KİTAPLARA İMAN 3
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber imanı anlamaya çalışıyorduk. Allah’a ve meleklerine imanı anlamaya çalışmıştık. Allah’ın kitaplarına imanı da iki sohbet ile anlamaya çalıştık, inşallah bugün de anlamaya devam edeceğiz.
Öyle ki nasıl iman etmemiz gerektiğini bilelim ve bilgimiz kulaktan dolma bir bilgi değil Allah’ın bize vahyettiği bir bilgi olsun. Eğer bilgimiz vahye dayanmazsa o öğrendiğimiz bilgi, zandan ibaret olmuş olur. Oysaki Allah; “zan, ilimden hiçbir şeydir”407 buyurdu.
Mutlaka her şeyi; yerde, gökte, dünyada, ahirette, görünen, görünmeyen her ne varsa Allah kullarına onu vahyetmiş ve öğretmiştir. Her şeyi Allah’ın bilgisiyle öğrenmemiz gerekir. Eğer Allah’ın bilgisiyle, vahyiyle değil de başka yoldan onu öğrenmeye, anlamaya çalışırsak bu zan olur. Kendi zannımız olur ya da başkalarının zannı olmuş olur ki; “zan, ilimden hiçbir şeydir” buyurdu Allah.
İman da böyledir. İman ettiğimizi zannederiz; ama imanımız iman olmaz ve bundan haberimiz bile olmaz. Sonra Allah’ın huzuruna gittiğimizde Allah; “kulum, bak sen iman etmemişsin. Ben imanı sana şöyle şöyle tarif etmiş, öğretmiştim; ama sen beni dinlemedin. Kendi zannına, vehmine uydun. Şeytanın sana verdiği vesveseye uydun, başka birilerine uydun. Sen beni rab olarak kabul etmedin, edemedin” derse ne olur? -Ebediyen bizim için hüsran olur. Onun için bir tek hak vardır, bir tek doğru bilgi vardır; o da Allah’ın vahyettiğidir.
Kitaplara imanı hep beraber anlamaya çalışıyorduk. Bundan önceki sohbette her şeyin bir kitap olduğunu, bütün varlığın ayet olduğunu ayetlerle anlatmıştık.
Allah; “gökler ve yerler Allah’ın ayetleridir”408 buyurur. Göklerle yerler arsında her ne varsa hepsi Allah’ın ayetleridir. Sonra her bir varlık tek tek Allah’ın ayetidir. Ayet demek okunan, işaret eden, gösteren demektir. Ayetler neyi gösterir? -Sahibini, rabbini gösterir. Her şey bir ayettir ve her şey Allah’a, Allah’ın kudretine, Allah’ın güzelliğine, Allah’ın El Esmau’l Husna’sına işaret eder. Onun için bütün varlığı, bütün insanları bir kitap gibi okumak gerekir.
İnsanı bir kitap gibi okurken neyi kazanırız?
Allah ayeti kerimede; “renklerinizin, dillerinizin ayrı ayrı oluşu Allah’ın ayetlerindendir”409 buyurur. Allah, insanları birbirleriyle tanışsınlar, birbirlerini okuyup anlasınlar diye böyle renklere, kabilelere ayırmıştır; çünkü ayeti kerimede; Li teârefû:410 “Birbirinize arif olasınız (diye)” buyurur Allah.
Bir insanı okurken, onun üzerinde Allah’ın kudretini ve Allah’ın güzelliğini görmek gerekir. En azından El Esmau’l Husna’dan birkaç tane ismi görmek gerekir. Kişi, insanı ve mahlûkatı, Allah’ın kitabı gibi, ayeti gibi okuyunca ne olur? -İnsanı ve mahlûkatı sevmeye başlar. Kişi, Allah’a iman etmişse Allah’ın ayetini de sever. Bu bir gayrimüslim de olabilir, bu bir köpek de olabilir. Köpek de, diğer hayvanlar da Allah’ın ayetidir. Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “sevmeyen ve sevilmeyende hayır yoktur”411 buyurur.
Hayatı, insanı, varlığı, kâinatı, bir ayet gibi, Allah’ın kitabı gibi okuyanlar, sever. Sevdikçe gönlü genişler, Allah’ı sever, Allah’ın ayetlerini sever. Allah’ın afaktaki ve varlıktaki ayetlerini okur, onlar üzerinde Allah’ın kudretini, güzelliğini, muradını görür ve severler.
İnsan, bütün kâinatı içinde barındıran bir varlıktır, varlığın özüdür. Allah bütün kâinata esmasıyla tecelli etmiştir; ama insana zatıyla sıfatıyla tecelli etmiştir. Onun için bütün varlık insanın emrine verilmiştir. Allah ayeti kerimede öyle buyurur; “o, göklerde ve yerde olanların hepsini kendinden (bir lütuf olarak) size (insana) musahhar kılmıştır.”412 İnsanın emrine amade kılınmıştır. Neden? -İnsan, Allah’ın zati tecellisini taşıdığı için melekler, cinler ve bütün varlık onun için secdededir.
O zaman asıl okunması gereken kitap hangi kitaptır?
İnsan kitabıdır. İnsan önce okumaya kendinden başlamalıdır. Kendini ne kadar okuyabilirse karşısındaki insanları da o kadar okuyabilir. Kul, Allah’ın kendi üzerindeki güzelliğini, muradını ne kadar görüp bunu müşahede ederse, Allah’ın yakınlığını, Allah’ın onu nasıl sevdiğini ne kadar anlar, tadarsa kendini ve rabbini o kadar da tanımış olur. Dolayısıyla insanı da o kadar tanımış olur.
Onun için ne buyuruyordu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Men arefe nefsehu fe kad arefe rebbehu: Kim kendini tanırsa rabbini de tanır.”413
Yani insan, rabbini kendi üzerinden tanır. Kendi üzerindeki merhamet etmek olsun, cömertlik, iyilik, güzellik olsun ne kadar güzellik varsa hepsi Allah’a aittir. İnsan, kendi üzerindeki bu güzellikten, sonsuz bir deryadan bir damla misali Allah’ı anlamış olur ki damlayı anlayınca deryayı da anlamaya çalışır. Böyle yapınca en azından kıyas etme, anlama imkânı olur.
Kim kendini ne kadar tanırsa; Allah’a yakınlığını, Allah’ın kendisine verdiği kıymetin değerin ne kadar ve nasıl olduğunu anlarsa karşısındaki insanlara da o kadar kıymet değer verebilir. O kadar onu tanıyabilir, o kadar sevebilir. Kim karşısındakine ne kadar değer veriyorsa bilsin ki onun asıl değeri de o kadardır. Kendini o kadar anlamış, o kadar tanımıştır. Dolayısıyla karşısındakine de o kadar kıymet, değer vermiştir.
Tam bir değer nasıl verilir? -Peygamberler gibi, âlemlere rahmet olan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz niye âlemlere rahmettir? -Rahmet nazarıyla nazar ettiği için, kâinatı, varlığı ve insanı, ayet gibi, kitap gibi okuduğu için âlemlere rahmettir. Onun için her şeyi sevmiştir.
Mesela sahabe anlatır; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz en az haftada bir sefer Uhud Dağ’ını ziyaret ederdi.
Sahabe buyurur ki;
-Ya Resulullah neden böyle haftada bir Uhud Dağı’na gidiyorsunuz?
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;
-Uhud bizi sever, biz de Uhud’u severiz414 buyurur.
Dağ neden insanı sever, insan neden dağı sever, iman olmadan bu anlaşılmaz. Hem de öyle bir sevgi ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz dağı ziyarete gidiyor. Allah hepimizi bunu anlamaya muvaffak etsin inşallah. İnşallah bunu anlayacağız.
Bütün varlık insanı imanı kadar, Allah’ı sevdiği kadar sever. İnsanın kendisine doğru bakışı kadar sever.
Herhangi bir varlığa bakarken nasıl bir bakış ile bakmak gerekir?
Bu, Allah’ın isimleriyle tecelli edip yarattığı varlıktır. Benim için hizmet etsin diye yarattığı varlıktır. Bu, rabbini hamd ile tesbih ediyor. Rabbini biliyor, tanıyor ve seviyor. Hem de hamd ile tesbih ediyor ki kendi halinden razıdır, Allah’tan razı bir haldedir. Aşk ve vecd içinde kendi içinde her bir atom sema ediyor. (Bu sema; Allah’ın varlığı, kâinatı yaratırken; “Ben sizin Rabbiniz değil miyim” hitabından itibaren başlamıştır. Bütün varlık; “kâlû belâ şehidnâ”415 dedi ve her şey o anda semah edip dönmeye başladı.) Bütün varlık, küçükten büyüğe her ne varsa bu şekilde aşk ve vecd içinde sema ediyor ve dönüyor. Varlığa bakarken varlığı böyle okumak gerekir.
Eğer bir dağa, taşa, ağaca ya da herhangi bir şeye bakarken böyle bakmazsak, onu küçümsemiş oluruz. Bu durumda ona haksızlık etmiş, ona zulmetmiş, onu okumamış oluruz. Dolayısıyla onu sevmemiş oluruz ve ondan da bir sevgi beklememiz doğru olmaz; ama doğru bakar, onu seversek o da bizi sever.
Allah’ın kitabını, kitaplara imanı anlamaya çalışacağız inşallah. Bütün varlık, Allah’ın kitabıdır dedik. Bir de Allah’ın bize indirdiği Ku’ran kitabı vardır. Hz. Âdem (a.s.)’dan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e kadar bütün peygamberlerine indirdiği kitaplar vardır. Allah bu kitaplarını birbirinden asla ayırmaz. Ayeti kerimede; “Nuh’a, İbrahim’e, Musa’ya, İsa’ya her neyi vahyettiysek sana da onu vahyediyoruz”416 buyurur. Diğer peygamberlere her neyi vahyettiysek sana da onu vahyediyoruz; yani Allah’ın vahyi değişmemiştir.
Ümmetler, kavimler, Allah’ın kendilerine vahyettiklerini tahrif etmiş, bozmuşlardır. Dolayısıyla Allah bir daha vahyetmiştir. Bu konuda ne Allah’ın resulleri arasında, ne de kitapları arasında fark gözetilmez; çünkü hepsi Allah’ın kelamıdır ve hepsi de Allah’ın resulüdür. Buna böyle iman edilmesi gerekir. Eğer böyle iman edilmezse kitaplara iman edilmemiş olur. Allah’ın resulleri için de bu böyledir. Resul olma veya nebi olma açısından fark gözetilirse resullere iman edilmemiş olur.
Allah bu ümmete de kıyamete kadar Kur’an’ı inzal etmiş ve vahyetmiştir. Kur’an, Allah’ı anlatır; yani Allah kendini anlatır, kendini tanıtır. Allah kendini isimleri, sıfatları ve ef’aliyle tanıtır. Kur’an bir de insanı tanıtır; insanın âbd olduğunu, Allah’a yakınlığını, Allah’ın insanı ne için yarattığını, insanın nasıl yaşaması, nasıl olması gerektiğini anlatır. Bir de varlığı anlatır; varlığı insanın hizmetine verdiğini, her birinin vazifesinin, işinin ne olduğunu anlatır. Zaten hayatta bundan başka da bir şey yoktur. Allah bunları hem de en ince ayrıntısına kadar anlatır.
Onun için bilgimizin mutlaka vahye dayanması gerekir. İnsana ait olan bilgimizin, varlığa ait olan bilgimizin, dünyaya ve ahirete ait olan bilgimizin, Allah’ın vahyine dayanması gerekir ki o bilgi doğru bir bilgi olsun. Allah’ın vahyini geçmişte kalmış zannedersek vahyi anlamamış oluruz. Kıyamete kadar Allah her bir kulun gönlüne tek tek ayetlerini inzal eder, indirir. Kul bunun farkında olsa da olmasa da bu böyledir.
Allah ayeti kerimede; “bütün iyilikler size Allah’tan, bütün kötülükler kendi nefsinizdendir”417 buyurur. Yani Allah insanın gönlüne iyiliği, hayrı ve güzelliği vahyeder. Ne zaman insanın gönlüne bir iyilik gelse o, Allah’tandır. Bir kötülük gelse o da şeytandandır, kendi nefsindendir. Aynı şekilde Allah her bir ayetle, her bir sure ile her bir kulunu mutlaka muhatap eder; çünkü kitabı her bir kuluna tek tek indirmiştir. Kişi; “ben Allah’a iman ettim ve bu kitap benim kitabımdır” dediğinde Allah da o kitapla ona muamelede bulunur ki o kişi hayatı yaşarken her anda bir ayetin muhatabı olur. Sonra kul öyle bir hal alır ki Allah ayetlerini, surelerini, kitabını o kulun gönlüne inzal eder, indirir.
Kim söylüyor bunu?
Allah söylüyor. Hem de bunu melekleriyle vahyettiğini veya perde arkasından vahyettiğini söylüyor ve bu, vasıtasız bir vahiydir.418
Allah, Kur’an’ı neden indirdiğini beyan eder. Ayetlerle hep beraber bunu anlamaya çalışacağız inşallah.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Şehru ramadânellezî unzile fîhil Kur’an: “Ramazan ayı o aydır ki onda (o ayda) Kur’an indirilmiştir.” Huden lin nâs: “İnsanlar için hidayet olsun diye.” İnsanlar doğru yolu bulsunlar diye o ayda Kur’an indirilmiştir. Ve beyyinâtin minel hudâ: “Hidayeti beyan etmek için.” Allah, doğru yolu öğretmek ve göstermek için Kur’an’ı indirmiştir. Vel furkân:419 “Bir de Furkan olsun, (ayrım yapsın) diye.” Allah, bir de hakla batılı, doğruyla yanlışı, güzellikle çirkinliği ayırsın diye Kur’an’ı indirmiştir.
O zaman eğer biri; doğruyu yanlıştan ayırırken bunu Allah’ın kitabıyla yapmıyorsa o, zanna uymuştur, öyle zannetmiştir. Hak nedir, batıl nedir, iman nedir, küfür nedir, bunu anlamak için o kişinin bilgiyi mutlaka Allah’ın vahyinden, Kur’an’dan öğrenmesi gerekir. Bir de güzellik, çirkinlik, fani, baki nedir, mutlaka bunları Allah’ın kitabından; yani Furkan’dan öğrenmesi gerekir ki; bu ayrımı yapabilsin. Yoksa herkes kendine göre; “güzel şudur, çirkin şudur, doğru budur, yanlış budur” der. O, ona göre öyledir.
O zaman herkese göre ya da kısım kısım insanlara göre doğru ve yanlış birbirinden farklıdır; ama insanlar, Allah’a göre doğru nedir, yanlış nedir, bunu kabul ederlerse tek bir ümmet, hakta bir ümmet olurlar. Dolayısıyla ahirette de rablerine ters düşmemiş olurlar. Yoksa, Allah’ın doğru dediğine yanlış, yanlış dediğine de doğru demiş olurlar. Bu durumda Allah’a ters düşmüş; “işi ben Allah’tan daha iyi biliyorum” demiş olurlar ki bu, kulluğu kabul etmemektir.
Hâ entum ulâi: “Siz öyle kimselersiniz ki.” Yani mü’minler, Allah’a iman edenler öyle kimselerdir ki. Tuhıbbûnehum ve lâ yuhıbbûnekum: “Onlar (ehli kitap) sizi sevmediği halde siz onları seversiniz.” Siz, sizi sevmeyenleri de seversiniz. Niye severler? -Çünkü onlar mü’mindir. Her bir insanı, her bir varlığı, Allah’ın ayeti gibi, kitabı gibi görür ve severler. Siz öyle insanlarsınız ki onlar (ehli kitap; Yahudi ve Hristiyanlar) sizi sevmediği halde siz onları seversiniz, buyurur; yani Allah’ın sevdiği ve seçtiği insanlarsınız.
Mü’minlerin bu hali nerden kaynaklanır?
Ve tu’minûne bil kitâbi kullihi: “Çünkü siz kitabın bütününe iman edersiniz.” Kitabın bütününe, Kur’an’ın bütününe iman edersiniz. Bir de bütün kitaplara iman edersiniz. Onun için onlar sizi sevmediği halde siz onları seversiniz. Ve izâ lekûkum kâlû âmennâ: “(O sizi sevmeyenler, gerçekten iman etmemiş olanlar) sizinle beraber olduklarında ‘biz de iman ettik’ derler.” Ve izâ halev addû aleykumul enâmile minel gayz: “Onlar sizin düşmanlarınızla başbaşa kaldıklarında size karşı olan kinlerinden, (nefretlerinden dolayı) parmaklarını ısırırlar.” Kul mûtû bi gayzikum: “De ki (onlara): Kininizden geberin.” İnnallâhe alîmun bi zâtis sudûr:420 “Allah göğüslerin özünü bilir.” Allah; içimizde, göğsümüzde, kalbimizde ne taşıdığımızı bilir.
Mü’minlerin yanında; “biz iman ettik” demekle iman edilmiş olunmaz. Eğer biri gönlünde kin ve nefret taşıyorsa Allah’ın “geberin” sözüne muhatap olur. Bu, kişinin içindeki kininden ve nefretten dolayıdır. Onun için gönlümüzde hiç kimseye karşı bir kin, bir nefret, bir haset olmamalıdır. Bu kötü hasletleri bırakmamız gerekir. Bazı kendi kendine din üretmiş olanlar; başka insanlardan nefret etmeyi, haset etmeyi hatta başkalarına küfretmeyi ibadet zanneder, bunu ibadetten sayarlar. Böyle yapanlar mü’min değildir.
Fe izâ kara’tel Kur’ane festeız billâh: “Kur’an’ı okuduğun zaman Allah’a sığın.” Mineş şeytânir racîm:421 “Taşlanmış şeytandan (Allah’a sığın).” Kur’an’ı okumanın tek şartı; kovulmuş şeytandan Allah’a sığınmaktır. Onun için Kur’an’ı okurken; “euzubillahimineşşeytanirracim bismillahirrahmanirrahim” deyip okuyoruz. “Allah’a sığın” dedi; yani gönlündeki bütün düşünceleri, fikirleri at ve peşin hükümlü olma. Rabbim bana ne söylüyor, diye oku. Şeytana taviz verme, şeytanı kov, dedi.
Kur’an, abdestsiz okunur mu okunmaz mı?
Âlimlerimiz, abdestsiz Kur’an’a dokunulmaz, dediler. Bunu söylerken neye dayanarak söylediler? Başka bir ayeti kerimede Levh-i Mahfuz için Allah buyurur; “ona ancak temiz olanlar dokunur.”422 Allah bunu neye söyler? -Levh-i Mahfuz’daki ayetlere söyler. Kur’an, Levh-i Mahfuz’dan indirilir; yani melekler onlara dokunur, şeytanlar ve cinler ona dokunamaz, dedi. Âlimlerimiz o ayeti öne sürüp, temiz olmak abdest almaktır, onun için Kur’an’a abdestsiz dokunulmaz, dediler. Öyle bir şey yoktur. İbadet amacıyla değil, öğrenmek amacıyla abdestsiz Kur’an okunur. Bir kadın, aybaşı halinde Kur’an’a dokunabilir ve okuyabilir; çünkü Kur’an’sız bir hayat düşünülemez.
Kur’an, her anda okumamız gereken, her anda rabbimiz bize ne söylüyor, deyip anlamamız gereken hayat kitabımızdır. Şeytan burada ayrıca; “abdest alacaksın, diz üstü oturacaksın, şöyle yapacaksın” dedirtip hile yapmıştır. Allah, Kur’an’ı okumak için tek bir şart koydu; o şart da kovulmuş şeytandan Allah’a sığınmaktır; yani sen rabbinin huzurunda rabbini dinliyorsun, rabbinin hitabıyla karşı karşıyasın, sakın şeytanı araya koyma, onu kov, rabbinle baş başa ol, dedi.
Ve izâ kuriel Kur’anu festemiû lehu ve ensıtû: “Kur’an okunduğunda susun ve dinleyin.” Neden? -Çünkü Allah konuşuyor. “Susun ve dinleyin” derken bu bir tek Kur’an okunduğunda sadece susup bir şey konuşmayın demek değildir. Bu; susun ve dinleyin rabbiniz bir şey anlatıyor, onu anlayın demektir. Bununla beraber herhangi bir konuda bir anlaşmazlık olduğunda orda Allah’ın ayeti okunduğunda Allah; “susun ve dinleyin, hükmü ben veriyorum, hükmümü kabul edin” demek istiyor.
Eğer bir kişi; “Allah böyle söyledi, ayetler böyle söylüyor; ama işte şu da şöyledir” derse susmamış ve Allah’ı dinlememiş olur. Aynı şekilde susmak sadece zahiri olarak susmak değildir. Gönlümüzü ve nefsimizi de susturmamız lazım. Eğer nefsimiz, Allah’ın ayetlerine karşı itiraz ediyorsa ona da; “sus ve dinle, seni yaratan konuşuyor” dememiz lazım.
Lallekum turhamûn:423 “(Eğer böyle yaparsanız) Umulur ki rahmete erersiniz.” Susar dinlerseniz Allah’ın rahmetinin içine girersiniz, Allah sizi rahmetinin içine alır. Neden? -Rabbini dinledin de ondan. Dinlemezsen, susmazsan; nefsini, şeytanı susturmazsan rahmetten mahrum kalırsın.
Ve lekad âteynâke seb’an minel mesânî: “Andolsun ki biz sana çiftlerden yediyi.” Vel Kur’anel azîm:424 “Bir de Kur’an-ı Azîm’i verdik.” Ayette geçen çiftlerden yedi, namazlarda tekrar tekrar okunan yedi ayetlik Fatiha Suresi’dir. “Biz sana tekrar tekrar okunan Fatiha’yı ve Kur’an-ı Azîm’i verdik” buyurdu. Fatiha, Kur’an’ın özetidir, özüdür. Azim olan Kur’an da Fatiha’yı tefsir eder; yani bu Fatiha’yı öğrenip anladığında Kur’an’ın özünü, özetini anlamış olursun demektir.
Kul le inictemeatil insu vel cinn: “De ki: Eğer bütün insanlar ve cinler hepsi bir araya toplansa.” Alâ en ye’tû bi misli hâzâl Kur’an: “Bu Kur’an’ın bir benzerini getirmek için (hepsi bir araya toplansa).” Lâ ye’tûne bi mislihî: “Bunun bir benzerini getiremezler.” Ve lev kâne ba’duhum li ba’dın zahîrâ:425 “İsterse onlardan bir kısmı bir kısmına destek olsun.” İsterse cinler ve insanlar hep beraber birbirlerine destek olsunlar, hepsi birden bir araya gelip akıllarını, güçlerini ve ilimlerini birleştirsinler, yine de bu Kur’an’ın bir benzerini getiremezler.
Bu durumda eğer biri, dünyadaki bütün ilimleri öğrenmiş ve anlamış olsa, bütün insanların ve bütün cinlerin bildiğini bilmiş olsa bile o Kur’an’ı bilmiyorsa, onun ilmi eksik demektir. Eğer o kişi, Kur’an’ı biliyorsa ilmini Allah’tan almıştır ve bu durumda bütün insanların bilgisi de bir araya gelse onun bilgisi kadar olmaz demektir.
Ve izâ tutlâ aleyhim âyâtunâ beyyinât: “Onlara ayetlerimiz apaçık belgelerle okunduğunda.” Kâlellezîne lâ yercûne likâena: “Bize kavuşmayı ummayanlar, (bize vasıl olmayı ummayanlar) derler ki.” E’ti bi Kur’anin gayri hâzâ: “Bana bundan başka bir Kur’an getir.” Başka bir bilgi ver, ben bu Kur’an’ı kabul etmiyorum, der. Ev beddilhu: “Ya da bunu değiştir.” Kul mâ yekûnu lî en ubeddilehû min tilkâi nefsî:426 “De ki: benim bunu kendiliğimden değiştirmem mümkün değildir.” Böyle bir şey söz konusu bile değildir. Böyle bir şeyin düşünülmesi mümkün değildir; çünkü bu, Allah’ın kelamıdır.
Mesela; bir kula bir ayet okunduğunda eğer o kul bunu kabul etmiyorsa, başka bir kitaptan öğrendiği herhangi bir sözle, başka bir âlimin sözüyle onu değiştirmeye çalışıyorsa veya onu tercih ediyorsa bu durumda; “ben bu ayeti, bu Kur’an’ı kabul etmiyorum, bana başka bir ayet, başka bir kitap getir” demiş olur.
Bu Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Mâ enzelnâ aleykel Kur’ane li teşkâ:427 “Biz bu Kur’an’ı sana zorluk çekesin diye indirmedik.”
Ve lekad sarrafnâ lin nâsi fî hâzâl Kur’ani min kulli mesel: “Andolsun ki biz bu Kur’an’da her misalden, (çeşit çeşit her örnekten) insanlar için açıklamalarda bulunduk.” Fe ebâ ekserun nâsi illâ kufûrâ:428 “İnsanların çoğu ise küfürde (ayak) direttiler.” Yani rabbini anlamak, onu kabul etmek, anlamaya çalışmak yerine küfürde, inkârda ayak direttiler.
Ve lekad sarrafnâ fî hâzâl Kur’ani lin nâsi min kulli mesel: “Andolsun ki biz, bu Kur’an’da her örnekten çeşitli açıklamalarda bulunduk.” Ve kânel insânu eksere şey'in cedelâ:429 “Ama insan her şeyden çok tartışmacıdır.” İnsan, Allah’ın ayetleri üzerinde bile tartışır; yani Allah’ın ayetini anlamaya çalışmak yerine tartışmayı tercih eder.
Ve Kur’anen faraknâhu li takraehu alân nâs alâ muksin: “Biz bu Kur’an’ı insanlara dura dura okuman için bölümlere ayırdık.” Ve nezzelnâhu tenzîlâ:430 “Onu safha safha inzal ettik.” İyice anlaşılsın diye peyderpey indirdik.
Ve lekad darabnâ lin nâsi fî hâzâl Kur’ani min kulli mesel: “Biz bu Kur’an’da her misalden örnekler verdik.” Niye böyle yaptık? Leallehum yetezekkerûn:431 “Düşünsünler diye (anlasınlar diye).” Ve lekad yessernâl Kur’an’e liz zikr: “Andolsun ki biz Kur’an’ı öğüt alınsın, (anlaşılsın) diye kolaylaştırdık.” Fe hel min muddekir:432 “Öğüt alan var mı?”
Lev enzelnâ hâzâl Kur’an’e alâ cebel: “Eğer biz bu Kur’an’ı bir dağa indirmiş olsaydık.” Le raeytehu hâşian mutesaddian min haşyetillâh: “Onu (dağı) Allah’ın haşyetinden baş eğmiş (parça parça olmuş) olarak görürdün.” Ve tilkel emsâlu nadribuhâ lin nâs: “Biz insanlara böyle misaller veriyoruz ki.” Leallehum yetefekkerûn:433 “Umulur ki düşünürler.” Allah, düşünüp tefekkür etsinler diye insanlara Kur’an’da misaller verir.
Ve kâlellezîne keferû lâ tesmeû li hâzâl Kur’an: “İnkâr edenler dediler ki: Bu Kur’an’ı dinlemeyin.” Velgav fîhi leallekum taglibûn:434 “(Allah’ın ayetleri okunurken) gürültü yapın, (başka şeyler konuşun, başka şeyler ortaya atın). Belki (böyle yaparsanız) üstün gelirsiniz.” Yani gürültü yaparsanız belki sizin sözünüz Allah’ın ayetlerine üstün gelir, dediler.
Ve en etluvel Kur’an: “Ben Kur’an’ı okumakla (emrolundum.)” Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Fe menihtedâ fe innemâ yehtedî li nefsih: “(Kim Allah’ın kitabıyla) hidayete ererse kendi nefsi için hidayete ermiştir.” Ve men dalle: “Kim de delalette kalırsa.” Fe kul innemâ ene minel munzirîn:435 “De ki: Ben sadece uyarıcıyım.” Yani ister hidayete erin ister delalette kalın, tercih sizindir, dedi Allah.
Ve iz sarafnâ ileyke neferen minel cinn: “Biz cinlerden bir kısmını sana yöneltmiştik.” Allah nasıl ki bu kitabı, Kur’an’ı insanlara indirmişse aynı şekilde cinler de Kur’an’ın muhatabıdır. Buyurdu ki Allah; Yestemiûnel Kur’ane: “(Onlar) Kur’an’ı dinlesinler diye.” Fe lemmâ hadarûhu:“Ne zaman ki (Kur’an’ı dinlemeye) hazır oldular.” Kâlû ensıtû: “Susun (ve dinleyin) dediler.” Fe lemmâ kudıye: “Ne zaman ki (Allah’ın kelamını dinlemeleri) yerine getirildi.” Vellev ilâ kavmihim munzirîn:436 “Uyarıcı olarak kendi kavimlerine döndüler.” Yani Allah; biz de onları kendi kavimlerine munzir olarak, uyarıcı olarak gönderdik, dedi.
Ve nunezzilu minel Kur’ani mâ huve şifâun ve rahmetun lil mu’minîn: “Biz, Kur’an’da mü’minler için şifa ve rahmet olan şeyleri indirmekteyiz.” Ve lâ yezîduz zâlimîne illâ hasârâ:437 “Ama (bu Kur’an) zalimlerin sadece hüsranını arttırır.”
Ve kâlellezîne keferû lev lâ nuzzile aleyhil Kur’an’u, cumleten vâhideten: “Kâfirler dediler ki: Kur’an, ona tek bir seferde toptan indirilmeli değil miydi?” Kezâlike li nusebbite bihî fuâdek: “Biz onu (Kur’an’ı) senin kalbini sabit kılmak için (böyle yaptık).” Kur’an’ı gönlüne yedirip kalbini sabit kılmak için Kur’an’ı böyle parça parça indirdik, buyurdu. Ve rattelnâhu tertîlâ:438 “Onu parça parça, (ağır ağır, gönlüne vahyedip) düzene koyduk.”
Ve lekad yessernâl Kur’ane liz zikr: “Andolsun ki biz Kur’an’ı öğüt alınsın, (anlaşılsın) diye kolaylaştırdık.” Fe hel min muddekir:439 “Öğüt alıp düşünen var mı?” İnnehu le Kur’anun kerîm:440 “Gerçekten o (Kur’an) kerimdir.” Kur’an, insanı ikrama nail kılar. İnnâ nahnu nezzelnâz zikre ve innâ lehu le hâfizûn:441 “Bu zikri (Kur’an’ı) biz indirdik. Onu muhafaza edecek olan da biziz.”
Ve inne minhum le ferîkan yelvûne elsinetehum bil kitâb: “Onlardan öyleleri var ki dillerini kitaba doğru eğip bükerler.” Li tahsebûhu minel kitâb: “Kitaptan olduğu zannedilsin diye.” Çevremize baktığımızda da böyle insanların olduğunu görürüz. Böyleleri konuştuklarında siz onun konuştuklarını Allah’ın kitabından, vahyinden zannedesiniz diye dillerini eğip bükerler. Ve mâ huve minel kitâb: “Ama o, kitaptan değildir.” O söyledikleri, Allah’ın kitabından ayet değildir. Ve yekûlûne huve min indillâh: “Ve derler ki; bu, Allah katındandır.” Yani Allah böyle emretmiş ve böyle hükmetmiştir, derler. Ve mâ huve min indillâh: “Ama o, Allah katından değildir.” Ve yekûlûne alâllâhil kezib: “Allah’a yalan iftirada bulunuyorlar.” Ve hum ya’lemûn:442 “(Hem de bunu yaparken) Bile bile yapıyorlar.” Ne demektir bu? -Eğer biri; “şu doğrudur, şu da yanlıştır, bu haktır, bu da batıldır” dediğinde o söylediği Allah’ın vahyi değilse Allah’a iftira atıyor demektir hem de yalan iftira.
İnnellezîne yektumûne mâ enzelallâhu minel kitâb: “O kimseler ki Allah’ın indirmiş olduğu kitaptan bir şeyleri gizlerler (olduğu gibi söylemezler).” Ve yeşterûne bihî semenen kalîla: “Onu az bir pahaya satarlar.” Yani menfaatlerini gözetirler. Herhangi bir şeyden korkuyor veya endişe ediyorlar ki bunu böyle yapıyorlar. Ulâike mâ ye’kulûne fî butûnihim illen nâr: “İşte onlar karınlarına sadece ateş doldurmuş olurlar.” Eğer biri, menfaat elde etmek için Allah’ın ayetlerini az bir pahaya satarsa onun yediği sadece ateş olur. Ve lâ yukellimuhumullâhu yevmel kıyâmeh: “Allah, kıyamet günü onlarla konuşmayacak.” Ve lâ yuzekkîhim: “Onları temize de çıkarmayacak.” Ve lehum azâbun elîm:443 “Onlara elim, (iç yakan, alçaltıcı) bir azap vardır.” Allah’ın ayetlerini gizledikleri için, işine geleni okuyup, işine gelmeyeni okumadıkları için bu azabı görürler.
Zâlike bi ennellâhe nezzelel kitâbe bil hakk: “Bu, Allah’ın kitabıdır ki onu hak ile indirmiştir.” Ve innellezînahtelefû fîl kitâb: “O kitapta anlaşmazlığa düşenler, (ihtilaf edenler)” Le fî şikâkin baîd:444 “Çok uzak bir delalet içindedirler.” Yani Allah’tan çok uzaktırlar; çünkü Allah’ın kitabında ihtilaf olmaz, tartışma olmaz.
Ve minhum ummiyyûne lâ ya’lemûnel kitâb: “Onlardan bir kısmı ümmidir, (Allah’ın) kitabını bilmezler.” İllâ emâniyye: “Ancak kendi zanlarına uyarlar.” Ve in hum illâ yezunnûn:445 “Onlar sadece zannederler.” Yani zanları ilimden hiçbir şeydir.
Fe veylun lillezîne yektubûnel kitâbe bi eydîhim: “Yazıklar olsun onlara ki; kendi elleriyle bir kitap yazıp.” Summe yekûlûne hâzâ min indillâh: “Sonra bu, Allah katındandır, derler.” Li yeşterû bihî semenen kalîlâ: “Onu az bir pahaya satarlar.” Fe veylun lehum mimmâ ketebet eydîhim: “Yazıklar olsun o elleriyle yazdıklarına.” Ve veylun lehum mimmâ yeksibûn:446 “Yazıklar olsun onların o kazandıklarına.”
Onun için Allah’ın dininin tek bir kitabı vardır; o da Allah’ın kitabı olan Kur’an’dır. Yoksa, dinimizi başka kitaplardan öğrenirsek böylesine parça parça olmuş oluruz ve her kafadan bir ses çıkar. Dinini Allah’ın kitabından öğrenmeyenler, “bu, Allah’ın kitabındandır” deyip birilerinin kitabını Allah’ın kitabının önüne koymuş olurlar. Onun için bütün kardeşlerimiz, Allah’ın kitabını öğrenmeli, okumalı, anlamalı ve anlatmalıdır.
Nezzele aleykel kitâbe bil hakk: “(Allah), kitabı size hak ile indirmiştir.” Musaddikan limâ beyne yedeyh: “Kendinden önceki (kitapları) tasdik edici olarak (indirmiştir).” Ve enzelet tevrâte vel incîl:447 “(Allah, daha önce de) Tevrat’ı ve İncil’i indirmişti.” Bu Kur’an, Tevrat ve İncil’in de Allah’ın kitabı olduğunu tasdik eder.
Ellezîne âteynâhumul kitâbe yetlûnehu hakka tilâvetih: “O kimseler ki kendilerine verdiğimiz kitabı, (Allah’ın kitabını) hak ile okurlar.” Haktan geldiğini bilerek okurlar. Ulâike yu’minûne bihî: “İşte onlar, ona (Allah’ın kitabına) iman etmişlerdir.” Ve men yekfur bihî: “Kim bunu inkâr ederse.” Fe ulâike humul hâsirûn:448 “İşte onlar, hüsrana uğrayan kimselerdir.”
Bu dua peygamberlerin duasıdır. Rabbenâ veb’as fîhim resûlen minhum: “Rabbimiz! Onlara kendi içlerinden resuller çıkar.” Yetlû aleyhim âyâtik: “Onlara ayetlerini okusun.” Ve yuallimuhumul kitâb: “Onlara kitabı talim etsin.” Vel hikmete: “Ve hikmeti (öğretsin).” Ve yuzekkîhim: “(Onların nefsini) tezkiye etsin (temizlesin).” İnneke entel azîzul hakîm:449 “Muhakkak ki sen, aziz ve hâkimsin.”
Lekad mennallâhu alâl mu’minîn: “Muhakkak ki Allah, mü’minlere ikramda (lütufta) bulunmuştur.” İz bease fîhim resûlen min enfusihim: “Kendi içlerinden onlara bir resul göndermekle.” Onlara lütufta, ikramda bulunmuştur. Yetlû aleyhim âyâtih: “Onlara onun, (Allah’ın) ayetlerini okur.” Ve yuzekkîhim “Onları temizler.” Ve yuallimuhumul kitâb: “Kitabı onlara öğretir (talim eder).” Vel hikmete: “Hikmeti (onlara öğretir).” Ve in kânû min kablu le fî dalâlin mubîn:450 “Oysaki onlar daha önce, (Allah’ın kitabını öğrenmeden, nefislerini tezkiye etmeden, hikmeti öğrenmeden önce) apaçık bir delalet içindeydiler.” Demek ki bir kul, Allah’ın kitabını okumamış ve anlamamışsa, nefsini tezkiye etmemiş, hikmeti öğrenmemişse o kul delaletteymiş.
Ve iz ehazallâhu mîsâkallezîne ûtûl kitâb: “Kendilerine kitap verdiklerimizden misak almıştık.” Allah neyin sözünü almıştı? Le tubeyyinunnehu lin nâs: “Bunu (kitabı) insanlara beyan edeceksiniz (anlatacaksınız).” Ve lâ tektumûnehu: “Onu ketmetmeyecek (gizlemeyeceksiniz)”diye söz almıştı. Onlar ne yaptı? Fe nebezûhu verâe zuhûrihim. “Onlar onu arkalarına attılar.” Veşterav bihî semenen kalîlâ: “Az bir pahaya onu sattılar.” Az bir menfaat elde etmek için kitaptan faydalandılar. Fe bi’se mâ yeşterûn:451 “(Allah’ın ayetlerini, imanlarını, ahretlerini) sattıkları şey ne kötü şeydir!”
İnnâ enzelnâ ileykel kitâbe bil hakk: “Biz sana bu kitabı hak ile indiriyoruz.” Li tahkume beynen nâsi bimâ erâkallâh: “Allah’ın sana gösterdiği gibi insanlar arasında hükmedesin diye.” Ve lâ tekun lil hâinîne hasîmâ:452 “Sakın hainlere taraf olma (hainleri savunma)!” Allah nasıl emretmişse öyle hükmet, dedi Allah.
Ve yevme neb’asu fî kulli ummetin şehîden aleyhim min enfusihim: “O gün (Kıyamet günü), her ümmetin kendi içlerinden bir şahit çıkaracağız.” Ve ci’nâ bike şehîden alâ hâulâi: “Seni de hepsinin üzerine şahit olarak getireceğiz.” Ve nezzelnâ aleykel kitâb: “(Bu) kitabı sana indirdik”. Tibyânen li kulli şey’in: “Her şeyi açıklayan (her şeyin bir açıklayıcısı) olarak.” Ve huden ve rahmeten ve buşrâ lil muslimîn:453 “Müslümanlara hidayet, rahmet ve müjde olsun diye (indirdik).”
E lem ye’ni lillezîne âmenû en tahşea kulûbuhum li zikrillâh: “İman edenlerin, Allah’ın (göndermiş olduğu bu) zikirden dolayı kalplerinin yumuşaması vakti gelmedi mi?” Ve mâ nezele minel hakk: “(Allah’tan) inen bu haktan dolayı (kalplerinin yumuşaması zamanı gelmedi mi)?” Ve lâ yekûnû kellezîne ûtûl kitâbe min kabl: “Onlar daha önce kendilerine kitap verdiğimiz (Yahudiler, Hristiyanlar) gibi olmasınlar.” Fe tâle aleyhimul emed: “Onların üzerinden çok zaman geçti de.” Fe kaset kulûbuhum: “Onların kalpleri katılaştı.” Yani Mü’minler böyle olmasın, Allah’ın kitabına karşı kalpleri katılaşmasın. Ve kesîrun minhum fâsikûn:454 “(Onlar kalpleri katılaştığı için) onların çoğu fasıktır.”
Fe li zâlike fed’u: “O halde sen davet et.” Vestekım kemâ umirt: “Sana emredildiği gibi dosdoğru ol.” Ve lâ tettebi’ ehvâehum: “Onların hevasına, (arzularına) uyma.” Ve kul âmentu bi mâ enzelallâhu min kitâb: “De ki: Allah, kitaptan her neyi indirmişse ona iman ettim.” Ve umirtu li a’dile beynekum: “Aranızda adaletle hükmetmekle emrolundum.” Allâhu rabbunâ ve rabbukum: “Allah bizim de rabbimizdir, sizin de rabbinizdir.” Lenâ a’mâlunâ ve lekum a’mâlukum: “Bizim amellerimiz bize, sizin amelleriniz de sizedir.” Lâ huccete beynenâ ve beynekum: “Sizinle bizim aramızda her hangi bir tartışma olmaz.” Tartışma konusu yoktur. Allâhu yecmeu beynenâ: “Allah bizi bir araya toplayacak.” Ve ileyhil masîr:455 “Ve dönüş onadır.” Elbette herkes bir gün Allah’ın huzurunda toplanacak. O yüzden; “ben haklıyım, sen haklısın” demememiz gerekir.
Eğer birine; “Allah böyle buyurmuş” dediğimizde o kişi itiraz ederse, ayette buyurduğu gibi; “sizin ameliniz size, bizim amelimiz de bizedir. Allah hepimizi kendi huzurunda topladığında kim kazanmış kim kaybetmiş göreceğiz” dememiz gerekir.
Ellezîne cealûl Kur’ane ıdîn:456 “Onlar ki Kur’an’ı parça parça kıldılar.” Yani işine geleni kabul ediyor, gelmeyeni kabul etmiyorlardı. Ve kâler resûlu yâ rabbi inne kavmîttehazû hâzâl Kur’ane mehcûrâ:457 “(Kıyamet günü) resul diyecek ki: Ya rabbi, benim bu kavmim Kur’an’ı muhacir bıraktı.” Allah bizi onlardan eylemesin!
Kitâbun enzelnâhu ileyke: “Bu kitabı, rabbin sana inzal etmiştir.” Li tuhricen nâse minez zulûmâti ilân nûr: “İnsanları karanlıklardan nura çıkarman için.” Aydınlığa çıkarman için. Bi izni rabbihim: “Rabbinin izniyle.” İlâ sırâtıl azîzil hamîd:458 “Aziz ve hamid olan (Allah’ın) yoluna iletmek için (bu Kur’an’ı indirmiştir).”
Ve minen nâsi men yucâdilu fîllâh: “İnsanlardan öylesi var ki Allah hakkında (tartışır) mücadele eder.” Bi gayri ilm: “İlmi olmaksızın.” Allah hakkında bilgisi olmadığı halde Allah hakkında tartışır, ileri geri konuşur. Ve lâ huden: “Bir hidayetçisi, (yol göstericisi) olmadan.” Ve lâ kitâbin munîr:459 “Bir de nur saçan kitabı olmadan.” Yani Allah’ın kitabına dayanmaksızın Allah hakkında konuşur ve mücadele eder.
Summe evresnâl kitâbellezînastafeynâ min ibâdinâ: “Sonra biz kullarımızdan seçtiklerimizi kitaba varis kıldık.” Şu andaki varisler de şu anda yaşayan mü’minlerdir. Fe minhum zâlimun li nefsih: “Onlardan bir kısmı kendi nefislerine zulmetti.” Kendilerine nasıl zulmettiler? -Allah’ın kendisine miras bıraktığı, varis kıldığı kitaba sarılmadıkları, onu taşımadıkları için kendilerine zulmettiler. Ve minhum muktesid: “Onların bir kısmı da ortada durdu (orta yolu seçti).” Orta yolu seçenler nasıldır? -Allah’ın ayetlerini okuyup anlar, ayetleri yaşamaya çalışır ve ailesine yaşatmaya çalışır. İşte bunlar da orta yolu seçenlerdir. Ve minhum sâbikun bil hayrât: “Ve onların bir kısmı da hayırda musabaka etti.” Bi iznillâh: “Allah’ın izniyle (emriyle).” Zâlike huvel fadlul kebîr:460 “İşte büyük kurtuluş, (büyük saadet, büyük fazilet) budur.” Büyük fazilet, Allah yolunda müsabaka edip yarışanlarındır.
Fe halefe min ba’dihim halfun verisûl kitâb: “(Allah) Onların ardından (onların yerine) kitaba varis olan başkalarını getirdi.” Bu hitap, ehli kitap içindir. Ehli kitap için olan bütün ayetler aynı zamanda mü’minler ve Müslümanlar içindir; çünkü onlar da ehli kitaptır. Ye’huzûne arada hâzel ednâ: “(Kitabı taşımak yerine, hakkını vermek yerine) Bu değersiz dünya malını tercih ettiler.” Ve yekûlûne se yugferu lenâ: “Bir de dediler ki: (sonra tövbe ederiz, Allah) bizi mağfiret eder.” Ve in ye’tihim aradun misluhu ye’huzûh: “Eğer onlara dünya malının bir o kadarı daha verilse onu da alırlar.” Yani tövbe etmezler. E lem yu’haz aleyhim mîsâkul kitâb: “(Allah), kitapta onlardan söz almamış mıydı?” Allah’ın kitabını okuyacak, onu taşıyacak ve tebliğ edecek diye Allah onlardan söz almamış mıydı? En lâ yekûlû alâllâhi illâl hakk: “Allah’a karşı haktan başka söz söylememeleri konusunda (Allah onlardan söz almamış mıydı)?” Ve deresû mâ fîhî: “Onlar onun (Allah’ın kitabının) içindekilerini ders ediniyorlardı (okuyorlardı).” Ved dârul âhıratu hayrun lillezîne yettekûn: “Oysaki muttakiler için ahiret yurdu hayırlıydı.” Yani ahireti tercih edemediler. E fe lâ ta’kılûn:461 “Siz aklınızı kullanmayacak mısınız?”
Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler! (Ey iman ettiğini iddia edenler!)” Âminû billâhi: “Allah’a iman edin.” Ve resûlihî: “Ve resulüne (iman edin).” Vel kitâb: “Ve kitabına (iman edin).” Ellezî nezzele alâ resûlihî: “Resulüne indirdiği kitaba (iman edin).” Vel kitâbillezî enzele min kabl: “Daha önce indirmiş olduğu kitaplara (iman edin).” Ve men yekfur billâhi: “Her kim ki Allah’ı inkâr ederse.” Ve melâiketihî: “Ve melekleri (inkâr ederse).” Ve kutubihî: “Ve kitapları (inkâr ederse).” Ve rusulihî: “Ve resulleri (inkâr ederse).” Vel yevmil âhıri: “Ve ahiret gününü (inkâr ederse).” Fe kad dalle dalâlen baîdâ:462 “Uzak bir delaletle delalete düşmüştür.” Derin bir delaletle delalete düşmüştür ki o çukurdan bir daha da çıkamaz.
İnnallâheşterâ minel mu’minîne enfusehum ve emvâlehum: “Allah, mü’minlerden mallarını ve canlarını satın almıştır.” Bi enne lehumul cenneh: “Cennet karşılığında, (cennet onların olsun diye).” Yukâtilûne fî sebîlillâhi fe yaktulûne ve yuktelûn: “Onlar, Allah yolunda ölür, öldürürler ve savaşırlar.” Va’den aleyhi hakk: “(Bu, Allah’ın) Üzerine hak olan bir vaattir.” Fît tevrâti vel incîli vel Kur’an: “(Bu), Tevrat’ta da, İncil’de de, Kur’an’da da böyledir.” Yani Allah’ın hükmü kimse için değişmez. Allah, Tevrat’ta da, İncil’de de, Kur’an’da da böyle va’detmiştir. Ve men evfâ bi ahdihî minallâh: “Allah’tan daha çok ahdine vefa gösteren kim vardır!” Allah, ahdine vefa göstermez mi! Festebşirû bi bey’ıkumullezî bâya’tum bihî: “Yaptığınız alış verişten dolayı sevinin!” Müjdelenin, müjdeler olsun size. Ve zâlike huvel fevzul azîm:463 “İşte en büyük kurtuluş (mutluluk, saadet) budur.” En büyük saadet; malını, canını Allah yolunda harcayıp cenneti almaktır.
Allah hepimizi gerçek manada Kur’an’a iman edenlerden, varis olduğumuz kitabı taşıyanlardan eylesin. Onu muhacir bırakanlardan eylemesin. Bizi emanetine, Allah’ın kitabına hainlik yapanlardan eylemesin. Gerçek manada kitaba iman edenlerden eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
