KİTAPLARA İMAN 1
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber imanı anlamaya çalışıyorduk. Önce Allah’a iman nedir, Allah’a nasıl iman edilir, Allah’a iman etmek için neyi bilmek, neyi anlamak gerekir, onu anlamaya çalıştık. Rabbimizi güzel isimlerinden, El Esmau’l Husna’sından anlamaya sonra ise meleklere imanı anlamaya çalıştık. Meleklere imanı öğrenirken sırayı Allah bu şekilde belirlediği için öyle öğrenmeye çalıştık; çünkü birini öğrenmeden ötekini anlamak mümkün değildir. Onun için meleklere imanı öğrenirken önce melekeye imanı öğrenmeye çalıştık.
Meleke; güç ve kuvvet demekti. Aklın melekeleri, ruhun melekeleri ve bedene ait melekeler vardır dedik. Bir de bunun karşısında, tam tersinde iblis vardır dedik. Meleklere imanın karşısında iblis vardır. Her şey tersiyle, zıddıyla anlaşılır ve bilinir. Onun için imanı öğrenirken imanın tersinde, zıddında ne var onu da bilmemiz gerekir ki iman ettiklerimize şirk koşmayalım. Yoksa şirk olur, yoksa anlaşılmaz.
Meleklerin zıddı iblistir, şeytandır; yani melekler gibi yapmadığımızda, melekler gibi olmadığımızda gönlümüze iblis yerleşir. İblis gönlümüze yerleşince orayı ihata eder ve kaplar. Meleklere iman olamayacağı gibi, tam tersine bir de iblise iman etmiş; yani iblisi sevmiş oluruz. İblisi sevince de iblisin fiilini, yaptıklarını, bize söylediğini ve öğrettiğini sevmiş oluruz ki bu da bizim için meleklere imanda şirk olur.
Biri imanı anlamadan; “ben İslam’ı biliyorum” derse kendi kendine iftira atmış olur sonra Kıyamet günü Allah perdeyi açtığında imanı hiç anlamadığını görür. Onun için bütün insanlara düşen; önce nasıl iman etmesi gerektiğini öğrenmektir. Eğer nasıl iman etmemiz gerektiğini öğrenmez ve anlamazsak hiçbir zaman iman etmemiz de mümkün olmaz.
Bugün Allah’ın kitaplarına nasıl iman etmemiz gerektiğini hep beraber anlamaya çalışacağız inşallah!
Meleklere imanda şirk koşmak; iblisi, şeytanı, şeytanlığı ve şeytanın işlerini sevmektir; yani yanlışı, günahı, nifakı, münafıklığı sevmektir. Dolayısıyla kibirlenmektir, haset etmektir, kendini beğenmektir. Böyle olanlar, meleklere imanın ters tarafındaki iblisi, iblisin halini ve sevdiğini sevmiş demektir.
Meleklere iman etmenin zıddında nasıl ki meleklere şirk koşmak varsa kitaplara iman etmenin zıddında da aynı şekilde kitaplara şirk koşmak vardır. Önce kitaplara imanın şirkini anlamak gerekir; yani önce “la ilahe” dememiz gerekir ki sonra “illallah” diyebilelim. Kitaplara imanın karşısındaki şirk nedir, önce onu anlayalım.
Allah’ın vahyinin dışında hangi bilgi olursa olsun, ister dünyaya ait, ister ahirete ait, isterse de insana ait olsun eğer Allah onu öyle beyan etmemişse sen o bilgiyi aldığında Allah’ın vahyine, kitaplarına şirk koşarsın; çünkü sen o bilgiyle Allah’a ters düşmüş olursun.
Onun için insanı anlamak istiyorsan nerden öğrenmen gerekir?
Onu yaratan Allah’tan öğrenmen gerekir. Dünya hayatını nasıl yaşarsan manevi olarak kazanacağını Allah’tan öğrenmen gerekir. Allah’ı mı tanımak istiyorsun, cenneti ve cehennemi mi öğrenmek istiyorsun yine Allah’ın vahyinden, Allah’tan öğrenmen gerekir. Eğer bunu Allah’tan öğrenmediysen mutlaka birilerinden öğrenirsin ve o öğrendiğin bilgi Allah’a ters düşünce de o bilgiyi, o öğrendiklerini Allah’ın vahyine şirk koşmuş olursun. O bilgiyi kim söylerse söylesin, kim düşünürse düşünsün hiç fark etmez. Onun için imanın tersi olan her ne varsa önce onu silmemiz, sonra da iman etmemiz gerekene iman etmemiz gerekir.
Allah ayeti kerimede; “ey iman edenler! Allah’a, onun resulüne, resulüne indirdiği kitaba ve daha önce indirdiği kitaplara iman edin. Kim Allah’ı, meleklerini, kitaplarını, resullerini ve Ahiret Günü’nü inkâr ederse o takdirde uzak bir delalete düşmüş olur”295 buyurur. Yani o kadar büyük ve uzak bir delalet ki o delalet onu yoldan çıkarır ve uzaklaştırır. Eğer o kişi uzak bir delalet ile yoldan uzaklaşmışsa artık onun yola gelmesi imkânsızdır. Onun için önce şirkten kurtulmak ve akabinde Allah’ın; “iman edin” dediklerine iman etmek gerekir.
Bütün dinler Allah’ın dinidir, bütün peygamberler Allah’ın peygamberidir, bütün kitaplar da Allah’ın kitabıdır.
Daha önce tahrif olmamış diğer kitaplarda yazılanları da Allah vahyetmiştir. Nasıl ki kendi kitabımıza iman ediyorsak, bütün kitapların da Allah’ın kitabı olduğuna iman etmemiz gerekir; ama geçmişteki kavimler o kitapları tahrif edip kendine uydurmuş, bir kısmını çıkarmış bir kısmına da ilave yapmıştır. Elbette ki onların kitaba ilave ettikleri, değiştirdikleri kısımları kabul edemeyiz; çünkü o tahrif edilen ve eklenenler Allah’ın vahyi değildir. Zaten o kitaplar tahrif olduğu için Allah yeniden kitap göndermiştir.
Allah ayeti kerimede; “biz Tevrat’ın korunmasını Tevrat’ın âlimlerine (emanet ettik) bıraktık”296 buyurur; ama onlar Tevrat’ı koruyamadı. Fakat Kur’an için Allah böyle söylemez; “muhakkak ki bu zikri (Kur’an’ı) biz indirdik, biz koruyacağız”297 der. Allah Kur’an’ın korumasını üzerine aldığı için kıyamete kadar hükmü devam eder.
Bazen; “bizim dinimiz son dindir, en değerli, en yüksek, en şerefli dindir” gibi sözler söylenir. Sanki diğer dinler yüksek ve şerefli din değil de bir tek bu din yüksek ve şerefli dindir! Oysaki bütün dinler, Allah’ın dinidir ve aralarında fark gözetilmez. O dinler, tahrip olduğu için hükmünü kaybetmiştir. Eğer böyle yanlış bir itikadımız varsa bu itikadımızı önce düzeltmemiz gerekir.
Allah’ın, kitabını indirmesinde bir muradı vardır. Eğer Allah’ın kitabı olmasaydı hiç kimse ne yapacağını bilemez, anlayamazdı. O zaman bir insan için yeryüzünde Allah’ın vahyinden, ayetlerinden daha kıymetli, daha değerli, daha faydalı hiçbir şey olamaz. Bir an için farz edelim ki Allah’ın kitabı elimizde olmasın! Ne yapabiliriz, kim ne yapabilir ve neyi kazanabilir? -Hiç kimse ne yapacağını bilemez ve hiç kimse doğruyu bulamaz. Allah’ın kitabını kabul etmeyen kimseler, doğruyu kendileri bulmaya çalışıp; “bence şu doğrudur, bana göre bu doğrudur” derler. Böyle yapanlar, Allah’ın kitabını kabul etmemiş ve Allah’a iman etmemiş insanlardır.
Doğru bir tanedir; o da Allah’ın vahyettiği ayetlerdir. Eğer Allah’ın ayetlerine göre amel edilmezse herkese göre bir doğru ortaya çıkar ki hiçbir zaman hiç kimse tarafından gerçek doğru anlaşılmaz ve bulunmaz. Kendi doğrusunu; “bana göre bu doğrudur” deyip Allah’ın doğru dediğinin önüne koyan kişi kâfirdir. Hem de saf, halis ve muhlis kâfirdir. Bunun için Allah ayeti kerimede; “Allah’ın hükmü ile hükmetmeyenler kâfirlerin ta kendisidir”298 buyurur.
Allah’ın “doğru” dediğine “yanlış”, “hak” dediğine “batıl” diyenler ya da “batıl” dediğine “hak”, “yanlış” dediğine “doğru” diyenler, “güzel” dediğine “çirkin” ya da “çirkin” dediğine “güzel” diyenler halis muhlis kâfirdir. İsterse o kişi gece gündüz ibadet ediyor olsun! O, rabbine iman etmemiş ve rabbine karşı da saygısız biridir. Çünkü o, kendi nefsini, ilmini, bilgisini ve aklını Allah’a şirk koşmuştur.
“Ben Allah’ın kitabına iman ettim” diyen birinin imanı, nasıl olması gerekir?
“Bu Kur’an’ı Allah indirmiştir, ben bunu kabul ediyor ve iman ediyorum” deyip Kur’an’ın bütününü kabul eden bir imana sahip olması gerekir. Bu icmali imandır; yani bütüne imandır. Sonra imanını tafsili iman haline getirmesi gerekir; yani her bir ayete tek tek iman etmesi gerekir. Öyle ki her bir ayete nasıl iman edilmesi, ayetlerin nasıl ahlâka, amele dönüşmesi gerekir, önce bunu anlamalıdır. Eğer her bir ayeti tek tek okuyup anlamaya, dinlemeye çalışmazsa, kabul etmez ve tasdik etmezse o iman, iman olmaz.
İnsan, Allah’ın kitabıdır, bütün kâinat da Allah’ın kitabıdır ve kâinata “Kâinat kitabı” denir. Allah ayeti kerimede; “afâkta ve enfüste ayetlerimizi size göstereceğiz”299 buyurur. Yani dışarıda her ne varsa her biri bir ayettir. Kâinatın bütünü bir kitaptır, Allah’ın kitabıdır. Hepsi de Allah’ın kudretini, esmasını ve güzelliğini gösterir. Onun için bir kul neye bakarsa baksın mutlaka Allah ile bakmalı, Allah ile görmelidir.
İnsan, kâinatın özüdür. Kâinatta her ne varsa insanda mevcuttur. Allah, insana zatıyla, sıfatıyla tecelli etmiştir. Bu yüzden bütün isimler, bütün güzellikler onun üzerinde mevcuttur. O isimler insanın üzerinde tek başına açığa çıkarken insan; “doğru mudur, yanlış mıdır” diye bunları birbirine karıştırabilir; ama hakikatte bütün güzellik insanda mevcuttur; yani Kur’an, insanda mevcuttur. İnsan, Allah’ın kitabı olan canlı Kur’an’dır. Bu insan kitabı, Allah’ın vahyettiği kitapla karşı karşıya gelince sağlaması yapılır. Mesela; bütün insanlara göre güzel olan bir şey güzeldir. Sabır, merhamet, ikram etmek, hoşgörülü olmak, halim olmak güzeldir; yani Allah’ın isimlerinin güzelliği insanda mevcut olduğu için insan neyin güzel olup olmadığını bilir.
İnsan; Allah’ın kitabı, Allah’ın esma kitabıdır dedik.
Bütün Kur’an esma’yı tefsir eder; yani Allah’ı anlatır, insanı anlatır, nasıl Hz. insan olunur, onu anlatır. Allah, insan kitabını insana teslim etmiştir ve bu herkes için böyledir. Allah, kitabını yazıp vahyetmiştir; yani inzal etmiş ve onu dünyaya indirmiştir. Dünyada yarattığı beşere kendi ruhundan nefhetmiştir. Buranın doğru anlaşılması gerekir; Allah, ruha “vahiy”300 diyor, vahye de “ruh”301 diyor; yani insan vahiy kitabıdır.
İnsanın anne ve babası, Allah’ın yazdığı o vahyin üzerine ne yapar?
Başka yazılar yazmaya başlar; yani onu başka hâle büründürmeye çalışır. İnsan buluğ çağına girip aklı başına gelince de Allah onun gönlüne vahyeder. İnsana bu vahyi yaparken onun gönlündeki vahyi yeniden açığa çıkarır. Bu nedenle gönlünde yanlış gördüğü şeyler için kendi nefsine; “sen yanlış yapıyorsun” demeye başlar çünkü gönlündeki vahiy onda artık açığa çıkmıştır.
İnsanın gönlü bir kitaptır ve insan gönülden ibarettir. Buluğ çağından itibaren yazma hakkı ve yetkisi kişinin kendisinde olduğu için o gönül kitabına bir şeyler yazmaya başlar. Kendini isterse Allah’a, isterse şeytana yazdırır. Kendini Allah’a yazdırınca Allah’ın vahyi olur, şeytana yazdırınca da şeytan olur. Allah, kullarına; “tercih senin, buyur tercihini yap” der. Bu yüzden istersen kendini Allah’ın kitabı yapar Allah’a yazdırırsın, her bir ayeti tek tek kabul eder Allah’a iman edersin, dışardaki vahyi kendi gönlündeki vahiyle buluşturup, onunla dirilerek Hz. insan olursun; istersen de Allah’ı, Allah’ın vahyini kabul etmez, Allah’ın kitabı olmayı tercih etmez, şeytana kitap olursun. Böyle olunca da şeytan orada yerini alır ve senin gönlüne yazar.
Şeytan, gönüllere neyi yazar?
Kini, nefreti, hasedi ve kibri kötülükten yana ne varsa onları yazar. Böylelikle Allah’ın kitabı olman gerekirken şeytana kitap olursun. Bunun sebebi; Allah’ın kitabını kabul etmediğin ve iman etmediğin içindir. Yoksa kuru kuruya; “ben Allah’ın kitaplarına iman ettim ve bu, Allah’ın kitabıdır” demekle iman etmiş olmazsın; çünkü iman sevmektir, senin de sevmen gerekir.
Peki, neyi sevmen gerekir?
Allah’ın kelamını sevmen gerekir. Allah’ın, vahyini senin gönlüne inzal etmesini, yazmasını sevmen gerekir. Eğer sen müsaade edersen Allah senin gönlüne kendini yazar. İsimleriyle senin gönlüne tecelli ederken kendini oraya yazar ve “ben buyum” der. Yoksa iman olmaz.
Onun için önce bilmek ve öğrenmek lazım. Zaten Allah’ın ilk emri; “ikra”dır. İkra’ bismi rabbikellezî halak:302 “Oku! Seni yaratan rabbinin ismi ile oku!” Rabbinin ismine oku, ismini oku. Kendini; seni terbiye edecek, sana rab olan rabbine bırak! Kendini ona teslim et ve bırak ki rabbin seni eğitsin, terbiye etsin ve sana öğretsin; yani rabbin seni yazsın. “İman ettim, inanıyorum” demekle iman edilmiş olmaz diyoruz; çünkü iman etmek sevmek demekti.
Meleklere iman; meleklerin halini, tesbihini ve zikrini sevmek, meleklerin aşkla, muhabbetle Allah’a olan kulluklarını ve Allah’ın verdiği emri muhabbetle yerine getirmelerini sevmektir. Melekler nasıl ki nurdan yaratılmışsa nur olmayı Allah’ın nuruyla nurlanmayı sevmektir. Şeytandan ikrah etmek, nefret etmek, şeytanı sevmemek ise; güzelliği kaybetmeyi sevmemek, kaybetmeyi göze almamak, şeytanın gönlümüze girmesini sevmemek, müsaade etmemektir.
Allah’ın kitaplarına iman ise; Allah’ın vahyini, Allah’ın gönlümüze ayetlerini yazmasını, Allah’a kitap olmayı sevmektir.
Allah, peygamberlerine kitap ya da sahife dediğimiz “suhuflar” indirmiştir. Bunların hepsi de kitaptır. Allah, o anda o kavim için ne gerekiyorsa onu indirmiştir. Allah’ın indirdiği bütün vahiylerde Allah’a iman, ibadet, itaat ve insan olarak yaşamak aynıdır, bunların hiçbirinde değişiklik yoktur. Sadece istisna olarak imtihan olsun diye bir takım şeyleri bazı kavimlere yasaklamış sonra gelenlerin bir kısmına da helâl kılmıştır. Yoksa Allah’ın vahyinde, sözünde hiçbir değişiklik yoktur ve olmamıştır. Onun için Allah ayeti kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e hitaben; “Nuh’a, İbrahim’e, Musa’ya, İsa’ya neyi vahyetmişsek sana da onu vahyediyoruz”303 buyurur. Ayette de görüldüğü gibi Allah’ın vahyi ve emri değişmemiştir.
Allah’ın, kulu üzerinde muradı neyse o gerçekleşsin diye Allah vahyeder ve peygamber gönderir. Onun için Allah, vahyini yaparken de öyle dağa indirip “hadi bunu okuyun, yapın” demez. Vahyini bir peygamberle birlikte gönderip; “Allah’ın resulü nasıl iman ettiyse siz de öyle iman edin, o nasıl anladıysa siz de öyle anlayın, o nasıl yaşadıysa siz de öyle yaşayın, nasıl ahlaka dönüştürdüyse; yani bu vahiy onun gönlüne nasıl yazıldıysa siz de kendinizi öyle Allah’a yazdırın” der.
Onun için Allah’ın bütün resulleri Allah’ın kitabıdır, Allah’ın vahyidir. Allah nasıl vahyetmişse onlar da öyledir. Allah’ın resulleri vahyin dışına çıkmaz, çıkamaz. İstese de çıkamaz; çünkü onlar Allah’ın kontrolündedir.
Eğer biz de Allah’ın vahyini ve peygamberin örnekliğini kabul ediyorsak kendimizi Allah’a yazdırmaya iman etmişiz demektir. Dolayısıyla Allah’ı seviyor ve kabul etmişiz demektir. Yoksa; “Allah işte şu ayette şöyle söylemiş, hadi bunun üstünde tartışalım” demekle iman olmaz. Sen kim, Allah’ın vahyini tartışmak kim! Allah’ın ayetleri üzerinde tartışmak küfürdür. Sana düşen; vahye iman etmektir, onu tartışmak değildir.
Sen Allah’ın vahyini okuduğunda ne anladıysan Allah sana onu söylemiştir. Allah bunun dışında seni herhangi bir şeyden sorumlu tutmaz. Allah ayeti kerimede; “yaratan yarattığını bilmez mi?”304 buyurur; yani senin bilmediğin konuda seni hiç hesaba çeker mi? Sen okuduğunu ve dinlediğini anlamaya çalış. Ne kadar anladıysan onu yap. “Ben hepsini okuyup, anlayıp ondan sonra yapacağım” dersen sadece kendini kandırmış olursun. Böyle yaparsan senin derdin kul olmak, âbd olmak, kendini Allah’a yazdırıp Allah’ın vahyi, kitabı olmak değil demektir.
Mesela; Hz. Ömer (r.a.)’ın oğlu; “Bakara Suresi’ni sekiz senede okudum”305 der. Bakara Suresi’ni okuması neden sekiz sene sürmüştür? -Çünkü önce ayetleri okuyup anlıyor, sonra onu ahlaka dönüştürüp hayatını ona göre yaşamaya çalışıyor da ondan. Sahabe Kur’an’ı nasıl okuduysa biz de öyle okursak okumuş oluruz.
Onun için okumak demek sadece kelimeleri söylemek demek değildir. Okumak, kıraat etmek; okuduğunu anlamaktır, anladığını ahlaka ve amele dönüştürmektir. Okumak budur. Sahabe okumayı böyle anladığı için bir sureyi sekiz senede okumuştur; yani anlamadan, iman etmeden, sevmeden, ahlaka dönüştürmeden, onun gereğini yerine getirmeden “ben anladım, ben okudum” dememişlerdir.
Sahabeden sonraki nesil anlatır; “biz sahabeyi gördük, onlar Kur’an’ı yiyorlardı” der. Yani onlar Kur’an’ı okurken tabiri caizse o ayetleri yiyip içiyorlardı; çünkü o vahyin nurunun kişinin her zerresine tecelli etmesi gerekir ki ayetler okunmuş olsun. Onun için Allah mü’minleri anlatırken; “mü’minler o kimselerdir ki Allah zikredildiğinde kalpleri titrer, onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda imanlarını arttırırlar ve rablerine tevekkül ederler”306 buyurur. Demek ki mü’minlerin, Kur’an’ı okudukça muhabbetinin artması gerekiyormuş. Bizim de Allah’ın vahyini içmemiz lazım ki o vahyin nuru her zerremizde tecelli etsin; çünkü iman böyle artar, yoksa bu iman taklidi bir iman olur.
Allah, Kıyamet günü kaybedenler için ne buyuruyordu; “onu, şeytanına yetmiş arşın bir zincirle bağlayın.”307
Allah, neden böyle söylemiştir?
Çünkü öyle biri şeytan olmuş, şeytanla bir olmuştur. Bu yüzden şeytan nereye giderse o da oraya gider; çünkü şeytan onu manevi olarak yazmıştır ve o kişi şeytanla aynıdır.
Hz. insan olmak kolay ve basit bir şey değildir. İnsan, Allah’ı her şeye tercih etmeyinceye, kul olmayı kabul etmeyinceye kadar Hz. insan olamaz, mü’min ve Müslüman olmaz.
Bir kul, Allah‘ı beğenmez; “benim gönlümü rabbim yazsın, ben Allah’ın kitabı olayım” demezse şeytana kapı açar ve şeytana; “sen benim gönlümü yaz, ben senin kitabın olayım, seninle beraber olmayı seviyorum, senin yazdığını, senin söylediğini, senin sevdiğini seviyorum” demiş olur. O da elbette ki şeytanla beraber olmuş olur. Bu durumda ayette de buyrulduğu gibi kendini şeytana yetmiş arşınlık bir zincirle bağlamış demektir. “benim gönlümü rabbim yazsın” diyen kişi de kendini Allah’a bağlamıştır; yani o da Allah’ın huzurunda durur, Allah’ın cemalini müşahede eder. Allah her iki durumda da tercihi insana bırakmıştır; isteyen Allah’a, isteyen şeytana bağlanır.
Allah, kitabını neden indirir?
Allah’ın, kitabını indirirken mutlaka bir muradı vardır. Allah, kitabını indirir, peygamberini de kendi muradının kulu üzerinde gerçekleşmesi için gönderir.
Peki, Allah’ın insan üzerindeki muradı nedir?
Elbette ki insanın Allah’a âbd olması, halife olması, Hz. İnsan olmasıdır. Allah, bu muradı gerçekleşsin diye peygamber göndermiş ve kitap indirmiştir. O yüzden insan, Allah’ın indirdiği kitapla buluşmayınca Allah’ın muradı kul üzerinde hiçbir zaman gerçekleşmez, gerçekleşemez.
Kur’an’dan bir ayet eksik olsa bütün dünyayı versen bile onu alamazsın.
Bütün dünya ve içindekiler bir ayetin karşılığı olamaz; yani insan için Kur’an bu kadar hayati bir kıymet, değer taşır. Ne acıdır ki hazine önümüzde, elimizdedir; ama onu kullanmıyoruz. Gidip şurdan burdan bilgi dileniyor; “falan kitapta şöyle yazdı, falan âlim böyle söyledi” diyoruz. Allah, kitabında her şeyi söylemedi mi, eksik mi bıraktı! Böyle söylememiz Allah’a karşı ayıp değil mi! “Benim Kur’an’ı anlamaya aklım ermez” diyorsak bu, aklımızı kullanmadığımız içindir; çünkü Allah’ın kitabını okuyup anlamaya çalışırsak aklımız erer. “Ya rabbi! Ben kitabını öğrenmek istiyorum” dediğimizde Allah bunu bize mutlaka öğretir.
Ben insanlığın, ümmetin şimdiki halini söyleyeyim; buradan bir şeyi anlatırken önce kendimize sonra bütün insanlara anlatıyoruz.
Allah’a; “ben senin kulunum, ben senin kitabın olmak istiyorum” demek yerine bunun tam tersini söylüyoruz. Öncelikle kulluğu kabul etmiyoruz. İnsan en çok kendine yalan söyler. Sonra Kıyamet günü Allah perdeyi açtığında ne olur? “Başına kaynar su dökülür.”308 Yani şok oluruz. Kendimizi kandırmayalım; çünkü her şey olduğu gibi ortadadır. “Ya, Allah’ı rab olarak kabul eder, kendimizi de onun âbdi olarak görüp; Allah’a “beni yaz” deriz ya da kendimizi şeytana yazdırırız.
Allah’a; “beni yaz” deyip kulluğu kabul eden bir âbdin hali nasıldır?
“Ya rabbi! Sen benden ne istiyorsun?” diyen biri gerçek bir kuldur. Böyle bir kul; “ya rabbi! Benim ne yapmamı, nasıl olmamı istiyorsun, sana göre güzel nedir, hak nedir, sana göre doğru nedir?” deyip doğruyu, hakkı ve hakikati Allah’tan alır. Allah bir şeye; “yanlış” dediyse o da ona hemen; “yanlış” der. Çünkü o, kulluğu kabul etmiştir.
Bir kul; “ya rabbi! Sen benden ne istiyorsun?” derse Allah’ın ona vereceği cevap nedir?
“Seni; bana âbd olasın, âşık olasın, Hz. İnsan olup meleklerin secde ettiği varlık olasın diye yarattım. Bana ayna olup halife olasın, benim isimlerimle hayatı yaşayıp insanlara ve varlığa muamele edesin diye, güzelliğim senin üzerinde tecelli etsin, sana bakınca kendi güzelliğimi göreyim diye yarattım” der. Alacağımız cevap budur.
Öte yandan bunu söyleyen kul; hali, tavrı, yaşantısıyla Allah’a; “sen bilmiyorsun, ben biliyorum” der. Bunu söyleyince aslında Allah’a ne demiş olur?
Diliyle söylemese de tavrıyla, yaşantısıyla Allah’a; “seni rab olarak kabul etmiyorum” demiş olur. Onun için böyle bir kul; “ya rabbi, şunu böyle yap, bunu böyle yap; şunu şöyle yapma, bunu da böyle yapma, bana bunu ver, böyle muamelede bulun, falancaya da şöyle muamele de bulun” der. Aslında böylelerine söylenmesi gereken şey; “başka bir emrin var mı? Sen ne büyük bir ilahmışsın böyle! Allah sana haksızlık etmiş, Allah’ın sana ilahlık vermesi gerekirdi” demek olmalıdır. Öyle değil mi? Allah için elimizi vicdanımıza koyup söyleyelim, öyle midir, değil midir!
O kişi bir de bu hal ile kalkıp; “ben senin kulunum, sen de benim rabbimsin” diyor. Bütün emirleri Allah’a yapıyorsun, “şöyle yap, böyle yapma, şurada da şöyle yapma” diyorsun, eğer senin istediğini yapmazsa ağlıyor, kızıyor, feryat ediyorsun, bir de ona; “sen benim rabbimsin” diyorsun. Oldu mu bu şimdi, bu durumda hanginiz rab olmuş oluyorsunuz!
Allah vahyini indirip; “benim senden istediğim budur” demiştir. Allah, kitabında; “şöyle iman edeceksin, şöyle anlayacaksın, şöyle bir ahlaka sahip olacaksın, insanlara ve varlığa şöyle muamele edeceksin, bakışın şöyle olacak, bir şeye baktığında bunu böyle okuyacaksın, böyle anlayacaksın” deyip her şeyi kullarına ayrıntısıyla anlatmıştır. Eğer biri Allah’ın bu söylediklerini yok sayarsa Allah’ı kabul etmemiş demektir.
Bütün bu söylediklerimiz ayetlerin tefsiridir; yani ayetleri anlatıyoruz.
Allah, Kur’an’da hiçbir şeyi eksiksiz bırakmamıştır. Nasıl nefes almamız gerektiğini, yolda nasıl yürümemiz gerektiğini, nasıl konuşmamız, nasıl düşünmemiz gerektiğini bile anlatmıştır. Kısacası Allah eksik hiçbir şey bırakmamıştır.
Hayat boşluk kabul etmez. Eğer herhangi bir konuda; “Allah bu konuyla ilgili bir şey söylememiş” dersek o boşluğu şeytan doldurur; yani şeytan oraya yazacağını yazıp; “şunu şöyle şöyle yap” der. Her ne olursa olsun o konuda mutlaka Allah’ın bir emri, bir vahyi vardır; yani Allah işi şeytana bırakmaz, bırakmamıştır da. Allah’ın vahyine iman edip vahyine uyulmayınca şeytan o yeri doldurur. Böyle bir durumda sorumluluk insandadır; yani sorumluluk bizdedir.
Allah, Kur’an’ı indirince farklı farklı isimle onu isimlendirip indirmiştir. Eğer biri sadece Allah’ın, Kur’an’a verdiği isimlere bakacak olsa bile Kur’an’sız olunmayacağını anlar. Allah’ın, kitabına verdiği isimlerden yaklaşık elli tane isim yazdım. Şimdi bunları tek tek anlamaya çalışacağız inşallah!
Allah, Kur’an’a; “Kitap” der. Arapça’da “ketebe” kelimesi “yazdı” demektir; yani “kitap” demek “yazılmış, yazılı” demektir. Peki, yazılan şey nedir? -Harfler bir araya geldiğinde kelime, kelimeler bir araya geldiğinde cümle, cümleler bir araya geldiğinde pasaj, pasajlar da bir araya geldiğinde de kitap oluşur. İnsan da aynı şekilde parçalardan oluşmuştur. İnsanın her bir parçası, her bir uzvu, her bir gönül hali bir ayettir ve insan bir bütün olarak bir kitaptır. Eğer bir tanesi yanlış olursa bir ayet yok demektir, böyle olduğu takdirde şeytan da orayı doldurur.
Allah, kitabına; “Kur’an” der. Kur’an bir de; okunan, sürekli okunan, tekrar tekrar okunan demektir. Eğer okunmazsa Kur’an olmaz; yani Kur’an’ı okumayanın Kur’an’ı yoktur. İster bunu kitaba bakıp okusun, ister bunu ezbere okusun. Kişi okuyorsa onun Kur’an’ı vardır, okumuyorsa Kur’an’ı yoktur.
Allah, kitabına “Furkan” der. Furkan; ayıran, hakkı batıldan, doğruyu yanlıştan, güzeli çirkinden ayıran demektir. “Kim, Allah’ın kitabına sarılıp Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirirse Allah ona bir Furkan verir”309 buyurur ayeti kerimede. Allah bir insana Furkan verirse o insan doğruyu yanlıştan ayırır; yani Allah neye “güzel” demişse ona “güzel,” neye “hak” demişse ona “hak”, neye de “batıl” demişse ona “batıl” der. Böylece onun gönlündeki iman nuru ona Furkan olur. Furkan olunca da o kişi doğruyu yanlıştan, hakkı batıldan ayırır.
Allah, kitabına bir de “Zikir” der. Zikir; hatırlamak demektir. Bir kul bir şeyi önceden biliyorsa ona hatırlatılır, bir şeyi bilmiyorsa ona da öğretilir. Öğretmek ayrı, hatırlatmak ayrı şeydir. Allah bu zikirle, Kur’an ile kuldakini ona hatırlatır. Onun için ayetlere baktığımızda “zikir” kelimesi sıkça geçer. Mesela Allah ayeti kerimede; “bu zikri biz indirdik”310 “Kur’an mü’minler için zikirdir”311 buyurur.
Allah, Kur’an’a “Tenzil” der. Tenzil; indirdiğimiz, inzal ettiğimiz demektir. Eğer kul, gönlünü Kur’an’a açarsa Allah da onun gönlüne Kur’an’ı inzal eder, indirir. Allah, Kur’an’a “Mev’iza” der. Mev’iza; Allah vaaz edip bölüm bölüm izah ediyor, demektir.
Allah, Kur’an’a “Tezkire” der. Tezkire; temizleyen, tezkiye eden demektir. Biri ayetleri okuyunca manevi olarak temizlenir. Öyle hayali olarak değil, gerçekten temizlenir. Daha önce öğrendiği yanlış bilgiyi atar, yerine Allah’ın vahyettiği bilgiyi alarak gönlünü o vahiyle temizler.
Allah, Kur’an’a “beyan” der. Beyan; açıklayan, açıklanan, izah eden, kapalı bir tarafı olmayan demektir. Allah’ın Kur’an’a verdiği isimlerden biri de “Hüda” ismidir. Hüda; hidayet, hidayete taşıyan, sırat-el mustakime koyan demektir. Allah, Kur’an’a; “Şifa” der; yani Kur’an hastalıklı gönüllere, hastalıklı kalbe şifa verendir.
Allah, Kur’an’a bir de “Hüküm, Hâkim” der. Bunların hepsi Allah’ın Kur’an’a verdiği isimlerdir. Allah hükmü koymuştur. Eğer Allah’ın hükmü kabul edilmezse kul kendi hükmünü ya da bir başkasının hükmünü kabul eder ve onun hükmü ile hükmeder ki bu durumda Allah’ın hükmü kabul edilmemiş olur; yani kul, kendini Allah’a değil başkalarına yazdırmış olur.
Allah, Kur’an’a “Hikmet” der; yani Allah bir ayeti indirmişse mutlaka onun bir hikmeti ve bir muradı vardır. Allah, ayetleri kulu üzerindeki muradı gerçekleşsin diye vahyetmiştir.
Allah, Kur’an’a “Müheymin” der. Müheymin aynı zamanda Allah’ın ismidir; koruyan ve gözeten demektir. Allah kimi korur? -İnsanı korur. Peki, kimden korur? -Nefsinden, şeytandan koruyup muhafaza eder. Kul; Allah’ın nuruyla, vahyiyle nurlanınca şeytan ona yaklaşamaz, vesvese veremez; çünkü kul, hakkı, hakikati Allah’tan öğrenmiştir. Hal böyleyken şeytan ona hiç vesvese verebilir mi?
Allah, Kur’an’a “Hâdi” der. Bu da Allah’ın ismidir. Allah Kur’an’la, kulunu hidayete erdirir, insanlar onunla hidayet bulur. Allah’ın Kur’an’a verdiği diğer bir isim “Nur”dur. Nur da Allah’ın ismidir. Yani Kur’an kişiyi nurlandırır, kişiyi nur yapar. “Rahmet” der; Kur’an bize rahmet olur. “İsmet” der. İsmet; tertemiz, hatasız, kusursuz, eksiksiz demektir.
Allah Kur’an’a “Hakk” der. Eğer bir hak varsa o da Allah’ın vahyettiğidir, gerisi batıldır. Hakka uymayan her şey batıldır. “Tibyan” der; yani beyan eder, açıklar, izah eder. Allah’ın kitabında açıklamadığı, izah etmediği hiçbir şey yoktur.
“Besair” basiret, der. Besair; görmek, görürcesine göstermek demektir. Bir kul, vahyin bilgisine sahip olunca basiret sahibi olur; yani Allah’ın nuruyla bakar ve baktığında Allah’ın oradaki muradını görürcesine anlar. “Mübarek” der. Mübarek; bereketli, nimeti kesintisiz devam eden demektir. Kesintisiz nimet ancak cennettir. Dünyadaki bütün nimetlerin bir sonu, bir kesintisi vardır.
“Mecid ve Aziz” der. Bu da; şerefli, insanı şerefli kılan demektir. Eğer insan Kur’an’a sarılırsa, kendini manevi olarak Allah’a yazdırırsa şerefli olur. Nasıl ki Kur’an’ı baş üstünde taşıyorsak biz de kendimizi Allah’a yazdırıp Allah’ın kitabı olursak melekler de bizi başının üstünde taşır. “Azim” der. Azim; büyük, en büyük demektir. “Kerim” (Kur’an-ı Kerim) der; Allah Kur’an’la insanı ikrama nail eder. “Sirac ve Münir” der; Bu; nur saçan kandil demektir. “Beşir, Büşrâ” der; Bunlar; müjdeleyici demektir. Allah, Kur’an’la kimi müjdeler? -Vahyini dinleyeni, kendisini dinleyeni, vahyine sarılanı müjdeler.
Allah’ın Kur’an’a verdiği isimlerden bir tanesi de “Nezir” ismidir. Nezir; uyarıcı demektir. Allah, kullarını cehennemle, ebediyen kaybetmekle uyarır. Eğer Allah’ın vahyettiğini almazsak kaybederiz. “Habl” der; Habl; ip demektir. Allah’ın ipi Kur’an’dır. Kim, Allah’ın ipine sarılırsa Allah’a gider. “Ruh” der. Ruh; insanı dirilten demektir. İnsan, vahiy ile dirilmezse insan olmaz, vahiy ile dirilmeyenler ölüdür. “Kasas” der; yani Allah vahyinde kıssalar anlatır, peygamberlerden örnekler anlatır.
Fazla izah etmeden diğer isimlere sadece değineceğim.
“Fasıl” der; Allah, Kur’an’ı bölüm bölüm, fasıl fasıl indirmiştir. Allah bir de insanı eğitirken bölüm bölüm, parça parça eğitir. “Nücûm” der. Nücum; yıldızlar demektir. Her bir ayet bir yıldız mesabesindedir. “Mübin” der; Mübin; apaçık demektir. “Âli” der. Âli; yüce olan demektir. “Kelam” der; Kur’an, Allah’ın kelamıdır. “Belağ” der; Kur’an bir tebliğdir, Allah’ın tebliğidir. “Adl” der; Kur’an, insanı dengeye getirir. “Emr” der; Kur’an, Allah’ın emridir. “İman” der; Kur’an imandır, aşktır, muhabbettir. “Nebe” der; Kur’an haberdir, haberi verendir. “Vahiy” der, “İlim” der. Ben içinden yaklaşık elli tanesini söyledim. Bir tek bu isimlere baksak Kur’an’sız, vahiysiz hayat olmadığını, olamayacağını anlarız.
Doğal olarak Allah’ın vahyettiğini anlamadan, Allah’ı anlamak mümkün olmaz.
Allah, kitaplarını anlatırken Tevrat, Zebur, İncil ve Kur’an’ı anlatır. Tabi ki diğer peygamberlere vahyettiklerini de beyan eder. Bu dördü kitaptır. Tevrat, İncil ve Kur’an’da hüküm vardır; yani bunlar hüküm kitabıdır. Zebur ise aşk kitabıdır; Zebur’da baştan sona aşktan başka bir şey yoktur. Zebur, Tevrat’tan sonra indirilmiştir. Zebur, Hz. Davud (a.s.)’ın Allah’a olan aşkını, zikrini ve tesbihini dile getirir. Zebur’da herhangi bir hüküm yoktur. Tabiri caizse ilahi kitabı gibidir. Dağlar ve kuşlar, Hz. Davud (a.s.) ile beraber Allah’ı tesbih ederdi, onun söylediğine iştirak ederdi.
Zebur baştan sona tesbih, hamd ve övgüden ibarettir; yani sadece aşktan ibarettir, dedik. Bu aşkı bilmeyenler Allah’ı bilmez, Allah’ın, kulundan ne istediğini bilmez. Allah bir nevi Tevrat’tan sonra Zebur’u göndermekle İsrailoğullarına; “Tevrat senin elinde ama sen onu birtakım resmi şeylere bürüdün. Öyle değil, al Zebur’u oku. Senden Davud (a.s.) gibi kul olmanı, rabbini tesbih etmeni istiyorum, öyle ki dağlar ve kuşlar seninle beraber tesbih etsin” demiştir.
Zebur’un son bir dörtlüğünü okuyayım, o zaman ne demek istediğim daha iyi anlaşılır. Zebur’da Hz. Davud (a.s.) ne söylemişse Allah; “Davud böyle söyledi” gibi sadece onu vahyetmiştir.
Nasıl ki Kur’an’da “işte sana şunu soruyorlar” ya da “falan peygamberler kavmini şöyle davet etti” “peygamber böyle söyledi” örneğin; “(Nuh dedi ki:) Muhakkak ki hem açıktan ve hem gizliden onlara anlattım”312 diye peygamberlerin sözleri geçiyorsa aynı şekilde Zebur’da da Hz. Davud (a.s.) neyi söylemişse o yazılıdır.
Bu okuyacağım en sondaki paragraftır; yani Zebur’daki en son ayetlerdir. Zebur için genel olarak en az tahribe uğramış kitap dersek doğru olur. Zebur’u kontrol ettiğimde orada da bazı tahripler olduğunu gördüm; yani kendilerine göre bir takım tahripler yapmışlar; ama genel olarak dokunmaya gerek duymamışlar.
Hz. Davut (a.s.) zikrini ve tesbihini yaparken feryat halinde yapar, zaten dağlar ve kuşlar da buna iştirak ederdi. Eğer dağlar ve kuşlar iştirak ediyorsa bu durumda onun zikrine, tesbihine iştirak etmeyen hiçbir şey yoktu demektir.
Allah’ın bir takım emir ve kurallar indirdiğini zanneden kişiler imanı, peygamberi, Kur’an’ı ve kulluğu anlamamıştır. Bu kulluğu anlamayanlar ne derler mesela; “ilahi söylemek doğru değildir” derler. Peki, sormak lazım; kim sana bunu söyledi, sen bunu kimden öğrendin? Sen Kur’an’ı tecvit üzere okurken onu ilahi gibi okumuyor musun? Onu nasıl izah edeceksin! Allah öyle mi söylüyor!
Her şey rabbini hamd ile tesbih ediyor ve her şeyin bir feryadı vardır.
Zebur’dan okuyacağım ayetlerde Hz. Davud (a.s.), Allah’a hamd eder. Okuyacağım bu Zebur Aramice’den Türkçe’ye çevrilmiştir. Çeviren de güzel çevirememiştir. Evet, ne söylüyor Zebur’da; “rabbe övgüler olsun” aynen aldığım için öyle okuyorum, yoksa aslında bu; “rabbe hamd olsun” demektir.
“Rabbe övgüler olsun, kutsal yerde rabbe övgüler olsun, gücünü gösteren göklerde övgüler olsun. Ona övgüler sunun, güçlü işleri için, övgüler sunun ona. Eşsiz büyüklüğüne yaraşır biçimde, boru çalarak ona övgüler sunun. Çenkle ve lirle ona övgüler sunun, tef ve dansla ona övgüler sunun, saz ve neyle ona övgüler sunun, zillerle ona övgüler sunun, çınlayan zillerle övgüler sunun. Bütün canlı varlıklar rabbe övgüler sunsun, rabbe övgüler sunsun.” Allah, Zebur’da Hz. Davud (a.s.)’ın yaptığı hamdi söyledi.
Burada tef ve dansla denmiş; ama burada bahsedilen aslında semahtır. Bakıldığında Mevlana da ney’le ilgili çok şey söyler. Burada da; “sazla ve neyle ona övgüler sunun” denmiştir. Bu; her şeyle onu tesbih edin ve ona hamd edin manasındadır. Her şey onu hamd eder ve tesbih eder; yani hayatın, kulluğun bir de aşk bölümü, hamd bölümü ve tesbih bölümü vardır. Kulun, rabbini gönül haliyle övmesi, halini ona arz etmesi vardır.
Zebur’dan okuduğum bu bölüm internette vardır, merak eden arkadaşlar bakabilirler. Söyledim, Zebur’un da tahrip olmuş birçok bölümü vardır; yalnız işlerine gelmeyen kısımlarını tahrip etmişler, diğer kısımlarına ise karışmamışlardır. Onun için eğer iman edeceksek bütün kitaplara iman etmemiz gerekir. Bu durumda bir parça da olsa mutlaka bilgimizin olması gerekir. En azından öz itibarı ile Allah’ın, Zebur’daki muradı nedir, neyi öğretmek istiyor, bir parça da olsa bunu anlamaya çalışmamız gerekir.
Tevrat ve İncil ise aşktan ziyade hüküm içerir. Allah zaten o hükümleri Kur’an’da vahyettiği için ayrıca bir şey söylemeye gerek yoktur. Zebur farklı olduğu için Zebur’dan bir parça, bir dörtlük okudum. Daha doğrusu bir ayet söyledim; ama bu, ayetin mealiydi. Mesela ben bunu meallendirirsem çok daha farklı meallendiririm.
Allah’ın kitaplarına imanı anlatmaya çalışıyorduk. Kitap deyince Allah’ın vahyini anlamak gerekir. Allah’ın kitaplarına nasıl iman edilmesi gerekir, Allah’ın kitaplarına iman deyince neyi anlamamız gerekir, birkaç ayet okuyarak hep beraber onu anlamaya çalışalım inşallah!
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Mâ enzelnâ aleykel Kur’ane li teşkâ:313 “Biz Kur’an’ı sen zahmet çekesin diye indirmedik.” Sıkıntı yaşayasın, şaki olasın diye indirmedik. Allah’ın muradı senin zahmet çekmen, sıkıntı yaşaman değildir. Peki, Kur’an’ı ne için indirmiştir? Canlı Kur’an olunsun diye indirmiştir; çünkü Kur’an bütün insanlık için rahmettir. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e neyi söylemişse aynı şekilde onu bütün ümmete de söylemiştir.
İnnehu le kavlun fasl:314 “Muhakkak ki bu Kur’an ayıran bir sözdür.” Allah, Kıyamet günü için de “ayırım günü, fasıl günü” dedi. Bu Kur’an doğruyu yanlıştan, hakkı batıldan, güzeli çirkinden ayırır. Hz. İnsan olmayı ve ebediyen kaybetmeyi anlatıp onları birbirinden ayırarak; böyle yaparsan Hz. İnsan olursun, şöyle yaparsan hayvandan daha aşağı varlık olursun, diye ayırır.
Hâzâ belâgun lin nâs: “Bu (Kur’an) insanlar için bir tebliğdir” Allah, insana tebliğ eder. Ve li yunzerû bihî: “(İnsanlar) Onunla uyarılsın diye.” Allah, kulları akıllarını başlarına alıp kendilerine gelsin ve uyudukları uykudan uyansınlar diye Kur’an’ı indirmiştir. Ve li ya’lemû ennemâ huve ilâhun vâhid: “Ve onun (Allah’ın) tek bir ilah olduğunu bilsinler.” Allah’ın Vahid ismi; sıfatlarında ve isimlerinde bir olan demektir. Allah’ın vahid olduğunu en güzel isimlerin Allah’a ait olduğunu bilsinler ve anlasınlar diye Allah bu Kur’an’ı indirmiştir. Ve li yezzekkere ulûl elbâb:315 “Bir de aklını kullanan gönül sahipleri, (temiz akıl sahipleri) hatırlasın diye.” Kendindeki güzelliği hatırlasın ve görsün diye. Yalnız insan aklını kullanmazsa böyle yapamaz.
Tebârakellezî nezzelel furkâne alâ âbdihî: “Allah mübarektir. Furkan’ı kuluna indiren odur.” Ondan gelen nimet ve ikram süreklidir, daimidir. Hakkı batıldan ayıran fırkanı o indirmiştir. Li yekûne lil âlemîne nezîrâ:316 “Bütün âlemler için uyarıcı olsun diye (Furkan’ı indirmiştir).” Bütün âlemler doğruyu, aydınlık ile karanlığı, hak ile batılı anlasın diye, Allah Furkan’ı indirmiştir.
Nezzele aleykel kitâbe bil hakkı musaddikan limâ beyne yedeyhi ve enzelet tevrâte vel incîl:317 “(Allah) Sana kitabı hak ile indirmiştir. Kendinden öncekileri Tevrat ve İncil’i doğrulayıcı olarak (indirmiştir).” Yani Tevrat ve İncil’de ne varsa Kur’an’da da o vardır. Biri kalkıp; “Tevrat’ta bu vardır” diyorsa onu Kur’an’ın ölçüsüne vurmak lazım. Eğer Tevrat’ta var olan söz Kur’an’da yoksa ve Kur’an’a uymuyorsa o yanlıştır, ayet değildir.
İnnâ enzelnâ ileykel kitâbe bil hakk: “Biz sana kitabı hak ile indirdik.” Li tahkume beynen nâs: “İnsanlar arasında onunla hükmedesin diye.” Bimâ erâkallâhu ve lâ tekun lil hâinîne hasîmâ:318 “Sakın hainlere arka çıkma, (hainlerin savunucusu olma). Allah’ın sana gösterdiği gibi (hükmet).”
Ve innehu le tenzîlu rabbil âlemîn:319 “Muhakkaki o (Kur’an) âlemlerin rabbinin indirmesidir.” Birinin Kur’an’a bakarken; “bunu Allah bana indirmiştir” deyip bakması, öyle okuyup anlaması lazım. Yoksa Allah’a da kendisi gibi bakmış olur. Allah’ın kelamına sıradan bir söz gibi bakıp dinleyen biri, Allah’a da sıradan biri gibi bakmıştır.
Ve innehu le huden ve rahmetun lil mu’minîn:320 “Muhakkak ki bu (Kur’an) mü’minler için hidayet ve rahmettir.” Mü’min olunmayınca ne hidayet ne de rahmet olur. İnne hâzâ le huve hakkul yakîn:321 “Şüphesiz bu (Kur’an) hakikattir.” Hem de tadılarak yaşanması gerekendir. Hakkul yakîndir; yani ayetleri tatmak gerekir. İnnehu le Kur’anun kerîm:322 “Muhakkak ki o kerim olan Kur’an’dır.” Yani insanı ikrama nail kılacak olan kitaptır.
Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e buyurur; Ve iz ehaznâ minen nebîyyîne mîsâkahum ve minke: “Biz senden ve (diğer) peygamberlerden misak (söz) almıştık.” Ve min nûhın ve ibrâhîme ve mûsâ ve îsâbni meryem: “Nuh’tan, İbrahim’den, Musa’dan ve Meryem oğlu İsa’dan söz almıştık.” Allah onlardan nasıl söz almıştı, bu söz nasıl bir sözdü? Ve ehaznâ minhum mîsâkan galîzâ:323 “Hem de sapasağlam bir söz almıştık.”
Bu söz; peygambere hangi kitabı indirmişse ve o kitapta Allah neyi vahyetmişse; “ben buna uyarım, ben böyle olurum, ben senin bu kitabın olurum” sözüdür; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “ben canlı Kur’an olurum” Hz. İsa (a.s.); “ben canlı İncil olurum” Hz. Musa (a.s.); “ben canlı Tevrat olurum” diye söz vermişti. Diğer peygamberlere de Allah neyi vahyetmişse onlar da; “ben senin canlı vahyin olurum” demişlerdi.
Allah’a verilen bu söz sadece peygamberlere ait bir söz değildir, aynı zamanda ona iman eden her bir mü’min için de bu böyledir. Bir mü’min; “ben Kur’an’a iman ettim” derse “ben canlı Kur’an olacağım” diye Allah’a söz vermiş olur; yani Allah ile ahitleşmiştir. Hem de sapasağlam bir söz ile ahitleşmiştir. Eğer o söz veren kişi; “ben Müslümanım” deyip Allah’a verdiği sözü yerine getirmiyorsa onun Müslümanlığı sadece sözde kalır. Eğer sen Müslüman değilsen o zaman niye; “ben Müslümanım” diyorsun! Niye söz veriyorsun!
Ve temmet kelimetu rabbike sıdkan ve adlâ: “Rabbinin kelimeleri (sözü) hem doğruluk bakımından hem de adalet bakımından tastamamdır (eksiksizdir).” Lâ mubeddile li kelimâtihî:324 “Onun kelimelerini kimse değiştiremez.” Kelimelerinde bir değişiklik olmaz. Allah’ın bütün peygamberlere vahyettiği kelimeleri değişmez, o vahiylerde değişiklik bulunmaz ve hiç kimse o kelimeleri de değiştiremez. Allah bir şeye “güzel” desin sonra başka biri onu değiştirsin. Böyle bir şey mümkün değildir.
Ve lekad âteynâke seb’an minel mesânî vel Kur’anel azîm:325 “And olsun ki biz sana tekrar tekrar okunan o yediliği (Fatiha’yı) ve azim Kur’an’ı verdik.” Fatiha Suresi’nin inmesi Allah’ın, kullarına olan rahmetidir. Aslında Allah bu ayetle kullarına; “sen Kur’an’ı bilmiyorsan işte sana Kur’an’ın özeti olan ve tekrar tekrar okunan Fatiha Suresi, al özet olarak önce Fatiha’yı oku ve anla, sonra Kur’an’ı anlar, tefsir edersin” demiştir.
Bütün Kur’an, Fatiha Suresi’ni tefsir eder ve aynı şekilde bütün Esmau’l Husna da Fatiha’daki isimleri tefsir eder.
İnnâ nahnu nezzelnâz zikre ve innâ lehu le hâfizûn:326 “Muhakkak ki bu zikri (Kur’an’ı) biz indirdik ve onu koruyacak olan da biziz.” Kul: “De ki.” İnnemâ unzirukum bil vahyi ve lâ yesmeus summud duâe izâ mâ yunzerûn:327 “Ben sizi sadece vahiyle uyarıyorum; ancak sağır olanlar uyarıldıklarında çağrıyı işitmezler.” Yani ben sadece onu size inzal ediyorum, gözünüzün önüne seriyorum; ama sağır olanlar bu uyarıyı işitmez. Kim Allah’ın vahyini işitmiyor ve anlamıyorsa o sağırdır.
Ve kezâlike enzelnâhu hukmen arabiyyâ: “İşte biz onu (Kur’an’ı) Arapça bir hüküm olarak indirdik.” Ve le initteba’te ehvâehum ba’de mâ câeke minel ilm: “(Allah’ın) Sana verdiği bu ilimden sonra onların hevasına (isteğine) uyarsan.” Mâ leke minallâhi min veliyyin ve lâ vâkin:328 “Allah’ın karşısında hiç kimse sana veli olamaz ve seni koruyamaz.” Allah’ın vahyine uymayıp başkalarının hevasına, arzusuna, konuşmalarına uyarsan senin için bir veli bulunmaz ve sen, Allah’ın veliliğini kaybedersin. Böyle bir durumda Allah’a karşı hiç kimse de seni koruyamaz. Bu; “sen belanı buldun” demektir.
Allah’a, meleklerine, kitaplarına, resullerine, ahirete ve Allah’ın likasına (Allah’a kavuşmaya) nasıl iman edilir, hep beraber öğrenmeye çalışıyoruz.
İşi özünden anlamaya; yani Allah’ın muradı neyse onu anlamaya çalışıyoruz. Bunun için de mutlaka aklı sonuna kadar kullanmak gerekir. Onun için Allah önce; “melekelere iman” dedi; yani akli melekeleri kullanmak gerektiğini bize öğretti. Meleklere imandan sonra kitaplara iman etmek gerekir; çünkü kitaplara imanı anlamadan da resullere imanı anlayamayız. Hepsi birbiriyle bağlantılıdır. Dolayısıyla yolu da imanı da adım adım yürüyüp öğrenmek ve anlamak lazımdır.
Allah’ın kitaplarına iman ne demektir, Allah’ın kitabı olmak demek ne demektir, önce bunu anlamak gerekir. Öylece çıkıp; “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz canlı Kur’an’dı” demekle iş bitmez, ona iman edilmez; çünkü önce Allah’ın kitabı nedir, canlı Kur’an nedir, bunu anlamak gerekir. “Allah’ın resulü böyle olmak mecburiyetindeydi, canlı Kur’an olmak zorundaydı; ama bizim için böyle bir şey yok” demek Kur’an’a iman edilmediğini gösterir.
Peki, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz canlı Kur’an ise sen nesin? Hadi sen, Allah’ın kitabı değilsin, Kur’an değilsin, bu durumda sen de şeytanın kitabı; kendi vehminin, nefsinin ve zannının kitabı olmaz mısın?
Allah Kıyamet günü için; “kitabını önüne açacağız”329 buyurur. Yani “al kitabını oku, işte sen busun” der. Kitabını önünde açar demek kitabını aynen kulun önünde açar demektir. O kitabı, kul kendisi yazdırmıştır. O, yazdırmasaydı sorumlu olmazdı. Onun için daha önce; “kul isterse kendini Allah’a, isterse şeytana yazdırır” demiştik. Bütün sahabeler kendini Allah’a yazdırmıştır.
Nasıl ve neyle yazdırmıştır?
Bu yazının mutlaka bir kalemi vardır. Bu kalemin ne olduğunu anlamak için aklımızı kullanıp tefekkür etmemiz gerekir. Mesela Allah, kullarına imanı; yani muhabbeti verirken bunu bir hidayetle verir. Peki, hidayeti neyle verir? -Elbette ki bir vesileyle; yani peygamberiyle, resulüyle verir. Bu durumda Allah, resulünü kalem olarak kullanmış olur. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i kalem olarak kullanıp müşriklerin gönlüne imanı yazmış ve onları sahabe yaparak gökteki yıldız haline getirmiştir.
Allah, Kur’an’a bir de “nücûm” yani parça parça ayetler der. Her bir ayet bir yıldız mesabesindedir. Kişinin bütünüyle Kur’an olması mümkün olmayabilir, her bir insan için bu böyledir; ama en azından nücûm olmalıdır; yani bir ayet olmalıdır. Bir ayet dahi olsa bu onu kurtarır. O bir ayeti alıp onu bütün gönül kitabına yazdırırsa gökteki yıldız gibi olur. Eğer Allah’ın sadece bir ismi, insanın üzerinde tecelli ederse o kişi o isimle Allah’a halife olur, Hz. İnsan olur.
Onun için bunu doğru anlamak lazım, peygamber varisi olan Mürşid-i Kâmiller, kıyamete kadar Allah’ın kalemidir; hem de kudret kalemidir. Allah, onunla yazar, muhabbeti ve hidayeti onunla verir, sırat-el mustakimi onunla gösterir. Eğer biri; “ben bütün bunları tek başıma yaparım” derse haddini aşar. Böyle söyleyen birinin ne söylediğinden de haberi yoktur. Madem tek başına yapabiliyordu niye şimdiye kadar yapamadı o zaman? Kişi; “ben elimi açar dua ederim Allah verir” diyebilir. Evet, Allah verir; ama Allah her şeyi bir vesileyle verir. Allah ayeti kerimede; “Allah’a yaklaşmak için vesile arayın”330 diye emreder. Kendini Allah’ın önüne koyup; “hadi beni yaz” demen lazım; ama bunun için orada bir de kalemin olması gerekir. “Allah kalemle talim etti”331 derken kalemi, bir de bu ayeti tefekkür ederek anlamak gerekir.
Söyledim, Allah’ın kitabı olan Kur’an sonsuz bir deryadır. Oradan sadece biraz içmeye çalışıyoruz. Doğrusunu söylemek gerekirse bir şeyi anlatmaya çalışırken nasıl anlatacağımızı bilemiyoruz. Bu, bir deryayı bir kaba sığdırmak gibi bir şeydir. Aslında beş yüz, altı yüz tane ayet çıkarmıştık; fakat birkaç tanesini getirdim, onları da okuyamadım zaten.
Ebediyen kazanabilmek için insanın aklını kullanıp ayetler üzerinde “nasıl iman edebilirim veya iman etmiş miyim, etmemiş miyim, rabbim Allah’tır demiş miyim, dememiş miyim” diye bütün bunları tefekkür edip anlamaya çalışması ve kendi gönlünü, nefsini kontrol etmesi gerekir.
Bizim anladığımız kadarıyla Allah bizi huzura alırsa eğer Kur’an’a, vahyine, peygamberlerine göre bir hesapla bizi hesaba çekerse işimiz gerçekten çok zordur. Mesela böyle birkaç kelimeyle anlatırken bile ne kadar zor olduğunu hemen anlarız.
Allah’ın bizden istediği kulluk, kendi varlığımızdan kurtulup; “Allah” demektir, bütün varlığımızda Allah’ın esmasının tecelli etmesi demektir. Bizim bütünüyle canlı Kur’an olmamız demektir, bütünüyle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz olmamız demektir. Hakikat böyledir, Allah’ın bizden istediği kulluk böyledir, kul budur. Allah; “ben senden böyle bir kul olmanı istiyorum” deyip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i önümüze örnek olarak koyar.
Bir de ne buyurur ayeti kerimede; “o gün (Kıyamet günü) her ümmetten bir şahit, seni de hepsinin üzerine şahit olarak getireceğiz (o zaman onların hali nasıl olur?)”332 Hz. Aişe (r.a.) annemiz anlatır; “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir gece sabaha kadar bu ayeti okuyup ağladı.” Sabaha kadar sadece bu ayeti tekrar edip ağladı. Namaz kıldı, secde etti, ayeti okuyup bir daha secdeye gitti, bir daha ağlayıp feryat etti. Sabaha kadar bu ayeti okuyup, tekrar tekrar ağladı”
Bizim de biraz önce anlattığımız şey buydu.
Şahit demek örnek demektir. “Her ümmetten şahitlerini çıkarırız” dedi Allah; yani bu, örnek alınan her kimse onu öne çıkaracağız demektir. O şahide uyanlar zaten onun ümmetidir. “O şahitlerin üzerine de seni şahit olarak getiririz” buyurdu; yani Allah, kullarını peygamberin ölçüsüne vurur, kim onu ne kadar örnek almışsa, ona ne kadar uymuşsa onun şahitliği o kadar kabul edilir. Eğer kişi, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e uymamış, onun gibi olmamışsa o, Kur’an’ı yalanlamıştır, resulünü yalanlamıştır. Bir Mürşid-i Kâmil’e uyanlar da aynı şekilde mürşitlerine ne kadar benzemiş, ne kadar onun gibi olmuşlarsa onun şahitliği o kadar kabul edilir; yani o kişi mürşidini şahit olarak, örnek olarak o kadar kabul etmiştir.
Belki her bir kul işi tek tek beceremeyebilir. Baktığımızda peygamberlerle beraber olanlar için de bu böyledir ve kıyamete kadar da böyle devam eder. Allah ayeti kerimede; “Allah’ın kelimelerinde (âdetinde, sözünde) bir değişiklik bulamazsın”333 buyurur. Eğer cemaat halinde bir iş yapılır ve orada Allah’ın rızası kazanılırsa Kıyamet günü kurtuluş olur. Ya, tek başına canlı Kur’an olman lazım, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in güzelliğinin senin üzerinde görünmesi, onun ahlakına bürünmen ve Allah’ın sana zatıyla, sıfatıyla tecelli etmesi lazım ya da nasıl ki Allah sahabeye; “Allah, o ağacın altında sana biat eden mü’minlerden razı olmuştur”334 dediyse senin de bir peygamber varisine biat ederek cemaat halinde hareket etmen lazımdır. Üçüncü bir kurtuluş yoktur.
Hep beraber umreye giden sahabe, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ölümüne biat eder; yani “seninle birlikte savaşa geleceğiz ve öleceğiz” der. Tek kelimeyle; ölümüne biat yaparlar. Bedir Savaşı’na katılanlar için de durum böyledir. Onlar da tabiri caizse ölümüne gitmiş ve Allah onlardan da razı olmuştur. Bu, Allah’ın toplu haldeki razı oluşudur. Allah, neden sahabeden böyle toptan razı olmuştur? -Allah’ın resulünün yanında durdukları; “seninle beraberiz, senin yaptığın gibi yaparız” dedikleri için Allah hepsinden toptan razı olmuştur.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in tek bir gayesi vardır. O da; Allah’ın vahyini ulaşabileceği her yere ulaştırmak, hidayeti, Allah’ın nurunu taşımaktır. Eğer bu toplu halde, cemaat halinde, ümmet halinde yapılıyorsa; yani Allah’ın vahyini kullarına ulaştırmak için çaba gayret sarf ediliyorsa ve o cemaatte bulunanlar tavırlarını ortaya koymuşlarsa bu durumda Allah’ın rızası kazanılır. Yoksa tek başına işi becermek gerçekten çok zor bir şeydir; ama Allah, kullarına en azından böyle bir imkân tanımıştır.
Yalnız ben başka bir şey daha söyleyeyim; eğer Allah birini bir Mürşid-i Kâmil ile kendine davet ediyorsa Allah’ın burada bir muradı var demektir. Bu davetin sebebi; o kul işi anlayıp öğrensin, bilsin, Allah’ın huzurunda nasıl durulacağını anlasın ve Allah’a karşı nasıl bir hal içinde olması gerektiğini öğrensin diyedir.
Biraz önce de dediğim gibi Allah’a; “ya rabbi! Şunu söyle yap, bunu böyle yap” diyen bir kul, kul değildir. Kul; “ya rabbi! Sen benden ne istiyorsun, benim ne yapmamı istiyorsun, nasıl yapsam doğru yapmış olurum, nasıl yapsam rızanı kazanmış olurum?” diyendir.
Aynı şey cemaat için de geçerlidir. Eğer bir cemaat hak üzerinde bir cemaat ise; yani Allah’a davet ediyorsa, Allah’ın vahyini üzerinde taşıyıp, onu insanlara ulaştırmaya çalışıyor, Allah ile davet ediyorsa, Allah’ı sevmeye, Allah’a iman etmeye, Allah’a teslim olmaya, itaat etmeye, Allah’a karşı takva sahibi olmaya, Hz. İnsan olmaya davet ediyorsa bu durumda o cemaattekilerin her birinin; “ben ne yapabilirim” demesi gerekir. Eğer o cemaattekiler böyle söylüyorsa vahyi taşıyor ve sorumluluk istiyorlar demektir. Sorumluluk verilince de onu taşıyıp; “ben ne yapabilirim” diyorlarsa gerçekten onlar cemaatle beraber olmuş olurlar.
Ama ne yazık ki cemaatler artık böyle değildir. Şimdiki cemaatler nasıl bir haldedir? -O cemaatte bulunanlar; “cemaat benim için ne yapabilir, cemaat benim için şöyle yapsın, bana böyle yardım etsin, şunu şöyle yapsın” düşüncesiyle cemaate giderler. Allah’a imanları böyle olduğu için imanlarını da oraya bu şekilde taşırlar.
Hâlbuki cemaatin içinde olanların orada Allah’a kulluğu öğrenmesi gerekir. Önce cemaatin içindeyken; “ben burada ne yapabilirim” demesi gerekir ki sonra Allah’a; “ya rabbi ben senin için ne yapayım” diyebilsin. Cemaate gidenlerin o cemaatin içinde bunu öğrenmesi gerekir. Eğer cemaatin içinde bunu öğrenmez, mürşidine; “senin için ne yapayım” demezse Allah’a bunu nasıl söyleyebilir!
Allah birini hak cemaate bırakarak o kişiye; “buyur, bana gelme imkânı, bana dost olma, vasıl olma, cemalimi müşahede etme imkânı” diyor; ama o hâlâ orada Allah’a; “sen benim için ne yapabilirsin” diyor. Hâlâ; “ben senin için ne yapabilirim” seviyesine gelememiş. Daha da kötüsü, mürşidi onun istediği gibi yapmayınca bu sefer; “niye böyle yapmadı, niye şunu şöyle yapmadı” diye kızıyor. Artık onun, mürşidine mürşitlik mi yoksa dervişlik mi yapacağına karar vermesi lazım. Eğer o, mürşidiyle kulluğu öğrenemezse, Allah’a karşı bu isyankâr tavrını kendi başına değiştiremez; ancak mürşidi onu değiştirebilir. Kişinin, mürşidiyle beraber değişmesi gerekir.
Onun için Allah’a kul olmak, âbd olmak öyle kolay bir şey değildir. Mesela bakıyoruz, öyleleri vardır ki haliyle ve ibadetiyle kul gibi görünür; ama Allah onun sevmediği bir şey yapınca hemen isyan edip; “ben bunu beğenmedim, bunu kabul etmiyorum, sen bana bunu nasıl yaparsın” deyip Allah’ın vahyinin tabiriyle “rabbim bana ihanet etti (bana hainlik yaptı)”335 der. Bir de kalkıp mürşidine; “ben nasıl biriyim” diye de sorar. Önce sen, boynunu rabbine büküp; “ben senin kulunum, ben senin âbdinim” de. Allah da sana “kulum” derse senin kazanamayacağın hiç bir şey yoktur.
Ne buyurdu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah’a yemin ederim ki, Allah’ın öyle kulları var ki üstleri başları yırtıktır. İnsanlardan bir şey istediklerinde, insanlar onlarla alay ederler. Allah’a yemin ederim ki onlar, sekiz kat cenneti içindekilerle beraber Allah’tan isteseler Allah onlara verir. Allah katında onlar böyle bir hale sahiptir.”
Mesele; gönül meselesi, iman meselesi, Allah’a; “ben senin kulunum, ben senin âbdinim” deme meselesidir.
Onun için yapmamız gereken şey; rabbimize dönüp “ben senin kulunum, sen de benim rabbimsin” demektir. Mesela benim, sizin de devamlı şahit olduğunuz bir duam vardır. Devamlı; “ya rabbi! Sen benim yüceler yücesi rabbimsin, ben de senin aciz, günahkâr, hatalı, kusurlu, bütünüyle sana muhtaç olan kulunum” diyorum. Bu dua benim sıkça tekrar ettiğim bir duadır. Hepiniz bunu benden tekrar tekrar dinlemişsinizdir.
Böyle söylememin sebebi nedir?
Eğer ben size örnek olacaksam, siz de benim gibi yapacaksanız, “siz de böyle söyleyin” diyorum. Ben böyle söylüyorsam bunun sorumluluğunu taşıyorum. Benimle beraber olanlar benimle beraber kul olmayı, âbd olmayı öğrenmelidir. Allah’a nasıl hitap edeceğini, Allah’a karşı nasıl bir hal, nasıl bir tavır içinde olmaları gerektiğini öğrenmelidir. Yoksa Allah bunun hesabını bana sorar. Ben böyle söylüyorsam bu; “ben böyleyim, sizin de böyle olmanız lazım, yoksa sizin hesabınızı veremem, yoksa bana uymuş olmazsınız” demektir. Bu bir sözden, birkaç kelimeden ibaret bir şey değildir. Ben böyleysem, böyle olduğumu söylüyorsam, size “siz de böyle olun” diyorsam bu durumda sizin de kendinizi kontrol etmeniz gerekir.
Siz de gerçekten benim söylediğim gibi söylüyor musunuz, bunu söylerken kalbiniz tasdik ediyor mu, gerçekten boynunuzu böyle büküyor musunuz, Allah size nasıl bir muamelede bulunursa bulunsun; “rabbim güzel yaptı, rabbimin yaptığı en güzeldir” diyebiliyor musunuz! Yoksa işinize gelmeyince ona kızıyor; “senin yaptığını beğenmedim, neden bana böyle bir muamelede bulundun, bunu kabul etmiyorum” mu diyorsunuz; yani imtihanı reddediyor; “senin bu imtihanını kabul etmiyorum” mu diyorsunuz!
Eğer kendimizi Allah’a yazdırır, Allah’ın kitabı olursak Allah neyi yazmışsa orada (gönül âlemimizde) onu buluruz. Onun yazdıracağı da vahyinden, Kur’an’dan başka bir şey değildir. Yazacağı odur, Allah yazacağını yazmış, yaptığı vahyi yapmıştır. Onun için ayete ters düşen bir gönül halimiz varsa, imanımızın bir parçası Allah’a ters düşüyorsa bilelim ki bu, Allah’a kendimizi yazdırmadığımız, Allah’a teslim olmadığımız içindir. Eğer teslim olursak; yani Müslüman olursak Allah bizi yazar.
Eğer biri; “buraya karışma, burayı ben yazacağım, bence buraya şunu yazalım” derse oraya “şeytan yazsın” demiş olur ki bu durumda kendini Allah’a yazdırmamış olur; ama bu tercihi insanın kendisi yapmıştır. Mesela; “kendini Allah’a yazdıran, gönlünü Allah’ın kitabı haline getirip Allah’ın nurunu saçacak olan insanı nereden bulacağız” denilirse cevabımız ne olur?
Evet, Allah, kardeşlerimize böyle bir imkân tanımıştır ve bu imkân onların önündedir. Kardeşlerimize yirmi senedir anlatıyoruz. Bu yirmi sene boyunca Allah bizi vesile edip gönüllere yazdırmıştır. Tabi ki bizim yazdığımız da vahiyden, imandan, tevhitten, aşktan, muhabbetten başka bir şey değildir. Herkes kendine bakacak eğer aşk olmamışsak, muhabbet olmamışsak, mü’min olmamışsak, Müslüman olmamışsak, Allah’ın kitabı olmamışsak kendimizi yazdırmadığımız içindir. Eğer kendimizi yazdırmaya müsaade etseydik Allah onu mutlaka bizimle yazardı. Evet, ne demek istediğimi arkadaşlar iyice anlamıştır inşallah.
Sen bana müsaade edersen ben senin gönlüne vahiyden başka bir şey yazar mıyım? Allah benimle bundan başka bir şey yazar mı? -Yazmaz. Sen kabul etmemişsen, onu yazmama müsaade etmemişsen bu durumda kendini kınaman lazım.
Allah böyle bir imkânı tanımıştır, inşallah hep beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakına, nuruna bürünür, canlı Kur’an olur, gittiğimiz yere de Allah’ın vahiy nurunu saçarız. Allah’ın zatıyla ve sıfatıyla tecelli ettiği, meleklerin secde ettiği varlık olur, Hz. insan oluruz. Gittiğimiz yere de Allah’ın ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in güzelliğini saçarız. İnsan olmak budur; gerisi hüsrandır, gerisi kaybetmektir.
Allah hepimizi aklını gerçek manada kullanan ve tedebbür edenlerden eylesin. Ayetlerin, varlığın arkasındaki manayı görenlerden, anlayanlardan eylesin. Tefakkuh edenlerden, Allah’ın ayetleri üzerinde, varlık üzerinde derinlemesine düşünüp tefekkür edenlerden eylesin. Eşyanın hakikatini olduğu gibi görenlerden eylesin. Allah hepimizi gerçek manada iman edenlerden, kitaplarına iman edenlerden, Kur’an’a iman edenlerden, canlı Kur’an olanlardan eylesin.
Allah hepinizden razı olsun.
