Allah Rabbul Âlemin’dir
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
“El hamdu lillâhi rabbil âlemin” diyebilmek için Allah’ın bu ayetteki isimlerini anlamaya çalıştık; ama Fatiha’da geçmediği halde Allah’ı sevmenin, Allah’a imanın önemini, değerini bilelim ve onu nasıl sevmemiz gerektiğini anlamaya çalışalım diye öncelikle Allah’ın Vedud ismini anlamaya çalıştık ve “Allah sevendir. Allah’ın sevmesi bütün varlığın yaratılış sebebidir” dedik. Sonra Allah’ın Hamid ismini anlamaya çalışıp Allah’ın hamid olduğunu, hamda layık olduğunu söyledik.
Fatiha’yı okurken “El hamdu lillâhi rabbil âlemin”75 dediğimizde ne dediğimizi bilelim diye hamdın ne olduğunu biraz anlamaya çalışmıştık. Şimdi de hamdı kime yapacağımızı, neden yapmamız gerektiğini biraz anlamaya çalışacağız inşallah.
“El hamdu lillâhil rabbil âlemin” derken “Allah âlemlerin rabbidir, hamd âlemlerin rabbine aittir, âlemlerin rabbi içindir” demiş oluruz. Allah hamd etmemizi söyledi. Neden? -Çünkü Allah, âlemlerin rabbidir. O zaman hamdı neden ve kime yapmamız gerektiğini Allah’ın Rab ismi üzerinden anlamamız gerekir. Bunu hep beraber kısaca birkaç ayetle öğrenelim.
Allah Kadir Gecesi’nde indirdiği ilk sure olan Alak Suresi’nin ilk ayetlerinde; İkra’ bismi rabbikellezi halak:76 “Oku, ki o rabbin yaratandır” buyurur. Allah seni yarattığı için ona hamd etmen, onu sevmen gerekir. Seni yarattığı için ilk bakışın böyle olmalıdır. Ellezi halak: “O ki yaratandır.” Halakal insâne min alak:77 “(O ki) İnsani alakasından yaratmıştır.” İnsanı ilgisinden, alakasından, yakınlığından, sevgisinden yaratmıştır. İkra’ ve rabbukel ekrem:78 “Oku! Rabbin kerem sahibidir.” Rabbin ikram edendir; yaratıp ikram edendir, severek, sevdiği için ikram edendir.
Evet, Allah indirdiği ilk ayette “Allah” ismini kullanmamış “rabbin” demiştir. İkra’ bismi rabbikellezi halak:79 “Oku! Seni yaratan rabbinin ismi ile oku (rabbinle oku).” Yani “beni tanımak istiyorsan önce beni rab olarak tanıman gerekir” demiştir. Bu yüzden Allah’ı tanımak istiyorsan önce onun rablığının rububiyetine, onun rab olarak seni terbiye etmesine bakman lazım. Allah’ın Rab ismine; yani onun terbiye etmesine, yaratmasına, koruyup gözetmesine, yol göstermesine bakman için de onu önce kendi üzerinden tanımaya çalışman gerekir. Yani, rabbini kendi üzerinden görmen gerekir.
Mesela bir örnek vereyim;
Allah Rab ismini başkaları için de kullanmıştır. Rab aynı zamanda sahip anlamına gelir. Allah ayet-i kerimede; “rabbaniyyundan olun”80 buyurur. Rabbaniyyun; rabbin sıfatını, ismini üzerinde göstermek, terbiye olmak ve terbiye etmek demektir. Bu durumda bütün analar, babalar kendi evlatları, çocukları için Allah’ın Rab isminin tecellisini taşımalı ve üzerlerinde göstermelidir. Anne ve babalar bunu kendi üzerlerinde göstermiyorsa rabbinin terbiyesini, rablığını anlamamış, kabul edememiş, Allah’ın terbiyesiyle terbiye olmamışlar demektir.
Eğer anne ve babalar terbiye olmazsa rabbini tanıyamaz, tanıyamadığı için de evlatlarına onların rabbini tanıtamazlar; çünkü anne ve babaların, çocuklarını Allah’ın Rab isminin terbiyesiyle terbiye etmeleri gerekir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “kendinizi ve ehlinizi (ev halkınızı) yakıtı insanlar ve taşlar olan cehennem ateşinden koruyun”81 buyurur. Çocukları bu ateşten koruyabilmek için onları Allah’ın Rab ismiyle terbiye etmek gerekir.
Allah, çocukları anne ve baba üzerinden terbiye ettiği gibi çocukları ve yakınlarıyla da anne, babayı terbiye eder. Nasıl terbiye eder? -Allah anne ve babayı çocuklarla imtihana tabi tutup, onlarla kendini anne ve babaya tanıtır. Allah, çocuklarıyla tabi tuttuğu imtihanlarla anne ve babalara ne demiş olur? -“Çocuklarını sen yaratmamışsın, onlar sadece sendendir. Çocukların için yapamayacağın hiçbir şey yoktur, onlar için her türlü fedakârlığı yaparsın. Hayatlarını güzel yaşamalarını, hayatın onlar için cennet olmasını mutlaka istersin. Bunun yanında bildiğin ve anladığın kadarıyla da onlar için ebedi hayatlarının cennet olmasını istersin. Sen çocukların için bu hali, bu duyguyu taşıyorsan benim senin için peygamber ve kitap gönderip; ‘kulum şöyle yap cennete git, şöyle de yapıp cehenneme gitme’ dememi çocuğunun üzerinden anlarsın” demiş olur.
Allah’ın helak ettiği ne kadar kavim, helak olan ne kadar kul varsa Allah’ın rablığını, rububiyetini, terbiyesini kabul etmeyip, başkalarının terbiyesini kabul ettiği, başkalarını Allah’a tercih ettiği için helak olmuştur. Allah bir kavmi helak ederken de o kavim, Allah’ın rablığını kabul etmeyip, kendi kendini Allah’ın azabına atarak helak etmiştir. Bu her bir insan için aynen böyledir.
İnsan ya, Allah’ın rablığını kabul edip; “o benim rabbimdir, beni terbiye eden, bana yol gösterendir. Bana en doğru yolu o gösterir, en güzel ikramı o yapar, beni en güzel o sever. Bunun için de hamde en layık olan, övülmeye, itaat edilmeye en layık olan odur” der ve Allah’ın rablığını kabul eder ya da kabul etmeyip Allah’ı unutur.
Biri, Allah’ın rablığını kabul ettiğini iddia edebilir; ama Allah’ın terbiyesini kabul etmediyse, Allah’ın korumasına girmeyip; “ben kendi işimi kendim görürüm” diyerek kendi işini kendisi görmeye çalıştıysa; “ben kendi hayatım hakkında Allah’tan daha güzel karar veririm” dediyse Allah’ın rablığını kabul etmemiş, dilinin söylediğini kalbi tasdik etmemiş olur. O zaman onun işi kendisine kalır. Allah böyle bir kul için ne der? -“Mademki benim rablığımı kabul etmedin, haydi kendi işini kendin gör, bakayım nasıl göreceksin” der.
Eğer bir gönülde Allah’ın Rab isminin tecellisi yoksa o gönülde sıkıntı, huzursuzluk, doyumsuzluk, mutmainsizlik vardır. Böyleleri kendi işini kendisi görmeye çalışır. Aynı şekilde bir evde Allah’ın terbiyesi, Allah’ın rablığı geçerli değilse o evde de sorun, sıkıntı, kavga, gürültü ve küskünlük vardır; yani o ev cehenneme dönmüştür. Aynı şekilde bir memleketteki insanlar, evler böyle olunca o memleketin hepsi huzursuz olur, dolayısıyla orda düşmanlık olur, dostluk ve kardeşlik olmaz. O memlekette Allah’a göre hesap yapılmaz; çünkü oradaki insanlar Allah’ın terbiyesinden geçmemiş, Allah’ın terbiyesini kabul etmemişlerdir.
Allah Rab ismiyle tecelli edip, kulunu terbiye ederken onu varlıkla, yoklukla, hastalıkla, sıhhatle, musibetle, belayla terbiye eder. Biri, Allah’ın rablığını görmemiş, o terbiyeden geçmemişse imtihanı bilmez ve anlamaz. Bütün bunları bir kula yaşatan Allah’tır ve bu, Allah’ın Rab isminin tecellisinden dolayıdır. Kul terbiyeli olsun, edepli olsun, kim olduğunu, acziyetini bilsin, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olduğunu bilip, Allah nasıl yapmışsa o da öyle yapmaya çalışsın diye Allah rab ismiyle kuluna böyle tecelli eder.
Kul, Allah’ın rablığını kabul etmez, o terbiyeden geçmezse imtihanı kabul etmez. Dolayısıyla sorun ve sıkıntı olduğunda onu başkasına mal eder, iyilik ve güzellik olduğunda da “ben yaptım” der. Böyle biri, Allah’ın rablığını kabul etmemiş, hem kendi kendini, hem de başkalarını rab olarak kabul etmiştir. Birine göre birileri yanlış yapıyor, kendisi de güzel yapıyorsa, o kendine göre rab olmuştur. Bu, Allah’a şirktir; çünkü Allah’ın rububiyetini kabul etmemek şirktir.
Biri Allah’a şirk koştuysa başka da bir şey yapması gerekmez onun işi zaten bitmiştir. İsterse gece gündüz ibadet etsin, sadece kendini kandırmış olur. İbadeti onu Allah’a bir adım dahi yaklaştırmaz, tam tersine sadece Allah’tan uzaklaştırır. Eğer kul, Allah’ın rablığını, terbiyesini kabul edip, onun terbiyesinden geçerse gönlü cennet olur, Allah onun gönlünü cennete döndürür; kabul etmezse de gönlünü cehenneme döndürür.
Selâmun kavlen min rabbin rahîm:82 “(Cennettekilerine) Rahim olan rablerinden selam sözü vardır.” Allah bu ayette yine “Allah” ismi yerine “rahim olan rablerinden” demiş ve Rab ismini kullanmıştır. Bu durumda cennete giden biri rabbinin terbiyesiyle terbiye olmuş, gönlü cennete dönmüştür. Bu yüzden de cennete layık olmuştur. O halde biri rabbinin terbiyesini kabul ederse ona rahim olan rabbinden selam vardır.
Allah’ın rablık muamelesi onun rahmetinden dolayıdır. Allah, kuluna rahmetiyle muamele edip onu terbiye edince kul da rabbini rahman ve rahim olarak kabul edip iman ettiği için Allah’ın terbiyesini kabul eder, böylelikle rabbinin rahman ve rahim oluşuna iman eder, ona güvenir ve ondan emin olur.
Peki, rabbinden emin olmayanlar ne yapar?
İşlerini Allah’a bırakmaz; yani “ben Allah’a güvenmiyorum” der ve kendi hayatları hakkında ne yapmaları gerektiğini Allah’a sormaz, kendi işlerini kendileri yapmaya, halletmeye çalışır, böylece Allah’ın emri, vahyi karşısında fikir beyan eder, kendine de, aile efradına da kendi emrini uygular. Bu durumda onlara; “sizin rabbiniz benim” demiş olur. Zaten Firavun da kavminin karşısına çıkıp aynen onun dediği gibi; “(sizin) en yüce rabbiniz benim”83 demişti. Firavun; “ben Allah’ım” dememişti. Hiçbir insan böyle bir iddiada da bulunmaz.
Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “onlara: Gökleri ve yeri kim yarattı, diye sorsan ‘Allah’ diyecekler. Sizi kim yarattı, diye sorsan ‘Allah’ diyecekler. Yağmuru kim yağdırıyor, diye sorsan yine ‘Allah’ diyecekler. O zaman nasıl döndürülüyorsunuz”84 buyurur. Mademki müşrikler; “ gökleri, yeri ve her şeyi yaratan Allah'tır” dedilerse bu durumda Firavunun; “ben sizin en yüce rabbinizim” demesi de “ben Allah’ım” demek değildir.
Peki, “ben sizin en yüce rabbinizim” ne demektir?
Allah gökleri, yeri ve cenneti yaratandır. Kıyamet günü insanların hesabını görüp cenneti ve cehennemi takdir edendir; ama bu dünyada insanın kendi yetkisi altında ne varsa, kim varsa bunları istediği gibi kullanması insana aittir, dedi Allah. Bu yüzden Firavun kendi kavmine; bu Nil Nehri benim değil midir, bu Mısır benim değil midir, dedi.85 Demek ki rab demek insanın kendi hayatında ve yetkisi altında bulunanlar için ”hüküm sadece bana aittir” demesiymiş. Firavun da “buranın rabbi benim” derken; “Mısır’daki hüküm benimdir, Nil Nehri’ne ben hükmediyorum; yani onun suyunu ben taksim ediyorum, buraları ben ektirip biçtiriyorum.” Başka memleketlerin değil “Mısır’ın, Nil'in rabbi benim; yani kendi yetkimin altında olan yerlerin rabbiyim” demiştir.
Aynı şekilde bir anne, baba kendi çocuğuna; “bu evde benim hükmüm geçer” diyorsa, onlar için Allah’ın hükmü önce gelmiyorsa aslında onlar kendi çoluk çocuklarına; “ben sizin yüce, e’âla olan rabbinizim” demiş olurlar. Böylelerinin Firavundan ne farkı vardır! Firavunun yetkisi sadece biraz daha genişti. Onlar ise yetkisinin geçtiği kadarıyla evlerinde veya işyerlerinde Firavunluk yapmaya çalışırlar.
Rab; aynı zamanda sahip demektir. Mesela; bir işyeri sahibi iş yerindekilerine; “buranın sahibi benim, siz mesai saatinde burada namaz kılamazsınız, Cuma günü işi bırakıp cuma namazına gidemezsiniz” derse “buranın rabbi Allah değil benim” demiş olur. Aynı şekilde “burada benim koyduğum kurallar geçer” derse yine “buranın rabbi benim” demiştir. Eğer kuralı, emri önce Allah’a bağlayıp; “ben burada Allah’ın rablığını, emrini uyguluyorum. Allah istediği, emrettiği için böyle yapıyorum” derse o zaman “hepimizin rabbi Allah'tır” demiş olur.
Ama bir iş yeri sahibi Allah’ı zikretmeden, onu düşünmeden, onun hesabını yapmadan “burada benim sözüm, emrim, kanunlarım geçer” derse; “ben buranın rabbiyim” demiş olur, dolayısıyla Firavunla aynı duruma, aynı seviyeye gelir. Korkarım ki mü’minler, Müslümanlar bu yanlışı bilmeden, anlamadan yapıyorlar.
Allah’ın rablığını, terbiyesini, Allah’ın bizim için takdir ettiği, beğendiği, sevdiği hayat tarzını kabul etmek imandır, imanın gereğidir, şartıdır. Bu; giyimde, yiyip içmede, kazanıp harcamada ve birbirimizle muamelede böyledir. Allah’ın bizim için takdir ettiği hayat tarzı her bölüme girer. Yaşadığımız yer ya da gönlümüz, Allah’ın terbiyesini, rablığını kabul etmişse ahirette gideceğimiz yer de Allah’ın buyurduğu gibi cennet olur.
Selâmun kavlen min rabbin rahîm: “Rahim olan rablerinden onlara selam vardır.” Onlar dünyadayken Allah’ı rahim olan rab olarak kabul ettikleri için onlara rahim olan rabbin selamı, selamet yurdu vardır. Yoksa rablıklarını dünyada kendileri yapmışlarsa işleri onlara kalır.
Peki, yapılması gereken şey nedir?
“Şimdiye kadar yaptığımız bütün yanlışlara tövbe ediyoruz, ya rabbi! Bilmeden, anlamadan yaptık, şimdi de tövbe diyoruz ya rabbi! Bizim rabbimiz sensin, gönlümüzün, evimizin, işyerimizin, memleketimizin rabbi sensin. Nerde olursak olalım bizim rabbimiz sensin” deyip Allah’a dönmek lazım, döneceğiz inşallah.
“El hamdu lillâhi rabbil âlemin” diyebilmek için bir de âlemleri anlamak gerekir. En küçük bir atomdan göğe, bir gezegenden bir galaksiye kadar her şey bir âlemdir. En küçüğünden en büyüğüne kadar her şey bir âlemdir, iç içteki âlemlerdir. Bu yüzden Allah âlemin değil de âlemlerin rabbi olduğunu söylemiştir. İnsan ise diğer âlemlerden farklı olarak bütün kâinatı kendisinde barındıran bir âlemdir. Bütün kâinatta ne varsa hepsi insanda vardır, hem de en yüksek makamda, en yüksek derecede vardır.
Mesela zahiri olarak toprakta ne varsa insanda da vardır; yani toprakta demir, çinko, fosfor, bakır gibi ne kadar element varsa bunların hepsi insanda da mevcuttur. Hatta şu anda bizim bilmediğimiz, hiç karşı karşıya gelmediğimiz elementler de vücudumuzda vardır ve vücudumuz bunların hepsini taşır; çünkü vücut hepsinin özünden yaratılmıştır. Gıda olarak da sebze ve meyvede bulunan tüm elementleri, vitaminleri vücudun alması gerekir, yoksa vücudun dengesi bozulur.
İnsan nasıl ki zahiri olarak bütün zahiri âlemi temsil ediyorsa aynı şekilde ibadetiyle de bütün âlemlerdeki varlığın; ağaçların, taşın ve diğer varlıkların ibadetini yapar, yapmalıdır. İnsan bu ibadetlerin hepsini bir tek namazdayken; kıyamda, rukûda ve secdede durarak yapar. İnsan kıyamdayken dik duran ağaçların ibadetini, rükûdayken dört ayaklı hayvanların ibadetini yapar. Secdede ise diğer bütün varlığın ibadetini birden yapar.
Aynı şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz miraçta gördüğü bir durumu anlatır ve; miraca giderken her gök katındaki meleklerin farklı farklı ibadet halinde olduğunu gördüm. Bunlardan bir kısmı namazdaki kıyam gibi kıyamdaydı, ayakta duruyordu, bir kısmı da rukûdaydı. Yaratıldıklarından beri öyle ibadet ediyorlardı. Kıyamda durmuşlar, hâlâ rukûya gitmemişler, kıyamete kadar da gidemezler. Bir kısmı rukûya gitmiş, öyle rukûda kalmış, halen rukûdan kalkmamıştı. Bir kısmı da secdedeydi. Bir kere kıyamda durup rukûya gitmiş, sonra secdeye gitmiş ve halen secdeden kalkmamışlardı. Kıyamete kadar da kalkamazlar. Bir kısmı da vardı, daha namaza bile durmamışlar; ama muhabbetten öyle bir sarhoş halleri vardı ki hiçbir şeyden haberleri yoktu. İlk yaratıldıkları o hali halen üzerinden atamamış, halen o aşk, o vecd içinde hiçbir şeyin yaratıldığından bile haberleri yoktu” buyurur. İnsan aslında bütün bu halleri yaşar; çünkü bütün varlığın ibadetini yapar.
Allah, insana insanı tanıtırken, melekleri Âdem’e secde ettirdiğini buyurmuştur. Allah bu hitabı cinlere de yapmış, cinlerden de Âdem’e secde etmelerini istemiştir. Daha sonra ise iblisin secde etmediğini söyleyerek “iblis cinlerdendi”86 buyurmuştur; ama Allah ayette bu durumu anlatırken cinleri söylememiş, sadece meleklerden bahsetmiş ve “meleklere, Âdem’e secde edin dedim”87 demiştir. Peki, cinler de bu hitaba muhatap olduğu halde Allah’ın cinleri değil melekleri anlatmasının sebebi nedir? -Allah böyle yapmakla insana; “nurdan yaratılmış, günah işlememiş, Allah’a hiçbir şekilde itiraz edecek kabiliyeti olmayan, saf hayır, saf güzellik olan melekleri sana secde ettirdim, ona göre sen de kıymetini, değerini anla” demiştir.
Allah, insanı yaratmayı dilemiş ve yaratmaya insandan başlamıştır. Bütün varlığı da ondan sonra insan için yaratmıştır. Allah’ın muradı; insanı görmektir, insanı muhatap almaktır. Bu yüzden melekleri de ona secde ettirmiştir. Sadece melekleri secde ettirmemiştir; çünkü melek, meleke; Allah’ın emriyle hareket kabiliyetine sahip olan her şey demektir. Dolayısıyla Allah melekleri insana secde ettirmekle; “her şeyi sana secde ettirdim” demiştir. Allah, bütün varlığı insan için yaratmış, onun emrine vermişse her şeyi onun için secde ettirmiş demektir.
İnsanın, Allah’ın istediği gibi olabilmesi için Allah’ın rablığını kabul etmesi gerekir. İnsanın, Allah’ın rab olarak ona yaptığı her muamelenin rahman ve rahim olan Allah’ın muamelesi olduğunu kabul edip iman etmesi lazım. Yoksa kendi işini kendisi görmeye, halletmeye çalışır. İnsan, Allah’ı rahman ve rahim rabbi olarak bilip, iman ederse rabbinin ona rahmetiyle muamele ettiğinden emin olur. Eğer insan, rabbinin ona muamele ettiğini anlarsa, rabbini kendi gönlü kadar, Allah’ın ona tanıttığı kadar anlarsa ona hamd eder, onu över.
İnsan, rabbini nerden anlamalı ve övmelidir?
Onun rablığından, kendisini terbiye edip, terkip etmesinden, yaratmasından, onu koruyup gözetmesinden, yaratırken anne karnında onu besleyip büyütmesinden, insanları ona hizmet ettirmesinden, gönlüne vahyetmesinden, ona yolu göstermesinden, ona peygamber ve Kur’an göndermesinden anlayıp ona hamd etmelidir. Bunların hepsi Allah’ın Rab isminin tecellisinden dolayıdır. Allah’ın rablığı mutlaka rahmetinden tecelli eder. Rahmeti ise sevgisinden, vedud oluşundan, sevmesinden tecelli eder. Bu yüzden rabbin övülmeye layıktır, övülmek onun hakkıdır.
Biri bu kadar güzellik karşısında rabbini hamd etmiyor, övemiyorsa kendini karanlıkta bırakmıştır, dolayısıyla cehalete gömülmüştür. Neden? -Çünkü hakkı ve hakikati, bu kadar güzelliği görmez, gözünü ona kapatırsa karanlıkta kalır ve artık bir şey anlamaz. Böyle biri Allah’ın; “(onların) kalpleri vardır, onunla fehmetmezler, gözleri vardır, onunla görmezler, kulakları vardır, onunla işitmezler”88 ayetinde buyurduğu gibi olur. Rabbini, rabbinin kendisine yaptığı muameleyi görmediği için böyle olmuştur. Sen rabbinin muamelesini göremiyorsan rabbini nasıl göreceksin! Onu kabul edip, ona hamd edip, onu sevemediysen onun huzuruna nasıl layık olabilirsin!
Hep beraber bir araya gelip rabbimizi zikrediyor, ona dua ediyoruz. Bütün peygamberlerin duasına baktığımızda özel olarak farklı olan birkaç istisna hariç hepsi dua ederken “rabbim” diye dua etmiştir. Mesela; Hz. Âdem (a.s.); “rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Sen bize mağfiret etmez, rahmet etmezsen biz helak olur, hüsrana uğrayanlardan oluruz”89 demiştir. Hz. Âdem dua ederken “rabbim” diyor. Hz. İbrahim (a.s.) ateşe atılırken “rabbim”90 dedi, Hz. Yûsuf (a.s.) kuyuda ve zindanda “rabbim”91 dedi. Her biri kendine ait özel duayı yaparken “rabbim” diye dua ederdi. Bütün peygamberler aynen böyleydi, dua ederken “rabbim” diye dua ederdi.
“Rabbim” demek; Allah’ın Rab isminin perdesinden Allah’ın huzuruna çıkmak demektir. Yoksa kul, Allah’ın huzuruna çıkamaz. Kulun, Allah’ın huzuruna mutlaka bir ismin perdesinden çıkması gerekir. Allah’ın Rab ismi, kula en yakın perdedir.
Alak Suresi’nde Allah; İkra’ bismi rabbikellezî halak:92 “Yaratan rabbinin adıyla oku” buyurur. Bu yüzden okumaya başlarken seni yaratan rabbinin adıyla okuman gerekir. Yaratan rabbini kendinden okumaya başlaman, kendi üzerinden tanımaya çalışman; yani önce kendini okuman gerekir. Rabbinin seni yaratmasını, sana yaptığı muameleyi, tecelliyi, kendi üzerinden Allah’a yakınlığı tatman gerekir. “Rabbim” deyince; “beni yaratan, terbiye eden, rızıklandıran, varlıkta tutan, koruyup gözeten, kendine davet eden sensin, benim sana ihtiyacım var, hep yanımdasın, benimlesin, beni kendine davet etmişsin, şimdi düştüm, bana yardım et” demiş olursun. Bu yüzden dua ederken “rabbim” diye dua etmen gerekir. Allah, peygamberlerin duasını bize bu yüzden öğretir.
Namaz kılarken “el hamdu lillâhi rabbil âlemin” dediğimizde; yani Fatiha’yı okuduğumuzda “Allah hamiddir, hamd onun içindir, hamid olan Allah içindir, o bizim rabbimizdir, âlemlerin rabbidir, benim her zerremin, hayatımın rabbidir” demiş oluruz. Bu nedenle her Fatiha’yı okuyup “el hamdu lillâhi rabbil âlemin” dediğimizde Allah’a gönlümüzle; “sen benim hayatımın rabbisin, sen benim rabbimsin, sen bütün âlemlerin rabbisin, övülmek ve övmek sana aittir, senin içindir, sana layıktır, senin hakkındır” demiş oluruz.
Sohbetimiz sırasında Allah’ın ayet-i kerimede; “rabbaniyyundan olun”93 buyurduğunu söylemiştim. Rabbaniyyundan olmak; Allah’ın terbiyesiyle terbiye olup terbiye eden demektir. Yoksa rab olun demek değildir. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “beni rabbim terbiye etti, ne güzel terbiye etti” buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de sahabeyi Allah’ın terbiyesiyle, Allah’ın vahyi ile terbiye edip, en vahşi insandan en kâmil insanı çıkarmıştır. Allah’ın rahmeti ve sevgisini hak edecek kullar Allah’ın terbiyesiyle terbiye olup aynı zamanda terbiye eden kullardır. Yoksa kendini, nefsini, ilmini, aklını Allah’a şirk koşanlar değildir.
Allah’ın Rab ismi, Kur’an’da iki bin seferden daha fazla geçer. Bu yüzden Allah’ın her bir ayette Rab ismini hangi manada kullandığını, muradının ne olduğunu anlamak gerekir. Allah’ın Rab ismi öyle üç beş kelimeyle anlaşılacak bir şey değildir. Arkadaşlar Allah’ın isimlerini anladıkça, tanıdıkça rablerini, Allah’ı tanımış olurlar. “Allah” denince aklın baştan nasıl gittiğini, her şeyin nasıl bittiğini o zaman tadarlar. Tabi ki bizi dinleyip anlamaya çalışırlarsa bu hali kazanırlar!
Bizi sana layıkıyla, gerektiği gibi hamd etmeye çalışan kullarından eyle ya rabbi! Bizi bize bırakma ya rabbi! Bizi bir an bile kendinden, zatından, zikrinden gafil eyleme ya rabbi! Bizi huzura alırken huzurunda mahcup etme ya rabbi! Bizi sevdiğin, razı olduğun kullarından eyle ya rabbi! Seni bütünüyle sevmeden, senden bütünüyle razı olmadan bizi huzura alma ya rabbi! Biz bütünüyle seni sevemeden, bütünüyle senden razı olmadan bizi huzura alma ya rabbi!
Allah hepinizden razı olsun.
