RESULLERE İMAN 2
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Allah’ın nebilerine, resullerine nasıl iman etmemiz gerektiğini anlamaya çalışıyorduk. Bugün de anlamaya devam edeceğiz inşallah.
İmanın kitabı Kur’an’dır. İmanın Kur’an’dan başka kitabı yoktur; çünkü Allah ayetlerinde her neyi beyan etmişse her bir ayete tek tek iman etmek gerekir. Nebilerine ve resullerine de nasıl iman etmemiz gerektiğini kendisi beyan eder. Birileri kendi kafasına göre; “işte şöyle olursa peygamberlere, nebilere, resullere iman etmiş oluruz” diyemez. Allah böyle bir hakkı hiç kimseye tanımaz.
Aslında hayat baştan sona kulluktur, âbdiyettir. Bu kulluğun, bu âbdiyetin nasıl yapılması gerektiğini de Allah beyan eder. Peygamberlere baktığımızda bu kulluk, Hz. Âdem (a.s.) ile başlar. Allah’ın anlattığı geçmişteki insanların hayatında mutlaka bir nebi, bir resul vardır. Allah ayetlerde nebiyi, resulü, resulle beraber olanları bir de onun karşısında olanları anlatır. Hayat, peygamberlerin hayatlarıyla ilgilidir. Eğer hayatımızda peygambere iman olmazsa Allah böyle bir hayatı hayat olarak kabul etmez. Böyle bir hayat başıboş bir hayat, gerçek manada kulluğun olmadığı bir hayattır. Hayat resule uymakla yaşanmazsa herkesin kendisine göre kulluğun sınırını beyan ettiği, belirlediği bir hayat olmuş olur ki Allah buna hayat demez; çünkü sadece Allah’ın nebileriyle, resulleriyle beraber olunca hayat, hayat olur.
Hayat demek diri olmak demektir. O yüzden Allah’ın nebileriyle ve resulleriyle beraber olan insanlar diri olur. Onlarla beraber olmayanlar ise ölü bir hayat yaşar. Allah’ın ölü ya da diri tarifi farklıdır. Allah; ayetlerine, nebilerine, resullerine, ahirete, meleklerine ve kendisine iman edenler için “diri”556 buyurur. İman etmeyenler için de “ölü”557 buyurur. Ayetlerini, nebilerini, resullerini dinlemeyenler için “sağır, dilsiz ve kördür”558 buyurur; yani ölüdür, der. Onun için Allah ayeti kerimede; “(resulüm), ölülere sen mi işittireceksin?”559 Buyurur. Yani onlar ölüdür. Eğer “Allah, onlarda hayır görseydi onlara işittirirdi”560 buyurur. Demek ki Allah, onlarda artık bir hayır görmüyor, onlar artık dönmeyecek, iman etmeyecek, Allah’ın kelamını dinlemeyecek, resulüne ve nebisine de tabi olmayacaklar.
Allah; şehadeti, gaybı, olmuş ve olacak olanı, ezeli, ebedi, evveli ve ahiri bilendir. Allah, hükmünü ilmine göre verir.
Eğer Allah’ın vahyinden, nebisinden, resulünden habersiz olursak ya da sadece kulaktan dolma bir bilgiyle çevremizden veya kitaplardan öğrendiğimiz kadarıyla resulünü anlar, tanır, ona tabi olursak bu, üretilmiş bir din olur. Bu din insanların ürettiği bir dindir. Böyle bir dine uyanlar gerçek manada iman etmiş olmaz, tabi olmuş olmaz, Allah’a gerçek manada kul olmuş da olmaz; çünkü hakikati anlamamışlardır.
Hakikat bir tanedir; o da Allah’ın beyan ettiği ve vahyettiğidir. Bunun dışında hakikat yoktur. Bunun dışında her ne varsa ve vahye uymuyorsa o vehimdir, zandır. O, insanın kendi kendine ürettiği vesvesedir.
Peygamberleri de Allah’tan öğrenmek lazımdır. Mesela âlimler peygamberlerin hayatlarını anlatmış, yazmışlardır; ama peygamberin, nebilerin, resullerin hayatını en güzel kim anlatır? -Tabi ki Allah anlatır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hayatını anlatan kitaplara siyer kitabı denir, asıl siyer kitabı Kur’an’dır. Allah orda peygamberlerini ve resullerini tanıtır. Onların nasıl iman ettiklerini, nasıl kul olduklarını, Allah’a nasıl teslim olduklarını, nasıl kulluk yaptıklarını, Allah yolunda nasıl cihad ettiklerini, hayatlarını Allah’a nasıl feda ettiklerini anlatır. Bununla beraber onunla birlikte olanları da anlatır. Onlarla beraber olanlar da peygamberin kazandığını kazanmıştır; çünkü onlar peygambere tabi olmuştur.
İman etmek tabi olmayı gerektirir; yani “iman ediyorum, kabul ediyorum, inanıyorum” demek iman değildir. Allah böyle bir imanı kabul etmez. İman edenler; “işittik ve itaat ettik”561 diyenlerdir. İşittik ve itaat ettik demek; duyduk, anladık, tabi olduk, Allah her neyi söylerse ona itaat ediyoruz, demektir; çünkü Allah’ın resulüne itaat Allah’a itaattir. Allah bunu böyle beyan eder.562
Eğer dense ki; Allah resule tabi olmayı, itaat etmeyi bu kadar anlatır ama biz onun zamanına yetişmedik, ne yapacağız? Bu durumda ne dememiz gerekir?
Peygamberi hayal etmek, onun için şiirler okumak; “seni çok özledik, nerde kaldın, sana ihtiyacımız var” demek, onun ismi okununca salavat getirmek, peygambere tabi olmak mıdır, böyle bir tabiyet olur mu! Peygamberlerin zamanında olanlara kulluklarını yapmaları için Allah, nebiler, resuller gönderdiyse bu durumda kıyamete kadar da onların varislerinin gelmesinin devam etmesi gerekmez mi? -Evet, peygamber varisleri gelmeye devam eder.
Allah insana akıl vermiştir, insanın da aklını kullanması gerekir. Allah ayeti kerimede; “(Allah) Aklını kullanmayan kimselerin üzerine (topluluğun, cemaatin, ümmetin, kavmin üzerine) pisliği döker”563 buyurur.
Eğer biri, peygamber varisi olduğunu iddia ediyor ve işi peygamberle, Allah’ın kitabı olan Kur’an ile yapmıyorsa birileri de onun eteğine sarılıp; “bu peygamber varisidir” diyorsa hiç onlardan daha akılsız birileri olur mu! Böyleleri pisliğe gömülmüştür. Peygamber varisi olan birinin; peygamber her neyi getirdi, ümmetine her neyi takdim etti ve ümmetini her neye davet ettiyse işi onunla, aynı şekilde onun kitabıyla yapması gerekir ki onun varisi olabilsin.
Herkes kendisinin doğru yolda olduğunu zannedip kabul eder. Genel olarak bu böyledir. Gerisini de yanlışta ve batılda kabul eder; yani kendisini cennet yolunda, Allah’ın rızası yolunda, başkalarını da ters yolda görür. Biri sadece kendisinden olursa, kendisi gibi yaparsa onu kabul eder ve gerisini de kabul etmez. İşte bu ölçü yanlış bir ölçüdür.
Ölçü nasıldır ya da nasıl olmalıdır?
Eğer biri hakkı ve hakikati, Allah’ın vahyini ortaya koyup; “hak budur, kim buna uymuşsa o, doğru yapar” dediyse o kişi hak yoldadır. Eğer Allah’ın vahyine uyuyorsa, peygambere tabi olmuşsa bu durumda o hak yoldadır; ama bunu kafasına göre değil, Allah’ın vahyine göre yapması lazımdır. Onun için genel olarak cemaatler birbirini eleştirir. Bu tavır, mü’mine yakışmayan bir tavırdır. Bu tavır, mü’minin tavrı değildir.
Belki televizyonlardan ve internet üzerinden seyrediyorsunuz, özellikle cemaatlerin birbirine saldırısı o kadar şiddetlidir ki insan dehşete düşüyor. İki taraf da Müslüman, iki taraf da sözde Allah yolunda hizmet etmeye çalışıyor; ama iki taraf da birbirine düşman kesilmiş! O onu küfürle itham ediyor, öteki ötekini küfürle itham ediyor, o ona cevap veriyor, öteki ona cevap veriyor! Sizin başka işiniz yok mu? O onu küfürle itham edip; “sapıtmış” diyor. Öteki diğerini küfürle itham edip; “sapıtmış” diyor. Bu, mü’minin tavrı değildir. Mü’min, âlim, Allah’tan haşyet duyandır.
Böyle bir durumda yapılması gereken şey nedir?
Ölçü bellidir, yapılması gereken; hakikati ortaya koymaktır. Sen konuşma, bırak mülkün sahibi konuşsun, bırak senin sahibin konuşsun, niye onu konuşturmuyor, kendine göre cevap veriyorsun? Allah eğer; “mü’minler kardeştir, öyleyse kardeşlerinizin arasını bulun”564 diye emrettiyse, sen bunu yapmıyor da tam tersini yapıyorsan tefrika yapmış olmuyor musun? Sen bir mü’minin imanını onun bir yanlışından dolayı, senin yanlış gördüğün bir şeyden dolayı nasıl böyle inkâr edersin!
Belki o, Allah’ın kelamını okudu, öyle anladı, eksik anladı. Bir yanlışından dolayı onu küfürle itham etme hakkına sahip misin? Onun Allah katında nasıl bir halde, nasıl bir durumda olduğunu biliyor musun? -Yok, bilmiyorsun, o zaman senin böyle bir hakkın olmaz. Hiç kimsenin bir başkasını küfürle itham etme hakkı yoktur.
Arkadaşlar evlerinde Arapça dersi görüyor, bu nedenle bu hususa dikkat etmeleri gerekir. Ayetler birbirini tefsir eder. Arkadaşlar herhangi bir ayeti anlamazsa sormaları gerekir. Mutlaka o ayetin başka bir karşılığı, başka bir eşi vardır; yani benzeri vardır. O anlamadığı ayeti mutlaka yan yana olan diğer ayetle beraber anlaması, anlamadığın da ise sorması, doğruyu öğrenip doğru bir şekilde hüküm vermesi gerekir. Eğer böyle yapmazsa sorumlu olur.
Hep beraber peygamberlere iman ile ilgili ayetleri okuyacağız.
Acaba Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman etmeyen Yahudiler, Hristiyanlar, Allah’ın beyan ettiği gibi Sabiiler de cennete gider mi gitmez mi, bunu anlamaya çalışacağız inşallah.
Bu konuda da bir sorun var. Söyledim, Allah ayetleri çift çift, müteşabih olarak, birbirine benzer olarak indirmiştir. Ayetler hepsini bir arada anlayınca anlaşılır.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
İnnellezîne âmenû: “İman edenler.” Vellezîne hâdû: “Yahudiler.” Ven nasârâ: “Hristiyanlar.” Ves sâbiîn: “Sabiiler.” Diğer peygamberlere, özellikle Hz. Yahya (a.s.)’a iman etmiş olanlar. Men âmene billâh: “(Bunlardan) Her kim, Allah’a iman ederse.” Vel yevmil âhir: “Ve ahirete (iman ederse).” Ve amile sâlihan: “Ve salih amel işlerse.” Fe lehum ecruhum inde rabbihim: “Onların ecirleri rablerinin katındadır.” Ve lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn:565 “Onlar için korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar.”
Sadece bu ayeti okuyan biri kendine göre hüküm verir. Eğer biri, gerçekten Kur’an’ın bilgisine sahip değilse; yani Kur’an’ın bütününe iman etmemiş ve anlamamışsa; “o zaman Yahudiler, Hristiyanlar ve Sabiiler de eğer Allah’a ve ahirete iman etmiş, salih amel işlemişse cennete girer” diye hüküm verir; ama hüküm böyle değildir. Bu ayeti tefsir eden diğer ayetlere bakıp, Allah’ın hükmünü öyle anlamak gerekir.
Allâhu nezzele ahsenel hadîsi kitâben muteşâbihen mesâniye: “Allah, sözün en güzelini müteşabih (ikişerli) ve birbirine benzer (beyan etmiş olarak) kitabı indirmiştir.” Yani Kur’an’da bir ayet okudun ve onu anlamadınsa onun bir benzeri ve bir ikizi daha vardır, bir de oraya bak, ikisini yan yana koyduğunda onu anlarsın, buyurdu Allah. Takşaırru minhu culûdullezîne yahşevne rabbehum: “Rablerinden haşyet duyanların derileri ondan ürperir.” Allah’ın ayetleriyle karşı karşıya geldiklerinde, bu iki ayeti yan yana getirip Allah’ın muradını anladığında onların derileri ürperir. Summe telînu culûduhum ve kulûbuhum ilâ zikrillâh: “Sonra, Allah’ın zikrine tenleri de, kalpleri de yumuşar.” Zâlike hudallâh: “İşte bu, Allah’ın hidayetidir.” Allah’ın ayetleriyle bu şekilde muhatap olanların gönülleri, tenleri, Allah’ın zikrine karşı yumuşar ve bu, Allah’ın hidayetidir, buyurdu Allah.
Yehdî bihî men yeşâ: “(Allah) Dilediği kimseyi bununla (ayetleriyle) hidayete erdirir.” Ve men yudlilillâh: “Ve (dilediği) kimseyi de delalette bırakır.” Allah’ın ayetleriyle bu şekilde muhatap olmayanlar Allah’ın ayetleriyle karşı karşıya geldiklerinde, her iki ayeti yan yana getirip Allah’ın muradını anlamazlarsa Allah onları delalette bırakır. Fe mâ lehu min hâd:566 “Artık ona bir hidayet bulamazsın.” Allah’ın delalette bıraktığı kimseye bir hidayet bulamazsın.
Eğer biri, Allah’ın ayetlerine iman etmemiş, Allah’ın zikrine karşı kalbi yumuşamamışsa kimse ona hidayet veremez, hidayetine vesile olamaz; çünkü hidayet, Allah’tandır. Eğer hidayetçi, Allah’ın hidayetçisi ise bunu Allah’ın ayetleriyle yapar.
Demek ki Allah, ayetleri müteşabih bir de birbirine benzeyen ve ikişerli olarak indirmiştir. O ayetlerin müteşabihi ya da müteşabihleri hangileridir, onları anlamaya çalışacağız.
Elif lâm râ. Kitâbun uhkimet âyâtuhu: “Elif lâm râ. (Bu) O kitaptır ki onun ayetleri sağlamlaştırılmıştır.” Allah, ayetlerini sapasağlam kılmıştır. Summe fussılet min ledun hakîmin habîr: “Sonra, hâkim ve habir olanın katından açıklamıştır.” Onu (Kur’an’ı) hâkim ve habir olan Allah kendi katından indirmiş ve açıklamıştır; çünkü Kur’an, hikmet doludur. Eğer biri, hikmete sahip değilse, Allah ona hikmet vermemişse o kişi Allah’ın ayetlerini beyan edemez. Hikmet; Allah’ın muradını anlama kabiliyeti ve Allah’ın resullerinin birinci vasfıdır.
Ayet devam eder; Ellâ: “Dikkat edin.” Allah, sakın bunun dışında bir şey yapmayasınız ve anlamayasınız, dedi. Neymiş o? Ta’budû illâllâh:567 “Sadece Allah’a âbd olun.” Allah neden sadece Allah’a âbd olun, buyurdu? -Bu ayet önceki ayetin devamıdır. Ayetleri Allah açıklamıştır, eğer biri ayetleri Allah’ın açıklaması dışında açıklamaya çalışırsa ve sen de ona inanır, onu kabul edersen ona âbd olur, Allah’a âbd olmuş olmazsın, buna dikkat edin; yani bir başkasının ayeti beyan etmesine, açıklamasına, tefsir etmesine bakma. Onu hâkim ve habir olan Allah, sadece kendisine âbd olasınız diye beyan etmiştir, buyurdu Allah.
Eğer biri, Allah’ın beyanı dışında bir beyanda bulunup; “bu Kur’an’ı ben tefsir ederim, ben anlatırım, ben bu ayetten bunu anladım” derse kendini Allah’ın yerine koymuş olur. Bir başkası da ona inanırsa ona âbd olmuş ve onu Allah’ın yerine koymuş olur; çünkü beyan etmek Allah’a aittir. Allah bu nedenle ayeti kerimede; “onu (indirmek de) beyan etmek de bize aittir”568 buyurur.
Okuyacağım bu ayette Allah, peygamberinin sözünü söylemiştir. Peygamber ne der? İnnenî lekum minhu nezîrun ve beşîr:569 “Ben sizin için uyarıcı ve müjdeciyim.” Yani Allah neyi beyan etmişse ben onu beyan ediyorum. Sizi neyle uyarıyorsa onunla uyarıyor, neyle müjdeliyorsa onunla da müjdeliyorum, der. Zaten resulün yaptığı ve yapacağı başka bir şey de olamaz.
Ve enistagfirû rabbekum: “Rabbinize istiğfar edin.” Eğer şimdiye kadar böyle yapmamışsanız rabbinize istiğfar edin. Summe tûbû ileyhi: “Sonra ona tövbe edin (ona dönün).” Allah’a dönün, onun vahyettiği gibi iman edin, onun anlattığı gibi anlayın. Ayetleri peygamberin tefsir ettiği, tasvir ettiği, anlattığı gibi anlayın. Yumetti’kum: “Eğer böyle yaparsanız.” Metâan hasenen ilâ ecelin musemma: “(Allah) Sizi belli bir vakte kadar dünyada güzellikle nimetlendirir.” Eceliniz gelinceye kadar sizi güzellikle nimetlendirir. Zaten herkesin ecel vakti de bellidir. Ve yu’ti kulle zî fadlin fadleh: “(Allah) Her faziletlinin faziletini verir (ihsan eder).” Kim fazileti, ikramı ve lütfu ne kadar hak etmişse Allah ona ihsan edip ikram eder. Ve in tevellev fe innî ehâfu aleykum azâbe yevmin kebîr:570 “Eğer dönerlerse (onlara de ki:) O büyük günün azabından dolayı sizin için korkuyorum (endişe ediyorum).” Eğer bundan başka bir yola saparlarsa onlara böyle söyle.
Şimdi okuyacağımız bu ayet Yahudi, Hristiyan ve Sabiiler ile ilgili ayetin ikizidir.
Kul: “De ki.” Yâ ehlel kitâb: “Ey ehli kitap!” Ey kitap verilmiş olan Yahudiler, Hristiyanlar ve Sabiiler! Lestum alâ şey’in: “Siz, hiçbir şey üzerinde değilsiniz.” Hattâ tukîmût Tevrâte vel İncîle ve mâ unzile ileykum min rabbikum: “Tevrat’ı, İncil’i ve rabbiniz tarafından size indirileni ayakta tutmadıkça.” Ona iman edip hükmünü icra etmedikçe hiçbir şey üzerinde değilsiniz. Allah bu ayette; Yahudiler için Tevrat’ı, Hristiyanlar için İncil’i ve Sabiiler için ise Allah tarafından onlara indirileni, kasteder. Ve le yezîdenne kesîren minhum mâ unzile ileyke min rabbike tugyanen ve kufrâ: “And olsun ki rabbinin sana indirdiği şeyden dolayı onların çoğunun tuğyanları ve küfürleri artmıştır.”
Oysaki Allah’ın, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e indirdiği Kur’an, Tevrat’ı ve İncil’i tasdik eder. Sana indirilenden dolayı sadece onların tuğyanı, azgınlıkları ve küfürleri artar, buyurdu Allah. Fe lâ te’se alâl kavmil kâfirîn:571 “Sen, o kâfir topluluktan dolayı üzüntüye kapılma!”
Ayet devam eder; İnnellezîne âmenû: “O iman edenler.” Vellezîne hâdû: “Yahudiler.” Ves sâbiûn: “Sabiiler.” Diğer kitap verilmiş olanlar. Ven nasâra: “Hristiyanlar.” Men âmene billâh: “(Bunlardan) Kim, Allah’a iman ederse.” Vel yevmil âhir: “Ahirete iman ederse.” Ve amile sâlihan fe lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn:572 “Ve salih amel işlerse onlara korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar.”
Lekad ehaznâ mîsâka benî isrâîl: “Biz, İsrail oğullarından misak (söz) almıştık.” Allah İsrail oğullarından nerde söz almıştı? -Tabi ki Tevrat’tan söz almıştı. Biri; “ben kitaba iman ettim” dediğinde Allah o kitapta neyi emretmişse o da; “kâlu belâ” demiş ve Allah’a söz vermiş olur. Ve erselnâ ileyhim rusulâ: “Onlara resuller göndermiştik.” Kullemâ câehum resûlun: “Onlara resul geldiğinde hepsi.” Bimâ lâ tehvâ enfusuhum: “Nefislerinin beğenmediği, (sevmediği) bir şeyle (geldiğinde).” Ferîkan kezzebû ve ferîkan yaktulûn:573 “(Onlardan) Bir kısmını yalanladılar, bir kısmını da öldürdüler.”
Ve hasibû ellâ tekûne fitnetun: “(Onlar bunu yaparken) Bir fitne olmayacağını hesap ettiler (zannettiler).” Fe amû ve sammû: “Körleştiler ve sağırlaştılar.” Summe tâballâhu aleyhim: “(Buna rağmen) Sonra, Allah onların tövbesini kabul etti.” Summe amû ve sammû kesîrun minhum: “Sonra onlardan çoğu (yine aynı şekilde) körleşti ve sağırlaştı.” Vallâhu basîrun bimâ ya’melûn:574 “Muhakkak ki Allah, onların yapmakta olduklarını görendir.”
Lekad keferellezîne: “And olsun ki o kâfir olmuş olanlar.” Kâlû innallâhe huvel mesîhubnu Meryem: “Dediler ki: Meryem oğlu İsa Allah’tır.” Ve kâlel mesîhu yâ benî isrâîl: “Oysaki Mesih demişti ki: Ey Ben-i İsrail!” İ’budûllâhe rabbî ve rabbekum: “Benim de rabbim, sizin de rabbiniz olan Allah’a âbd olun.” İnnehu men yuşrik billâh: “Muhakkak ki kim onu Allaha şirk koşarsa.” Fe kad harramallâhu aleyhil cenneh: “Allah onlara cenneti haram kılmıştır.” Ve me’vâhun nâr: “Onların gideceği yer ateştir.” Ve mâ liz zâlimîne min ensâr:575 “Zalimler için bir yardımcı yoktur.” Kendilerine bu şekilde zulmedenler için bir yardımcı yoktur Kimse onlara yardım da edemez.
Yahudiler ve Hristiyanlar ne yapmışlardır? -Allah’a şirk koşmuşlardır. Kendi kitaplarından yüz çevirdikleri için kendi nebilerinin ve resullerinin bir kısmını yalanlayıp bir kısmını da öldürdüler, dedi Allah. Neden böyle yapıyorlardı? -Çünkü Allah’ın vahyine karşı körleşmiş, sağırlaşmışlardı.
Allah beyan etmeye devam eder; Ellezîne yettebiûner resûlen nebiyyel ummiyi: “Onlar, ümmi olan bu nebiye tabi olan kimselerdir.” Tertemiz olan, okuması ve yazması olmayan nebiye tabi olanlardır. Ellezî yecidûnehu mektûben indehum fît tevrâti vel incîl: “Yanlarında Tevrat ve İncil bulunanlar (bu peygamberin ismini) kendi kitaplarında yazılı olarak bulmuşlardır.” Allah onlara da bunu vahyetmiştir ve Tevrat’ta da, İncil’de de onun ismi vardır. Ye’muruhum bil ma’rûfi ve yenhâhum anil munker: “(Ümmi olan bu peygamber) Onlara marufu (iyiliği, güzelliği) emreder, münkeri de (kötülüğü de) nehyeder.” Emredip nehyederken de Allah’ın emriyle emredip nehyeder. Ve yuhıllu lehumut tayyibât: “Onlara temiz olan şeyleri helal kılar.” Ve yuharrimu aleyhimul habâis: “Kötü şeyleri de haram kılar.” Bunu Allah’ın vahyiyle, kendisine indirdiğiyle yapar.
Ve yedau anhum ısrahum: “Bir de onların ağır yüklerini indirir.” Yani Allah’ın onlara daha önce yüklediği sorumluluğu ya da onların kendi kendine üzerlerine aldığı sorumluluğu, yüklerini üzerlerinden indirip hafifletir. Vel aglâlelletî kânet aleyhim: “Onların zincirlerini çözer.” Fellezîne âmenû bihî: “O kimseler ki ona iman ederler.” Ve azzerûhu ve nasarûhu: “Ona saygı gösterirler, ona yardım ederler.” Vettebeûn nûrellezî unzile meahu: “Bir de onunla beraber indirdiğimiz nura tabi olurlar.” Ulâike humul muflihûn:576 “İşte felaha erenler bunlardır.”
Yahudi ve Hristiyanlar, Allah’ın resulünün hak peygamber olduğunu, Kur’an’ın hak kitap olduğunu bilir, bu onların kitabında yazılıdır, buyurdu Allah. Aynı zamanda o peygamber, onlara helal ve temiz olan şeyleri helal, hoş olmayan kötü şeyleri ise haram kılar. Onların üzerinden yükü indirir, zincirlerini çözer. Kim bu peygambere iman eder, ona saygı gösterir, ona yardım eder, onunla beraber indirdiğimiz nura iman ederse işte kurtuluşa erenler bunlardır, başka kurtuluş yok, dedi Allah. Eğer birinde böyle bir iman yoksa, ister Yahudi, ister Hristiyan, ister Sabii olsun ya da başka bir dine mensup olsun, hiç kimse için kurtuluş yoktur.
Ayet devam eder; Kul: “De ki.” Yâ eyyuhân nâs: “Ey insanlar!” İnnî resûlullâhi ileykum cemîa: “Ben, Allah’ın hepiniz için gönderdiği resulüyüm.” Ellezî lehu mulkus semâvâti vel ard: “O ki; göklerin ve yerin mülkü kendisine aittir.” Lâ ilâhe illâ huv: “Ondan başka ilah yoktur.” İlah bir tek odur. Yuhyî ve yumît: “Diriltir ve öldürür.” Fe âminû billâhi ve resûlihin nebiyyil ummiyyillezî yu’minu billâh: “Allaha iman edin. Bir de onun göndermiş olduğu ümmi olan nebiye (iman edin ki) o, Allah’a iman etmiştir.” Yani siz de onun gibi iman edin. Ve kelimâtihî: “Ve kelimelerine (iman etmiştir).” O nebi, Allah’ın vahyettiği bütün kelimelere iman etmiştir. Vettebiûh: “Ona tabi olun.” Leallekum tehtedûn:577 “Ancak o zaman hidayete ermiş olursunuz.” Başka hidayet yoktur ve başka hidayet de olmaz dedi Allah.
Yahudi olsun, Hristiyan olsun, Sabiiler olsun ya da başka dinlerden biri olsun eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman etmemişse cennete gidemez, hidayette olmaz, dedi Allah. Eğer onlar kendi kitaplarındaki vahyi, kendi resullerini kabul etmiş olsalardı iman ederlerdi, dedi. Allah bununla ilgili başka bir ayeti kerimede; “onlar çocuklarını tanır gibi seni tanırlar”578 buyurur. Onlar, Allah’ın peygamberine de kendi kitaplarına da iman etmemişlerdir. Sadece işlerine geldiği gibi onu tahrif etmiş, değiştirmişlerdir. Dolayısıyla Allah’ın vahyine değil, kendi zanlarına, nefislerinin arzularına, isteklerine iman etmişlerdir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman etmeden hiç kimse cennete gitmez, gidemez. Ancak baş tarafta okuduğumuz başka bir ayet vardı; Yahudiler, Hristiyanlar, Sabiiler, onlardan her kim Allah’a ve ahiret gününe iman eder, salih amel işlerse onlar için korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar, buyrulmuştu.
Peki, bu ayeti nasıl anlamak gerekir?
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, peygamber olarak gönderilmeden önce biri kendi kitabına, kendi peygamberine iman etmişse, salih amel işlemişse o, cennete gider. Peki, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz geldiği halde onu duymayan, ondan haberdar olmayan biri, kendi dini üzerine Allah’a ve ahirete iman edip, salih amel işlerse cennete gider mi? -Evet, cennete gider. Bu hüküm şimdi de aynen geçerlidir.
Allah ayeti kerimede; “biz, resul göndermediğimiz (kavme) azap etmeyiz”579 buyurur. Mesela; dünyanın öbür ucunda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i duymamış birilerinin olduğunu; ama oraya daha önce bir nebi veya bir resulün gittiğini oradakilerin de o resule iman ettiğini farz edelim. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Kur’an ile geldiğini duymamış, kendi dinleri üzerinde Allah’a ve ahirete iman etmiş ve salih amel işliyorlarsa onlar da cennete gider mi? -Elbette ki gider; çünkü duymamışlardır ve doğruyu duymayana kadar da sorumlu değildirler.
Diyelim ki biri gidip onlara Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i anlattı; ama yanlış anlattı, bu durumda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i duymuş olurlar mı? -Duymuş olmazlar. Doğru duymuş olmaları, doğru anlamış olmaları gerekir ki sorumlu olsunlar. Aynı şekilde diyelim ki; biri öyle bir ailede yetişmiş ki peygamberin adını bile hiç duymamış. Böyle biri de Allah katında sadece tevhitten sorumlu tutulur; çünkü tevhit, onun fıtratında vardır. Allah ona; “mülkün sahibi vardır, o da Allah’tır, benim sahibim de Allah’tır, her şeyi sevk ve idare eden de Allah’tır” dedirtir.
Ehli kitap için; “sadece ‘la ilahe illallah’ derse cennete gider” diyenler vardır. Allah’ın vahyinden, kelamından haberi olmayan bir kısım insanlar, yukarıda okuduğum ayete bakıp; “bak burda Yahudiler, Hristiyanlar, Sabiiler cennete gidiyor” deyip hüküm veriyorlar ki bu, Allah’ın hükmüne terstir. Diğer o müteşabih ayetleri, ona benzeyen ayetleri, onun çifti olan ayetleri okuduğumuzda aslında bunun böyle olmadığını görür ve anlarız. Kimse kafasına göre hüküm vermesin, bırakalım hükmü Allah versin.
Allah, resullerini neyle gönderdiğini, ne için gönderdiğini beyan eder. Onlarla ilgili olan ayetleri özetle anlamaya çalışacağız inşallah.
Allah ayeti kerimede; “sizin içinizden, sizin dilinizi konuşan bir resul gönderdik ki size ayetlerimi okusun, açıklasın, beyan etsin, size kitabı öğretsin, hikmeti öğretsin, nefsinizi tezkiye etsin”580 buyurur. Demek ki Allah, her kavmin resulünü kendi kavminin içinden çıkarıyormuş. Zaten ayette bease; yani “çıkardık, dirilttik” buyrulur. Bir de resul kavmiyle aynı dilden konuşacak ki kitabı beyan edip anlatsın.
Allah başka bir ayeti kerimede; “hiçbir resul yoktur ki ona şöyle vahyetmemiş olalım; bana hiçbir şeyi şirk koşmayın ve sadece bana âbd olun”581 buyurur. Allah’ın, bütün resullere vahyettiği, gönderdiği bütün resullere söylettirdiği budur; “bana hiçbir şeyi şirk koşmayın ve sadece bana âbd olun.”
Bu hitap, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir; “rabbinden indirileni yapmazsan Allah’ın resullüğünü yapmamış olursun.”582 Peygamber, Allah neyi vahyetmişse önce onu yapar, aynı şekilde onu Allah’ın kullarına taşır. Yoksa, Allah’ın resullüğünü yapmamış olur.
“Biz seni şahit, müjdeci ve nezir olarak gönderdik.”583 Şahit demek örnek demektir. Bütün resuller örnek insan, örnek kuldur; yani hayatıyla şahittir, örnektir. Allah’ın vahyine, Kur’an’a, peygamberine, nebisine hayatlarıyla şahitlik yaparlar. Aynı şekilde Allah’ın müjdelediği gibi müjdeler, uyardığı gibi de uyarırlar. Allah başka bir ayeti kerimede; “resul size şahit olsun, siz de insanlara şahit olasınız diye”584 buyurur. Yani Allah’ın resulü size şahittir. Siz de insanlığa, bütün insanlara şahit olasınız diye Allah bu dini indirmiştir, dedi.
Şahit ne demektir, Allah kime şahit der?
Allah bunu bütün ümmete, bütün iman edenlere, bütün mü’minlere der. Eğer hayatımız imanımıza şahitlik yapmıyorsa, insanlara örnek olamıyorsak şahitlik yapamıyoruz demektir. Bu şahitliği de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le yapmamız gerekir; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i örnek almamız gerekir. O, bize şahit olsun ki biz de hayatımızı ortaya koyup insanlara onun örnekliğiyle şahit olabilelim. Şahit olmak yetmez, onları bir de aynı şekilde Allah’ın ayetleriyle müjdeleyelim ve uyaralım, Allah’ın resulüne resul olalım, mü’min olmuş olalım ve onun şahitliğini kabul etmiş olalım; yani örnekliğini kabul etmiş olalım ki biz de örnek olabilelim.
Allah, ayeti kerimede resullere ve mü’minlere yardımı va’d edip; “ben ve resullerim galip gelecek”585 buyurur. Neden? -Çünkü onlar Allah’ın vahyini taşır. Allah galip gelmez mi, kim Allah’a karşı durabilir! Ona karşı duran hüsrana uğramaz mı, kendine zulmetmiş olmaz mı, bu onun için felaket olmaz mı! Allah, kitabında bütün resullerine; “selam olsun” demiştir. Allah, resulüne selam ederse onu selamette kılmaz mı, onu emin kılmaz mı! Onun herhangi bir şekilde korkması, endişe etmesi doğru olur mu!
Allah ayeti kerimede; Hz. Musa (a.s.)’a; “benim huzurumda resuller korkmaz”586 buyurur. Hz. Musa (a.s.) elindeki asayı yere attığında asa kocaman bir yılan, bir ejderha olunca korkup kaçar. Bunun üzerine Allah; “benim huzurumda peygamberler korkmaz” buyurur. Bu ayette Hz. Musa (a.s.) Allah’ın tecellisiyle ilk defa karşı karşıya gelmiştir ve henüz işi bilmediği için Allah ona işi öğretir.
“Allah’a itaat edin, resulüne itaat edin ve sizden olan ulu’l-emre itaat edin.”587 Allah’a itaat zaten Allah’adır, resulüne itaat de aynı şekilde yine Allah’adır; çünkü resul, Allah’ın vahyiyle emreder, hükmeder.
Ulu’l-emr ise; emir sahibi, emri almış olan demektir. Ulu’l-emr’e itaatin edilebilmesi için o ulu’l emr’in bu emri Allah’tan alması gerekir. Eğer ona Allah’tan emir almadığı halde uyulursa o kişi, Allah’ın emriyle emretmediği için o zaman insanın iki ilahı olmuş olur. Ulu’l-emr için; “idarecidir, şudur budur” demek doğru olmaz. Ulu’l-emr; Allah’tan emri almış olan ve Allah’ın emriyle emreden, resulünün emriyle emreden kişi demektir. Onun için, ayette “Allah’a, resulüne ve sizden olan ulu’l-emr’e itaat edin” yani emir sahibine, emri almış olana, Allah’ın emriyle emredene itaat edin, buyurur.
“Allah’ın resulleri beşerdir; yer, içer, çarşılarda gezer.”588 Onlar melek değildir. Başka bir ayeti kerimede ise; “resulleri de hesaba çekeceğiz, resulleri gönderdiğimiz kavimleri de hesaba çekeceğiz”589 buyrulur. Yani Allah’ın resulü hesaptan muaf değildir. Allah önce resulü hesaba çeker. Yoksa ona; “sen resulsün, hadi bu tarafa geç, sen torpillisin” demez.
“Allah’ın resulleri arasında fark gözetmeyin.”590 Yani resullerime onları birbirinden ayırmadan iman edin. Resul olarak bu aşağıdadır, bu yukarıdadır demek doğru değildir, böyle bir şey yoktur. Resuller kullukta, azimde, sabırda, derece itibariyle birbirlerinden farklıdırlar; ama resul olarak aralarında bir fark gözetilmez. “Allah, resullerini ayetleri üzerinde sabit kılar, sağlamlaştırır. Şeytanın verdiği vesveseyi temizler.”591 Allah, resullerini temizler ve onlarda Allah’ın ayetlerinden başka bir şey kalmaz. Bunları, ayetleri okuyunca anlayacağız inşallah.
Allah diğer ayetlerde resuller hakkında şöyle buyurur;
“Allah hiç kimseye gaybı bildirmez. (Allah’ın) Razı olduğu resulleri müstesna.”592 Allah dilediği gaybı, razı olduğu resullerine bildirir. Demek ki ayrıca daha merziye makamına; yani Allah’ın razı olduğu makama ermeyen resuller de varmış. Resuller itminan mertebesinde görevi alır, sonra yolculukları kullukları, çabaları ve azimleriyle devam eder, Allah’ın rızasını ondan sonra kazanırlar.
“Resule iman edenler, mallarıyla ve canlarıyla onunla beraber cihad edenlerdir.”593 “Kim, Allah’a ve resulüne asi olursa onlar cehennemliktir.” Bu ayetlerin hepsi sırayla gelecek, inşallah onları beraber anlayacağız. “Kim Allah’a ve resulüne karşı gelirse Allah onları hüsrana uğratır ve rezil eder.” “Allah’ın resulüne eziyet etmeyin.” “Münafıklar, Allah’ın resulünden kaçarlar.” “Allah, bazen resullerini peş peşe gönderir.” “Allah, resullerini yalanlayanları helak eder.” “Öldükten sonra herkes Allah’ın resullerini kabul eder.” “Eğer onlar Allah’a istiğfar etseydi, Allah’ın resulü de onlar için istiğfar etseydi Allah’ı ğafur ve rahim olarak bulurlardı.” “Cehennemlikler cehennemin kapısından içeri girdiklerinde cehennemin kapısında bekleyen melekler cehennemliklere; ‘size Allah’ın resulü gelmedi mi, size Allah’ın ayetlerini okumadılar mı, size bu günü haber vermediler mi’ dediklerinde onlar da; ‘evet, geldiler; ama biz onları kabul etmedik, aklımızı da kullanmadık’ derler.”594
Bunlar, Allah’ın resulleriyle ilgili ayetlerdir. Şimdi bu ayetleri hep beraber anlamaya çalışacağız inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Huvellezî bease fîl ummiyyîne resûlen minhum: “O ümmiler içinden kendilerinden bir resul çıkardık (beas ettik, dirittik).” Yetlû aleyhim âyâtihî: “Onlara Allah’ın ayetlerini okur.” Ve yuzekkîhim: “Onları temizler (tezkiye eder).” Ve yuallimuhumul kitâbe vel hikmeh: “Onlara kitabı talim eder ve hikmeti (talim edip) öğretir.” Ve in kânû min kablu le fî dalâlin mubîn:595 “Oysaki onlar bundan önce apaçık bir delalet içindeydiler.” Demek ki Allah’ın resulü Allah’ın ayetlerini okuyarak onları temizleyip onlara kitabı ve hikmeti öğretmeden önce onlar delalettelermiş.
Onun için; “Mürşid-i Kâmil gerekir mi gerekmez mi, farz mı değil mi” diye soranlara Allah; “Allah’ın ayetleri onlara okunmadan, onlara kitabı ve hikmeti öğretmeden, onları tezkiye etmeden onlar apaçık delaletteydiler” diye cevap verir.
Lekad mennallâhu alâl mu’minîn: “Gerçekten Allah’ın mü’minlere fazlı, (lütfu, ihsanı) büyük olmuştur.” Allah onlara büyük bir ikramda bulunmuştur. Kime? -Mü’minlere. İz bease fîhim resûlen min enfusihim: “Onlara kendi içlerinden bir resul göndermekle.” Mü’minlerin içinden onlara bir resul göndermekle Allah onlara büyük bir lütufta bulunmuştur, dedi Allah. Müşriklerin içinden demedi, Allah bu ayette Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i kastetmedi. Yetlû aleyhim âyâtihî: “Onlara (Allah’ın) ayetlerini okur.” Ve yuzekkîhim: “Onları temizler.” Ve yuallimuhumul kitâbe vel hikmeh: “Onlara kitabı talim eder ve hikmeti öğretir.” Ve in kânû min kablu le fî dalâlin mubîn:596 “Bundan önce onlar (o mü’minler) apaçık bir delaletteydiler.” Demek ki daha önce mü’min olduklarını zannediyorlardı.
Kemâ erselnâ fîkum resûlen minkum: “Öyle ki kendi içinizden size bir resul gönderdik.” Yetlû aleykum âyâtinâ: “Size ayetlerimizi okuyan.” Ve yuzekkîkum: “Sizi tezkiye eden (temizleyen).” Ve yuallimukumul kitâb: “Size kitabı öğreten.” Vel hikmete: “Hikmeti öğreten.” Ve yuallimukum mâ lem tekûnû ta’lemûn:597 “Bir de size bilmediğiniz şeyleri öğreten (bir resul gönderdik).”
Bu, Hz. İbrahim (a.s.)’ın duasıdır; Rabbenâ veb’as fîhim resûlen minhum: “Rabbimiz! Onlara içlerinden bir resul gönder ki.” Yetlû aleyhim âyâtik: “Onlara senin ayetlerini okusun.” Ve yuallimuhumul kitâbe vel hikmeh: “Onlara kitabı ve hikmeti öğretsin (talim etsin). Ve yuzekkîhim: “Onları temizlesin (tezkiye etsin).” İnneke entel azîzul hakîm:598 “Muhakkak ki sen aziz ve hâkimsin.” Bütün şeref, bütün güç ve kuvvet, sana aittir, hâkim olan sensin. Demek ki bir de böyle dua etmek gerekiyormuş.
Ve mâ erselnâ min kablike min resûlin: “Senden önce hiçbir resul göndermedik ki.” İllâ nûhî ileyh: “Ona şöyle vahyetmemiş olalım.” Ennehu lâ ilâhe illâ ene: “Benden başka ilah yoktur, ilah benim.” Fa’budûni:599 “(Sadece) Bana âbd olun.” Allah, bütün resullere böyle vahyetmiştir.
Fe erselnâ fîhim resûlen minhum: “Onlara kendi içlerinden bir resul gönderdik.” Eni’budûllâh: “Allah’a âbd olun.” Mâ lekum min ilâhin gayruh: “Sizin ondan başka ilahınız yoktur.” E fe lâ tettekûn:600 “Artık siz (Allah’a karşı) takva sahibi olacak mısınız?” Sorumluluğunuzu yerine getirecek misiniz?
Bu hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir; Yâ eyyuhâr resûl: “Ey resul!” Bellıg mâ unzile ileyke min rabbik: “Rabbinden sana indirileni tebliğ et.” Yani ayetlerimi oku. Ve in lem tef’al: “Eğer bunu yapmazsan.” Fe mâ bellagte risâletehu: “Sen onun resullüğünü yapmamış olursun.” Vallâhu ya’sımuke minen nâs: “Muhakkak ki Allah, seni insanlardan koruyacak.” Bunun için endişe etme, sen onlara Allah’ın ayetlerini oku. İnnallâhe lâ yehdîl kavmel kâfirîn:601 “Muhakkak ki Allah, kâfir kavmi hidayete erdirmez.”
Demek ki Allah’ın ayetlerini okumayanlar Allah’ın resullüğünü yapmamış olur. Neyi, nasıl anlatırsa anlatsınlar, bu böyledir. Bu bütün Mürşid-i Kâmiller için de aynen geçerlidir. Eğer biri Allah’ın ayetlerini okuyup açıklamıyor, hikmeti öğretmiyor, kitabı öğretmiyor, nefisleri tezkiye etmiyorsa Allah’ın resullüğünü yapmamıştır. Böyle birine Mürşid-i Kâmil demek zaten yanlıştır, aklını kullanmamaktır.
Ve câhidû fîllâhi hakka cihâdihî: “Gerektiği gibi Allah yolunda cihad edin.” Huvectebâkum: “O, sizi seçti.” Demek ki Allah bütün mü’minleri seçmiştir. Ve mâ ceale aleykum fîd dîni min harac: “Bu dinde sizin için herhangi bir zorluk yoktur.” Millete ebîkum ibrâhîm: “Babanız (dedeniz) İbrahim’in milletine uyun.” Yani hiçbir şeyi Allah’a şirk koşmayın. Huve semmâkumul muslimîn min kabl: “O, sizi daha önce Müslüman diye isimlendirdi.” Sizin isminiz Müslüman’dır. Ve fî hâzâ li yekûner resûlu şehîdâ aleykum: “Bu resul size şahit olsun.” Yani sizin için örnek olsun. Ve tekûnû şuhedâe alân nâs: “Siz de bütün insanlara şahit olasınız (örnek olasınız) diye.” Fe ekîmûs salât: “Namazı ikame edin.” Ve âtuz zekât: “Zekâtı verin.” Yani temizlenin. Va’tesımû billâh: “Allah’a sarılın.” Allah’ın ipine sarılın demek başka, Allah’a sarılın demek başkadır. Allah bu ayette; Allah’a sarılın, kelimesini kullanmıştır. Allah’a sarılın demek; Allah’ın aşkına, muhabbetine, imanınıza sarılın demektir. Huve mevlâkum: “Sizin mevlanız (yardımcınız) odur.” Fe ni’mel mevlâ ve ni’men nasîr:602 “O, ne güzel mevladır (ne güzel dosttur), ne güzel yardımcıdır.”
Ve mâ erselnâ min resûlin illâ bi lisâni kavmihî: “Hiçbir resul yoktur ki biz onu kendi kavminin lisanıyla (diliyle) göndermemiş olalım.”
Allah, resullerini neden kendi kavminin lisanıyla gönderir?
Li yubeyyine lehum: “Onlara beyan etsin diye.” Allah’ın ayetlerini okusun, açıklasın diye. Fe yudillullâhu men yeşâu: “Allah dilediği kimseyi (dileyeni) delalette bırakır.” Ve yehdî men yeşâu: “Dilediği (dileyen) kimseyi de hidayete erdirir.” Ve huvel azîzul hakîm:603 “O aziz ve hâkim olandır.” Allah bir kavme kendi dilleriyle resul gönderip ayetlerini beyan ettiğinde eğer onlar resule iman eder, onunla beraber olurlarsa hidayete erer, onunla beraber olmazlarsa delalette kalmış olurlar. Bu tercihi kendileri yapar. Eğer iman etmezlerse Allah aziz ve hâkimdir; yani Allah’ın hiç kimseye ihtiyacı yoktur.
Ve lekad sebekat kelimetunâ li ibâdinâl murselîn: “And olsun ki bizim resul olarak gönderdiğimiz kullarımız hakkında şu sözümüz geçmiştir ki.” İnnehum le humul mensûrûn:604 “Muhakkak ki onlara yardım edilecek (ve zafer onlarındır).” Onlara mutlaka mensur; yani yardım olunacak. Bu yardım ve zafer zahiri veya manevi de olabilir; ama mutlaka zafere ereceklerdir. Ve selâmun alâl murselîn:605 “(Göndermiş olduğumuz) resullerimize selam olsun.”
Vaadallâhullezîne âmenû minkum: “Allah içinizden iman edenlere şöyle va’atte bulunmuştur ki.” Ve amilûs sâlihât: “İman edip salih amel işleyenlere (şöyle va’atte bulunmuştur).” Le yestahlifennehum fîl ard: “Sizi yeryüzünde halife kılacağım.” Kemâstahlefellezîne min kablihim: “Sizden öncekileri halife kıldığım gibi.” Sizi de yeryüzünde halifeler kılacağım. Ve le yumekkinenne lehum dînehumullezîrtedâ lehum: “Aynı şekilde sizi de iktidar kılıp dininizi hâkim kılacağım.” Geçmiştekileri nasıl yeryüzünde güç, kuvvet, iktidar sahibi kılmışsam aynı şekilde sizi de iktidar kılıp dininizi hâkim kılacağım. Eğer siz hak olan dininizde sabit olursanız, onlara nasıl hak olan dinden dolayı yardım ettiysem size de öyle yardım edeceğim. Ve le yubeddilennehum min ba’di havfihim emnen: “Korkudan sonra size emniyet vereceğim.” Ya’budûnenî lâ yuşrikûne bî şey’en: “Sadece bana âbd olun ve bana hiçbir şeyi şirk koşmayın.” Ve men kefere ba’de zâlike fe ulâike humul fâsikûn:606 “Bundan sonra kim küfrederse (kâfir olursa) işte fasık olanlar onlardır.”
Şimdi okuyacağımız ayet de yanlış anlaşılmış bir ayettir. Ve mâ erselnâ min kablike min resûlin ve lâ nebiyyin: “Senden önce (hiç) bir resul ve nebi yoktur ki biz onu gönderdiğimizde.” İllâ izâ temennâ elkaş şeytânu fî umniyyetihî: “(O bir şey) Dilediğinde, temenni ettiğinde şeytan oraya bir şeyler ilka etmemiş (katmamış) olsun.” Fe yensehullâhu mâ yulkış şeytân: “Allah, şeytanın ilka ettiği o şeyi nesheder (siler, temizler).” Summe yuhkimullâhu âyâtihî: “Sonra Allah, ayetlerini onda muhkem kılar (sağlamlaştırır).” Vallâhu alîmun hakîm:607 “Allah âlim ve hâkimdir.”
Bu ayet, Allah’ın vahyettiği ayetler hakkında değildir. Bu ayet, Allah’ın nebileri ve resullerinin gönlünü sağlamlaştırması hakkındadır. Şeytanın; resullerin gönlüne ya da onların dileğine, arzusuna herhangi bir şeyi katmasına Allah müsaade etmez, katarsa Allah onu temizler. Öyle ki onlarda sadece Allah’ın ayetleri hâkim olur. Diyelim ki; dünyaya ait bir arzu, bir istek, bir dilek olsun, nefisleri herhangi bir şeyi dilerse ya da şeytan oraya bir şeyi karıştırırsa, Allah onu siler ve ayetlerini onda sağlamlaştırır, buyurdu.
Âlimul gayb: “Gaybın âlimi (Allah’tır.)” Fe lâ yuzhiru alâ gaybihî ehadâ: “Allah, gaybını hiç kimseye açmaz.” Gaybını açık tutmaz, hiç kimseyi gayba muttali kılmaz. İllâ: “Ancak.” Menirtedâ min resûlin: “Razı olduğu resulleri müstesna!” Fe innehu yesluku min beyni yedeyhi ve min halfihî rasadâ:608 “Muhakkak ki o, onların (resullerin) önünde ve arkasında gözetleyicileri sevkeder.”
Peki, Allah neden böyle yapar?
Li ya’leme en kad eblegû rısâlâti rabbihim: “Öyle ki onların, rablerinin risaletini tebliğ ettiğini bilsin diye.” Ve ehâta bimâ ledeyhim: “Allah onların yanındakini ihata etmiştir (sarıp kuşatmıştır).” Ve ahsâ kulle şey’in adedâ:609 “(Allah) Her şeyi sayı olarak bir bir sayıp tespit etmiştir.” Her şey sayı ile bellidir.
Mâ kânallâhu li yezerel mu’minîne alâ mâ entum aleyhi hattâ yemîzel habîse minet tayyib: “Allah murdar olanı, temiz olandan ayırana kadar mü’minleri üzerinde bulunduğu hal içinde bırakacak değildir.” Allah, temizi pisten, mü’minle münafığı birbirinden ayırmak için kullarını imtihana tabi tutar. Allah, o temizle pisi birbirinden ayırır ve onları iç içte bırakmaz. Ve mâ kânallâhu li yutliakum alâl gayb: “Bununla beraber Allah hiç kimseyi gaybe muttali kılmaz.” Ve lâkinnallâhe yectebî min rusulihî men yeşâu: “Ama Allah, seçtiği resullerinden dilediğini (gayba muttali kılar).” İstisnayı yapan Allah’tır. “Hiç kimse gaybı bilmez” deyip geçiştirmek yanlıştır. Elbette ki hiç kimse gaybı bilmez; ama Allah, seçtiğim resullerden dilediğim müstesna, dedi. Fe âminû billâhi ve rusulih: “Allah’a ve resulüne iman edin.” Ve in tu’minû ve tettekû: “Eğer siz iman eder ve takva sahibi olursanız.” Fe lekum ecrun azîm:610 “Sizin için azim bir karşılık vardır.” Bunun karşılığı azimdir.
Keteballâhu le aglibenne ene ve rusulî: “Allah şöyle yazmıştır (hükmetmiştir); ben ve resullerim mutlaka galip geleceğiz.” İnnallâhe kaviyyun azîz:611 “Muhakkak ki Allah, kaviyy ve azizdir.” Bütün güç, kuvvet ve bütün şeref ona aittir. Onun resulleriyle beraber olanlar da aynı şekilde şerefe, Allah’ın yardımına nail olur.
Summe nuneccî rusulenâ vellezîne âmenû kezâlik: “Sonra biz, resullerimizi ve iman edenleri böyle kurtarırız.” Hakkan aleynâ nuncil mu’minîn:612 “Mü’minleri kurtarmak üzerimizde bir haktır.” Bir hak olarak onu üzerimize almışızdır.
Fe lâ tahsebennallâhe muhlife va’dihî rusulehu: “Allah’ın, resullerine verdiği sözden döneceğini zannetme (böyle hesap etme)!” İnnallâhe azîzun zuntikâm:613 “Muhakkak ki Allah, aziz ve intikam sahibidir.” İnnâ le nensuru rusulenâ: “Muhakkak ki biz resullerimize yardım edeceğiz.” Vellezîne âmenû: “İman edenlere de (yardım edeceğiz).” Fîl hayâtid dunyâ: “(Hem) Dünya hayatında.” Ve yevme yekûmul eşhâd:614 “Bir de şahitlerin ayakta durduğu gün (onlara yardım edeceğiz).” Allah, Kıyamet günü şahitler getirildiği zaman onlara yardım edecek.
Ve lekad sebekat kelimetunâ li ibâdinâl murselîn:615 “And olsun ki bizim resul olarak gönderdiğimiz kullarımız hakkında şu sözümüz geçmiştir ki.” İnnehum le humul mensûrûn:616 “Muhakkak ki onlara yardım edilecek.” Hattâ izâstey’eser rusulu ve zannû ennehum kad kuzibû: “Öyle ki o resullerimiz umutlarını kesmiş halde yalanlandıklarını sanmış bir halde.” Câehum nasrunâ: “Onlara yardımımız gelmiştir.” Yani Allah, resullerini de son ana kadar sıkıntıya koyar. Resullerimiz; “artık biz yalanlandık, kimse bize iman etmez, kimse bizi kabul etmez” dedikleri anda yardım etmişiz, dedi Allah.
Fe nucciye men neşâu: “(Allah) dilediği kimseyi kurtarmıştır.” Ve lâ yureddu be’sunâ anil kavmil mucrimîn:617 “Suçlu olan toplumun üzerinde azabımız kesinlikle çevrilmeyecektir.” Yani birileri, resullere karşı suç işlemişse Allah’ın azabı gelir, kimse de o azabı geri çeviremez.
Ve men yutiıllâhe ver resûle: “Kim, Allah’a ve resulüne itaat ederse.” Fe ulâike meallezîne en’amellâhu aleyhim minen nebiyyîn: “Allah onları kendisine nimet verdiği peygamberleriyle beraber eder.” Ves sıddîkîn: “Sıddıklarla (beraber eder).” Veş şuhedâi: “Şahitlerle (beraber eder).” Ves sâlihîn: “Salihlerle (beraber eder).” Ve hasune ulâike rafîkâ:618 “Bunlar ne güzel arkadaştır.” Allah, kullarını kendisine ve resulüne itaat etme karşılığında salihlerle, sıddıklarla ve şahitlerle (şehitlerle) beraber eder.
Menihtedâ fe innemâ yehtedî li nefsih: “Kim hidayete ererse kendi nefsi için (kendisi için) hidayete ermiştir.” Ve men dalle fe innemâ yadıllu aleyhâ: “Kim de delalette kalırsa o da kendi aleyhinedir.” Ve lâ teziru vâziratun vizra uhrâ: “Hiç kimse bir başkasının yükünü taşımaz.” Hiç kimsenin yükü bir başkasına yüklenmez. Ve mâ kunnâ muazzibîn: “(Hiç kimseye de) Azap edecek değiliz.” Hattâ neb’ase resûlâ:619 “Onlara bir resul göndermeyene kadar.” Yani Allah, bir resul göndermeyene kadar hiç kimseye, hiçbir kavme, topluma azap etmez.
Men yutiır resûl: “Kim resule itaat ederse.” Fe kad atâallâh: “Allah’a itaat etmiş olur.” Çünkü o, Allah’ın emriyle emreder, Allah’a itaate davet eder. Ve men tevellâ: “Kim de (resule itaat etmekten) dönerse.” Fe mâ erselnâke aleyhim hafîzâ:620 “Biz seni onların üstüne muhafız olarak (bekçi olarak) göndermedik.” Yani bırak onları, tercih onlarındır. Ve atîûlllâhe ve atîûr resûl: “Allah’a itaat edin, resulüne itaat edin.” Vahzerû: “(Eğer ondan) Yüz çevirirlerse.” Fe in tevelleytum: “Eğer dönerlerse.” Fa’lemû ennemâ alâ resûlinâl belâgul mubîn:621 “Bilin ki bizim resulümüze düşen sadece apaçık bir beyandır.”
Kul: “De ki (onlara).” Atîullâhe ve atîur resûl: “Allah’a ve resulüne itaat edin.” Fe in tevellev: “Eğer dönerlerse.” Fe innemâ aleyhi: “(Bu), Onların kendi aleyhlerindedir.” Mâ hummile ve aleykum mâ hummiltum: “Size yüklenen şey, onların üzerine yüklenmemiştir.” Resulüne düşen; kendi vazifesini yapmaktır, onlara da düşen; kendi vazifelerini yapmak, sorumluluklarını yerine getirmektir. Herkes kendi yükünü taşır; yani senin yükün sanadır, onların da yükü onlaradır. Ve in tutîûhu tehtedû: “Eğer ona (resulümüze) itaat ederlerse hidayeti bulurlar.” Ve mâ alâr resûli illâl belâgul mubîn:622 “Bizim resulümüze düşen; sadece apaçık tebliğ etmektir.” Yani ayetlerimizi beyan etmektir.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman ettiğini iddia edenler!” Atîûllâhe ve atîûr resûl: “Allah’a itaat edin ve resulüne itaat edin.” Ve ulil emri minkum: “Bir de sizden olan emir sahibine (ulu’l emre itaat edin).” Fe in tenâza’tum fî şey’in: “Herhangi bir konuda anlaşmazlığa düşerseniz.” Fe ruddûhu ilâllâhi ver resûl: “Onu Allah’a ve resulüne götürün (onlar halletsin).” Bu sefer ulu’l emr, demedi, Allah’a ve resulüne götürün, dedi. Onları birledi; yani Kur’an’a götürün, buyurdu.
İn kuntum tu’minûne billâhi vel yevmil âhir: “Eğer siz, Allah’a ve ahiret gününe iman etmişseniz (bu böyledir).” Bunu böyle yapmanız lazım. Böyle yaparsanız hükmü Allah’tan almış, doğru yapmış olursunuz. Yoksa kendi nefsinizin hevasına uymuş olursunuz. Zâlike hayrun ve ahsenu te’vîlâ:623 “Sonuç itibariyle sizin için hayırlı ve güzel olan budur.” Yani hem dünyanız hem ahiretiniz için hayırlı olan, güzel olan budur.
Ve mâ erselnâ kableke minel murselîn: “Senden önce hiçbir peygamber göndermedik ki.” İllâ innehum le ye’kulûnet taâm: “Gerçekten yemek yememiş olsunlar.” Onlar da yemek yerdi. Ve yemşûne fîl esvâk: “Çarşılarda (pazarlarda) dolaşırlardı.” Ve cealnâ ba’dakum li ba’dın fitneh: “(Allah) Sizin bir kısmınızı bir kısmınıza imtihan (vesilesi) kılmıştır.” İnsanları birbiri için imtihan vesilesi kılmıştır. E tasbirûn: “Bakalım sabredecek misiniz?” Bakalım, sizi birbirinizle imtihana tabi tuttuğumuzda birbirinize sabredecek misiniz, sabredip imtihanı kazanacak mısınız? Ve kâne rabbuke basîrâ:624 “Ve rabbin her şeyi görendir.” Kimin sabredip etmediğini, kimin imtihanı kabul edip etmediğini gören, hesabı da ona göre yapandır. Resul kendi kavmi için, kavmi de resul için imtihandır. Dolayısıyla herkes birbiri için imtihandır.
Kâlet lehum rusuluhum in nahnu illâ beşerun mislukum: “Resulleri onlara dedi ki: Biz de sizin gibi bir beşeriz.” Ve lâkinnallâhe yemunnu alâ men yeşâu min ibâdih: “Ama Allah, kullarından dilediğine (ikramda bulunur) nimeti verir. Ve mâ kâne lenâ en ne’tiyekum bi sultânin illâ bi iznillâh: “Allah’ın izni olmadan bizim size bir delil getirmemiz mümkün değildir.” Herhangi bir şey yapmamız, herhangi bir güç, kuvvet sahibi olmamız ve bir mucize getirmemiz söz konusu değildir. Ve alâllâhi felyetevekkelil mu’minûn:625 “Mü’minlere düşen; sadece Allah’a güvenmektir (Allah’a tevekkül etmektir).”
Fe le nes’elennellezîne ursile ileyhim: “And olsun ki kendilerine gönderilenlere soracağız.” Ve le nes’elennel murselîn:626 “Ve resullerimize de soracağız (hesaba çekeceğiz).” Yani herkese hesap vardır.
Allah nasıl hesap soracak?
Yevme yecmeullâhur rusul: “O gün Allah, resullerini toplayacak.” Resulleri bir araya getirecek. Fe yekûlu mâzâ ucibtum: “Onlara diyecek ki: Size ne cevap verildi?” Siz Allah’a davet edip vahyimi anlatınca kim size nasıl cevap verdi, diye resullerine soracak. Kâlû lâ ilme lenâ: “Onlar diyecekler ki: Bizim bu konuda bir ilmimiz yoktur.” İnneke ente allâmul guyûb:627 “Muhakkak ki sen gaypleri bilensin.” Gaybın âlimi sensin ya rabbi, diyecekler. Ve yevme yunâdîhim: “O gün nida eden seslenecek.” Fe yekûlu: “Diyecek ki.” Mâzâ ecebtumul murselîn:628 “Siz resullere ne cevap verdiniz?” Resullerim sizi davet etti, siz resullerime ne cevap verdiniz, diyecek.
Demek ki Allah, resullerini bir araya toplatıp; “size ne cevap verildi” diye önce resullere soracak. Onlar da; “gaybın âlimi sensin ya rabbi! Bizim senin öğrettiğinden başka bir ilmimiz yoktur” diyecekler. Ondan sonra nida eden (seslenen) bir melek, kıyamet yerinde bulunan her bir kavme, her bir cemaate, her bir insana tek tek; “Allah’ın resulüne ne cevap verdiniz” diye hitap edecek. Kıyamet yeri başka bir âlemdir. Böyle bir hitapla karşı karşıya kalan insanın, ne cevap verdiğine şimdiden bakması lazım ki orda cevap verebilsin.
Eğer biri Allah’ın resulünü görmemiş, bilmemiş, anlamamış, ona tabi olmamış ve ona uymamışsa onun verebileceği bir cevap olur mu!
Allah ayeti kerimede kıyamet yerindekilere; “resullere ne cevap verdiniz” buyurur. Öyleyse cevap da mutlaka soruya karşılık olmalıdır; yani peygamber senden isteyecek, sana soracak ve sen peygambere cevap vermiş olacaksın. Peygamberle birebir muhatap olmadan ona nasıl cevap vereceksin? Kim buradan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e cevap verebilir? -Kimse veremez; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz şu an zahiri olarak hayatta değildir. Peki, bu cevabı kime vermek gerekir? -Tevil etmeye hiç gerek yok. Söyledim, peygamber varisleri kıyamete kadar gelir. Cevabı ona verirsin, ona vermen gerekir. Buna karşılık onun da sana bu soruyu sormuş olması lazım ki cevap verebilesin. Yoksa bunlar, böyle uzaktan cevap verilecek şeyler değildir. Peygamber varisinin birebir insanlara şahit olması; yani örnek olması gerekir.
Evet, ayet devam eder; Fe emmâ men tâbe: “Her kim ki tövbe ederse.” Tövbe edip Allah’a dönerse. Ve âmene: “Ve iman ederse.” Ve amile sâlihâ: “Ve salih amel işlerse.” Fe asâ en yekûne minel muflihîn:629 “(Bu durumda o) Felaha erecek olanlardan olmayı umabilir.” Allah; bunu şimdiye kadar yapmadıysanız artık yapın, diyor.
Mâ esâbeke min hasenetin: “Sana bir güzellik isabet ettiğinde.” Bir iyilik, bir güzellik geldiğinde. Fe minallâh: “Bu, Allah’tandır.” Allah saf güzelliktir ve Allah’tan sadece güzellik gelir. İnsana gelen güzellik, iyilik ve hayır her zaman Allah’tandır. Ve mâ esâbeke min seyyietin: “Sana bir kötülük de isabet ettiğinde.” Geldiğinde, dokunduğunda. Fe min nefsike: “O, senin kendi nefsindendir (kendindendir).” Ve erselnâke lin nâsi resûlâ: “Biz seni insanlara resul olarak gönderdik.” Ve kefâ billâhi şehîdâ:630 “Şahit olarak da Allah (buna) yeter.”
Mesele; resullüğe herhangi bir cemaatin ya da birilerinin değil Allah’ın şahitlik yapmış olmasıdır. Eğer Allah birine şahitlik yapmamışsa o, resul olmaz; yani “ben falan sülaledenim, dedem şeyhti bu yüzden ben de şeyhim” demek kişiyi resul yapmaz. Böyle bir şey yoktur! Allah, resullüğe şahitlik yaptı mı başka da şahit gerekmez. Eğer Allah şahitlik yapmışsa; “resullerime mutlaka yardım edeceğim ve onlar mutlaka galip gelecekler” diye Allah’ın va’di vardır.631
İnnellezîne yekfurûne billâhi ve rusulihî: “Allah’ı ve resulünü (tanımayıp) kâfir olanlar (küfre sapanlar).” Ve yurîdûne en yuferrikû beynallâhi ve rusulihî: “Allah ve resulünün arasını açmak isterler (birbirinden ayırmak isterler).” Ve yekûlûne nu’minu bi ba’din: “Derler ki: Biz (resullerin) bir kısmına iman ederiz.” Ve nekfuru bi ba’din: “Bir kısmını da inkâr ederiz.” Ve yurîdûne en yettehızû beyne zâlike sebîlâ:632 “(İkisi) Arasında bir yol tutmak isterler.” Resullerin bir kısmına iman ederiz, bir kısmına iman etmeyiz, diyenler beğendiğine iman eder, beğenmediğine iman etmez ve ikisi arasında bir yol tutmak isterler dedi Allah.
Ulâike humul kâfirûne hakkâ: “İşte onlar hakiki kâfirdir.” Allah bu ayette ‘normal kâfir’ demedi, “onlar hakiki kâfirdir” buyurdu; çünkü onlar böyle yaparken iman edecek olanların da gönlünü bulandırır. Onların gönlüne vesvese gelmesine, şüphe gelmesine sebep olur. Ve a’tednâ lil kâfirîne azâben muhînâ:633 “Onlara aşağılayıcı bir azap hazırlamışızdır.” Yani sadece azap değil, bir de aşağılayıcı azap vardır.
Ayet devam eder; Vellezîne âmenû billâhi: “Allah’a iman edenler.” Ve rusulihî: “Resulüne iman edenler.” Ve lem yuferrikû beyne ehadin minhum: “Onların aralarında bir fark gözetmeyenler.”
Allah’ın resulleri arasında niye fark olsun ki! Hepsi Allah’ın vahyini okur, anlatır, nefisleri tezkiye eder, temizler, hikmeti öğretir. Niye fark gözetiyorsun, neyine göre fark gözetiyorsun? Sana lazım olan Allah’ın kelamı, hikmet, temizlenmek değil mi, senin böyle ayrım yapma hakkın var mıdır!
Evet, onlar Allah’ın resulleri arasında fark gözetmezler, buyurdu Allah. Ulâike sevfe yu’tîhim ucûrahum: “İşte (Allah) onların ecirlerini (yaptıklarının karşılığını ) verecek.” Ve kânallâhu gafûran rahîmâ:634 “Ve Allah (onlar için) ğafur ve rahimdir.” Allah onları mağfiret eder, onları rahmetinin içine alır. Yanlışları ve eksikleri olsa da iman edip Allah’ın resulleri arasında fark gözetmediklerinden dolayı Allah onları rahmetinin içine alır.
Zâlike bi ennehu kânet te'tîhim rusuluhum bil beyyinât: “Resulleri (apaçık) beyyinelerle (ayetlerle, delillerle) onlara geldiğinde.” Fe kâlû e beşerun yehdûnenâ: “Derler ki: Bir beşer mi bizi hidayete erdirecek?” Fe keferû ve tevellev: “Onu inkâr ederler ve yüz çevirirler.” Ondan yüz çevirip dönerler. Vestagnallâhu vallâhu ganiyyun hamîd:635 “Allah’ın onlara ihtiyacı yoktur. Allah, ğaniy ve hamittir.” İnsanlar kulluğu kabul etmeyebilir; ama Allah’ın onlara ihtiyacı yoktur. Onlar aslında kendini Allah’tan müstağni gördüğü için Allah onlara böyle bir karşılık verir. Allah, hiçbir şeye ihtiyacı olmayandır, zengin olandır, hamde, övgüye layık olandır. Allah bunu onlara gösterir.
Neden?
“Bir beşer mi bizi hidayete erdirecek” demelerinden dolayı. Tabi ki bir beşer, insanları hidayete erdirecek. Hidayetçinin de bizim gibi biri olması lazım ki bizi Allah’a taşıyabilsin, bize örnek olup şahit olarak yardım edebilsin. Yoksa, Allah gökten bir melek indirecek değildir. Allah bu konuyla ilgili olarak ayeti kerimede; “eğer yeryüzünde dolaşanlar melekler olsaydı resul olarak da melekleri gönderirdim” 636 buyurur.
Tu’minûne billâhi ve resûlihî: “Eğer siz, Allah’a ve resulüne iman ederseniz.” Ve tucâhidûne fî sebîlillâhi bi emvâlikum ve enfusikum: “Allah yolunda mallarınızla ve canlarınızla cihad ederseniz.” Zâlikum hayrun lekum: “İşte sizin için hayırlı olan budur.” İn kuntum ta'lemûn:637 “Eğer bilseniz (eğer biliyorsanız).” Eğer işi anlamışsanız bu böyledir. Sizin için hayırlı olan şey; Allah ve resulüne iman edip, malınızla ve canınızla Allah yolunda cihad etmektir.
Lâkinir resûlu vellezîne âmenû meahu: “Allah’ın resulü ve onunla beraber olanlar.” Câhedû bi emvâlihim ve enfusihim: “(Allah yolunda) Mallarıyla ve canlarıyla cihad ederler.” Ve ulâike lehumul hayrât: “İşte bütün hayırlar onlarındır.” Ve ulâike humul muflihûn:638 “Felaha erenler de onlardır.”
Âminû billâhi ve resûlihî: “Allah’a ve resulüne iman edin.” Ve enfikû mimmâ cealekum mustahlefîne fîhi: “Allah’ın sizi yetkili kıldığı şeylerde infak edin.” Yani Allah size neyi ikram etmişse onu infak edin. Fellezîne âmenû minkum: “Artık sizden kim iman ederse.” Ve enfekû: “İnfak ederse.” Lehum ecrun kebîr:639 “İşte büyük ecir onlarındır.”
Sâbikû ilâ magfiratin min rabbikum: “Rabbinizden olan mağfirete erebilmek için müsabaka yapın (yarışın).” Ve cennetin arduhâ ke ardıs semâi vel ard: “Genişliği gökle yerler kadar olan cennet için (yarışın).” Uıddet lillezîne âmenû billâhi ve rusulihî: “(Allah onu) Allah’a ve resulüne iman edenlere va’d etmiştir ki.” Zâlike fadlullâhi yu’tîhi men yeşâu: “İşte bu, Allah’ın lütfudur ve onu dilediğine (dileyene) verir.” Vallâhu zûl fadlil azîm:640 “Allah büyük lütuf sahibidir.”
İllâ belâgan minallâhi risâlâtihî: “(Benim görevim) Sadece Allah’tan gelenleri (onun gönderdiklerini) tebliğ etmektir.” Ve men ya’sıllâhe ve resûlehu: “Kim, Allah’a ve resulüne asi olursa.” Fe inne lehu nâra cehenneme hâlidîne fîhâ ebedâ:641 “Muhakkak ki onun için cehennem ateşi vardır ve o, orada ebedi olarak kalır.”
Ve men yuşâkıkır resûle min ba’di mâ tebeyyene lehul hudâ: “Kim kendisine hidayet yolu belli olduktan sonra (Allah’ın) resulüne muhalefet ederse.” Ve yettebi’ gayra sebîlil mu’minîn: “Mü’minlerin yolundan başka (bir yola) tabi olursa.” Nuvellıhî mâ tevellâ: “Biz de onu döndüğü yolda bırakırız.” Ve nuslihî cehennem: “Onu cehenneme yaslarız.” Ve sâet masîr:642 “O ne kötü yer (ne kötü yataktır).”
Ve izâ raevke: “(Onlar) Seni gördükleri zaman.” İn yettehızûneke illâ huzuvâ: “Seni sadece alaya alırlar.” E hâzâllezî beasallâhu resûlâ:643 “(Derler ki:) Allah’ın resul olarak gönderdiği bu mu?” Böyle söyleyenler zahire bakıp hüküm verenlerdir. Allah’a itiraz edecekler ya, Allah’a kul olmak onlara ağır geliyor ya onun için zahiri olarak eleştirip; “Allah’ın resul olarak gönderdiği bu mu” derler.
İnnellezîne yuhâddûnallâhe ve resûlehu kubitû: “(Kim), Allah’a ve resulüne karşı gelirse.” Allah ve resulünün koyduğu sınırları tanımaz, sınırları kendisi koymaya kalkışırsa. Kemâ kubitellezîne min kablihim: “Onlardan öncekilerin alçaltıldığı gibi onlar da alçaltılırlar.” Ve kad enzelnâ âyâtin beyyinât: “Gerçek şu ki; biz apaçık ayetler göndermişiz.” Ve lil kâfirîne azâbun muhîn:644 “Kâfirler için alçaltıcı bir azap vardır.”
SADAKALLAHUL AZİM
Kardeşlerimiz için; haftada bir komşularını davet edip Allah’ın ayetlerini ders edinsinler demiştik. Haftada bir biraz ağır gibi görünüyor. Bazı kardeşlerimizin komşuları da haftada bir olsun istiyor, sohbet olmasını isteyen komşuları olan kardeşlerimiz sohbeti haftada bir yapsın. Diğer kardeşlerimiz ise on beş günde bir yapmaya çalışsın. Bundan sonra haftada bir değil, on beş günde bir hesap yapıp öyle davet etsinler. Haftada bir ders yapmak isteyenler haftada bir de yapabilir; ama sohbeti on beş günde bir yapmak daha uygun gibi görünüyor.
Bu sohbet nasıl yapılmalıdır?
İsterse davete icabet eden bir kişi olsun veya sadece kendi ailemizle, ev halkımızla dahi oturursak oturalım Allah’ın kitabını önümüze koyup; “ya rabbi! Senin ayetlerini ders edinmeye niyet ettik. Ayetlerini, vahyini aldık, iman ettik, anlamaya çalışacağız inşallah! Bize öğretip ilmimizi arttır ya rabbi” diye dua etmemiz gerekir. Bu dua, Allah’ın Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e öğrettiği duadır. Çünkü Allah, ayeti kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; “sana vahyedilmesi tamamlanmadan önce Kur’an’ı okumakta acele etme. ‘Rabbim! İlmimi arttır’ de”645 buyurur.
Kur’an-ı Kerim’i açıp Fatiha’dan başlayalım Fatiha, tam inen ilk suredir. Fatiha Suresi’nden birkaç ayet okuyup anlamaya çalışalım. Zaten Fatiha’da anlaşılmayacak bir şey yoktur. Fatiha Suresi ile ilgili sohbetler internet adresimizde mevcuttur. Kardeşlerimizin bu sohbetleri dinlemesi gerekir. Kardeşlerimiz davete icabet edip gelen komşularına ne anlatacağını bilmelidir. Kardeşlerimiz bunu yaparken önce manevi olarak kazanır, Allah’ın ayetlerini ders edinmiş, Allah’ın kelamını ciddiye almış, evini de Allah’ın evlerinden bir ev yapmış olur. Biri gelmiş veya gelmemiş o ayrı bir şey, ayrı bir rahmet, ayrı bir ikramdır. Önce bizim kulluğu kabul etmemiz lazım. Bu, kulluğu kabul etmemiz, Allah’ın vahyine iman etmemiz ve onu evimizde ders edinmeyi kabul etmemiz demektir. Meleklerin ve rahmetin evimize inmesi, gelmesi demektir.
Kim ne yaparsa yapsın kendisi için yapar. Allah ayeti kerimede; “herkesin yaptığı güzellikler lehine, kötülükler de aleyhinedir.”646 “Size gelen her güzellik Allah’tandır”647 buyurur. Allah’tan sadece güzellik gelir. Güzelliğin sahibi Allah, güzelliğin kaynağı da Kur’an’dır. Güzellik bize gelecekse kaynağından gelsin, bize Allah’ın güzelliği gelsin. Nitekim Allah’tan, Kur’an’dan saf güzellik gelir, sadece Allah’tan gelenler bizi saf olarak güzelleştirir.
Allah’ın resullerine imanı anlamaya çalışıyorduk. Daha önce söylemiştim; her mü’min, iman ettiği peygamberin resulüdür. İman etmek sevmek demektir. Eğer kişinin iman ettiği; yani sevdiği şeytan ise şeytanın resullüğünü yapar. Şeytanın verdiği vesveseyi, küfrü, şirki ve dedikoduyu taşır. Eğer resule iman etmiş, onunla beraber olmuş, ona itaat etmiş, itaati, tabiyeti Allah’ın resulüne ise o da saf güzellik taşır, Allah’ın ayetlerini taşır.
Kazanmak da kaybetmek de insanın kendi elindedir, kendi tercihiyledir. Allah ile resulüyle, Allah’ın vahyiyle beraber olanlar kazanır. Allah’ın resulüne resul olmak; mü’min olmak, onun şahitliğini kabul etmek demektir; yani resulün örnekliğini kabul etmek demektir.
Allah ayeti kerimede; “Allah’ın resulü size şahit, siz de bütün insanlara şahit olasınız diye”648 buyurur. Resulün ahlakını alıp örnekliğini kabul ederek onun gibi yapmaya çalışırsak insanlara şahit ve örnek olabiliriz. “Allah, peygamberi şahit, müjdeleyici ve uyarıcı olarak göndermiştir”649 buyurdu. Onun yolunda yürüyen mü’minler de onun gibi yapınca kazanır.
Ya, Allah’ın resulleri gibi yaparız ya da iblis ve arkadaşları gibi yaparız. Bir tarafta iblis ve arkadaşları vardır, öteki tarafta da nebi, resul ve mü’minler vardır; yani şahitler, müjdeciler, uyarıcılar, muttakiler, mukarrebun ve sabikunlar vardır. Bunlardan biri olabilmemiz için mutlaka peygamberden yana durmamız lazımdır. Karşı tarafta durup; “otur evinde kıl namazını tamamdır” dersek olmaz; çünkü Allah öyle söylemiyor. Böyle bir din, Allah’ın dini değildir.
Böyle bir din, insanların kendi kendine ürettiği bir dindir. Bu dinin kitabı Kur’an’dır ve Kur’an’da Allah nasıl yaşamamız, nasıl iman etmemiz, nasıl düşünmemiz, nasıl konuşmamız ve nasıl amel işlememiz gerektiğini beyan etmiştir. Allah ayeti kerimede; “Allah’a ve resulüne iman edip, resulüyle beraber mallarıyla, canlarıyla cihad edenler felaha erer.”650 “Allah’a ve resulüne asi olup karşı gelenlerin yerleri ebedi cehennemdir”651 buyurur.
Allah’ın resulüne asi olmak için kişinin; “ben sana asi oldum” demesi gerekmez. Eğer resulünün hayatına, örnekliğine ve şahitliğine itiraz ettiyse asi olmuş demektir. Mesela; “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz evinde hanımına şöyle davranmıştır” dediysek onu şahit ve örnek olarak kabul etmek zorundayız. Eğer resule iman etmişsek; “yok, ben öyle yapamam, bunu kabul edemem” diyemeyiz; çünkü onun gibi davranmazsak onu reddederiz.
Ne dememiz lazım?
“Onu kabul ediyorum, ona iman ediyorum, güzel olan budur, doğru olan budur. Ben de böyle yapmaya çalışacağım, yapamazsam, gücüm yetmezse, başka türlü davransam bile onu kabul edip, tasdik edeceğim ve yapmaya da çalışacağım” dememiz lazım ki ona iman etmiş, onu kabul etmiş olalım. Bununla beraber yapamasak bile; “ben yanlış yapıyorum, doğrusu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibidir” deyip bunu dile getirmemiz gerekir. Yoksa; “benim yaptığım doğrudur” dersek o zaman da Allah’ın resulünün yaptığı yanlıştır, demiş oluruz.
Böyle söylersek inkâr edip asi olduk, onu reddettik demektir. Onun için, hakkı ve hakikati olduğu gibi ortaya koymamız gerekir. Hem Allah’ın vahyiyle, hem de Allah’ın resulünün şahadeti ve ahlakıyla hakikati olduğu gibi ortaya koyup; “doğru budur, hak budur” dememiz gerekir. İsteyen alır, isteyen almaz, kabul etmez, tercih onundur. Allah ayeti kerimede; “dileyen iman etsin, dileyen kâfir olsun”652 buyurur; ama biz yapamasak bile, gücümüz yetmese bile iman etmemiz gerekir. Hem de; “doğru olan Allah’ın dediğidir, bütün güzellik Allah’tandır ve Allah’ın bütün güzelliği onun resulü üzerinde görünmüştür. O, azim bir ahlak üzeredir” deyip iman etmemiz gerekir.
İnşallah hep beraber Allah’a ve resulüne iman edip tabi olacağız. Ona malımızla, canımızla cihad edip destek olacağız. Ona asi olmayacağız, itiraz etmeyeceğiz. Herhangi bir halini, işini, tavrını beğenmezlik etmeyeceğiz.
Allah hepimizi nebilerine, resullerine, şahitlerine, nezirlerine layıkıyla iman edenlerden eylesin. Ona itiraz edenlerden, asi olanlardan ve saygısızlık yapanlardan eylemesin.
Allah hepinizden razı olsun.
