close

KİTAPLARA İMAN 4

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hayatımızı Allah’ın kitabına göre yaşamamız gerekir; yani hayatımızın Kur’an olması gerekir, diye hep söylüyoruz. Kur’an’ı okumamız, anlamamız, dinlememiz, Allah’ın ayetleri üzerinde tefekkür etmemiz gerektiğini anlatmaya çalışıyorduk.

Kur’an’ın Allah’ın beyanıyla bize Furkan olması gerekir.

Furkan; fark ettiren, ayıran demektir; yani hakla batılı, doğruyla yanlışı, güzelle çirkini, imanla küfrü, imanla nifakı, mü’minle münafıklığı, mü’minle müşriki, ebedi olanla fani olanı, nimetle musibeti, faydalı olanla zararlı olanı, kârla zararı, dostla düşmanı, melekle şeytanı, meleklikle şeytanlığı, ölü ile diriyi, ilahla mahlûku, Allah’tan gelenle kuldan geleni, insanla beşeri, gönülle nefsi, hayatla ölümü birbirinden ayıran, demektir. Bu saydıklarım Furkan’la ayırabileceğimiz sadece birkaç tane örnekti.

Herkesin kendine göre bir ölçüsü vardır; ama bir de Allah’ın ölçüsü vardır. Eğer ölçümüz, Allah’ın ölçüsüne göre değilse o yanlış bir ölçüdür. Bütün bunları, Allah’ın Furkan olan kitabıyla ayırmak gerekir; çünkü hayatımız boyunca hep seçim yapmak, ayrım yapmak zorunda kalıyoruz.

Az önce de bahsettiğimiz gibi Furkan; ayırmak, ayrım yapmak demekti. O halde bizim de güzelle çirkini, doğruyla yanlışı, hakla batılı, imanla küfrü, şeytanın verdiği vesveseyle Allah’ın vahyini birbirinden ayırmamız gerekir. Hayat baştan sona bir ayrımdır; yani seçimdir.

Mesela konuşurken kelimeleri seçeriz ya da herhangi bir şeyi yerken, içerken, temizle pisi birbirinden ayırırız. Herhangi bir iş yaparken de; “bu, faydalıdır, bu zararlıdır, bu iyidir, bu kötüdür, bu doğrudur, bu yanlıştır” deyip seçim yaparız, yani ayırırız.

Allah, kitabına “Furkan”464 yani ayıran demiştir. Eğer bizim Furkan’ımız yoksa Kur’an’ımız da yoktur; yani kitabımız yoktur. Eğer Allah’ın kitabıyla ayırıp seçmiyorsak, ona göre ayrım yapıp anlamıyor, konuşmuyor, düşünmüyor ve yapmıyorsak Kur’an’ımız, Furkan’ımız yok demektir. Allah ayeti kerimede; “Allah, muttakilere Furkan verir”465 buyurur. Bu da özel Furkan’dır. Bu Furkan bir nurdur ve insan bu nuru Kur’an’dan kazanır.

Ayetleri önce beraber okuyup anlamaya çalışacağız, sonra Furkan’ımız var mıdır yok mudur, ona bakacağız inşallah! Eğer Kur’an’ı eline alıp okuyan kişinin Furkan’ı yoksa o saydıklarımı ayıramıyorsa, gönül âlemi başka bilgilerle ve şeytanın verdiği vesveselerle kirlenmişse, ayetleri okumuş olsa bile hakikati fark edemez, ayrımı yapamaz. Gerçek manada Furkan’a nefsini, aklını ve gönlünü tezkiye etmiş, temizlemiş olanlar sahiptir; yani Allah, Furkan’ı onlara vermiştir. Yoksa kişinin Furkan’ı olmuş olsa bile; yani ayetleri okumuş, anlamış olsa bile onun gönlündeki o yanlış bilgiler, nefsinin arzusu, hevası, şeytanın verdiği vesvese onu kirletir ve bozar. Onu başka tarafa, ters tarafa çeker.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Tebârakellezî nezzelel furkâne alâ abdihî: “O ki mübarektir. Furkan’ı, kuluna indiren (odur).” Mübarek olan Allah’tır; yani daimi olarak nimeti ihsan eden, ikram eden Allah’tır. Onun nimeti kesintisizdir. Allah, Furkan’ı kuluna indirmiştir, dedi; peygamberine demedi. Dolayısıyla peygamber olan kuluna indirmiş ve onun üzerinden bütün kullarına indirmiştir. Allah, Furkan’a neden mübarek der? -Çünkü indirdiği o Furkan daimi olarak nimettir, o nimet ondan akmaya devam eder. O Furkan’ı almış olanlar daimi nimete, ebedi nimete kavuşur, hem dünyada hem de ahirette Allah’ın ikramına ebediyyen nail olurlar. Allah, ayetin devamında Furkan’ı neden indirdiğini de beyan eder.

Li yekûne lil âlemîne nezîrâ:466 “Bütün âlemlere uyarıcı olsun diye.” Yani Allah, insanları uyarıp yanlışı ve doğruyu göstersin, onları yanlış yapmamaları için uyarsın diye Furkan’ı indirmiştir. Ayette geçen “nezir” kelimesi; inzar eden, uyaran demektir. İnzar aynı zamanda nazara sunan, önüne koyan demektir. Öyle ki uyarıldığında onun tehlikesini, onun yanlışını gözünün önündeymiş gibi görebilsin diye Allah, Furkan’ı indirmiştir.

Demek ki Allah, Furkan’ı kullarını uyarmak için indirmiş; yani yanlış yapmamaları, tehlikeye düşmemeleri, küfre düşmemeleri, cehenneme gitmemeleri, Allah’ın azabına ve gazabına uğramamaları için indirmiştir. Sadece Kur’an, Furkan değildir, Allah’ın göndermiş olduğu bütün kitaplar Furkan’dır, Allah’ın vahyidir; yani Allah’ın Furkan olan vahyidir.

Ve nedaul mevâzînel kısta li yevmil kıyâmeh: “Biz, Kıyamet günü adalet terazileri koyacağız.” Fe lâ tuzlemu nefsun şey’â: “Hiçbir nefse, (hiçbir kimseye) hiçbir şekilde zulmedilmez.” Çünkü bütün ameli teraziye konur, hüküm ona göre verilir, muamele ona göre yapılır; yani kim hangi muameleyi hak etmişse o muameleyi kendisi kazanmıştır. Onun için; Kıyamet günü terazileri koyup mizanı kuracağız ve hiç kimseye de zulmedilmez, dedi Allah. Ve in kâne miskâle habbetin min hardalin eteynâ bihâ: “(Yapılan hangi amel olursa olsun) Bir hardal tanesi, (arpa tanesi, buğday tanesi) kadar bile olsa onu mutlaka getiririz.” Ve kefâ binâ hâsibîn:467 “Hesaba çekici olarak biz yeteriz.”

Yani Allah, Furkan’a göre mizanı kurar. Hardal tanesi kadar bile işlenmiş her ne varsa; hayır olsun, şer olsun, onu getirip mizana koyar. O hayrı ve şerri işleyen kişi, bilerek veya bilmeyerek mutlaka kendisine göre ya doğru yapmıştır ya da yanlış yapmıştır. Eğer insan, Furkan’a göre; yani Allah’ın ayrımına göre doğruyu ve yanlışı birbirinden ayırt etmemişse onun mizanı yanlışlarla ve şerlerle dolar da bundan haberi bile olmaz. Doğru yaptığını zanneder; ama yanlış yapmıştır.

Ve lekad âteynâ mûsâ ve hârûnel furkân: “Biz, Musa’ya ve Harun’a Furkan’ı verdik.” Hz. Musa (a.s.) deyince Ben-i İsrail’in bütün peygamberleri buna dâhildir. Aynı zamanda bu Furkan’ı niçin indirmiştir? Ve dıyâen ve zikren lil muttakîn:468 “Muttakiler için zikir ve nur olsun diye (Furkan’ı indirmiştir).” Onlara zikir olsun diye Furkan’ı verdi; yani onlara kulluklarını, âbd olmaları ve nasıl kazanmaları gerektiğini hatırlatalım diye Furkan’ı verdi. Bir de onlara ziya olsun, nur olsun diye buyurur Allah.

Eğer karanlıkta ışık olmazsa, ziya, nur olmazsa gözün görmesi bir işe yaramaz. Göz istediği kadar keskin görsün, eğer aydınlık yoksa, orası karanlıksa göz işe yaramaz ve görmez. Akıl da böyledir; eğer bir akılda Furkan, Allah’ın nuru yoksa, Allah’ın oradaki o ayırımı, vahyi yoksa o akıl karanlıkta kalmış demektir. Dolayısıyla böyle bir aklın doğruyu bulması ve anlaması mümkün değildir. Böyle bir aklın seçim yapması, seçimi fark etmesi mümkün olmadığından iyilikle kötülüğü de birbirinden ayıramaz.

Allah, insanı fıtrat itibariyle İslam fıtratı üzere yaratmış, güzelliği ve çirkinliği onun fıtratına yazmıştır; ama insan daha sonra bu fıtratı kendisi bozar. Bozulunca da o fıtrat karmakarışık olur. Böyle bir fıtrat hakkı bilir; ama bunun yanında yanlışı da hak olarak bilir.

Ve iz âteynâ mûsâl kitâbe vel furkân: “Biz Musa’ya kitabı ve Furkan’ı verdik.” Allah bu sefer kitapla Furkan’ı birbirinden ayırdı. Leallekum tehtedûn:469 “Öyle ki hidayete eresiniz diye.” Furkan, Allah’ın kitabı ve nur demekti. Allah, insanın gönlüne Furkan’ı ihsan eder, ikram eder. Kul bu Furkan’ı nerden alır? -Elbette ki Allah’ın kitabından alır. Bütün peygamberler Furkan sahibidir; yani Allah’ın vahyinden başka ayrıca gönül itibariyle Furkan sahibidir. Bu; hakkı batıldan, doğruyu yanlıştan, Allah’ın gazabını rahmetinden ayırma özelliğidir. O Furkan bir nurdur ve Allah, onu kulunun gönlüne indirir.

Allâhu lâ ilâhe illâ hu: “Allah odur ki kendisinden başka ilah olmayandır.” El hayyul kayyûm:470 “O, hayydır (diridir, diriltendir) kayyumdur (bütün varlığı varlıkta tutandır).” Bütün varlık onunla varlıkta durur.

Nezzele aleykel kitâbe bil hakkı musaddikan limâ beyne yedeyh: “Allah, sana kitabı hak olarak indirdi ve kendinden önceki kitapları da tasdik edici olarak (indirdi).” Çünkü Allah hangi resulüne ne indirmişse hepsi Allah’ın vahyidir. Ve enzelet tevrâte vel incîl:471 “Bir de Tevrat ve İncil’i indirdi.”

Min kablu huden lin nâs: “Daha önce insanlara hidayet olsun diye (Allah bunu indirmişti).” Ve enzelel furkân: “Bir de (Allah), Furkan’ı indirdi.” Allah, daha önce indirdiği kitapları da, Tevrat’ı ve İncil’i de insanları hidayete erdirmek için indirmiştir. Bununla beraber bir de Furkan’ı indirmiştir. Kur’an aynı zamanda Furkan’dır. Demek ki Allah’ın bütün kitaplarının ismi, doğruyu yanlıştan, küfrü imandan ayıran Furkan’mış. İnnellezîne keferû bi âyâtillâh: “Allah’ın ayetlerini inkâr eden o kimseler var ya!” Lehum azâbun şedîd: “Onlar için şiddetli bir azap vardır.” Vallâhu azîzun zuntikâm:472 “Allah, aziz ve intikam sahibidir.”

Eğer birinde Furkan yoksa onda Kur’an da, ayetler de yok demektir; yani Allah’ın vahyine tabi olmadığı, Allah’ın vahyini okuyup, dinleyip anlamadığı ve hakkı batıldan ayıramadığı için Furkan’ı yok demektir. Allah’ın vahyini ciddiye almayanlar onu inkâr etmiş, hidayeti bulamamış, hakkı da batıldan ayıramamış demektir. Kim böyle yaparsa Allah’ın azabı çok şiddetlidir, Allah aziz ve intikam sahibidir. Bütün şeref, bütün güç Allah’a aittir, dedi Allah.

Bununla beraber bir de rabbinin vahyini tercih etmek yerine kendi fikrini ve düşüncesini rabbinin öne koyanlar için; “Allah intikam sahibidir” der. Allah ona hakkın ne olduğunu gösterir. Hak tecelli edince o ters tarafta duran, kendi vehmine, zannına uyan kişi azaba öyle bir duçar olur ki yaptığının karşılığını almış olur. İntikam demek yaptığının cezasını almak demektir. Dolayısıyla o kişi, yaptığının, yanlışının karşılığını alır dedi.

Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler!” Lâ tehûnûllâhe ver resûl: “Allah’a ve resulüne hainlik yapmayın!” Ve tehûnû emânâtikum: “Emanetlerinize hainlik yapmayın!” Eğer Allah’a ve resulüne hainlik yaparsanız emanetlerinize hainlik yapmış olursunuz. Ve entum ta'lemûn:473 “Siz (bunu) biliyorsunuz.” Hainliğin ne olduğunu biliyorsunuz, dedi Allah.

Allah’a ve resulüne hainlik yapmak demek; Allah’ın vahyine karşı hainlik yapmak demektir. Onu ciddiye almamak, hükümsüz bırakmaya çalışmak, yalanlamak ve yokmuş gibi davranmak demektir. Bununla beraber eğer bunu böyle yaparsanız; yani Allah’a ve resulüne hainlik yaparsanız kendi emanetlerinize de hainlik etmiş olursunuz, buyurdu.

Va'lemû ennemâ emvâlukum ve evlâdukum fitnetun: “Şunu iyi bilin ki; mallarınız ve evlatlarınız sizin için bir fitnedir (imtihandır).” Fitne demek imtihan demektir. Ve ennallâhe indehû ecrun azîm:474 “Allah katındaki ise ecir itibariyle azim olandır.” Yani size düşen, malların ve evlatların cazibesine kapılıp, dünyayı tercih etmek değildir. Hayırlı olan şey, Allah katındadır. Mallarınız ve evlatlarınız birer fitnedir.

Fitne; insanı çeken, cezbeden, peşinden sürükleyen şey demektir. Onun için fitne, imtihan demektir. Mallar, evlatlar, ticaret, dünyalık her ne varsa hepsi birer imtihandır; yani bizi çeken ve cezbeden her ne varsa o imtihandır. Allah ona “fitne” demiştir. Allah tercihimizi yapalım, doğruyu tercih edelim, rabbimizi, rabbimizin katındakini tercih edelim diye bizi onlarla imtihana tabi tutar.

Arapçada “fitne” kelimesi, altını posasından ayıran aletin ismine denir. Sekiz yüz, bin ya da bin iki yüz derecede altın madeni eritilir ve altın posasından ayrılır. İşte fitne; altının, cevherin, mücevherin, posasından ayrılması demektir.

İnsan da böyledir; insanın o kötü hallerinden, yanlış düşüncelerinden, dünya sevgisinden kurtulup saf hale gelebilmesi için; yani tabiri caizse saf altın, saf mücevher olabilmesi için onun o posasından ayrılması lazımdır. Bunun için de yanması gerekir; yani fitneye tutulması gerekir. Manevi ateş, sıkıntı, musibet, bela olacak ki kul saf hale gelebilsin. Böyle olunca, kul fitneye duçar olunca fitne posasında erir, sonra saf hale gelir. Kul ne kadar yüksek ateşe tabi tutulursa o kadar saf hale gelir.

Onun için peygamberler en büyük musibetlere ve en büyük belalara uğramıştır. Fitneyi böyle anlamak gerekir. Fitneyi bela olarak, ceza olarak değil, nimet olarak anlamak gerekir. Kul, temizlensin ve saf hale gelsin diye, nefsinden, vehminden, şeytandan, yanlış şeylerden ve yanlış düşüncelerden kurtulsun diye, “Allah” diyebilsin ve Allah’ın güzelliği onda saf olarak tecelli etsin diye fitne gereklidir. Bu yüzden; “hayırlı ve azim olan ise Allah katında olandır, onu tercih edin” dedi Allah.

Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler!” İn tettekullâh: “Eğer siz takva sahibi olursanız.” Allah’a karşı sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışırsanız, Allaha karşı sorumluluğunu bilmek demek insan olmayı kabul etmek demektir. Eğer kişi, insan olduğunu, kul olduğunu, âbd olduğunu kabul ediyorsa bu durumda Allah’a karşı sorumluluğunu kabul etmiş; yani takva sahibi olmuş demektir. Yec’al lekum furkâne: “Allah size Furkan verir.” Allah sizin için Furkan yaratır, demedi; yani Allah bu ayette “yehluk” fiilini değil, “yec’al” fiilini kullandı. Bu da; Allah sizin için Furkan kılar, Furkan yapar, demektir.

Yaratmak başka, kılmak (yapmak) başka şeydir. Kılmak (yapmak); olan bir şeyden meydana getirmek demektir. Yaratmak ise yoktan yaratmak demektir. Bu yüzden Allah sizin için Furkan yapar, buyruldu ayette. Peki, Allah Furkan’ı nerden yapar? -Olan bir şeyden; yani vahyinden, Kur’an’dan kulları için Furkan yapar. Dolayısıyla kuluna hakla batılı, doğruyla yanlışı, güzelle çirkini, insanla beşeri, nefisle ruhu ve nefisle gönlü birbirinden ayıran bir özellik verir; bir nur, bir ilim, bir bilgi, bir anlayış ve bir kabiliyet verir. Artık biz ona isim olarak ne dersek diyelim Allah bu özelliğe “Furkan” adını vermiştir. Hem de ayıran Furkan, demiştir.

Allah, Furkan’ı neyin karşılığında verir?

Allah’a karşı takvalı olma karşılığında verir. Eğer biri, Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirmek için Kur’an’ı okumuyor, dinlemiyorsa onun sadece bilgisi olur; ama Kur’an ona Furkan olmaz.

Evet, ayet devam eder. Ve yukeffir ankum seyyiâtikum: “(Allah) Sizin kötülüklerinizi örter.” Ve yagfir lekum: “Sizi mağfiret eder.” Vallâhu zul fadlil azîm:475 “Allah büyük fazlın sahibidir.” O, fazlından sizi faziletli kılar. Size Furkan’dan dolayı fazilet verir, şeref verir, kıymet değer verir.

Allah, bir de Bedir Savaşı’na “Furkan Günü” demiştir.

İn kuntum âmentum billâh: “Eğer siz Allah’a iman etmişseniz.” Ve mâ enzelnâ alâ abdinâ yevmel furkân: “O Furkan günü (o ayrım günü, Bedir günü) kulumuza indirdiğimiz şeye.” Yevmettekal cem'ân: “O gün topladığınızı (o nimetleri) paylaştırmanız gerekir.” Vallâhu alâ kulli şey'in kadîr:476 “Allah her şeye kadirdir.” Allah, bundan önce ganimetin beşte biri Allah’a, resulüne, yakınlarına, yetimlere, miskinlere ve yolda kalmışlara, diye buyurmuştu.477

Allah, Bedir gününe ayırım günü, Furkan günü der. Peki, Bedir günü, neyi ayırır?

Münafıkla mü’mini, dünya ile ahireti tercih edeni birbirinden ayırır. Demek ki Furkan ayırmak, ayrım yapmakmış. Bizim de her anda Furkan’la hüküm vermemiz gerekir. Eğer Furkan’la, Allah’ın vahyiyle hüküm vermezsek hiç alakamız olmayan şeylerde bile zarar edebiliriz.

Mesela Allah ayeti kerimede; “onlar, yılda bir veya iki sefer (çeşitli musibetlerle) imtihan edildiklerini görmüyorlar mı”478 buyurur. Yılda bir veya iki sefer imtihan edilirler; ama o imtihanın farkında bile olmazlar. Yılda bir veya iki defa olması özel bir durum olduğunu gösterir. Allah bütün insanları yılda bir ya da iki sefer imtihana tabi tutar. Bir de genel olarak imtihana tabi tuttukları zamanlar vardır. Eğer o anda insanın Furkan’ı devreye girip, hakkı batıldan, doğruyu yanlıştan ayırmazsa insan yanlış tarafta, ters tarafta durabilir.

Örnek olarak; Allah birilerini imtihana tabi tuttuğunda bütün mü’minleri bir anda imtihana tabi tutmuş olur. Eğer dünyanın bir yerinde mü’minlere, Müslümanlara zulmediliyorsa bu durum bütün Müslümanları ilgilendirir; çünkü Müslüman, gönül itibariyle taraflardan birini mecburen desteklemek zorundadır. Önemli olan onun doğru tarafta mı, yanlış tarafta mı durduğudur. Allah, o memleketteki insanları imtihana tabi tutmuş, musibete tabi tutmuştur; ama sadece onlar değil, bütün insanlar onlarla beraber imtihandadır. Eğer biri, mü’minden yana, Müslüman’dan yana tavrını koymadıysa onun Furkan’ı yoktur, Allah’a göre ayırım yapamadı demektir.

Mesela memleketimizde Gezi olayları denen şeyler oldu. Allah bu olayda; “tercihini yap” dedi; çünkü bu, senin imtihanındır. Kim doğru yapıyor, kim yanlış yapıyor, ona bakman lazım. “Beni ilgilendirmez” diyemezsin. Sen bu hayatı yaşıyorsan bu hayattaki, bu dünyadaki her şey seni ilgilendirir; yani taraf olmak zorundasın. Mü’min; “beni ilgilendirmez” diyemez ve hayatının her anında, her alanında mutlaka taraf olmalıdır. Mutlaka bir tarafta durur ve durmalıdır. Mesela Suriye’de, Mısır’da ve dünyanın birçok yerinde böylesine musibetler yaşanıyor, acaba hangi tarafta duruyoruz! Hiçbir şey yapamasak bile gönül itibariyle onlar için dua halinde olmamız gerekmez mi!

Bir de görüyoruz; birçok mü’min, birçok Müslüman Furkan’a sahip olmadığı için yanlış hüküm verip, ters tarafta durarak şeytana destek veriyor, hizmet edebiliyor. Bu, insanın kendisine yaptığı zulümdür. Kıyamet günü, insanların bu fikri, bu düşüncesi, bu söyledikleri mizana konur ve “neden böyle düşündün?” diye kul hesaba çekilir.

Eğer biri, Furkan’a sahip değilse onun yanlış yapmaması mümkün değildir; ama Allah ona Furkan nurunu vermişse; hakkı batıldan, doğruyu yanlıştan, güzeli çirkinden, mü’mini kâfirden, münafıklığı mü’min olmaktan ayırabiliyorsa yanlış yapmaz. En azından bunu bilir ve yanlış yapsa bile doğru yapma, tövbe etme imkânı vardır. Ama hem yanlış yapıyor hem de yanlış yaptığını bilmiyorsa, yanlış hüküm vermiş ve onun doğru yapması da mümkün değildir. Böyle olunca yanlışı doğru, kötülüğü de iyilik diye yapar; çünkü Furkan’ı olmadığı için yanlışı ve doğruyu ayıramaz. Bu, bütünüyle iman ile ilgilidir, gönül âlemiyle, akılla, tefekkürle ve kalp ile ilgilidir. Yoksa herkes dünyayı bilir. Deli bile, hayvanlar bile dünyayı bilir.

Peki, Allah’ın bizden istediği nedir?

Hakkı bilmek, rabbimizi bilmek, kendimizi bilmek, hakikati görüp anlamak, hakkın gereğini yapmak, hakkın yanında olmak, haktan taraf olmak, Allah’a ve resulüne ihanet etmemek, emanetlerimize ihanet etmemektir. Allah’ın bizden istediği bunlardır.

İnsan, Furkan’ı olmadığı için bilmeden emanetlerine ihanet eder. Bunun içindir ki baktığımızda birçok mü’min, birçok Müslüman birbirine düşmüş durumdadır. Alevi-Sünni diye veya Kürt-Türk diye mezhebini veya ırkını öne sürer. Her ne durumda olursa olsun hiç mü’min, mü’minle savaşabilir mi! Hiç mü’min, mü’min kardeşini öldürebilir mi!

Eğer Allah’a göre Furkan’ları olsaydı böyle olur muydu?

Olmazdı. Eğer Furkan olursa hiç mü’min zulmedebilir mi, zalim olabilir mi? -Olamaz; ama en büyük zulümden en küçüğüne kadar, en genel olanından en özeline kadar baktığımızda, zulmedenler kendini haklı görür, doğru görür; yani yaptığının doğru olduğunu söyler. Adam, hanımına zulmeder veya kadın eşine, çocuğuna zulmeder ve “ben doğru yapıyorum” der. Kendine göre doğru yapar. Kendine göre Furkan’ı olmadığı, doğruyu anlamadığı, zulümle rahmeti birbirinden ayıramadığı için bunun doğru olduğunu zanneder. Bu yüzden zulmederken bunun zulüm olduğunu bilmez.

Mesela cinayet işlerken bu cinayeti Allah adına işler, zulmederken bu zulmü Allah adına yapar ve “Allah için yapıyorum” der. Niye? -Furkan’ı olmadığı için; yani doğruyla yanlışı, rahmetle zulmü birbirinden ayıramadığı için. Bakıyorsun, Allah için nefret eder ve; “ben Allah için nefret ediyorum” der. Allah için mü’min kardeşinden nefret eder. Sorsan, “Allah için yapıyorum” der. Böyle olanlar Furkan’sızdır; yani Kur’an’ları yoktur. Kitapları, Allah’ın kitabı değildir. Eğer kitapları, Allah’ın kitabı olsaydı böyle olmazdı. Nasıl olurdu? -Allah’a göre hareket eder, peygamber gibi, Allah’ın resulü gibi yaparlardı.

Doğruyu yanlıştan, hakkı batıldan ayırmaya çalışırken nasıl yapmamız gerekir?

Allah ayeti kerimede buyuruyordu; “Allah kime nur vermemişse onun nuru yoktur.”479 Kişinin kendine göre doğruları olabilir, hatta o doğruları gerçekten doğru olabilir; yani Allah’ın doğru dedikleriyle bir olabilir. Eğer kişinin o doğruluğu Allah için değilse, imanından dolayı, mü’min olduğu için değilse onun o doğruluğu sadece onun hüsranını arttırır. O doğrusu, ona farklı bir benlik verir ve onu sadece Allah’tan uzaklaştırır. Eğer biri imanından dolayı güzel bir amel işlememişse o ameli ona sadece kibir ve gurur verir. Böyle olunca da kendisini insanlardan ayrı görmeye başlar, sadece kendini büyük görür, büyüklenir; yani kendini mütekebbir görür.

Doğru hükmü veren bir tek Allah’tır. Allah’ın hükmünün dışında kim bir hüküm vermişse bilelim ki o hüküm batıl bir hüküm, yanlış bir hükümdür.

Eğer kul, Kur’an’a sahip olursa, Kur’an ile hidayete ererse, Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirmek için, muttaki olmak için Allah’ın ayetlerini okur, dinler, anlamaya çalışırsa Allah ona Furkan verir. Böyle biri Allah’ın nuruyla, Allah’ın kendisine verdiği o Furkan’la hakla batılı birbirinden ayırt eder. Doğruyla yanlışı, faydalıyla zararlıyı onunla ayırt eder.

Eğer kul, Allah’ın verdiği Furkan’la ayrım yapmıyorsa doğruyla yanlışı birbirine karıştırıp doğru olan bir şeye yanlış, yanlış olan bir şeye de doğru der. Aynı şekilde iman ile küfrü de birbirinden ayıramaz. Şirk işler, küfür işler, hakikati örter ve ona iman der. Nifak içinde olur ve “ben mü’minim” der. Nifak içinde olana bakıp “bu çok muttaki bir mü’mindir” der. Cahil birine bakıp; “bunun bilgisi vardır, öyleyse bu âlimdir” der.

Görüyoruz çevremizde öyleleri var ki doğruyu ayırt edemiyor. “Falan seyda böyle söyledi, falan şeyh böyle söyledi” diyor. Furkan’ı yok; yani gözü kördür, göremediğinden dolayı böyle söylüyor. Onun için böyle bir kul, ne yapacağını, nereye gideceğini, kime uyacağını, nasıl yapması gerektiğini de bilmez. Bugün “doğru” dediğine yarın “yanlış” diyebilir. Hangi tarafa göre ikna olursa öyle söyleyip, öyle düşünebilir.

Furkan’a sahip olan bir kul, Allah’ın kendisine Furkan verdikleri böyle değildir. Bir sefer iman eder ve bir sefer “Allah” der, sonrasında iş biter. Bütün dünya bir olsa onu yolundan, fikrinden döndüremez; çünkü o, Allah’ın beyanıdır ve Allah’ın ona öğretmesidir. Onun için böyle bir kulun, Allah yolundan dönmesi mümkün değildir.

Eğer gerçekten mü’minlerin ve Müslümanların, Furkan’ı olmuş olsaydı hepsi bir ve beraber olup, kardeş olurdu. Hepsi sahabe gibi olurdu. Kur’an ile şereflendikleri için yeryüzünde de şerefli ve izzetli olurlardı. Küfürde olanlar, onları ezemez, onlara zulmedemezdi. Nerde durmaları, ne yapmaları gerektiğini ve kiminle olmaları gerektiğini bilir, anlarlardı.

Aynı şekilde eğer birinin Furkan’ı yoksa ebedi ile fani olanı birbirinden ayıramaz. Fani olana ebedi muamelesi yapar, dünyaya ebediymiş gibi sarılır. Bunun için birçok bahane, kendine göre de birçok fetva üretir. Nimet ve musibeti de birbirinden ayıramaz. Kendisine musibet geldiğinde, zahiri olarak musibet gibi görünür yalnız arkasında nimet vardır; ama o, musibetin arkasındaki nimeti göremez.

Gelen bir musibetin, bir zahmetin arkasında nimet varsa ona üzülmek mi yoksa sevinmek mi gerekir?

Elbette ki nimet kazanılacak diye sevinmek gerekir; ama kişi, en ufak bir sıkıntı ya da sorun yaşandığında onu nimet olarak görmez; çünkü arkasından gelecek olan nimeti göremez. Neyi görür? -Sadece musibeti görür; yani musibetin ahirete olan tarafına bakmaz, dünyaya olan tarafına bakar. Eğer dünyaya göre nimetse nimet olarak, musibetse musibet olarak onu görür. Ahirete göre bakmaz.

Neden?

Çünkü Furkan’ı yoktur. Her anda yapılan muameleyi Allah’ın yaptığını, Allah’ın onu her anda imtihana tabi tuttuğunu, ikram etmek için o musibetin geldiğini kabullenemez, görmez; çünkü anlamamıştır, Furkan’ı yoktur. Eğer Furkan’ı olsaydı, nasıl ki nimetlere şükrediyorsa musibetlere de öyle hamd ederdi.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah, en büyük musibeti bana, peygamberlere, sonra bize yakın olanlara verir”480 dememiş miydi? Hani iman etmiştin, mü’min böylemi olur! Öyleleri var ki; “ben mü’minim” der; ama kârla zararı bilmez. Dünyaya göre kâr yapmışsa ona kâr, zarar etmişse ona da zarar der. Ahiretin kârını düşünmez, ahiretin hesabını yapmaz. Ahirete göre kâr edince de ona zarar der; yani Allah yolunda bir şey infak edip bir şeyi verince ona kâr diye bakmaz. Vermesi gerektiğinde zaten veremez. Niye veremez? -Zarar edeceğini düşünür de ondan. Allah için bir şey cebinden çıkınca onu kâr olarak değil, zarar olarak görür. Oysaki Allah infak etmeyi, “Allaha verilmiş bir borç”481 olarak anlatır. Eğer o kişinin Furkan’ı olsaydı infakı Allah’ın anlattığı gibi anlardı.

Rivayete göre Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, kurban keser ve eve geldiğinde;

-Kurbandan bir şey var mı, diye Hz. Aişe (r.a.) annemize sorar;

Hz. Aişe (r.a.) annemiz de bir parça et ayırmıştır ve;

-Ya Resulullah! Etleri dağıttım, bize de bu kaldı, der.

Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;

-Hayır, öyle değil, yanlış söyledin. Bize kalan senin o dağıttığındır. Bunu yiyeceğiz, o dağıttığın da bize kaldı. Onu ebedi hayata göndermiş olduk, bize kalan odur, bu değil, buyurur.

İşte bakış meselesi; yani Furkan meselesi. Doğru görme, doğru anlama meselesi. Eğer birinin Furkan’ı yoksa dostu düşmandan, düşmanı da dosttan ayıramaz. Kimin dost, kimin düşman olduğunu seçemez. O yüzden düşmanına dost diye sarılabilir. Eğer biri, şeytanın peşinden gidiyorsa asli düşmanının peşinden gidiyor demektir. Şeytan onu davet ediyor, o da şeytanın peşine takılıp gidiyorsa sevdiğinin, dostunun peşinden gitmiştir. Şeytanın düşman olduğunu ayıramamış, ayırt edememiş demektir.

Aynı şekilde biri büyünün, büyücülerin ve muskanın peşine takılıp; “cinlerden korunmak için şöyle yapmak, cinleri kullanmak için böyle yapmak gerekir, şurada şunun olması için şöyle muska yapmak gerekir” derse şeytanın peşine takılmış olur. Şeytandan hiç dost olur mu! Furkan’ı olmayan kişi, düşmanı dost zanneder. Bütün bunların peşine takılırken de bir fayda umar, bir hayır kazanacağını, güzel yapacağını zanneder. Onun için dostunu düşmanından ayırmaz, ayıramaz.

Ne buyurmuştu Hz. Ali (r.a.) Efendimiz; “gerçek dost, sen Allah’ı zikrettikçe sana yardım eden, sen Allah’ı unutunca da sana Allah’ı hatırlatandır.”482 Düşman da bunun tam tersidir. Biri, sana Allah’ı unutturuyorsa o, düşmandır. Biri, seni Allah’ı zikretmekten men ediyorsa, seni Allah’tan uzaklaştırıyor ve kulluğunu yapmaman için oyalıyorsa o, düşmandır. Dostu düşmanı aynen böyle ayırmak gerekir.

Allah’a göre bir de ölü ve diri vardır. Allah’a göre diri olanlar iman edenler, Hz. İnsan olmayı kabul edenlerdir. Ölü olanlar da Allah’ın ayetlerine ve Allah’a iman etmeyenlerdir. Allah onlara “ölü” demiştir. Onun için Allah ayeti kerimede; “(resulüm) sen ölülere işittiremezsin”483 buyurur. Allah’a ve ayetlerine iman etmeyenler manevi olarak ölmüş demektir. Zahiri olarak diri gibidir; ama manevi olarak ölmüştür. Manevi olarak ölenlere Allah “diri” demedi “ölü” dedi. Onlara “kör, sağır, dilsiz”484 dedi; çünkü bu organlarını Allah yolunda kullanmıyorlardı. Bu organlarını Allah yolunda kullanıp gerektiğinde canını feda edenlere ise Allah ayeti kerimede; “Allah yolunda ölenlere ‘ölü’ demeyin, onlar diridirler ve Allah katında rızıklanırlar”485 buyurdu.

Eğer imansızlık ölüm ise, Allah’ın ayetlerine iman etmemek, onları kabul etmemek, yalanlamak, dinlememek ölüm ise ve bizi ölü konumuna getiriyorsa acaba diri olanlar ne kadardır! Diri olmak Allah ile diri olmaktır. Bütün bunları anlatırken Allah ile diri olalım diye anlatıyoruz. Allah’ı unutanlar, Allah’ı sevmeyenler diri olamaz, Allah ile diri olamaz. Diri olmak iman iledir. İman; tatmaktır, Allah ile hayatı yaşamaktır.

Diri olmak; her anda Allah ile beraber olmaktır. Allah’ın Hayy ve Kayyum isminin tecellisini her anda gönlünde tadıp yaşamaktır. Allah ile varlıkta durduğunu tatmaktır. Eğer böyle yapmazsak ölü olmuş oluruz, Allah bize “diri” demez. Bu, bizim kendi tercihimizle olan diri olmaktır. Ya ölü olmayı tercih ederiz ya da diri olmayı tercih ederiz.

Furkan’ı olmayanlar, aynı zamanda insan ile beşeri birbirinden ayırt edemez. Sadece zahirine bakar eğer biri yürüyor ve konuşabiliyorsa ona “insan” der. Beşer, insanın zahiri tarafıdır. İnsan ise Allah’ın ona nefhettiği ruh tarafıdır, yani gönül tarafıdır. Dünya hayatını tercih etmiş olanlar beşerdir. Ahireti tercih etmiş olanlar da Hz. İnsandır; ama dışarıdan bakılınca bu görünmez. Eğer bir kul, bunu ayırt edemiyorsa; yani Furkan’ı yoksa beşer olarak kalır, hiçbir zaman da insan olamaz; çünkü insanla beşeri birbirinden ayıramamıştır.

Bir de Furkan’ı olmayanlar, gönül ile nefsi birbirinden ayıramaz.

Nefsi kırılır, “gönlüm kırıldı” der, gönlüne ağırlık gelir “nefsime ağırlık geldi” der; yani manevi olarak kendi gönül âleminde Allah’ın vahyiyle şeytanın verdiği vesveseyi birbirinden ayıramaz; çünkü Furkan’ı yoktur. Şeytanın verdiği vesveseyi Allah’tan zannedip, iyi olduğunu, doğru olduğunu düşünebilir. Allah’tan geleni de şeytandan zannedip, ona yanlış diyebilir; çünkü doğruyu ve yanlışı Allah ile öğrenmemiş, Allah’ın vahyinden öğrenmemiştir. Furkan’a sahip olup öğrenseydi, onu anlasaydı, doğruyu ve yanlışı bilirdi.

Okumak tek başına bizi Furkan’a sahip kılmaz. Okuyup, anlayıp iman etmemiz gerekir ki Furkan’a sahip olabilelim. Kur’an’ı, Furkan’a sahip olalım diye okuyoruz. Demek ki Kur’an, Furkan’mış. Eğer Kur’an bizde Furkan olmadıysa, Allah’ın ayetleri bizde Furkan olmadıysa Kur’an’ı okumamışız demektir.

Diyelim ki biri birinden sadece Kur’an okumayı; yani Kur’an’ı Arapça harflerle okumayı öğrenir. Bu durumda o, Kur’an’ı okumak için bir başlangıç yapmıştır. Eğer kişi Kur’an’ı okudu ve anlamadıysa yine böyle bir başlangıç yapmış demektir. Bu başlangıcın devam edebilmesi için Allah’ın ne dediğini anlamaya çalışması lazım. Sonra Allah’ın ne demek istediğini, Allah’ın muradını, hikmetini öğrenmesi lazım. Bunu yaparken de Allah’a karşı takvalı olmak, sorumluluğunu yerine getirmek için yapması lazım; yani rabbinin ne demek istediğini anlamak için yapması lazım. Allah’a itaat etmek, iman etmek için yapması lazım.

Eğer kul böyle yaptıysa Allah, buna karşılık ona Furkan verir. Onun günahlarını örter, onu mağfiret eder, kötülüklerden temizler, kötülüklerini örter. Artık o kul, kötülük yapmaz, yanlışa düşmez; çünkü doğruyu, güzeli bilir. Bununla beraber yanlış yapmışsa da Allah onu mağfiret edip temizler. Allah birinin kötülüğünü örtüp onu mağfiret ettiyse onu temizledi demektir.

Eğer bizim ilmimiz ve bilgimiz vahyin bilgisi değilse, bizde vahiy bilgisi olsa bile başka bilgileri ona karıştırır, bilgimizi kirletmiş oluruz. Aklımızı o kirli bilgiyle kirletmiş oluruz. Hüküm verirken Allah adına değil, biraz Allah adına biraz da başkaları adına hüküm vermiş oluruz ki; bu, imana şirki karıştırmak, nifakı karıştırmak demektir; yani ya, mü’min oluruz ya da olmayız. Eğer tercihi böyle yapmazsak olan imanımızı da kaybederiz.

İmanla küfür bir gönülde bulunmaz, biri mutlaka ötekini çıkarır. Ya, o küfür, şirk ve nifak tarafı iman nuruyla nurlanır ve aydınlanır ya da tam tersi olur. Küfür, nifak ve şirk, iman nurunu söndürür, karartır. Onun için imanı kurtarmak en büyük meseledir. İmanın kurtulabilmesi için gönlün şirkten, nifaktan ve küfürden temizlenmesi gerekir. Bunu yaparken de bilerek yapmak gerekir. Bu da ancak Furkan’la mümkündür. Eğer Furkan’ımız olursa Allah’ın bizden istediklerini anlarız. Yanlış yapanlar hangi yanlışı yaparsa yapsınlar, doğru yaptığını zannederken Furkan’ları olmadıklarından dolayı yanlış yapmışlardır.

Allah hepimize Furkan’ı ihsan etsin inşallah! Allah bizi Allah’a resulüne hainlik yapanlardan, emanetlerine hainlik yapanlardan eylemesin. Allah bizi sadıklardan eylesin. Kendisine Furkan verdiği kullarından eylesin. Allah’ın nuruyla, Allah’ın vahyiyle görenlerden, anlayanlardan eylesin. Hükmünü Allah’a göre, Kur’an’a göre verenlerden eylesin. Allah hepimize gerçek manada tevhidi bir imanı nasip etsin.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Furkân /1 ↩
  2. Enfâl /29 ↩
  3. Furkân /1 ↩
  4. Enbiyâ /47 ↩
  5. Enbiyâ /48 ↩
  6. Bakara /53 ↩
  7. Bakara /255 ↩
  8. Ali İmran /3 ↩
  9. Ali İmran /4 ↩
  10. Enfâl /27 ↩
  11. Enfâl /28 ↩
  12. Enfâl /29 ↩
  13. Enfâl /41 ↩
  14. Enfâl /41 ↩
  15. Tevbe /126 ↩
  16. Nûr /40 ↩
  17. Tirmizi, Zühd, 57 ↩
  18. Bakara /245, Hadîd /11 ↩
  19. Hakîm ↩
  20. Rûm /52 ↩
  21. Bakara /171 ↩
  22. Ali İmran /169 ↩