadece Habil’in kurbanını alır; çünkü nur tecelli edince onun kurbanı yok olmuştur. Allah Kabil’in kurbanını almaz. Kabil de bunun üzerine kardeşini kıskandığı için; “mutlaka seni öldüreceğim” der. Habil de Allah’ın, kurbanı ancak muttakilerden, takva sahiplerinden kabul edeceğini söyler.
Eğer biri takva sahibi değilse; yani Allah’a karşı sorumluluğunu bilmiyor, kabul etmiyor, bunu anlamamışsa sorumluluğunu yerine getirmek için de Allah’a kurban vermiyorsa, sadece vermiş olmak için veriyorsa Allah ondan kurbanı kabul etmez. Öyle istemeye istemeye, zoraki ya da ihtiyacı olmayan şeyi Allah yolunda kurban vermeye, infak etmeye kalkışırsa Allah ondan bunu kabul etmez; çünkü ancak takva sahiplerinin kurbanını kabul eder Allah.
Kabil, Habil’i neden dolayı öldürür?
Kıskançlığından dolayı, Allah Habil’in kurbanını kabul ettiği için öldürür. Kabil, Habil’i öldürürken Habil ona; “andolsun ki sen beni öldürmek için elini bana uzatsan, ben seni öldürmek için elimi sana uzatmayacağım; çünkü ben, âlemlerin rabbi olan Allah’tan korkarım” der. Yani “ben Allah’ın hesabını yapıyorum, ben muttakiyim. Allah’a karşı sorumluluğumu yerine getiririm” der. Devamında ise der ki; “eğer öyle yaparsan hem kendi günahını, hem de benim günahımı yüklenmiş olursun.”752 Dolayısıyla ebediyen kaybedersin. Ama yine de Kabil, Habil’i öldürür. Allah burada bize Kabil olmamamız, Habil olmamız gerektiğini öğretir.
Allah ayeti kerimede; “Allah, ona kardeşinin cesedini nasıl gömeceğini göstermek için bir karga gönderdi. ‘Yazıklar olsun bana, bu karga kadar olup da kardeşimin cesedini gömmekten aciz mi oldum?’ dedi. Sonra pişman olanlardan oldu”753 buyurur. Kabil, Habil’i öldürdükten sonra pişman olur ve kardeşini nasıl gömeceğini de bilmez. Bu, ilk cinayettir ve Kabil bir ölüyü ilk defa görür. Günlerce kardeşinin cesedini sırtında dolaştırır. Kabil bu şekilde dolaşırken iki karganın ağacın üstünde kavga ettiğini sonra o iki kargadan birinin diğerini öldürdüğünü ve yeri mezar gibi eşip o öldürdüğü kargayı gömdüğünü görür. Bunun üzerine Kabil; “yazıklar olsun bana, bir karga kadar bile olamadım ve daha ne yapacağımı bilmiyorum” der. Sonrasında o da kargadan öğrendiği gibi kardeşini öylece toprağa gömer. Dolayısıyla Kabil İblise, şeytana; Habil de babasına, Hz. Âdem’e uymuştur.
Allah bu durumda mü’minle karşı karşıya gelirsek yanlışa el uzatmamamız gerektiğini bize öğretir. Habil burada aynı zamanda kardeşine ders verir; onu imana, takvaya davet eder. Ben mü’minim sen de mü’min ol, der. Allah ayeti kerimede; “şeytana âbd olmayın; çünkü o, sizin apaçık düşmanınızdır.”754 Yani şeytanın söylediğini, verdiği vesveseyi sevmeyin, buyurur.
Allah ayeti kerimede yine ben-i âdeme hitaben; “size ayetlerimi okuyan resullerim geldiğinde kim takva sahibi olur (sorumluluğunu kabul edip gereğini yerine getirirse) kendini düzeltir, temizlerse onlar için korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar”755 buyurur. Başka bir ayeti kerimede ise “kim de benim zikrimden (ayetlerimden) yüz çevirirse onun için dünya hayatında sıkıntılı bir geçim vardır (sıkıntılı bir hayat vardır)”756 der. Allah böyle birini Kıyamet günü kör olarak haşreder. Bu yüzden ayeti kerimede; “(o da Kıyamet günü) şöyle der: Rabbim! Ben dünyadayken görüyordum, neden beni kör olarak haşrettin, (neden şimdi göremiyorum)?”757 “(Allah) Buyurur ki: Sana ayetlerim gelmişti (okunmuştu) fakat sen onları unuttun (ciddiye almadın). Bu gün de sen böylesine unutulacaksın”758 buyurur.
Haddini bilmeyen, ölçüyü bilmeyen kimselere Allah böyle ceza verir. Cehennemdeki azabı ise çok daha şiddetli ve bakidir, ebedidir; Allah’ın ayetlerine karşı kör davrandığı için, sağır davrandığı için ya da dinleyip ciddiye almadığı için bu azabı hak ederler.
Allah; “kitapta İdris’i de an. O, sıddık bir nebiydi”759 buyurur. Hz. İdris (a.s.) Hz. Âdem (a.s.)’ın oğludur. Allah’ın, kendisine peygamberlik verdiği oğludur. Sadık, aynı zamanda sabreden bir kuldur. Allah, peygamberlerini anlatırken kendi isimleriyle anlatır. Sıddık, “Es Sadık” aynı zamanda Allah’ın ismidir. Bütün peygamberler sıddıktır; Allah’a karşı, Allah’ın vahyine karşı sadakat gösterirler. Bununla beraber vahyini tebliğ ederken de nasıl bir sıkıntı, sorun olursa olsun mutlaka sabrederler.
Allah, Nuh (a.s.)’ı anlatır. “(Nuh) Dedi ki: Ey kavmim! Ben sizin için apaçık bir uyarıcıyım.”760 “Nuh’u, kavmine gönderdik. O zaman şöyle dedi: Ey kavmim! Sadece Allah’a âbd olun. Sizin için Allah’tan başka ilah yoktur, (sadece sizin ilahınız, bizim ilahımız Allah’tır). (Eğer siz iman etmezseniz) O büyük günün azabından dolayı sizin için endişe ediyorum, korkuyorum”761 dedi.
Peygamberler geldiğinde sadece; “Allah’a âbd olun, Allah’tan başka ilahınız yoktur” demiştir. Bir mü’minin de davet ederken ilk sözü; “Allah’tan başka ilah yoktur, bizim sadece Allah’a âbd olmamız gerekir” olmalıdır. Bu söz, bütün peygamberlerin söylediği sözdür.
Allah ayeti kerimede buyurur; “hiçbir resul yoktur ki; biz onu sadece Allah’a âbd olun ve Allah’tan başka ilah yoktur (Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayın) diye vahyetmiş olmayalım.”762 Hepsine vahyimiz budur, dedi Allah. O zaman davete, tebliğe, bir şeyi anlatmaya başlarken söylememiz gereken ilk şey, temel almamız gereken ilk şey bu sözdür; “Allah’tan başka ilah yoktur. Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayalım ve Allah’tan başkasına, başka şeylere âbd olmayalım, kul olmayalım. Hiçbir sevgiyi Allah’ın sevgisi önüne koymayalım, hiçbir şeyi Allah’tan daha fazla sevmeyelim.”
Bir şeyi Allah’tan fazla seversek ona âbd oluruz. Hiçbir sözü Allah’ın sözünün önüne koymayalım. Koyarsak, Allah’a şirk koşmuş oluruz. Allah’tan başka güç kuvvet sahibi, mülkün sahibi yoktur. Herhangi bir şeyi birine mal edip; “bu ona aittir” dersek onu ilah olarak kabul etmiş oluruz ki bu durumda onu Allah’a şirk koşmuş oluruz.
Hz. Nuh (a.s.) kavmine; “Allah’tan başkasına âbd olmayın. Ben o acıklı azabın olacağı günden dolayı sizin için endişe ediyor ve korkuyorum” deyince kavmi de ona; “kavminin inkâr eden ileri gelenleri (Nuh’a) dedi ki: Sen de bizim gibi bir beşerden başka bir şey değilsin (sen de bizim gibi birisin). Bir de sana uyanlar bize göre aşağılık (aşağı tabakadan), kafaları pek çalışmayan, işini bilmeyen kimselerdir. Onun için sizin bize bir üstünlüğünüz yoktur. Bilakis biz seni yalancılardan sayıyoruz”763 şeklinde cevap verirler.
“(Nuh) dedi ki: Ya ben rabbimden sizin için apaçık ayetlerle gelmişsem ve Allah bu ayetleri bana verip rahmetiyle bana muamele etmişse siz de bunu görmüyor, bunun farkında değilseniz buna ne derseniz?” Hz. Nuh (a.s.) böyle söyleyerek kavmini düşünmeye sevk eder, davet eder. Devamında ise; “ama siz bunu istemezseniz sizi buna zorlamayız” der.764 Yani bu, ben sadece davet ediyorum ve benim sizi zorlayacak bir yetkim de yoktur, ben sadece Allah’ın ayetlerini anlatır ve davet ederim, anlamına gelir.
Ayetin devamında Hz. Nuh (a.s.) kavmine nasihat etmeye devam eder; “ey kavmim! Aynı zamanda bunun karşılığında sizden herhangi bir ücret istemiyorum. Benim ecrim yalnız Allah’a aittir. (Sizin bu aşağı tabaka dediğiniz kimseler de, bunlar bana iman eden kimselerdir). Sizin söylemenizle bunları yanımdan kovacak değilim. Onlar rablerine kavuşacaklar, vasıl olacaklar. Ben sizi cahillik yapacak bir kavim olarak görüyorum.”765 Bir de der ki; “ey kavmim! Farz edin ki (ben size uydum ve bu yanımdaki sizin beğenmediğiniz) kimseleri kovdum. Bu durumda Allah’tan bana gelecek olan azaba karşılık kim beni Allah’tan koruyacak?”766 Yani siz beni koruyabilir misiniz? Bu durumda Allah’ın gazabı gelir, dedi. Allah bu ayetiyle davetçiye nasıl davet yapması gerektiğini öğretir.
“(Nuh dedi ki:) Ben size Allah’ın hazineleri benim yanımdadır demiyorum, gaybı da bilmiyorum, melek olduğumu da söylemiyorum (ben de bir beşerim). Sizin gözlerinizin bu aşağılık olarak gördüğü mü’minler için de; Allah onlara ikramda bulunmamış, onlara bir hayır vermez demiyorum (Allah onlara ikramda bulunur ve hayrı ikram eder). Onlarda ne olduğunu Allah biliyor. (Ben bilmiyorum, kim benim yanımdaysa ben de onunla beraberim). Eğer ben onları kovacak olsam zalimlerden olurum.” Evet, Hz. Nuh (a.s) böyle söyler.
“(Kavmi de ona) dedi ki: Ey Nuh! Sen bizimle tartıştın, çekişip durdun, bu çekişmede de ileri gittin, haddini aştın. Eğer doğruyu söylüyorsan bize o va’dettiğin azabı getir.”767 Yani eğer sen doğru söylüyorsan Allah bize gazap etsin. Allah; “Nuh’a vahyettik ki; sana iman edenlerin dışında artık kimse iman etmeyecek. Artık onların işlediklerinden dolayı (küfürlerinden dolayı) da üzülme” buyurdu. Çünkü gazap geliyor. “Bizim gözetimimiz altında gemiyi yap. O zulme sapanlar hakkında da benden herhangi bir şey talep etme. (Yani onları affet, mağfiret et, gazap etme diye bir talepte bulunma); çünkü onlar suda boğulacaklardır, diye vahyettik. Nuh, gemiyi yapmaktaydı. Kavmin ileri gelenleri ona her uğradıklarında onunla alay ediyorlardı, dalga geçiyorlardı. Nuh da onlara; siz öyle alay edin, tufan geldiğinde biz de sizinle alay edeceğiz, dedi.”768
Onunla beraber çok az sayıda insan iman etmişti, buyurdu Allah. Vakti gelince Allah “Gökten suyu indirdik.”769 “Yerden de su fışkırttık”770 buyurdu. Gemi hemen suyun üstüne çıktı. “Gemi dağlar gibi dalgalar içinde yüzerken Nuh, gemiden oğluna seslendi: Ey oğlum! Bizimle beraber gemiye bin ve kâfirlerle beraber olma.” Ayetin devamında Hz. Nuh (a.s.)’ın oğlu cevap verir. “O da: Beni sudan koruyacak (yüksek) bir dağa sığınacağım (su bana yetişmez) dedi. Nuh: Bugün Allah’ın rahmet ettikleri hariç, onun azabından korunacak hiç kimse yoktur, dedi.”771 Yani bu tufan Allah’ın gazabıdır, dedi; ama oğlu onu dinlemedi.
Buradan neyi anlamamız gerekir?
İnsanları Allah’a kul olmaya davet ederken çocuğumuz da bizi dinlemeyebilir, davetimize icabet etmeyebilir. Herkes Allah’ın kuludur, herkese Allah’tan daha yakın hiç kimse yoktur. Ne anası, ne babası, ne kardeşi, ne evladı kişiye Allah’tan daha yakındır. Herkese en yakın olan sadece Allah’tır. Dolayısıyla Allah hangi kuluna nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun; “ya rabbi, buna neden böyle muamele ettin” deme hakkına sahip değiliz. Buna hiç kimse sahip değildir; çünkü ona en yakın olan onu yaratan rabbidir. Zaten ahirette de bu belli olacak ve görülecektir.
Allah her kavmin peygamberini aralarından seçip gönderir. Bir de Allah Hz. Hûd (a.s.)’ı anlatır. “Âd kavmine de kardeşleri Hûd’u gönderdik. (Hûd) dedi ki onlara: Ey kavmim! Allah’a âbd olun. Sizin ondan başka ilahınız yoktur. Ona karşı takva sahibi olun. Onun kavminden ileri gelen kâfirler dediler ki: Biz seni aklı yetersiz biri olarak görüyoruz. Biz seni yalancılardan sayıyoruz. (Hûd) Onlara dedi ki: Bende akıl yetersizliği yoktur. Ben gerçekten âlemlerin Rabbinin gönderdiği resulüyüm. Ben size rabbimin risaletini tebliğ ediyorum ve ben sizin için güvenilir bir öğütçüyüm.”772 “Muhakkak ki ben, benim de rabbim olan, sizin de rabbiniz olan Allah’a tevekkül ettim. Onun, perçeminden (alnından) tutup çekmediği, yürütmediği hiçbir varlık yoktur. Benim rabbim sırat-el mustakim üzeredir (dedi).”773 Demek ki sadece sırat-el mustakimde gidersen rabbini bulursun, yoksa onu kaybedersin.
Allah Hz. Hud’u anlatmaya devam eder; “(Hud dedi ki:) Ey kavmim! Rabbinizden bağışlanma dileyin. Sonra ona tövbe edin (ona dönün). (Eğer bunu böyle yaparsanız Allah da) Gökten size yağmur indirir, (nimetler indirir, bereketler indirir) ve gücünüze güç katar. Böyle suçlu günahkârlar olarak ondan yüz çevirmeyin. Onlar da dediler ki: Bize bir delil getirmedin ve biz, senin söylemenle kendi ilahlarımızı bırakmayız. Sana da iman edecek değiliz.”774 “Onun halkı, ayetlerimi tanımayıp reddettiler, peygamberime isyan ettiler, zorbaların peşinden gittiler. Onları dinlediler, onların peşinden gittiler. Onlar, hem dünyada hem de Kıyamet günü lanete tabi tutuldular. Ad kavmi, rablerine karşı nankörlük etti, küfretti. Hûd’un kavmi Âd, (Allah’tan, Allah’ın rahmetinden) uzak olsun!” 775
Onlar, bu dünyada Allah’tan uzak oldukları için Allah da; “benden uzak olsunlar” dedi. Böylece Allah‘ın rahmetinden uzak kaldılar. “Azap emrimiz geldiğinde rahmetimizle Hûd’u ve onunla beraber iman edenleri ağır bir azaptan kurtardık”776 buyurur. Allah, iman etmeyenleri helak etti.
Allah ayeti kerimede Hz. Salih (a.s.)’ı anlatır; “Semud kavmine de kardeşleri Salih’i gönderdik. Onlar da gönderdiğimiz resulümüzü yalanladılar. Kardeşleri onlara dedi ki: Takva sahibi olmayacak mısınız (Allah’a karşı sorumluluğunuzu kabul etmeyecek misiniz?) Ben size Allah’ın gönderdiği resulüyüm, dedi. Allah’a karşı takva sahibi olun, bana itaat edin. Buna karşılık ben sizden bir ücret istemiyorum. Benim ücretim sadece âlemlerin rabbine aittir.”777
“Salih (a.s.) kavmini imana davet ederken bir de baktı ki kavmi birbirine düşman iki grup olmuş. Salih (a.s.) onlara buyurdu ki: Ey kavmim! Neden iyilikten önce kötülük konusunda acele davranıyorsunuz. Allah’tan bağışlanma dilemeniz gerekmez mi? Eğer böyle yaparsanız Allah sizi affeder, mağfiret eder.” Yani iyilikte yarışmanız gerekirken kötülükte yarışıyorsunuz, dedi. “(Onlar da Salih’e:) Sen ve seninle beraber olanlardan dolayı biz uğursuzluğa uğradık, dediler. (Salih dedi ki:) Sizin uğursuzluğunuz sizden dolayıdır. Siz imtihan edilmekte olan bir kavimsiniz.”778 “O zaman (Salih) onlardan yüz çevirdi ve şöyle dedi: Ey kavmim! And olsun ki size rabbimin risaletini tebliğ ettim ve size öğüt verdim; ama siz öğüt verenleri sevmiyorsunuz.”779 “(Allah buyurdu ki:) İman edip takva sahibi olanları kurtardık, gerisini de helak ettik.”780
Kavim kendi peygamberini yalanladığında Allah o kavmi dünyada helak etmiştir. Aynı şey şimdi de geçerlidir. İnsanlar helak olur da haberleri bile olmaz. Bu helak geçmişteki ümmetler gibi toptan değildir. Allah ayeti kerimede; her kavmin mutlaka bir hidayetçisi (uyarıcısı) vardır.”781 “Biz resul göndermediğimiz (kavme) azap etmeyiz”782 buyurur. Allah, resulünü bir topluluğa gönderir ve onu on kişi, yirmi kişi, elli kişi ya kabul eder ya da kabul etmez. Kabul edenler Allah’ın ayetlerini kabul etmişlerdir. Kabul etmeyenleri ise Allah helak eder, onların haberleri bile olmaz. “İşte işimiz bunun yüzünden ters gitti, onun için bu böyle oldu” deyip mutlaka onu bir sebebe bağlarlar. Hâlbuki Allah onların hepsini böyle tek tek batırır; ama farkında bile olmazlar.
Bakıyorsun, şeytan birilerin boynuna ipi bağlamış onları çekip batağa doğru sürüklüyor, bir de Hz. Salih (a.s.)’ın kavmi gibi; “sen bize uğursuz geldin” diyorlar. Adam “Allah” demeye, Allah’ı zikretmeye, Allah’ın ayetlerine uymaya davet ediyor ama onlar; “biz, Allah’a dönmedik” demek yerine Hz. Salih (a.s.)’a kavmi tarafından söyleneni söyleyerek; “sen bize uğursuz geldin, senin yüzünden böyle oldu” diyorlar.
Allah kiminle yaparsa yapsın, eğer birinin üzerinden ayetlerini okutturuyor, kendine, imana davet ettiriyorsa o, Allah’tandır. Böyleleri; “biz, Allah’ın davetçisine, hidayetçisine icabet etmedik” demiyorlar, hatta bir de üstüne onu suçlayıp; “sen bize uğursuz geldin” diyorlar. Arkadaşlar da bunu yaşayacak. Yaşayanlar yaşamış, yaşamayanlar da yaşayacaklar. İman etmeyenler, kabul etmeyenler öyle söyleyecekler. İman etmeyenlerin kabul etmedikleri Allah’tır, Allah’ın ayetleridir; yani bunun resulle alakası yoktur. Resul sadece resullüğünü, hidayetçiliğini, davetçiliğini yapar.
Biraz da Hz. İbrahim (a.s.)’dan örnek verelim;
“Rabbi, İbrahim’i bir takım kelimelerle imtihana tabi tutmuş, denemişti. O da bunların gereğini yerine getirince de (Allah) buyurdu: Muhakkak ki seni insanlara imam kılacağım. (İbrahim de:) Ya Rabbi, soyumdan gelenleri de imam yap deyince, Allah buyurdu ki: (Duanı kabul ediyorum); Ama benim ahdim zalimlere ermez.”783 Yani senin ailenden, sülalenden gelenler kendine zulmederse benim ahdim, sana verdiğim söz zalimler için geçerli değildir; yani sana uyan, sana tabi olan sendendir; ama kendine zulmedenlere, zalim olanlara, benim bu ahdim geçerli değildir, dedi Allah.
Hz. İbrahim (a.s.) ve Hz. İsmail (a.s.) Kâbe’yi yeniden imar edince Allah; “biz, İbrahim ve İsmail’e; ‘tavaf edenler, orda itikâfa girenler, ibadet yapanlar, rükû yapanlar ve secde edenler için evimi temiz tutun’ diye ahit verdik”784 buyurur. Onlara bu şekilde bir de ahit verdi, ahitleşti. Her mescit, her cami, Kâbe’nin bir şubesidir. Onu yapanlar, imar edenler, Hz. İbrahim (a.s.) ve Hz. İsmail (a.s.)’ın işini yapmıştır. Eğer orda itikâf yapılıyorsa; yani orda gönüller Allah’a dönüyor, Allah’ın huzurunda duruyorsa, orda secde yapılıyor, rükû yapılıyor, ibadet yapılıyor, Allah zikrediliyorsa, Allah’ın kelamı okutuluyor, öğreniliyor, öğretiliyorsa orası Kâbe’nin şubesidir.
Allah bir de; “orayı temiz tutun” buyurur. Kimin için? -Tabi ki oraya gelenler için. Peki, kime söylüyor? -İki nebi ve resul olan Hz. İbrahim (a.s.) ve Hz. İsmail (a.s.)’a söylüyor. Onun için mescidi temizlemek, peygamberi bir vazifedir, Allah’ın peygamberlerine verdiği bir vazifedir. O halde orayı temizlemek, temiz tutmak insana peygamberi bir nimet kazandırır. Bunu böyle görmek gerekir. Onu küçümsememek, basite almamak lazımdır. Eğer orda temizlik yapılıyor, düzeltme yapılıyor, orası kullar için hazırlanılıyorsa o iş, peygamberi bir iştir.
Allah ayeti kerimede; “İbrahim ve İsmail, Kâbe’nin temellerini yükseltirken (ikisi şöyle dua ediyordu:) Rabbimiz! Bunu bizden kabul et. Muhakkak ki sen her şeyi işiten, her şeyi bilensin”785 buyurur. Yani bu yaptığımızı bizden kabul et, dediler. Allah kabul etmeyebilir, eğer onu sıdk ile, samimiyetle yapmamışsan Allah onu kabul etmez. Sonrasında ise; “sen semi’ ve âlim olansın” dediler. Âlimsin, duamızı işitensin; yani bizim bunu hangi niyetle yaptığımızı biliyorsun, senin emrinle yaptığımızı biliyorsun, bunu bizden kabul et.
Duaları devam ediyor; “rabbimiz, bizi sana teslim olanlardan kıl. Bizim soyumuzdan gelenleri de sana teslim olan bir ümmet kıl. Bize ibadetlerimizi (ibadet şekillerimizi) göster ve tövbemizi kabul et. Muhakkak ki sen, tevvab ve rahim olansın. (Neslimizden gönderdiklerin içinden) Onların içinden bir resul gönder ki; senin ayetlerini onlara okusun, kitabı ve hikmeti öğretsin, onları tezkiye etsin, temizlesin. Muhakkak ki sen aziz ve hâkim olansın.”786
Ayet devam eder; “(Allah buyurur:) Aşağılık olandan başka İbrahim’in dininden kim yüz çevirir? And olsun ki biz onu dünyada seçtik. O, ahirette de salihlerdendir. Rabbi ona ‘teslim ol’ deyince o da ‘âlemlerin rabbine teslim oldum’ demişti. İbrahim bunu oğullarına da vasiyet etti. Yakup da: Oğullarım! Muhakkak ki Allah sizlere bu dini seçti. Ancak müslümanlar olarak can verin (başka türlü ölmeyin) dedi.”787
Allah Hz. İbrahim (a.s.) ile Nemrut’un kıssasını anlatır. Nemrut, Hz. İbrahim (a.s.)’a; “senin rabbin kimdir?” diye sorunca Hz. İbrahim (a.s.) cevap verir; “İbrahim ona: Benim rabbim öldürür ve diriltir, dedi.” Bunun üzerine Nemrut da; “Ben de öldürür ve diriltirim” diye cevap verir. Nemrut, hapishaneden iki idam mahkûmunu getirtip; “ikisinden birini öldürün, ötekini serbest bırakın” der. Sonra da; “bak birini öldürdüm, birini de dirilttim, diye karşılık verir. “Bunun üzerine İbrahim (Nemrut’a) dedi ki: Benim rabbim, güneşi doğudan getirir, hadi sen de batıdan getir. Bunun üzerine kâfir (Nemrut) afallayıp kaldı (ne söyleyeceğini bilemedi). Allah, zalimler topluluğunu hidayete erdirmez.”788
Yani biri Allah’a davet ediyorsa muhatabı hangi halde olursa olsun onunla nasıl konuşması gerektiğini de bilmelidir. “İyilik yaparak, güzellik yaparak kendini Allah’a teslim eden, hanif olarak İbrahim’in dinine uyandan daha güzel dinli kim vardır? Allah, İbrahim’i halil edinmiş (dost edinmiştir).”789 Eğer biri güzellik yaparsa, iyilik yaparsa, güzel olursa, Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmazsa bu durumda Hz. İbrahim (a.s.)’ın hanif olan dinine, Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayan dinine uymuştur ki Allah, Hz. İbrahim (a.s.)’ı dost edinmiştir. Dolayısıyla böyleleri dostluğa layıktır.
“Muhakkak ki dinlerini parça parça edip kendi aralarında gruplaşmış olanları (bırak). Sen hiçbir şekilde onlardan değilsin (mü’minler hiçbir şekilde onlardan değildir). Onların hesabı Allah’a aittir. Sonra (o), onların işlemekte olduklarını onlara haber verecek.”790 Dinlerini nasıl parça parça ettiklerini, nasıl öteki parçayı inkâr ettiklerini, parçayı inkâr ederken Allah’ın dinini ve kitabını nasıl inkâr ettiklerini Allah onlara haber verecek, buyurdu.
Onun için ısrarla; “Kur’an’ın bütününe iman etmek lazım. Lâ ilâhe illallah muhammedun Resulullah diyenler kardeşimizdir” diyoruz. “Onlar bizi kabul etmeseler de biz onları kardeş olarak kabul ediyoruz” diyoruz.
Allah ayeti kerimede; “kim bir iyilikle gelirse kendisine bunun on katı vardır. Kim de bir kötülükle gelirse ona da aynısından, mislinden vardır. Onlar başkasıyla cezalandırılmaz ve onlara asla haksızlık da edilmez”791 buyurur.
Bu hitap, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir; “de ki: Rabbim gerçekten beni doğru yola hidayet etti. Dimdik duran bir dine, İbrahim’in hanif olan (Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayan) dinine (hidayet etti). O, müşriklerden değildi.”792 Dînen kıyamen: Dimdik ayaktaki din, demektir; yani yatan din değildir. O dindekiler yatmaz, uyumaz, beni ilgilendirmez, demez. Kıyamda durur, Allah’ın rızasını kazanmak için koşturur, çaba ve gayret sarf ederler.
Ayet devam eder; “de ki: Muhakkak ki benim namazım, kurbanım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin rabbi olan Allah içindir. Allah sizi yeryüzünün halifeleri kıldı ve size verdikleriyle sizi denemek için (malca, mevkice) kiminizi kiminize göre derecelerle yükseltti. Muhakkak ki senin rabbin, sonuçlandırması pek çabuk olandır ve muhakkak ki o, ğafur ve rahim olandır.”793 Allah bizi birbirimizle imtihana tabi tutar. Onun için imtihan olsun diye malca ve mevkice verdikleriyle bizi birbirimizden farklı olarak üstün kılmıştır.
Allah, Lut kavmini helak etsin diye meleklerden resuller (elçiler) göndermiştir. “Resullerimiz (elçilerimiz) İbrahim’e müjdeyle geldiklerinde; ‘selam’ dediler. O da (onların selamını alıp) ‘selam’ dedi ve hemen gecikmeden kızartılmış bir buzağı getirdi.”794
Allah bu ayette bizlere misafirlere nasıl davranmamız gerektiğini öğretir. Misafiriniz geldiğinde ona; “aç mısın, tok musun” diye sorma, hemen yemeği getir, eğer mümkünse bir buzağı kızart ve önüne koy, der. Hiç gecikmeden, bir şey de sormadan. Tabi gelenler melek olduğu için yemeğe yaklaşmadılar, yemek yemediler. Onlar yemeği yemeyince Hz. İbrahim (a.s.) de; “bunlar dost mudur, düşman mıdır” diye endişe etti.
Eskiden bir gelenek vardı; eğer biri düşmansa karşıdakinin yemeğini yemez, düşman olduğunu belli ederdi. Hem yemeğini yiyip hem de ona saldırırsa bu, insanlığa sığmazdı; yani düşman bile delikanlıydı. Şimdi öyle değil; hem yemeğini yer hem de adamı arkasından vururlar.
“(İbrahim) Misafirlerin ellerini yemeğe uzatmadığını görünce endişe etti.”795 Kimdir bunlar; yani yemeği niye yemiyorlar, diye endişe etti. Onlar da melek olduklarını söylemek zorunda kaldılar. “Korkma, (biz meleğiz) seni âlim bir evlatla müjdelemeye geldik, dediler.”796 Ama Hz. İbrahim (a.s.), onların haline bakınca bunun bir müjde işi olmadığını anladı. “(İbrahim onlara:) Ey elçiler, başka ne işiniz var, dedi.”797 “(Melekler) dediler ki: Biz Lut kavmi için gönderildik.”798 “Onu ve ailesini kurtaracağız, hanımı müstesna. O, geride kalıp helak edilenlerden olacak, dediler.”799
Melekler önce Hz. İbrahim (a.s.)’a geliyor; çünkü Hz. Lut (a.s.)’ı Hz. İbrahim (a.s.) göndermişti. Lut (a.s.) önce Hz. İbrahim (a.s.)’a iman etmiş, Hz. İbrahim (a.s.) da onu resul olarak başka bir yere göndermişti. Onun için önce ona geldiler. “İbrahim o endişeyi atıp kendisine müjde geldikten sonra Lut kavmi hakkında bizim resullerimizle (meleklerimizle) tartışmaya başladı.”800 Yani helak etmeyin diye tartışmaya, münakaşa etmeye başladı. İnne ibrâhîme le halîmun evvâhun munîb:801 “Muhakkak ki İbrahim, halim biriydi.” Gönül itibariyle feryat eden ve gönülden Allah’a yönelen biriydi. Yumuşak huylu, ah çeken ve içi yanan biriydi.
“(Melekler dediler ki:) Ey İbrahim! Bundan vazgeç (bizimle tartışmaktan vazgeç). Gerçek şu ki; rabbinin emri gelmiştir ve bu azap onlardan geri çevrilmeyecek.”802 Yani geriye dönüşün mümkünü yoktur, bizimle hiç tartışma, dediler. Hz. İbrahim de vazgeçmek zorunda kaldı.
Bir de Hz. İbrahim (a.s.)’ın duası vardır, onunla tamamlayalım inşallah!
Hz. İbrahim rabbine şöyle dua etti; “Hamd, bana ihtiyarlığımda İsmail’i ve İshak’ı ihsan eden (ikram eden) Allah içindir. Muhakkak ki benim rabbim duayı işitendir. Rabbim, beni namazı ikame edenlerden eyle. Soyumdan gelenleri de namazı ikame edenlerden eyle. Duamı kabul et ya rabbi! Rabbim, hesabın yapılacağı gün beni, annemi, babamı ve mü’minleri bağışla!”803
Allah ayeti kerimede Kıyamet gününde iman etmeyenlerin ne halde olacağını anlatır; “(Kıyamet günü o iman etmeyenler) başlarını havaya dikip öyle koşarlar, gözleri kendilerine dönük çevrilmez.” Yani kimse kendine bakacak durumda değildir. Kimse orada kendine bakamaz, hangi emir gelecek diye başı, gözü havadadır. “Kalpleri de sanki bomboştur.”804 Hiçbir şey düşünecek halde değildirler.
“Bu azap gelmeden önce insanları uyar, ikaz et. O gün kendilerine zulmedenler şöyle diyecekler: Ya rabbi, bizi yakın bir süreye kadar ertele ki senin çağrına cevap verelim, senin resullerine uyalım. (Allah onlara:) Oysaki daha önce kendiniz için; ‘hiç zeval yoktur’ diye and içenler siz değil miydiniz, (diye buyurur).”805 Yani kendi kendinize sanki ahiret yokmuş gibi düşünüp konuşanlar siz değil miydiniz? “Doğrusu şu ki; İbrahim tek başına bir ümmetti. Allah’a gönülden yönelip itaat eden bir muvahhitti (Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayan muvahhitti). Ve o, müşriklerden değildi. O (İbrahim), Allah’ın nimetlerine şükrediciydi. Allah onu seçti ve doğru yola hidayet etti. Biz ona dünyada bir güzellik verdik. Muhakkak ki o ahirette de salih olanlardandır.”806
Bu ayette hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir; “Sonra sana da hanif (yani muvahhit) olan İbrahim’in dinine uy diye vahyettik. O, müşriklerden değildi.”807 “Kitapta İbrahim’i de zikret. Muhakkak ki o, doğruyu söyleyen bir nebiydi.”808
Allah’ın peygamberlerini tanımaya, anlamaya çalışırken önemli olan onların bize nasıl örnek olacağıdır. Bizim onları nasıl örnek almamız gerektiğini anlamaya çalışmaktır. Allah’ın kitabını okurken ne zaman, nerde bir peygamber ismi geçse mutlaka; “acaba Allah burada bize o peygamberin hangi örnekliğini gösteriyor veya onun karşısında duran kavminin hangi ibretlik halini öğretiyor” diye bakmamız gerekir. Güzel yapanlar bizim için örnek, ters tarafta duranlar da bizim için ibrettir; yani onlara uymamamız, onlar gibi yapmamamız gereken insanlar ibretlik olanlardır, Allah onu bizlere beyan ediyor.
Böyle bakıldığında Allah, kullarına hayatı nasıl yaşamaları, nasıl düşünmeleri, nasıl bakıp, nasıl görmeleri gerektiğini baştan sona öğretir. Ya, peygamberler gibi bakıp peygamberler gibi anlayacağız ya da İblis bize bir taraftan baktırır. Eğer peygamberler gibi bakarsak onlar gibi yaparız. Onlar gibi yapınca da onların kazandığını kazanırız. Onlara ne kadar benzer, yakın olur, ne kadar onlar gibi yaparsak o kadar da onların kazandığını kazanırız. Eğer bu bizi ilgilendirmezse ve “peygamberler beni ilgilendirmiyor” dersek peygamberlere iman etmemiş oluruz. “Beni ilgilendirir; ama ne yaptıklarını bilmiyorum” dersek ve ne yaptıklarını öğrenmek için çaba ve gayret sarf etmezsek bu sefer de dinimizi ve peygamberlere imanı ciddiye almamış oluruz.
Rabbimizi, dinimizi, imanımızı ciddiye almamız gerekir. Onun için iman kitabı, Kur’an’dır. Başka iman kitabı olmaz. Hiç kimse; “ben imanı anlattım” diyemez. İmanın kitabı, Allah’ın kitabıdır. Onun için Allah’ın kitabından nasıl iman etmemiz gerektiğini, Allah’a nasıl teslim olmamız gerektiğini, Allah’a karşı nasıl takva sahibi olmamız gerektiğini okuyup öğreneceğiz inşallah!
Daha önce söylemiştim; Kur’an, aşk kitabıdır. Allah Kur’an’da kendini anlatır, kendini tanıtır. İnsanı anlatırken yeryüzündeki halifesini anlatır, peygamberini anlatır. Bir de ters tarafta, peygamberin karşısında duranları, İblisi ve İblisle beraber ona düşman olanları anlatır; yani iki yol vardır ya Allah’ın nebileriyle, resulleriyle beraber olur, onlar gibi yapar, onlara destek olursun ya da İblisin tarafında olur, cehenneme yuvarlanırsın.
Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “ya öğreten olun ya öğrenen olun ya onlara destek olun ya da onları seven olun. Sakın bir beşincisi olmayın”809 buyurur.
Neyi öğrenen, neyi öğreten veya hangi konuda yardım edip seven olmamız gerekir?
Allah’ın kelamını öğrenen ve öğreten, imanı öğrenen, hikmeti öğreten olmamız gerekir. Ya öğreneceğiz ya öğreteceğiz ya da hem öğrenip hem öğreteceğiz. Böyle bir imkânımız olmazsa o zaman da Allah’ın kelamını öğrenen ve öğretenlere maddi ve manevi olarak destek olacağız. Bu da elimizden gelmedi ise onları bu sefer seven olacağız. Seven olmamız en son haldir; yani bedava bir şeydir ama sevmek sadece lafla olmamalıdır. Sevip, takdir etmemiz; “onlar doğru yapıyorlar, güzel yapıyorlar, onları seviyoruz” deyip gerçekten sevmemiz gerekir. Eğer bunu da yapmazsak bilelim ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “sakın bir beşincisi olmayın” buyurmuştur.
Onun için birileri bize; “otur, namazını evinde kıl” diyorsa o bize daha peşin olarak; “beşinciden olun” demiştir; yani bizi alıp şeytanın kucağına itmiştir.
Mü’minler bütün insanların, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olduğunu mutlaka bilmelidir. Allah herkesi nebileriyle, resulleriyle aynı şekilde hesaba çeker, aynı hesabı sorar. Hiç kimse; “ben ondan daha aşağıyım” diyemez ve böyle bir hakka da sahip değildir. Herkes, Allah’ın resullerinin yaptığı gibi yapmaya çalışmalıdır. Allah, peygamberlere ne ikram ettiyse kula da peygambere benzediği kadarıyla ikram eder. İnşallah Allah’ın nebilerine, resullerine hep beraber böyle iman edeceğiz. Unutmayalım ki her peygamber bir kavme gönderilmiş olsa bile yeri ve zamanı geldiğinde onların hepsi bizim için örnektir.
Bu kavmin (ümmetin) içinde bir tek peygamber vardır o da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Bütün kavimler, bu kavmin içinde vardır. Hz. İbrahim (a.s.)’ın, Hz. Lut (a.s.)’ın ve Hz. Salih (a.s.)’ın kavmi de vardır; yani her bir kavmin fıtratında insanlar vardır. Her bir peygamberin fıtratında da mü’minler vardır. Kul, o fıtratının gereğini ortaya koyduğunda o peygamberi temsil eder. Onun için nebiler gibi, resuller gibi olmaya çalışmamız lazım. Yoksa bir de bakarız ki hiç farkında olmadan İblisin tarafında yer almış, onu desteklemişiz.
Allah bizi nebilerine, resullerine gerçek manada iman edenlerden eylesin. Onlara bütünüyle, gerektiği gibi tabi olanlardan, onların hayatını kendisine örnek alanlardan eylesin. Onlarla beraber onların kazandığını kazananlardan eylesin. Allah bizi ters tarafta duranlardan eylemesin. Allah’ın peygamberlerini, resullerini bilmeyenlerden, tanımayanlardan dolayısıyla onlara tabi olmayanlardan eylemesin. Bizi; onları bilmeyi, tanımayı, gereksiz görenlerden eylemesin. Allah bizi cahillerden eylemesin. Kendi kendini kandıranlardan, şeytanın kandırdıklarından eylemesin. Allah bizi şeytana tabi olanlardan, şeytana âbd olanlardan eylemesin. Allah bizi muttakilerden, mü’minlerden, müslimlerden, sabikundan ve mukarrebundan eylesin. Allah bizi sevdiklerinden, velilerinden eylesin.
Allah hepinizden razı olsun.
