Fatiha 3.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Allah’ın Fatiha’da ne murad ettiğini, Fatiha’yı nasıl anlamamız gerektiğini, Kur’an’ın Fatiha’yı nasıl tefsir ettiğini anlatıyorduk, sohbetimize devam ediyoruz inşallah.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz veda hutbesinde; “size bir emanet bırakıyorum ki ona sarıldıkça asla delalete düşmezsiniz. O, Allah’ın kitabı Kur’an’dır”238 buyurur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu emaneti kendisinden sonra sahabeye, sahabeler tabiîne, tabiîn de tebe-i tabiîne emanet etmiştir. Mü’minler kıyamete kadar da bu emaneti birbirlerine emanet ederler. Evet, bu emanet Allah’ın kitabı Kur’an’dır.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu emanete; yani Allah’ın ipine sarıldı. Bunun için Allah ayet-i kerimede; “hepiniz hep beraber Allah’ın ipine topluca sımsıkı sarılın”239 buyurur. Allah’ın ipi; Kur’an’dır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’ın ipi olan Kur’an’a sarılıp, sahabeye de; “Kur’an’a benim sarıldığım gibi sarılın, benim anladığım gibi anlayın, onunla amel ettiğim gibi amel edin” demiş, sahabe de öyle yapmaya çalışmıştır. Sahabeler bu yüzden gökteki yıldızlar gibi olmuşlardır. Mallarını, canlarını Allah yolunda feda etmiş, bununla ebedi hayatlarını, cenneti, Allah’ın rızasını kazanabilmişlerdir. Bu nedenle Allah ayet-i kerimede onlar için; “ben onlardan razıyım, onlar da benden razıdır”240 buyurmuştur.
Kur’an, Allah’ın ipiyse ona sarılan Allah’a gider, gitmelidir. Biri Allah’a gidemiyorsa Allah’ın ipine sarılmamış, sarılamamış demektir. Allah’ın ipinden başka ipler de vardır. Bazıları birilerine bir ip takdim edip; “benim ipime sarıl” diyebilir. “Benim ipime sarıl” demek “benim yolumda yürü” demektir.
İstisnasız herkesin yürüdüğü bir yol vardır; yani yaşadığı bir hayat biçimi, hayat tarzı vardır. Herkesin güzel ya da çirkin, hak ya da batıl, doğru ya da yanlış diye bir tasavvuru vardır. Bu herkes için böyledir. Kimisi “elâlem ne der” ya da “bizde adet böyledir, biz atalarımızdan böyle gördük” deyip, doğruyu, yanlışı, hakkı, batılı halktan, milletten öğrenir. Bu öğrendikleri de onların dini, imanı, ipi, yürüdüğü yolu demektir.
Allah’ın ipinden, sırat-el mustakimden başka hiçbir yol bizi Allah’a ulaştıramaz, hiçbir yol bize ebedi hayatımızı kazandıramaz. Bu yol, bu ip ne olursa olsun, kimin olursa olsun, eğer Allah’ın yolu, Allah’ın ipi değilse bizi mutlaka bir çukura yuvarlar. Allah bize; “Allah’ın ipine hep beraber sımsıkı sarılın” dediyse bu durumda sarılacağımız başka bir yol yok demektir.
Evet, Allah’ın ipi Kur’an’dır. Kim bir ipi elinde tutarsa mutlaka ucu aşağı doğru sarkar; çünkü iplerin ucu asla yukarı doğru durmaz. Allah’ın ipi, arştan sarkar, dolayısıyla Allah bizi arşa, cennete, alâ-yi iliyîne davet eder. Ancak Allah’ın ipine sarılırsak oraya çıkarız. Yoksa birilerinin ipine tutunursak o iple aşağı ineriz, yukarı çıkmamız mümkün olmaz. O ipe ne kadar tırmanırsak tırmanalım, ulaşabileceğimiz en son seviye o ipi tutanın seviyesidir. Hepsi bu kadar! Bu yüzden hep beraber Allah’ın ipine sarılmamız gerekir.
Allah’ın ipi Kur’an’sa bu ipe en güzel şekilde sarılan kimdir? -Elbette ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Bizim de onun sarıldığı gibi sarılmamız, yaptığı gibi yapmamız lazım ki onun kazandığını kazanabilelim.
Eğer bu ip, Kur’an‘sa, Fatiha da Kur’an’ın özüyse bu durumda Fatiha’ya sarılırsak Allah’ın ipine sarılmış oluruz. Bu yüzden Fatiha’yı bilen hiç kimse; “ben bu ipi bilmiyorum, bu ipe sarılamam” diyemez.
Allah ayet-i kerimede; “(Allah’ın kitabı) Kur’an’ı okumaya başladığınızda kovulmuş şeytandan Allah’a sığının”241 buyurur. Biri Fatiha’yı okuyorsa önce kovulmuş şeytandan Allah’a sığınmalıdır. Allah’a sığınamadıysa onu okuyabilmesi mümkün değildir. Kur’an’ı okumanın tek bir şartı vardır, o da; şeytandan, şeytani düşüncelerden, şeytani fikirlerden, şeytani vesveselerden Allah’a sığınmaktır. Gönle şeytanın vesvese vermesine mani olmaktır, müsaade etmemektir. Eğer şeytandan Allah’a sığınmazsak bu durumda şeytan, gönlümüze müdahale edip, bin bir türlü vesvese üretir. Böylelikle Kur’an’dan istifade etmek yerine Kur’an bize azap olur, bizi Allah’a yaklaştırmak yerine bizi Allah’tan uzaklaştırır.
Önce Allah’ın kitabı olan Kur’an’a; yani Fatiha’ya iman etmemiz lazım. Ona iman etmedikçe ona sarılmamız mümkün değildir. Ona sarılmayınca da şeytan mutlaka araya girip, gerekeni yaparak bizi Kur’an’dan, Kur’an’ı bizden ayırır, koparır; yani ipi koparır. Şeytana bu tavizi verirsek ip elimizde kalır, sadece ağzımızda döner durur; yani Fatiha’yı ağzımızla okuruz ama ipe sarılmış olmayız.
Kur’an’ı, Fatiha’yı bilmeyen birinin Kur’an’a iman etmesi mümkün değildir. Kuru kuruya “ben iman etmişim” demekle kimse bir şeye iman etmiş olmaz. Allah, Kur’an’ı kendisine vasıl olalım, onunla ebedi hayatımızı kazanalım, kâmil insan, Hz. İnsan olalım diye göndermişse o halde Kur’an’ı bu şekilde anlamamız ve ona sarılmamız lazım. Biri iman ettiğini zannedip, “biz Kur’an’a iman etmişiz, Kur’an, Allah’ın kitabıdır” diyorsa; ama buna iman etmemiş, anlamamışsa, Allah’ın kendisinden ne istediğini, nasıl olması gerektiğini, kendisine, bütün hayata, kâinata varlığa, insanlara nasıl bakması gerektiğini öğrenmemişse Kur’an’a, kitaba nasıl iman etmiş olabilir!
Allah, kitabında bizim anlamamız için bize yol gösterip, nasihat ederek nasıl olmamız, nasıl yapmamız gerektiğini anlatır. Biz onu anlamaya çalışmadan “bu, Allah’ın kitabıdır” dersek Kur’an’a hiçbir zaman iman etmiş olmayız. İşin daha kötüsü iman etmediğimizi anlamamışsak, bilmiyorsak hiçbir zaman iman da edemeyiz, sadece iman ettiğimizi zannederiz. “Bu, Allah’ın kitabıdır” diyoruz; ama kitabında bize ne söylediğine bakmıyoruz. Allah’ı ciddiye alıyorsak bizi yaratan rabbimizin bize ne söylediğini anlamaya çalışmamız gerekmez mi!
Her bir insan bir kâinat, her bir insan bir âlemdir, onun bir gönül âlemi vardır. Bu gönül âlemi, Kur’an’ın nuru ile nurlanmazsa şeytan mutlaka orayı işgal ederek o gönle hâkim olur, o da iman ettiğini zanneder. Dünya da, ahiret de Allah’ınsa, kul; “ben de Allah’ın kuluyum” diyorsa bu durumda kendi hayatı için söz hakkını Allah’a verip; “söz hakkı Allah’ındır” demesi gerekmez mi! “Benim hayatım üzerinde hâkim olan Allah’tır. Allah benim ne yapmamı, nasıl yapmamı istiyorsa benim öyle yapmam, öyle olmam lazım” demesi gerekmez mi! Tabi ki Allah’ı, Allah’ın sözünü, hükmünü kabul ediyorsa böyle söyler.
Nasıl ki dünyaya gelirken üzerimizde elbise bile yoksa ahirete giderken yine öyle elbisesiz gideriz. Allah bize dünyada kazanma imkânı vermiş, tanımıştır. Ahirette de amelimize göre bir muamele görürüz.
Bir gönlü, şeytan işgal etmişse o gönül, şeytanca düşünür, dolayısıyla orda Allah’ın hesabı olmaz. Peki, kimin hesabı olur? –Tabi ki şeytanın hesabı olur. Bir de şeytan, Allah’tan başkalarının hesabını ona yaptırır; ama Allah’ın hesabını yapmasına müsaade etmez. Böyle biri; “kulluk sonraki iş, ona sonra bakarız. Allah herkese nasıl muamele ederse bana da öyle muamele eder, Allah’ın rahmeti çoktur. Kimse öbür tarafa gidip gelmemiş, orda ne olduğunu kim bilir? Görelim, bakalım Allah nasıl muamele eder” der. Bu; Allah’ı yok saymak, inkâr etmek, Allah’ı kendisini yaratan olarak kabul etmemektir. Allah’ın kitabını kitabı olarak, peygamberini de peygamberi olarak kabul etmemektir.
Mesela; bazıları da var ki Allah’ı ille de dinlemek istemez. Allah’ın ayetini adama okuduğunda; “bu ayet benden uzak dursun, ben bu ayetin hükmüne uyamam. Allah böyle demiş olabilir; ama ben de böyle söylüyorum” der. Böyle biri iman etmiş midir, böyle biri mü’min midir, Müslüman mıdır! Bu halin mü’minlikle ne alakası var!
Allah ayet-i kerimede; “Kıyamet günü kimin tartıları (sevapları) ağır gelirse kurtuluşa erer, cennetliktir. Kimin de tartıları hafif gelirse o, cehennemliktir”242 buyurur. İmanı, ameli olduğu halde tartısı hafif gelenler için dahi Allah taviz vermedi, onların da cehennemlik olduğunu söyledi. Birilerinin tartısı hafifse Allah’ın hesabını yapmadığı, Allah’ın müdahalesini hayatında kabul etmediği içindir. Eğer kul bunu kabul ederse her anı ibadet olur, Allah’ın hesabını yapmış olur. Biri, Allah’ı kendi hayatına karıştırmaz, bulaştırmazsa; “ben Allah’tan, Allah benden uzaktır. Ben kendime yeterim, benim aklım bana böyle söylüyor, herkes böyle yapıyor, büyüklerimiz, atalarımız böyle yapıyordu, biz de böyle yapıyoruz” derse tartısı hafif gelir. Böyle söyleyen birine; “peki, Allah da şöyle yapmanı emrediyor, bunu senden istiyor” dediğinde üstüne üstlük “o önemli değil” der. O zaman söylemek lazım; “madem önemli değilse sen kaybettin, senin yerin cehennemdir; çünkü Allah bunu affetmez.”
Biri, Allah’ı ciddiye aldığını iddia ediyorsa Fatiha’yı öğrenmelidir; yani Kur’an’ın özetini, özünü anlamalı, buna iman etmeli, sonra da bununla amel etmelidir.
Fatiha yaratılışın gayesini bildirir, Allah’a nasıl âbd olunması gerektiğini öğretir. Yaratılışın gayesi; Allah’ı sevmek, Allah’a iman etmektir; yani Allah’a âşık olmaktır, âşıklığını bilmektir. Ruh zaten Allah’a âşıktır, rabbini ister. İman etmek, Allah’a âbd olmak demek; âşıklığını bilmek, yaşamak, ortaya koymak, âşık olduğunu, kul olduğunu, âbd olduğunu unutmamak demektir. Biri Fatiha’yı okursa Allah’a âşıklığını ilan etmiş, itiraf etmiş olur, aynı zamanda âşıklığı da istemiş olur.
Kulun Kur’an ile, Fatiha ile âşıklığını nasıl ilan ettiğini bir parça anlatmaya çalışayım.
Kur’an, Fatiha’yı tefsir eder. Âşığın, Allah’ı sevenin nasıl olması gerektiğini, Allah’a nasıl âşık olunacağını anlatır. Âşığın, maşukuna karşı tavrını, gönül halini anlatılır, maşukunda nasıl fena bulduğunu, maşukuyla nasıl bir olduğunu; yani Allah’ın esmasıyla nasıl isimlendiğini anlatır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakına nasıl büründüğünü, nasıl Hz. İnsan olunduğunu, böyle birinin insanlara karşı nasıl muamele ettiğini, bütün mahlûkata karşı nasıl baktığını, onu nasıl anlayıp tanıdığını, nasıl muamele ettiğini, Allah’a nasıl âbd olduğunu, ona nasıl secde ettiğini, nasıl tesbih ettiğini, onu nasıl zikrettiğini anlatır. Gerektiğinde maşuku yolunda maşuku için malını, canını nasıl feda ettiğini, Allah’a yürürken, peşinden o aşkı, muhabbeti nasıl saçtığını, ona uyanların, yolunda yürüyenlerin sırat-el mustakimde Allah’a nasıl vasıl olduğunu anlatır. Allah’ın böylelerini nasıl sevdiğini, onlara nasıl muamele ettiğini, her halükârda onların Allah’a nasıl teslim olduğunu; “benim istediğim bir tek sensin ya rabbi” dediğini anlatır. Allah onlara nasıl muamele ederse etsin, bir an bile gönüllerini Allah’tan nasıl döndürmediklerini, âlemlere nasıl rahmet olduklarını anlatır. Kur’an’ın anlattığı başka bir şey var mı? Yok, hepsi budur! Kur’an, işte böyle insanı anlatır.
Biri İslam’ın namazdan, oruçtan, hacdan, zekâttan ibaret olduğunu anlatıyorsa İslam’ı bilmiyor, anlamamış, atalarının dinini taklit ediyor demektir. Eğer biri; “biz Kur’an’ı anlayamayız, biz kim, Kur’an’ı anlamak kim! O, Allah’ın kelamıdır, biz onu nasıl anlarız? Bak, onu yukarıya asmışız, ona ulaşamayız” derse Kur’an’ı yukarı doğru fırlatmıştır. Aslında Kur’an’ı yukarıya fırlatmasının sebebi Kur’an’ı hayatından çıkarmak içindir.
Nasıl ki Kur’an’ı yukarı doğru fırlatmak varsa bir de aşağıya atmak vardır. Mesela biri de; “Allah her ne kadar böyle söylediyse bile bizim de bir aklımız var, biz de doğruyu ve yanlışı biliyor, ayırt edebiliyor, hayatımız için kendimiz karar verebiliyoruz” derse Kur’an’ı aşağı indirmiş, ayağının altına almıştır. Seni yaratan rabbin sana bir kitap gönderip, sana vahyetsin, sen de onu yok say, böyle bir iman olabilir mi!
Kısacası yanlış düşünenler iki şeyden birini söyler; ya “Kur’an’a ulaşılması mümkün değil” deyip onu yukarı fırlatır ya da “ben aklımla da bu işi yaparım” deyip, onu ayağının altına alır, ikisinden biri.
Aynısını resuller için de yaparlar. Eğer Allah’ın gönderdiği resuller hakkında “onlar ulaşılmazdır, masumdur, Allah’ın peygamberidir, kim onlar gibi yapabilir ki” derse onları hayatından çıkarıp yukarı fırlatır ya da “evet, onlar öyle yaptı; ama aslında böyle yapmak daha doğrudur” derse bu sefer de resulleri ayağının altına almış olur. Her iki halde de ya, Allah’ın gazabına uğrar ya da delalette kalır. İnsan, peygamberini hayatından çıkarıp yukarı attıysa delalette kaldı, aşağı indirdiyse gazaba uğradı demektir. Her ikisinde de cehennemi boylar. Bu, herkes için böyledir.
Bilmek, akıllı olmak hiç kimseyi kurtarmaz. Dünyanın en akıllı insanlarından bir tanesi Firavun, bir tanesi Nemrut, bir tanesi Şeddad, bir tanesi de Karun’du; ama hepsi de akıllarına, ilimlerine güvendikleri için ebedi olarak cehennemi boyladılar. Bu yüzden akıl ve ilim kimseyi kurtarmaz. Bizi kurtaracak olan şey; imanımız, amelimiz, Allah’a karşı edebimiz, kulluğumuz ve âbdiyetimizdir.
Biri Kur’an’a ve Resulullah’a iman etmemişse, iman etmediği halde iman ettiğini zannederse hiçbir zaman iman edemez. Biri; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i kendisine örnek olarak kabul etmiyor, ona uymuyor, onun yaptığı gibi yapmaya çalışmıyorsa, hayatının her anında “acaba Resulullah (s.a.v.) Efendimiz nasıl yaptı, o olsaydı nasıl yapardı, Allah’ın bu konudaki emri nedir” demiyorsa Allah’a, resulüne ve Kur’an’a iman etmemiştir.
İman etmek emin olmak demektir; yani Allah’ın senin için doğruyu, güzeli takdir ettiğine, seçtiğine emin olmaktır. Eğer sen ondan başka daha güzel bir şey bildiğini iddia eder; “birileri böyle söylemiş, herkes böyle yapıyor, toplum böyle yapıyor, âdetler böyledir” ya da “bence böyle daha doğrudur” dersen Allah’ı, resulünü ve ona indirileni kabul etmemiş olursun.
Neden bu kadar feryat ederek bunları söylüyorum?
Kıyamet günü Allah’ın huzurunda bunun böyle olduğunu göreceğiz de ondan, hiç ummadığımız ibadet eden insanlar Allah’ı ciddiye almadığı için cehenneme gidecek de ondan. Bunun için Allah ayet-i kerimede; “Kıyamet günü en çok hüsrana uğrayanlar doğru yaptığını zannedip yanlış yapanlardır”243 buyurur. Bir de onlar o yaptıklarından dolayı Allah’tan da bir ödül, bir sevap, bir karşılık beklerler. Bunu göremeyince de hüsrana uğrarlar, dolayısıyla en çok hüsrana uğrayanlar da bunlardır.
Bu yüzden Allah’ın kitabına, Kur’an’a iman etmemiz lazım. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz canlı Kur’an olduğu için Kur’an’a iman edersek Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e de iman etmiş oluruz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bize emanet olarak bıraktığı Kur’an’a iman ederek onu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den bir emanet olarak almamız, sonra da bu emaneti aynı şekilde geride kalanlara emanet olarak bırakmamız lazım. Öldüğümüzde bu emaneti beraber götüremeyiz; çünkü bu emanet bize ait değildir. Kur’an’ı çocuklarımıza, torunlarımıza, yakınlarımıza emanet olarak bırakmamız gerekir.
Bunun için Fatiha’yı öğrenip, ona iman etmemiz, onunla amel ederek gönlümüzü onunla tanzim etmemiz, düzeltmemiz, donatmamız, onu gönlümüze almamız, bu şekilde ona iman etmemiz lazım.
Fatiha’yı okurken ne diyoruz?
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
“El hamdu lillâhi rabbil âlemin. Er rahmânir rahîm. Mâliki yevmid dîn. İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn. İhdinâs sırâtel mustakîm. Sırâtallezîne en’amte aleyhim. Gayril magdûbi aleyhim ve lâd dâllîn.” Âmin.
Kur’an, Fatiha; kulun, Allah’a olan aşkının ilanıdır, ispatıdır, aşkını feryat etmesidir, demiştik.
Biri Fatiha’yı okuduğunda ne der?
El hamdu lillâhi rabbil âlemin:244 “Hamd, övme ve övülme âlemlerin rabbi olan Allah içindir.” Hamd, beni yaratan rabbim içindir, ben bütün âlemlerden rabbimi övüyorum.
Neye bakarsak bakalım, her şey bir âlem, her bir insan bir âlem, Allah’ın sevip yaratmış olduğu bir âlemdir. Her bir insana baktığımızda üzerindeki güzellikten dolayı, onu Allah yaratmış ya, gönlünün güzelliğinden dolayı, Allah’ın sıfatlarının onun üzerinde tecelli etmesinden dolayı Allah’ı hamd etmemiz gerekir.
Fıtrat olarak bütün insanlar İslam fıtratı üzerine doğar ki hepsi canlı Kur’an’dır. Kul buluğa erinceye kadar böyledir, sonra onu tahrif eder, bozar veya tamamlar. Her bir insana, her bir varlığa baktığımızda onun üzerinden Allah’ı hamd etmemiz, övmemiz lazım.
“El hamdu lillâhi rabbil âlemin” diyen biri; “ben rabbimi bütün âlemlerden övüyorum. Neye bakarsam bakayım orda, onun üzerinde Allah’ın kudretini, güzelliğini görüyorum. Allah’ın rahman ve rahim oluşunu, rahmetiyle muamelesini görüyorum. Bütün varlık, bütün âlemler üzerinde Allah’ın kendisini tanıtmasını, hepsinin birbirleriyle nasıl bir nizam, intizam, uyum içinde olduğunu, Allah’ın işinde mükemmelliğini, kemalatını görüyorum. Allah’ın subhanlığını, her türlü noksanlıktan münezzeh olduğunu, her şeyini kemalat üzere yaptığını, yarattığını görüyorum. Neye bakarsam bakayım onun üzerinden Allah’ın güzelliğini görüyorum” der. “El hamdu lillahi rabbil âlemin” diyen biri böyle der. Aynı şekilde “bütün hayatımda, bütün insanların, bütün varlığın hayatında, gelmiş geçmiş bütün hayatlarda Allah’ın kudretini görüyorum. Allah’ın rahman ve rahim olarak rahmeti ile muamelesini, rahmetinin her şeyi kapladığını, kuşattığını görüyorum” der.
Er rahmânir rahîm:245 “Allah rahman ve rahimdir.” “Er rahmânir rahîm” demek bütün varlık üzerinde, bütün hayat üzerinde Allah’ın rahman ve rahim oluşunu görmek demektir.
Mâliki yevmid dîn:246 “Allah din gününün sahibidir.” Allah Kıyamet gününün, ahiretin, cennetin, cehennemin sahibidir. Hesabı gören, hesabın sahibi odur. Ben bütün hayatım boyunca yaptıklarımın, düşündüklerimin, söylediklerimin hesabını ona veririm; çünkü o benim hesabımın sahibidir. Bunun için Allah ayet-i kerime de; “bütün iyilikler size Allah’tan, bütün kötülükler de kendi nefsinizdendir”247 buyurmuştur. Nerde bir iyilik, bir güzellik varsa biliyorum ki o beni yaratan rabbimdendir, onun ihsanı, ikramıdır. Eğer bir kötülük, bir çirkinlik varsa o da rabbimi ciddiye almadığım, emrine ters düştüğüm için benim kendi nefsimdendir. O da Allah’ın rahmetinden dolayı mağfirete ve affa uğrar. Ne yana dönersem döneyim, Allah’ın güzelliğini, rahmetini, affını, mağfiretini görüyorum. Ben yanlış yapıyorum o af ediyor, ben yanlış yapıyorum o ikram ediyor.
Allah’ın böyle yapmasının sebebi nedir?
Allah onu tanıyalım, onun rahman ve rahim olduğunu görüp, anlayalım, bunu tadalım, onun âfuvv olduğunu, ğafur olduğunu, ğaffar olduğunu, tevvab olduğunu bilip tanıyalım diye böyle yapıyor.
“Mâliki yevmid dîn” dediğimizde “Kıyamet günü ebedi olarak nimeti verecek olan rabbimdir. Ahiret onundur, cennet onundur, ebedi hayatı veren odur” demiş oluruz.
İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn:248 “Yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz.” “İyyâke na’budu” derken “ben de sana âbd olanlarla, Hz. Âdem (a.s.)’dan şimdiye kadar ve kıyamete kadar gelecek olanlarla beraber onlar gibi ben de sana âbd oluyorum ya rabbi! Seni seviyor, senin rızan, dostluğun, sevgin peşinden koşuyorum ya rabbi” demiş oluruz. “İyyâke nestaîn” derken ise “yalnız seni istiyorum. Senin rızanı, senin beni sevmeni istiyorum. Beni âbdin olarak, âşığın olarak kabul etmeni istiyorum” demiş oluruz.
Biri, Allah’ın sevgisini, rızasını kazanmışsa, Allah ondan razı olmuş, onu sevmişse onun bütün varlıkta kazanamadığı bir şey olabilir mi! Eğer biri de rabbini, rızasını kaybetmişse onun bir şey kazandığı hiç söylenebilir mi! Dünyada neyi olursa olsun, herkes onun öbür tarafa sadece kefeni ile gittiğini baş gözüyle görür. Eğer ki öbür taraf için Allah’ın rızasını gözeterek yaptığı bir şey varsa bu onun olur. Allah da onun rızasını gözetir.
Bir kul, Allah’ın rızasını gözetip; “rabbim benden razı olsun, rabbim beni sevsin” diye hareket ediyor, konuşuyor, bir şeyler yapmaya çalışıyorsa Allah onun rızasını gözetmez mi? Niye, Allah o kul kadar olmuyor mu ki onun rızasını gözetmesin!
Birinin böyle bir derdi yoksa Allah’ı ciddiye almıyor, yok sayıyor, hesabını Allah’a göre değil de nefsine, aklına, ilmine, topluma, insanlara, modaya, atalarına, âdetlerine göre yapıyorsa Allah’ı yok saymış, onları Allah’ın önüne koymuş, Allah’tan daha kıymetli, daha değerli görmüştür. Böyle biri rabbini kaybetmiştir. Neye kıymet, değer vermişse onun rabbi odur, taptığı odur, sevdiği odur, istediği odur; çünkü rızasını istediği odur.
Fatiha’yı okumaya devam ediyoruz.
İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn: “Yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz.” Yalnız senden istiyoruz, senden sana âbd olmayı, senden sırat-el mustakime hidayet olmayı istiyoruz. Sana âbd olmayı, âşık olmayı, gönlümüzün senin aşkınla, muhabbetinle dolmasını istiyoruz ya rabbi! Gönlümüzde senin aşkının, muhabbetinin önüne geçecek her ne varsa onu çıkar ya rabbi! “İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn” dediğimizde bunu söylemiş oluruz.
Biri Allah'tan bir şeyi istiyorsa dili ile söylediğini kalbinin tasdik etmesi lazım ki yalan söylememiş olsun. Biri ne söylediğini bilmiyorsa kalbi neyi tasdik edecek! Ya da kalbin tasdik edeceği ne vardır! Hiç bir şey, böyle biri sadece taklit edebilir.
Bu durumda biri ne söylediğini bilmiyor ve anlamıyorsa kalbinin tasdiki, iman etmesi mümkün değildir. Bu yüzden onun bilmesi, anlaması lazım ki kalbi tasdik etsin; yani iman etsin. Eğer kalbi tasdik ederse beraberinde amel etmesi mümkün olur. Kul; “Allah'a nasıl âbd olunur, Allah'a âbd olanlarla beraber olmak için ne yapmak lazım, Allah’a âbd olanlar kimlerdir, onlarla beraber sırat-el mustakimde Allah’a nasıl gidilir, Allah’ın rızası nasıl kazanılır” demelidir ki bunu araştırıp bulsun ve duası da aynı şekilde fiile dönüşmüş olsun. Eğer kulun duası fiili değilse fiili, dilinin söylediğini, kalbinin sözde tasdik ettiğini yalanlamış olur; yani dilinin söylediğini kalbi tasdik etmemiş olur. Eğer kalbi tasdik etseydi, iman etseydi imanı onu yürütür, imanı onda amele, fiile dönüşürdü.
İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn:249 “Yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz” demek; senden seni istiyoruz, sana âbd olmayı istiyoruz, rızanı, dostluğunu, muhabbetini istiyoruz. Sırat-el mustakimde olmayı, kendisine nimet verdiğin kullarınla beraber olmayı, o kulların kazandığı nimeti kazanmayı istiyoruz” demektir.
Allah’ın nimet verdiği kullar kimdir?
Peygamberler, nebiler, sıddıklar, şehitler ve salihlerdir.250 Onlarla beraber olup, onlar gibi olmak, onların kazandığı nimeti kazanmak istiyorsak onlar gibi yapmaya çalışmamız lazım ki onların kazandığı nimeti kazanabilelim, yoksa bunu dilimizle söylememiz bize bir şey kazandırmaz. Kalbimiz bunu tasdik ederse imanımız bizi yürütür, bize onların amellerini işlettirir.
Nebiler de, Allah’ın resulleri de, sıddıklar da, şehitler de, salihler de böyledir; yani hepsi Allah’a iman etmiş, Allah’a âşık olmuş, kulluklarını, âbdiyetlerini ispat etmiş, her şeylerini Allah yolunda feda etmiş olan kullardır.
“Dünyadaki bütün insanlar için en büyük nimet nedir” diye sorulsa bunun cevabı bir tanedir, o da; Kur’an’dır. Kur’an öyle bir nimettir ki ona sarıldığında ebediyen kazanırsın; Allah’ın rızasını, cenneti, ebedi saadeti kazanırsın. Aynı şekilde ona sarıldığında dünyan saadet olur, Allah’ın huzurunda olur, Allah ile, Allah’ın peygamberi ile beraber olur, ona benzer, onun gibi olur, onun kazandığı nimeti kazanırsın. Bundan daha büyük bir nimet nasıl olabilir!
Bir kitap ki ona sarıldığında bütün tehlikelerden, şeytanın, nefsinin, dünyanın şerrinden emin olursun. Bir kitap ki bütün hayatın boyunca hem dünyan için hem ahiretin için sana nur olur, yol gösterir, ışık olur. Bundan daha büyük bir nimet nasıl olur! Allah hazineyi indirmiş; ama biz hazineyi yere gömüyor; “görmedik” diyoruz.
Hazinesi olan birini düşünün, hazinesi toprağın altında kaldığı için kendisi dilencilik yapsın. Allah böyle bir hazineyi indirmişse ondan istifade edelim, onunla kazanalım, onunla hem dünya hem ahiret saadetini kazanalım diyedir. Bu yüzden Kur’an’ı bilmeyenler hazinesini toprağa gömmüş, yere gömmüş olur. Bu hazine onun hiçbir işine yaramaz, kendisi de dilencilik yapar. Peki, dilenciliği nasıl yapar? -“Falan kitapta şöyle yazmış, falan âlim böyle söylemiş, falanca şöyle söylemiş” diyerek dilencilik yapar. Hâlbuki Allah bu Kur’an hazinesini vermişse, ondan istifade etmek gerekir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Cebrail kardeşim bana gelip buyurdu ki; Allah senden öncekilere indirmediği iki hazineyi arşın hazinesinden sana indirdi. Bunlardan bir tanesi Kur’an’ın özü, Kur’an’ın anası Fatiha’dır, bir tanesi de Bakara Suresi’nin son iki ayeti olan âmener resulüdür”251 buyurmuştur. Allah’ın arşının hazinesinden inmiş iki hazine! Biri bu hazineyi alıp kullanırsa iman eder. Gönlünü Fatiha’ya açar, onunla olur, onunla amel ederse hem dünya hem ahiret saadetini kazanır. Fatiha’yla Allah’a kul olması gerektiğini bilir. Her namaz kılıp, Fatiha’yı okuduğunda Allah’a söz verdiğini anlar.
İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn: “Yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz.” Bunu Allah’a söylüyoruz, dolayısıyla Allah’a söz vermiş oluyoruz. Bunu söylediğimizde; “yaşadığım sürece önüme her ne gelirse gelsin, ben senin kulunum. Ben senin kulunsam, sen de benim rabbimsen, benim hayatımda senin sözün geçer, söz hakkı senindir ya rabbi! Hayatım üzerinde söz hakkı senindir. Sen neyi emretmişsen ben onu yaparım; çünkü sen benim rabbimsin, ben de senin âbdinim, kulunum. Ben yalnız sana âbd oluyor, senin sözünü, emrini dinliyor, yalnız seni ciddiye alıyorum. Kimin ne dediğine bakmam; çünkü benim rabbim onlar değil sensin ya rabbi” demiş oluruz.
“İyyâke nestaîn” derken; “yalnız seni istiyorum, benim derdim; başkalarının değil senin benden razı olman, bana; ‘güzel yaptın’ demendir. Sen ‘güzel yaptın’ dedikten sonra isterse herkes bana ‘yanlış yaptın’ desin, benim için hiçbir mana ifade etmez; çünkü hiç kimseyi rabbim olarak kabul etmiyorum. Benim rabbim sensin ya rabbi” demiş oluruz. Bunu namazda Allah’ın huzurunda Allah’a söylüyoruz, söylememiz gerekir. “İyyâke nestaîn” dedikten sonra kendi bildiğimizi yapar, başkalarının hesabını yaparsak bu durumda dilimizin söylediğini kalbimiz ve fiilimiz yalanlamış olur. Dolayısıyla Allah’ın huzurunda yalan söylemiş, Allah’ın kitabıyla, Fatiha’yla, ayetlerle dalga geçmiş oluruz.
Bunun için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Fatiha’sız namaz olmaz”252 buyurmuştur. Fatiha’yı bilmiyorsak, Allah’a ne söylediğimizi, ona nasıl söz verdiğimizi, Allah’tan neyi istediğimizi anlamamışsak namazımız namaz olmaz, olmamıştır.
Namazımız namaz olsaydı halimiz böyle olmazdı! Namazımız namaz olsaydı nasıl olurduk? -Sahabe gibi olurduk, dolayısıyla yaşadığımız dönem de asr-ı saadet dönemi olurdu.
Benim anlamadığım bir şey var; Allah’ın ayetlerini; “âbdim, kulum” deyip yarattığı kuluna anlatıyoruz. Allah ona akıl, irade, ilim ve Furkan vermiş; yani doğruyu yanlıştan ayırabilme kabiliyeti vermiş; ama adam trene bakar gibi bakıyor. İlginç! Gerçekten ilginç! Bunu seni yaratan rabbin söylemiş! Firavun bile bu kadar cesur değildi. O bile, kendi kendine, kendi başına kaldığında Allah’a acziyetini itiraf edip rabbine boyun büküyordu; ama kavminin içine çıktığında başka şekilde konuşuyordu. Bu nasıl akıldır, bu nasıl kulluktur! Yani birinin Allah’ı dinlememek, ayetlerini anlamamak için özel bir eğitimden geçmiş olması gerekir ki bu kadar direnebilsin!
Allah ayet-i kerimede; “Kıyamet günü seni ve sana iman edenleri bu kitaptan, bu Kur‘an’dan sorumlu tutup hesaba çekeceğiz”253 buyurur. Allah bizi Kur’an’dan, Fatiha’mızdan hesaba çeker.
Peki, nasıl hesaba çeker?
Allah, kuluna; “beni rahman ve rahim olarak bildiğini söyledin, ‘sen rahman ve rahimsin’ dedin, ‘hamd senin içindir’ dedin, ‘din gününün sahibi sensin’ dedin, ‘yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz’ dedin, ‘bizi sırat-el mustakime hidayet et’ dedin, ‘kendisine nimet verdiğin kulların yollarına hidayet et, yürüt, onlarla beraber et’ dedin, ‘gazaba uğrayanların, delalette kalanların yolunda bırakma’ diye dua edip istedin. Bütün bunları yaptın mı? -Yaptın. Peki, günde yirmi veya kırk sefer bunları söylediğin halde niye gereğini yapmadın, niye bana âbd olmaya, beni hamd etmeye çalışmadın, niye beni rabbin olarak kabul etmedin, niye beni bütün âlemlerin rabbi olarak kabul etmedin, niye sırat-el mustakimde olmaya çalışmadın, niye gazabımdan, azabımdan uzak durmaya çalışmadın. Bunları söylemekle kurtulacağını mı zannettin, hesabını verebileceğini mi zannettin” deyip hesaba çeker.
Kur’an’a iman etmek lazım, diyoruz. Kur’an’ı bilmiyoruz, bilmediğimiz bir şeye iman etmemiz de mümkün değildir. Bu durumda herkesin bildiği Kur’an’ın özeti, özü olan Fatiha’ya iman edelim, diyoruz.
Biri, Allah’ın sözünü anlamak, dinlemek istemezse, Allah’ın sözlerini dinlediğinde sıkılırsa Allah’ı sevmediği için sıkılır. Allah’ın sözünü sevmezse Allah’ı sevmediği için Allah’ın sözünü sevmez; yani Allah’a iman etmediği için Allah’ın sözünü sevmez. Biri Allah’ın sözünü sevmezse Resulullah (s.a.v.) Efendimiz canlı Kur’an olduğu için onu da sevmez, dolayısıyla Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ne yaptığını duymak istemez, “ondan bana bahsetmeyin” der. Böyle birinin dili ne söylerse söylesin, gönlü böyle söyler. Onun nasıl yaptığını görmek, duymak, bilmek istemez, hatta “ben bilmeyeyim, hiç öğrenmeyeyim” der. Niye? -Sevmiyor da ondan, kabul etmeyecek de ondan; çünkü o, peygamberden daha iyi biliyor, çünkü o, kendine göre Allah’tan daha iyi biliyor da ondan. Yani Firavun’u onun yanına koysak Firavun zavallı kalır.
Aynı zamanda Kur’an bütün hayatımız için, bizim için bir ölçü, bir hayat biçimidir. Bu yüzden “Kur’an hayat kitabıdır” diyoruz. Birinin elinde ölçü yoksa ölçemez, biçemez, tartamaz, doğruyu yanlıştan ayırt edemez. Kulluğun ölçüsü; Kur’an’dır, Fatiha’dır. Biri Fatiha’yı anlarsa öz itibariyle Allah’a nasıl kul olması gerektiğini anlar, Allah’ın onu bunun için yarattığını anlar ve gerisini bu ölçüye vurur; ama elinde böyle bir ölçü yoksa bu defa ölçüsü kendine, aklına, ilmine, çevresine, âdetlerine, topluma, atalarına veya cemaatine göre olur.
Bütün cemaatler buna dâhildir, hangisi olursa olsun bu fark etmez, hiç kimse hiçbir kulu kendisine davet edemez. Davetin mutlaka Allah’a, Resulullah’a, Kur’an’a olması gerekir. Hiç kimse; “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sahabeyi götürdüğü yoldan daha kestirme bir yol biliyorum” ya da “daha tehlikesiz, daha geniş, daha rahat bir yol biliyorum” diyemez. Bu yüzden kimin ne söylediğine değil Allah’ın ne söylediğine bakmamız gerekir. İşimiz; Allah’ın ne söylediğini resulünün ne söyleyip, nasıl yaptığını öğrenmektir; yani Allah’a Kur’an ile, Kur’an’ın özü olan Fatiha ile yürümektir. Biri yola çıkarsa gerisi gelir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadisinde; “sen bildiğinle amel et, Allah sana bilmediklerini öğretir”254 buyurur. Fatiha’yı biliyorsan onunla amel et ki gerisini Allah sana öğretsin. Böyle yaparsan Allah yolunu sana adım adım açar, seni sana bırakmaz, seni nursuz, Kur’an’sız, ayetsiz, ışıksız bırakmaz.
Allah ayet-i kerimede; “gerçek mü’minler o kimselerdir ki Allah zikredildiğinde kalpleri titrer, onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda onlar imanlarını artırırlar ve onlar rablerine bütünüyle tevekkül ederler”255 buyurur. Allah bu ayette gerçek mü’minleri anlatır. Allah için bir caminin önünde duralım. Camiden çıkan bin kişiden bu ayete uyan acaba kaç tane mü’min görürüz? Bunlar ibadet ehlidir; çünkü meyhanenin kapısında durmamışız, caminin kapısında durmuşuz. Allah zikredildiğinde kalbi titreyen, ona Allah’ın ayetleri okunduğunda imanını artıran ve Allah’a bütünüyle güvenip tevekkül eden kaç tane mü’min çıkar? Bin kişiden kaç kişi! Üç mü, beş mi, bir mi, sayısını bilmiyorum; ama herkes bunu tahmin edebilir.
İman Allah’ın ayetleri okununca artıyorsa peki gece gündüz Fatiha’yı okuduğumuz halde niye imanımız artmıyor? Kur’an’ın özünü okuyorsun; yani herhangi bir ayeti de değil bütün Kur’an’ı içinde barındıran yedi ayet okuyorsun, özetle bütün Kur’an’ı okumuş oluyorsun. Bunun sana nasıl bir iman kazandırması gerekirdi! Bu Fatiha sana iman kazandırmıyorsa burda bir sorun yok mudur? -Elbette ki bir sorun vardır. Sorun; Allah’ın ayetlerini okumamış olmamızdır; çünkü insan bir şeyi anlamayınca onu okumuş olmaz. Bu yüzden her zaman “Allah’ın ayetleri üzerinde tefekkür etmezsek onu okumamış, anlamamış oluruz” diyoruz.
İmana, Allah’ı sevmeye vesile olmak istiyorsak Fatiha’yı öğrenip öğreterek vesile olmamız gerekir. Eğer biri bir şeyi yaşamadan anlatıyorsa sözü geçersizdir; çünkü onun anlatışı yalandır, o yalan söylüyordur. Biri Fatiha’yı anlayıp, yaşarsa, tadıp anlatırsa işte Allah o zaman onun üzerinden ihsan eder, ikram eder; ama yalan söylüyorsa onu dinleyenlere sözlerinden hiçbir rahmet gitmez. Bununla ilgili Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah yalan sözde bereket ihsan etmez” buyurmuştur. Eğer biri; “iyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn” diyememişse, “el hamdu lillâhi rabbil âlemin” diyememişse istediği kadar konuşsun, bunu anlatamaz, veremez. Bunu ancak tadan, yaşayan anlatabilir. Önce iman etmemiz, tatmamız, onu yaşamamız sonra anlatmamız, takdim etmemiz gerekir; yani emaneti aynı şekilde takdim etmemiz gerekir. Bizden sonra gelenlere de bu emaneti bırakmamız gerekir; yoksa emaneti kendimizle beraber yere gömmüş oluruz.
Allah bizi Fatiha’yı okuduğu halde ne söylediğini bilmeyenlerden, anlamayanlardan eylemesin. Günde yirmi sefer Fatiha’yı okuduğu halde Allah’ın kendisine ne söylediğinden habersiz olanlardan eylemesin. Kur’an’ı hayatından yukarı fırlatanlardan ya da ayağının altına atanlardan eylemesin. Allah’ın ipine hep beraber sarılanlardan, sırat-el mustakimde Allah’a gidenlerden eylesin. Allah bizi Fatiha’nın her bir ayetine iman edenlerden, onu yaşayanlardan eylesin. Allah bizi sözünde yalancı olanlardan eylemesin. İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn derken bütün gönlüyle bunu söyleyenlerden, hayatıyla bunu tasdik edenlerden eylesin. Allah bizi canlı Fatiha, canlı Kur’an olanlardan eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
