GİRİŞ
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Allah ayet-i kerimede; “ey nefsini israf eden kullarım (ey haddini aşmış, kendini perişan eden, kendini, hayatını harcayan kullarım) Allah’ın rahmetinden umudunuzu kesmeyin. Allah bütün günahları affeder”6 buyurur. Bu ayet; haliniz, günahınız ne olursa olsun yine de bana dönün, sizi affederim, anlamına gelir. Allah bu ayette kullarına vaatte bulunmuştur.
Bu durumda günahımız ne olursa olsun eğer “Allah beni affetmez” dersek ayetleri inkâr etmiş, Allah’ın sözüne itiraz etmiş, güvenmemiş, hatta kendi günahımızı Allah’a şirk koşmuş oluruz. Eğer Allah’ın bizi affedeceğini düşünmüyorsak; “ben o kadar büyüğüm, o kadar çok şey yapmışım ki Allah bile beni affetmez, benim günahım Allah’ın rahmetinden, mağfiretinden, affından daha büyüktür” demiş oluruz. Zaten en büyük günah, bu günahtır, en büyük küfür, bu küfürdür.
Kul acziyetini bilmelidir. Eğer “ya rabbi ben senin aciz kulunum, hatalıyım, kusurluyum, günahkârım, ama sen benim rahman ve rahim olan, gaffur ve gaffar olan, tevvab olan, vedud olan, vahid ve ehad olan, samed olan rabbimsin. Sen benim ilahımsın, mabudumsun, maşukumsun ben sana sığınıyorum, senden başka gidecek yerim mi var, beni af ve mağfiret et” dersek Allah’ın rahmeti, mağfireti, muhabbeti üzerimize tecelli eder. Zaten bütün mesele budur, acziyetimizi bilip rabbimize dönmemizdir.
Rağbeti rabbimize yapmamız lazım, rağbet Allah’ı istemek demektir. İsteyenler, rabbini bulur. Şimdiye kadar dini atalarımızdan, dedelerimizden, analarımızdan, babalarımızdan öğrenmiş olabiliriz. Onlar bize kendi öğrendikleriyle bir şeyler anlatmaya çalışmış olabilir; ama artık atalarımızdan öğrendiğimiz dinin Allah’ın dini olmadığını bilelim. Konuşanlar her kim olursa olsun adlarına âlim, hoca, vaiz, müftü hatta diyanet işleri başkanı da denilse bile fark etmez, eğer söyledikleri Allah’ın söylediği değilse yanlıştır, yalandır, Allah’a, Allah’ın dinine iftiradır. Bu yüzden Allah ne söylemişse doğru odur, hakikat odur. Bizim de Allah’ın bize dinimizi nasıl öğrettiğine, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sahabesiyle birlikte bu dini nasıl yaşadığına bakmamız gerekir; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, sahabelerine dini nasıl yaşatmışsa Allah’ın dini öyledir.
Gerisi, Allah’ın dini değil, insanların kendi kendine ürettiği dindir. Allah’ın ayet-i kerimede buyurduğu gibi “ataların dinidir.” Çünkü Allah ayet-i kerimede; “(onlar, iman etmeyenler dediler ki) Biz atalarımızı, bizden önce gelenleri hangi yolda bulduysak onlara uyarız. Söyle onlara, ya ataları iman etmemişse, akıllarını kullanmamışlarsa da mı onlara uyacaklar”7 buyurur. İman etmemişler, akıllarını kullanmamışlar, herkes öyle yapıyor diye onlar da öyle yapmış, bir de “herkes böyle yapıyorsa bu doğrudur” demişler. Hâlbuki öğrendikleri onlara göre din olsa bile Allah’ın dini değildir.
Allah “tevvâbur rahîm”8 olduğunu söylemiştir. Kul, Allah’a dönünce Allah onun bu dönüşünü kabul eder ve ona rahmetiyle muamele eder. Allah bir kula eğer rahmetiyle muamele ederse onu rahmetinin içine alır.
Din, iman, islam hayali bir şey değildir. Bu yüzden “iman inanmak değildir. İman; Allah ve resulünü her şeyden çok, canından çok sevmektir” diyoruz. Çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “sizden biri Allah ve resulünü her şeyden çok, canından çok sevmedikçe iman etmiş olmaz”9 buyurmuştur. Daha nasıl anlatsın! Resulullah (s.a.v.) Efendimiz imanı böyle anlattığı halde birileri hala imanın inanmak olduğunu söylüyorsa Allah’ın ve resulünün söylediğini kabul etmiyor demektir.
Evet, imanın mutlaka tadılması gerekir. Kulun, rabbini, rabbinin tecellisini, isimlerini, güzelliğini, aşkını, muhabbetini kendi gönlünde tatması gerekir. Öyle ki iman olsun. Yoksa iman gerçek bir iman olmaz, taklidi bir iman olur. Taklitten de iman olmaz, taklidi iman vehimdir, zandır; çünkü iman, akıl ile tasdik değil, dil ile ikrar, kalp ile tasdiktir. Bilmek veya inanmak değildir. Kalbin fiili sadece sevmek ve âşık olmaktır, kalp eğer tasdik ederse rabbini sever ve ona âşık olur.
Allah mü’minleri anlatırken; “mü’minlerin Allah’a olan muhabbetleri çok şiddetlidir”10 buyurur. Çok şiddetli muhabbet aşk demektir. O halde mü’minin vasfı Allah’a karşı şiddetli bir muhabbet beslemesidir. Aynı şekilde Allah başka bir ayet-i kerimede; “de ki: Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin, günahlarınızı mağfiret etsin”11 buyurur. Yani Allah’ın resulüne tabi olmadıkça iman etmiş olmuyoruz. Tabi olmak; Allah’ın resulünü örnek almak, o nasıl yapmışsa öyle yapmaya çalışmak demektir; çünkü ona tabi olmak onun yaptığını yapmakladır.
Evet, işe temelden başlamak gerekir. Ümmetin, insanlığın hali ortadadır. Eksiğimiz, yanlışımız; iman etmemektir, inanmayı iman zannetmek, başka kitapları Allah’ın kitabının önüne koyup “bu kitaplardaki din Allah’ın dinidir” diyerek Allah’a iftira atmaktır.
Allah’ın dininin kitabı Kur’an’dır. Her mü’min Allah’ın kitabını mutlaka okumaya, okuyup anlamaya çalışmak zorundadır. Kimsenin Arapça bilmesi gerekmiyor. Herkes Kur’an’ı gücü yettiği kadarıyla bir sefer, beş sefer, on sefer mealinden okumalıdır. Çünkü önemli olan; kulun, Allah’ın kendisine ne söylediğini anlamaya çalışmasıdır. Kul bu çabayı, gayreti sarf ettiğinde Allah ona mutlaka öğretir. Biri Kur’an’ı okusa, biraz anlamaya, öğrenmeye çalışsa Allah’ın ona ne söylediğini anlar; çünkü Allah, Kur’an’ı kulunun anlayacağı seviyede anlatmış, izah etmiştir. Bu yüzden herkes dinini rabbinden, rabbinin kitabından öğrenmek zorundadır.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Fatiha Kur’an’ın özüdür, özetidir, beynidir, iliğidir, kapısıdır”12 buyurur. Fatiha’yı öğrendiğimizde, anladığımızda namazımız miraç olur, bununla beraber Kur’an’ı özetle anlamış oluruz. Fatiha eğer Kur’an’ın kapısıysa bu durumda onu anlamadan kapıdan içeri giremeyiz, Kur’an’ı anlayamayız. Kur’an’ı önce genel itibariyle, özet olarak anlamamız, sonra da öğrendiklerimizi o özete göre anlamamız gerekir; yani bütünü görmemiz gerekir ki parçayı, ayetleri anlayabilelim. İşte, Kur’an’ın özeti de Fatiha’dır.
Allah her namazın rekâtında boşuna yedi ayeti; yani yedi cümle olan Fatiha’yı tekrar tekrar okutmaz. Allah bunu yaptırıyorsa kul Fatiha’yı iyice anlasın, idrak etsin, gereğini yapsın diyedir. Mü’min, Müslüman olduğunu iddia eden, namaz kılan herkes farzlar ve sünnetlerle beraber günde kırk sefer Fatiha’yı okur. Eğer biri buna rağmen hala Fatiha’yı anlamadıysa, bir de Fatiha’yı okuduğunu zannediyorsa kendini kandırıyor demektir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; La selate ila fatiha: “Fatihasız namaz yoktur”13 buyurur. Bu; eğer Fatiha yoksa namaz da yoktur manasına gelir. Eğer Fatihasız namaz olmuyorsa, bu durumda Fatiha’nın manasını bilmeyen birinin de Fatiha’sı yoktur. Böyle biri Fatiha’yı sadece okur; ama ne dediğini bilmez, anlamaz. Fatiha’da ne söylediğini bilmeyen birinin namazdayken Fatiha’yı ya da başka bir sureyi okuması arasında ne fark vardır? -Hiçbir fark yoktur. Kişinin Fatiha’yı bilerek, iman ederek okuması gerekir; çünkü onu Allah’ın huzurunda Allah’a söylüyor, bu yüzden yalan söylememesi lazımdır. Biri Fatiha’nın manasını anlamamışsa, ne söylediğini bilmiyorsa Allah’ın huzurunda bilerek ve iman ederek Fatiha’yı nasıl okuyacak! Böyle birinin namazı olmaz. Eğer Fatihasız namaz olmuyorsa bu durumda Fatiha’yı bilmeyenin de Fatiha’sı dolayısıyla namazı olmaz.
Zaten bu yüzden öyleleri var ki; elli sene, altmış sene namaz kıldığı halde üstünde Allah’ın isimlerinden eser yoktur. Aradan geçen bunca yıla rağmen üzerlerinde güzelliğe dair hiçbir değişiklik yoktur. Neden? -Namaz kılmamışlar da ondan; çünkü Fatiha’ları yoktur, namazları miraç olmamıştır.
Resululullah (s.a.v.) Efendimiz; “namaz mü’minin miracıdır. Namazı olmayanın miracı olmaz. Miracı olmayanın da namazı olmaz”14 buyurmuştur. Yani kul namazda Allah’ın huzurunda duramıyor, rabbiyle birebir muhatap olduğunu tadamıyorsa namaz kılmamış, sadece eğilmiş ve kalkmıştır. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “öyle kimseler var ki namaz kılarlar ama onlara sadece yorgunluk kar kalır, oruç tutarlar ama onlara sadece açlık kar kalır”15 buyurmuştur. Demek ki mesele namazın hareketlerini yapmak ya da ramazanda aç kalmak değilmiş. Bu yüzden Allah’ın, vahyinde ve emrettiği ibadetlerde neyi murad ettiğini anlamak gerekir.
Fatihayı okurken ne diyoruz?
İhdinâs sırâtel mustakîm Sırâtallezîne en’amte aleyhim:16 “Bizi sırat-el mustakime hidayet et. Kendisine nimet verdiğin kullarla beraber eyle. (Yolu onlarla beraber yürümeyi nasip eyle, ikram eyle. O yolu bana göster, ben de o yolda onlarla beraber yürüyeyim)” diyoruz. Bu nedenle Allah bize o yolu gösterdiğinde eğer anlamamış gibi yaparsak nimet verilen kullarla beraber yürümemiş, Allah’a itaat etmemiş, dolayısıyla yalan söylemiş oluruz.
Allah başka bir ayet-i kerimede kendisine nimet verdiği kulları anlatırken; “nebiler, sıddıklar, şehitler, salihler”17 buyurmuştur. Peki, onların hepsinin aldığı nimet nedir? -Elbette ki iman nimetidir, Allah’a teslimiyet nimeti, haşyet nimeti, edep nimeti, Allah yolunda canını, malını, her şeyini kurban edebilme nimetidir. Onlarla beraber olmadan bu nimeti, iman nimetini kazanmak mümkün değildir. Bu yüzden onlarla beraber sırat-el mustakimde yürümek lazım. Yoksa “gayril magdûbi aleyhim ve lâd dâllîn”18 ayetinde buyrulduğu üzere delalette kalır ve gazaba uğrarız.
Tercihi her zaman kendimiz yaparız. Eğer “ben kendime yeterim” dersek Allah’a karşı kendimizi müstağni görmüş oluruz. Allah da; “kendini müstağni görenler azar haddini aşar”19 buyurmuştur. Allah bize nimet verdiği kullarının yolunu gösterdiği halde kendimizi Allah’a karşı ihtiyaçsız görüp; “benim ihtiyacım yok” dersek olmaz; çünkü sırat-el mustakimde onlarla beraber Allah’a gideriz, onlarla beraber olunca, onlarla beraber yürüyünce dosdoğru yolda olmuş oluruz.
Evet, Kur’an’ı öğrenmemiz, okuyup tefekkür ederek iman etmemiz lazım. Allah bizi huzuruna alıp; “senin kitabın nedir” diye sorduğunda “kitabım Kur’an’dır” diyeceğiz ya, o anda Allah bize “Kur’an’ı anlat bakalım” derse ona ne cevap vereceğiz, ne anlatacağız! Kaç tane, kaç yüz tane ayet biliyoruz! Ya da bildiklerimiz yeterli olur mu? -Olmaz, Kur’an’ın bir kısmını bilmek yetmez. Söyledim; Kur’an’ı, Fatiha’dan özetle, toptan bilmek gerekir.
Allah ayet-i kerimede; “yaratan yarattığını bilmez mi”20 buyurur. Allah herkesin Kur’an’ı tek tek öğrenmeye güç yettiremeyeceğini, herkesin bu imkâna sahip olmadığını biliyordu. Bu yüzden Fatiha tam olarak inen ilk suredir; çünkü Allah bütün Kur’an’ı yedi ayette özetlemiş; “önce bunu anla” demiştir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de zaten Mekke ve Medine dışından gelip iman edenlere önce Fatiha’yı öğretmiş, “namaz kılarken bunu okumanız lazım, bunu bilmeden, anlamadan namaz olmaz” demiş, bununla beraber onlara Fatiha’nın manasını izah etmiştir. Bu zamanda da hiç kimse mazeret üretip; “vaktim yoktu, zamanım yoktu, aklım almadı bu yüzden Fatiha’yı öğrenemedim” diyemez. Aslında herkes Fatiha’yı biliyor, zaten Fatiha’daki çoğu kelimeler Arapça’dan dilimize geçmiştir.
İsterseniz hep beraber Fatiha ayetlerini kısa bir şekilde öğrenmeye çalışalım.
El hamdu lillâhi rabbil21 âlemin derken “el hamdu” kelimesinin hamd kelimesi olduğunu bu sözle hamd edildiğini biliyoruz. “Lillâh” da; “Allah içindir. Allah’a aittir, Allah’a mahsustur, sadece onun içindir” manasına gelir. İki kelimeyi beraber düşündüğümüzde “övme ve övülme, hamd sadece ona aittir” manasına gelir. “Rabbil âlemin” kelimesinin de “âlemlerin rabbi” demek olduğunu biliyoruz. Er rahmânir rahîm22 ise: “O rahmandır, rahimdir” anlamına gelir. Bu durumda düşündüğümüzde aslında Fatiha’nın manasını bilmeyen, anlamayan hiç kimse yoktur. Hepimiz Fatiha’nın manasını biliyoruz. Mesele; anlamaya çalışmak, Fatiha üzerinde tefekkür etmektir.
Mâliki yevmid dîn:23 “(O) Din gününün sahibidir.” Malik kelimesini biliyoruz, sahip demektir. “Yevm” ise gün manasına gelir. Din kelimesini zaten bilmeyen yoktur. Bu durumda yevm, din ve malik kelimeleri yan yana gelince “din gününün sahibi” anlamı çıkar. Görüldüğü gibi aralarında Arapça olarak bilmediğimiz, bize yabancı gelen kelime sadece “yevm” kelimesidir.
İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn:24 “Yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz.” Kul sözcüğü âbd kelimesini karşılamaz. Âbd kelimesi; sevmek, sevdiğinin sevgisini kazanmak için peşinden koşmak, gereğini yapmak manasındadır. Bu durumda ayet; “senin rızanı, dostluğunu, cemalini istiyoruz, seni senden istiyoruz. Yalnız sana âbd oluyor, sana kul oluyoruz. Yalnız seni seviyor, seni senden istiyoruz. Seni sevdiğimiz için istiyoruz” anlamına gelir.
Evet devam ediyoruz; İhdinâs sırâtel mustakîm:25 “Bizi sırat-el mustakime hidayet et.” Hidayetçiyle beraber hidayet et. Sırat-el mustakime girdiğimizde orda bir hidayetçinin olması gerekir. Hidayetçi; hidayete ermiş, hidayete davet eden, hidayete erdiren demektir. Allah hidayetçiyi ayetin devamında zaten beyan eder. Sırâtallezîne en’amte aleyhim:26 “Nimet verdiğin kullarının yoluna.” Bu durumda hidayetçinin Allah’ın kendisine nimet verdiği kullardan olması gerekir. Gerisi gayril magdûbi aleyhim ve lâd dâllîn27 gazaba uğramış, delalete kalmıştır.
Kur’an ise Fatiha’yı tefsir eder. Allah’a nasıl hamd edilmesi, nasıl şükredilmesi gerektiğini anlatır, rahman ve rahim olan âlemlerin rabbini tanıtır. Kulluğu anlatır, nasıl âbd olacağımızı, onu nasıl sevmemiz, nasıl istememiz gerektiğini anlatır. Allah’ın mülkün, bununla beraber ahiretin de, dünyanın da sahibi olduğunu,28 yaptığımız her amelden din gününde bizi onun hesaba çekeceğini anlatır. Allah’ın kendisine nimet verdiği kulları; peygamberleri, sıddıkları, şehitleri, (şahitleri) salihleri anlatır. Sadece kendisine nimet verdiği kulları anlatmaz, bir de onların karşısında düşmanlık yapanları anlatır. Hem cennetin hem de cehennemin yolunu, hem imanı hem de küfrü anlatır. Aynı şekilde hidayette olanları, azaba uğrayanları ve delalete kalanları anlatır.
Allah’ın Kur’an’da anlattığı her şey Fatiha’da mevcuttur. Dediğim gibi; Allah Kur’an’ı Fatiha’da özetlemiştir. Bize de her gün sünnetlerle beraber kırk sefer okutur ve tekrar ettirir. Eğer biri buna rağmen Fatiha’yı düşünmeye, anlamaya, tefekkür etmeye tenezzül etmezse Allah ona; “kulum, Fatiha’yı ben sana indirdim; ama sen beni dinlemedin, ciddiye almadın, sen nasıl kulsun” demez mi!
Evet, sorunumuz; iman sorunu, rabbimizi dinlememe sorunudur. Kendi kendimize din üretme gibi bir sorunumuz vardır.
Allah’ın, kulları üzerinde hakkı vardır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in buyurduğu gibi; “Allah’ın kulları üzerindeki hakkı; kulun Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmamasıdır (sadece Allah’a âbd olmasıdır, Allah’ı sevmesidir).”29 Yani Allah’a sevgide ortak koşmamaktır. Hiç bir şeyi, hiç kimseyi Allah’ı sever gibi sevmemektir.
Biri başkalarını veya başka şeyleri Allah’ı sever gibi severse kâfir olur, Allah onun imanını kabul etmez.
Kul, dünyayı ahiretten daha çok sevmemeli, ahireti dünyadan daha çok sevmelidir, yoksa ahirete değil dünyaya iman etmiş olur. Meleki şeyleri; yani ibadeti, hamdi, tesbihi, tekbiri, Allah’ın emrini yerine getirmeyi şeytani şeylerden daha çok sevmelidir ki meleklere iman etmiş olsun. Allah’ın kelamını her kelimeden, her sözden, her bilgiden daha çok sevmesi lazım ki Kur’an’a iman etmiş olsun. Allah’ın resulünü, resulleri kendisine örnek alması, resulleri diğer insanların önüne koyup onlara tabi olması lazım ki resullere iman etmiş olsun. Yoksa iman olmaz.
Bu yüzden imanın inanmak olmadığını söyledik. Eğer iman etseydik, Allah’ı sevmiş, birbirimizi sevmiş, Allah’ın hesabını yapmış olsaydık karıncayı bile incitemezdik. Değil bir insana ağırlık vermek, sıkıntı vermek, ona zulmetmek, onu öldürmek, onun hakkında hüküm vermek; onun kalbini bile kıramazdık. Çünkü mü’min, insanın kalbinin beytullah olduğunu, Allah’ın arşı olduğunu Allah’ın rahmetini de, gazabını da insanın gönlünden hak ettiğini, Allah’ın insanı birbiriyle imtihana tabi tuttuğunu bilir.
Kendisi için istediğini kardeşi için de istemedikçe kimse mü’min olmaz. Önce insan olmak gerekir. İnsan olmadan kimse Müslüman olamaz. Öyleleri var ki; daha insan olamamış, buna rağmen “ben mü’min ve Müslümanım” deyip kendini Allah’ın yerine koyarak Allah’ın kulları hakkında Allah adına hüküm verir. Bunu da cehaletinden dolayı yapar, imanı yok ya imanı olmayınca kişinin merhameti de olmaz.
Allah, insanı niçin yarattığını beyan etmiştir. O halde kulun, Allah’ın muradı üzerinde gerçekleşiyor mu diye kendisine bakması gerekir. Allah, insanı kendisine âbd olması için yaratmıştır. Âbd olmak; sevmek, Allah’ın sevgisini kazanmak için peşinden koşmaktır. Peki, Allah’ın sevgisini nasıl kazanırız? -Allah’ın sevgisini, Allah’ın sevdiği şeyleri yaparak kazanabiliriz. Allah ayet-i kerimede; Ve mâ halaktul cinne vel inse illâ li ya'budûn:30 “Ben cinleri ve insanları sadece bana âbd olsunlar diye yarattım” buyuruyorsa bu durumda bizim de âbd olup olmadığımıza, âbd olmanın ne demek olduğunu anlayıp anlamadığımıza, gereğini gerçekten yapıp yapmadığımıza bakmamız gerekir. Eğer âbd olmak için gerekeni yapmıyorsak Allah’ın muradı üzerimizde gerçekleşmez.
Allah, bizi başka ne için yaratmıştır?
Allah’ın bizi yaratmasının beş sebebi vardır. Bunlardan dört tanesi asıl yaratma sebebidir. Beşincisi ise bunlarla ilişkilidir. Şimdi bunların neler olduğunu anlamaya çalışalım hep beraber.
Allah ayet-i kerimede; “Allah ölümü ve hayatı yarattı ki hanginiz güzel yaparsınız diye”31 buyurur. Allah bizden güzel yapmamızı ister. Güzel yapmak, Allah’ın güzel dediğine güzel deyip bu doğrultuda, Allah’ın resullerinin yaptığını yapmaktır; çünkü güzel olan onların yaptığıdır. Kim ne yaparsa yapsın bize düşen güzel yapmaktır. Allah mü’minleri anlatırken; “kendini bilmezler onlara laf attığında onlar laf atanlara selam deyip geçerler.32 Onlar kötülüğü iyilikle savarlar.33 Onlar kardeşlerini kendi nefislerine tercih ederler. İhtiyaçları olduğu halde yemez, onlara yedirirler.34 Bunları da Allah rızası için yaparlar yardım ettiklerinden bir teşekkür bile beklemezler.”35 Allah, mü’mini anlatıyor, iman sahibini anlatıyor.
Başka ne için yaratmıştır?
“İnsanlar tek bir ümmetti. Allah vahyini indirince aralarındaki haset yüzünden ayrılığa düştüler (birbirleriyle tartıştılar, mizalaştılar).”36 Ayrılığa düşüp farklı farklı hüküm vermeye başladılar; ama ayrılığa düşmeyenler Allah’ın rahmetini tercih ettiler. Hem kendilerine rahmet ettiler, hem kardeşlerine haset etmediler. Tartışmaya girmeden kavga etmeden birbirlerini cennete davet ettiler. Allah da onlar için; “o gün, kıyamet günü Allah aralarında hükmü verecek, onlar rahmeti tercih ettiler. Onlar zaten buna layıktı” buyurdu. Allah zaten onları bunun için yaratmıştı.
Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için; “seni âlemlere rahmet olasın diye gönderdik”37 buyurmuştur. Kendimizi Allah’ın resulüne göre anlamamız gerekir. Eğer ona tabi olduysak o halde bizim de rahmet olmamız lazımdır. Kendine, başkalarına mahlûkata rahmet edenler Allah’ın rahmetinin içine girer, Allah’ın rahmetiyle rahmet eder. Peygamberine, âlemlere rahmet olana tabi olmuş olur. Böylelikle o da âlemlere, kendine, ulaşabildiği herkese rahmet olur. Demek ki Allah, insanı bir de rahmet olsun diye yaratmıştır.
Rahmet olanlar kazanmış, onların dışındakiler; tartışanlar, kavga edenler, tefrikaya düşenler, ayrılığa düşenler de kaybetmiştir. Bunu Allah söylüyor. Kim olursa olsun fark etmez, Herkes Allah’ın kuludur ve Allah, kullarını peygamberiyle imana davet eder.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz kıyamete kadar gelecek olan bütün insanlığın peygamberidir ve gelecek olan bütün insanlar onun ümmetidir. Bir kısmı icabet eder, rahmet olur, bir kısmı icabet etmeyerek kendi tercihini cehenneme yapar. Rahmet olmadan kimse kurtulamaz; çünkü Allah’ın muradı üzerinde gerçekleşmez.
Evet, Allah’ın, kullarını niçin yarattığını anlamaya çalışıyorduk. Allah ayet-i kerimede; “eğer duanız olmasaydı Allah size neden kıymet, değer versin”38 buyurur. Allah insanları bir de dua olsun, dua etsin diye yaratmıştır. Beddua olması için değil rahmet duası, muhabbet duası, ikram duası, cennet duası olması için yaratmıştır. Neye göre? -Elbette ki Allah’a göre. Allah, kuluna “benden iste, benimle ol, beni zikret” diyor. Bizi huzurunda görmeyi istiyor. “Senin için seviyorum, senin için böyle yapıyorum” dememizi, huzuruna çıkmamızı, huzurunda olduğumuzu tatmamızı istiyor. Onun için rahmet olduğumuzu, onun için sevdiğimizi, ona âbd olduğumuzu görmek istiyor. Bu, Allah’ın hakkıdır. Yoksa kendi kendimizi kandırmış oluruz. Kul, Allah’ın hakkını ödemeden ben bütün hakları yerine getirmişim dese de hiç bir hakkı yerine getirmiş olmaz.
Allah’ın insan üzerinde insanın da Allah üzerinde hakkının olmasının yanında bir de insanın kendi kendisi üzerinde hakkı vardır. Allah, kulunu nereye koymuşsa kulun orada durması gerekir. İnsan, meleklerin secde ettiği varlıktır, Allah’ın yeryüzündeki halifesidir, rabbini onun isimleriyle temsil eder, Hz. İnsandır.
Bu yüzden Allah’ın isimlerinin kulda tecelli etmesi gerekir. Buna da kısaca güzel ahlak denir. Bundan dolayı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim”39 buyurmuştur. Güzel ahlak; Allah’ın isimlerinin tecellisidir. Mesela; merhametli olmak Rahman ve Rahim isminin, cömert olmak Kerim isminin, Vehhab isminin, hoş görülü olmak, affetmek Allah’ın Ğafur, Gaffar, Tevvab isminin, sevmek de Allah’ın Vedud ve İlah isminin tecellisidir. Yani ne kadar güzellik varsa hepsi kesinlikle Allah’tandır, Allah’ın isimlerinin tecellisidir. Zaten bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “El Esmau’l Husna (bütün güzellikler, güzel isimler) Allah’ındır”40 buyurmuştur. Bu isimler kulda ne kadar tecelli ederse o kul, Allah’a o kadar yakın olur, halife olur, ayna olur, Hz. İnsan olur. Bunu anlamayan bir kul da hiçbir şey anlamamış olur.
Bunları anlatmaktaki maksadımız birbirimize hatırlatmaktır; çünkü Allah ayet-i kerimede; “hatırlat çünkü hatırlatmak mü’minlere fayda verir”41 buyurmuştur. Bizim de birbirimize, hatta kendi kendimize hatırlatmamız gerekir. Her gece yatarken, her sabah kalkarken “nerden geldim, neye gelmişim, rabbim benden ne istiyor, nasıl yapmam lazım” deyip düşünmemiz sonra bu doğrultuda çaba, gayret göstermemiz gerekir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz her gece uyumadan önce; “ya rabbi, beni yarın tekrar diriltirsen inşallah yarınım bugünümden daha güzel, daha hayırlı olacak” derdi. Sabah uyandığında ise bu sefer; “beni tekrar dirilten Allah’a hamd olsun” der ve işe koyulurdu.
Bu dünyaya, bu âleme sevmeye gelmişiz. Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “sevmeyen ve sevilmeyende hayır yoktur.42 Kişi güzel ahlakıyla gece sabaha kadar ibadet, gündüz oruçlu sevabı alır.43 Sizin Allah’a en sevgili olanınız ahlakça en güzel olanınızdır, ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim”44 buyurmuştur.
Aslında herkes güzelliğin ne olduğunu, nasıl olduğunu bilir. Bunu bilmeyen hiç kimse yoktur. Ölçü basittir; “sana nasıl muamele edilmesini istiyorsan etrafına da öyle muamele et.” Sevgi ve saygı görmek istiyorsan senin de öyle yapman lazım. Kişi sevgiyi de, saygıyı da kendisi kazanır. Yoksa hiçbir şey yapmadan oturup “beni böyle sevin” demekle kimse kimseyi sevmez. Ne kadar sevgi gösterdiysen sevilmeye o kadar layık olur, ne kadar saygı gösterdiysen, o kadar da saygı görmeye layık olursun. Bunu yapan Allah’tır. Allah’tan göreceğin muamele de senin insanlara, mahlûkata yaptığın muameledir. İnsanlara, mahlûkata rahmet ettiysen Allah’ın rahmetine layık olursun, ikram ettiysen ikramına, affettiysen affına, mağfiretine, sevdiysen Allah’ın sevgisine layık olursun. Yani herkes neyi yapmışsa onu hak eder, ona layıktır; çünkü ona layık olmasa öyle yapamazdı, öyle yapıyorsa o davranışını seviyor, dolayısıyla ona layıktır ve Allah’tan öyle de muamele görür.
Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “zerre kadar hayır, zerre kadar şer, Allah katında kaybolmaz. İster gökte olsun, ister yerin dibinde olsun, ister kayanın içinde olsun, Allah onu mutlaka karşınıza getirir”45 buyurmuştur. Hiçbir şey kaybolmaz, neyi yaparsan onun karşılığını görürsün. Biraz önce hesap konusunda anlatmıştım, işte hesap böyle görülür.
Bununla ilgili olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Kıyamet günü her bir kişi için gözün görebildiği kadar yükseklikte 99 kitap konur. Kulların amelleri onda yazılıdır” buyurur. 99 kitap olmasının bir hikmeti vardır. Bunun sebebi; Allah’ın 99 isminin karşılığı olmasıdır. Sadece yaptıklarımızdan değil bir de yapmadıklarımızdan hesaba çekiliriz.
Mesela; biri düşerse onu kaldırmamız gerekir, kaldırmazsak Allah; “kulum düşmüştü, neden onu kaldırmadın, sana imkân vermiştim, güç, kuvvet vermiştim, tutup kaldırabilirdin, neden yapmadın” diye hesabını sorar. Biri açsa biz de onu doyurmazsak “sana ebedi hayatını kazanman için imkân vermiştim neden kulumu doyurmadın” diye hesap sorar. Bu yüzden; “Allah sadece yaptıklarımızdan değil yapmadıklarımızdan da bizi hesaba çeker” dedim.
Evet, Kıyamet günü göreceğimiz o 99 kitap Allah’ın ismidir. Anlaşılması için örnek vereyim;
O kitaplardan biri Allah’ın Rahman, Rahim ismidir. Hayatı yaşarken rahmete muhtaç kaç kişiyle muhatap olursak Rahim ismiyle ilgili hesabımız o kadar olur. Diyelim ki rahmete muhtaç yüz kişiyle karşılaştık ve altmış sefer rahmetle muamele ettik, bu durumda Allah’ın Rahman ve Rahim ismi olan kitap mizanda ağır gelir ve o isimlerde kazanırız. Yani bizdeki Allah’ın her bir isminin mizanda ağır gelmesi için o ismi muhatap olduklarımızın üzerinde en az yarısı oranında göstermemiz gerekir.
Diyelim ki Kerim ismi kitabının ağır gelmesini istiyoruz. Bu durumda Allah bizi Kerim ismiyle bin defa imtihana tabi tuttuğunda, o isimle karşılaştırdığında en az beş yüz sefer gerekeni yapıp ikram etmemiz gerekir. Öyle ki kazanabilelim; çünkü imtihan demek kazanma imkânı demektir. Eğer yarısından az yaparsak bu durumda Allah’ın Kerim ismi kitabı ağır gelmez, hafif kalır ve kaybederiz. İşte mizanda sevap ve günahların tartılması demek aslında Allah’ın isimlerini üzerimizde ne kadar gösterdiğimizin tartılması demektir. Eğer karşılaştığımız isimlerinin en az yarısında gerekeni yapmışsak o ismin sevap tarafı ağır gelir ve kazanırız; yarısından az yaparsak bu kez de eksik yaptığımız için günah tarafı ağır gelir.
İşte hesap böyle görülür; yani sadece yaptıklarımızdan değil yapmadıklarımızdan da hesaba çekiliriz. Yani ne kadar yaptığımız ve yapmadığımız önemlidir. Elbette ki her birine nasıl bir karşılık vereceğini sadece Allah bilir. Bize düşen; hesabı bilmektir, yoksa “kıldığımız namaz, tuttuğumuz oruç mizana konacak biz de cennete gideceğiz” dersek hesabı hiç anlamadık demektir.
Evet, tek kelimeyle durum vahimdir. Hep söylüyoruz; hiç kimse ibadetiyle cennete gidemez. Allah ayet-i kerimede; “Allah mü’minlerden cennet karşılığında mallarını ve canlarını satın almıştır”46 buyurur. Bu, Allah’ın dinidir, Allah’ın dininde bu böyledir. Yoksa cennete kendi ibadetimizle gideceğimizi zannediyorsak bu zannımız Allah’ın dini olmaz. Bütün peygamberler malını, canını Allah için vermiştir, cenneti öyle hak etmiş, öyle layık olmuştur.
Evet, demek ki Allah cenneti satıyormuş. Kime? -Tabi ki mü’minlere. O halde cenneti alabilmek için önce imanının olması gerekir. Allah’ı her şeyden, canından, malından çok sevmen gerekir ki malını ve canını Allah yolunda verebilesin. Allah yolunda canını ve malını verebiliyorsan mü’minsin, bunun karşılığında da Allah sana cenneti satar; çünkü Allah kimseye cenneti öylece vermez.
Cennet bayağı pahalıdır. Mesela etrafımızda görüyoruz öyleleri var ki; “ben kimsenin hakkını, malını yemedim, namazımı da kılıyorum, cennete giderim” diyor. Sen cennetin kokusunu alamazsın. Önce dinini doğru anlaman, Allah’tan öğrenmen lazım. Sahabenin yaşadığını yaşamadıkça kimse cennete gidemez.
Kendimize, halimize bakalım. İman ispat ister, Allah’ı sevmek, sevgi ispat ister. Allah için ne yapabiliyorsan imanın o kadardır. Nasıl ki biri bize “seni seviyorum; ama senin için bir şey yapamam, bir fedakârlıkta bulunamam” dese, biz de ona “yalan söylüyorsun, sevseydin gerekeni yapardın” diyor ve sevgisini kabul etmiyorsak aynı şekilde Allah’a “seni seviyorum ya rabbi” dediğimizde gerekeni yapmamız gerekir, yoksa yalan söylemiş oluruz. Allah da yalan bir imanı bizden kabul etmez.
Allah bizi hesabı doğru anlayanlardan, hesap günü gelmeden hesabını Allah’a göre yapıp kazananlardan eylesin. Allah bizi kendini, hesabı unutanlardan eylemesin. Dini atalarından değil Allah’tan, onun kitabından, resulünden öğrenenlerden, Allah’ın resulünün iman ettiği iman edenlerden eylesin. Allah bizi “ya rabbi seni seviyorum” diyenlerden ve bu uğurda gerekeni yapanlardan eylesin. Allah bizi imanında, Allah’a verdiği sözde yalancılardan eylemesin.
Allah hepinizden razı olsun.
