close

EL KUDDUS

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Esmau’l Husna’sını, güzel isimlerini anlamaya ve rabbimizi onun kendisini tanıttığı gibi tanımaya çalışıyorduk. Bununla beraber Allah’ın yeryüzündeki halifesi, aynası, dostu olan insanı; yani kendimizi anlamaya, tanımaya çalışıyorduk. Geçen sohbetimizde El Cami’ ismini anlamaya çalışmıştık, bu sohbetimizde ise Allah’ın El Kuddus ismini anlamaya çalışacağız inşallah.

Kuddus ismi nüzul sırasına göre doksanıncı isimdir. Bu isimle birlikte rabbimizin toplam doksan ismini anlamış olacağız inşallah.

Kuddus demek; mukaddes, tertemiz, dokunulmaz olan demektir. Kutsiyet sadece Allah’a aittir. Allah bir yeri şereflendirirse orası da mukaddes olur. Mesela; Allah ayet-i kerimede Hz. Musa (a.s.) için “sen mukaddes vadi Tuva’dasın, bu yüzden terliklerini çıkar”187 buyurmuştur. Allah orada Hz. Musa (a.s.) için tecelli ettiğinden, Hz. Musa (a.s.)’a orada bir ağaç üzerinden hitap ettiğinden dolayı Tuva mukaddes vadi olmuştur. Yoksa kutsiyet bütünüyle Allah’a aittir. Bununla beraber Allah bir yere tecelli ettiğinde orası da mukaddes olur.

Allah her türlü noksanlıktan, eksiklikten beridir. Allah her türlü noksanlıktan beriyse bu durumda bütün kemal sıfatlarıyla da muttasıftır; yani bütün güzelliklerle, kemalatla vasıflanmıştır. Bütün güzellik, bütün kemalat Allah’tadır, bütün bu kâmil vasfa, mükemmel vasfa Allah sahiptir. Bu nedenle biri Allah hakkında su-i zanda bulunduğunda Allah’ın Kuddus ismini inkâr etmiş ve “Allah yanlış yaptı, eksik yaptı, bana zulmetti” demiş olur.

Allah ayet-i kerimede “mü’minler, Allah ve resulü bir konuda hüküm verdiğinde gönüllerinde (kalplerinde) hiçbir ağırlık hissetmeden onu kabul edenlerdir”188 buyurur. Biri, Allah ve resulü bir hüküm verdiğinde onu kabul etse bile bu hüküm kendisine ağır geliyorsa mü’min değildir, buyurdu Allah. O, Allah’a âşık olmamış, Allah’ı kendinden, nefsinden çok sevmemiştir. Bu yüzden de nefsi itiraz ediyor demektir.

Kuddus olan, mukaddes olan sadece Allah’tır. Hal böyleyken bir de atalarımızın bize neyi kuddus olarak, mukaddes olarak miras bıraktıklarına bakmamız gerekir. Mesela atalarımız; “vatanımız, bayrağımız, ırkımız mukaddestir” demiş, bu miras günümüze kadar böyle gelmiştir. Şimdikilere baktığımızda ise insanlar “cemaatimiz mukaddestir, hatasız, kusursuz, eksiksizdir” bir de “partimiz mukaddestir” diyorlar! Zaten bunu partilerde açıkça görüyoruz. Birinin partisi yanlış yapsa bile partisinin yanlış yaptığını söylemez; çünkü partisini mukaddes olarak görüyordur. Bunlar haricinde bir de ayet-i kerimenin tabiriyle mal, evlat, eş, ticaret, alışveriş insanlar tarafından mukaddes olarak görülür.

Yaşadığımız bölgede mukaddes görülen başka bir şey daha vardır. Bunun adına “namus” derler ve insanın namusu için yaşadığını söylerler; ama bunu söylerken insanın Allah için, Allah’a âbd olmak, dost olmak için yaşadığını söylemezler. Bir de az önce söylediğim gibi; “insan vatanı, bayrağı, ırkı için yaşar, ölür.” Bununla beraber “insanın malı onun şerefidir, dolayısıyla insan malı için yaşar, ölür” derler. Mukaddesat, onlara atalarından miras kaldığı için böyle söylerler.

Daha iyi anlaşılması için örnek vereyim.

Bakıyorsun, iki genç birbirini seviyor ve evlenmek istiyor; ama aileleri evlenmelerine izin vermiyorlar. Bunun üzerine gençler de kaçıp evlenince kızın akrabaları “namusumuzu temizleyelim, ikisini de öldürelim” diyorlar! Namusları sözde mukaddes ya, leke gelince illa temizlemek için öldürmeleri gerekir!

Yahut bakıyorsun iki kişi evlendikten sonra anlaşamamış ve bu anlaşmazlık yüzünden hayat ikisi için de zindan haline gelmiş, cehenneme dönmüştür; ama buna rağmen kadının kocası, namus sözde mukaddes olduğu için “ben eşimin bir başkasıyla evlenmesini kabul edemem, bizde böyle bir şey yoktur, bu yüzden boşanmıyoruz” diyor!

Hâlbuki bunu Allah mı söyledi! Allah “anlaşamadıysanız güzellikle ayrılın”189 buyurmadı mı! “Birbirinize sorun çıkarmayın, ayrılın ve aç kalmaktan korkmayın, Allah fazlından ikinize de ikram eder. Ayrılmış olsanız da mü’min kardeşisiniz, birbirinizden nefret etmeyin, kin duymayın” demedi mi! Peygamberine bile eşleri için “onlara de ki: Dünyayı istiyorsanız gelin sizi güzellikle boşayayım”190 diye vahyetmedi mi! Yani evlenmek nasıl haksa boşanmak da aynı şekilde haktır.

Hal böyleyken mü’min olmak, Allah’a itaat etmek nerde kaldı! Bu nasıl imandır! Sorsan beş vakit namazlarını da kılıyorlar. Buna rağmen gözlerini kırpmadan ölüm emri verebiliyorlar! Böyleleri hiç mü’min olabilir mi! Nasıl mü’min olsunlar!

Böyle olmalarının sebebi; kutsiyeti Allah’a vermemelerinden ve Allah’ın kudsiyetini başka şeylere vermelerinden dolayıdır. Unutmamamız lazım ki biri, Allah’tan başka herhangi bir şeye kuddus der, mukaddes derse Allah’a şirk koşar; çünkü mukaddes dediği şeyi Allah’ın önünde ve üzerinde tutmuştur; yani Allah ona “şunu şöyle yap” buyurduğu halde o “ben bunu yapamam, bizim adetlerimiz böyle değil, törelerimiz farklı bir şey söylemiş” deyip onu kabul etmez. Bir de mü’min olduğunu söyler! Hâlbuki böyle mü’min olmaz!

Evet, her ne olursa olsun Allah’tan başka kuddus asla yoktur.

Peki, Allah’ın Kuddus ismi kulda nasıl tecelli eder?

Allah’ın bütün isimlerinin kulda halife olarak bir karşılığı, tecellisi mutlaka vardır. Kul, Allah ile oldukça temizlenir, eksiklerini tamamlar, yanlışlarını düzeltir ve bu nispet dâhilinde Allah’a yakınlığı kadarıyla Kuddus isminden tecelli alır. Kul nefsin en son mertebesi olan safiye, kâmile makamına erdiğinde ise onda kirden zerre eser kalmaz, tertemiz olur; çünkü kul bu makamda artık her şeyini Allah’a teslim etmiştir ve bir beşer olarak tertemizdir; ama yine de kuddus değildir. Dediğim gibi; kuddus olan sadece Allah’tır.

Allah, Hz. Musa (a.s.)’a bir ağaçtan hitap ettiği için Tuva Vadisi mukaddes oldu ve Allah orası için “mukaddes vadi Tuva” buyurdu. Allah bir vadide ağaçtan tecelli ettiği için o vadi mukaddes oluyorsa o halde Allah bir insanın gönlüne tecelli ettiğinde o insan mukaddes olmaz mı? -Elbette ki olur. Kul, Allah’ın vahyiyle karşı karşıya geldiği, Allah’ın ayetlerini, vahyini öğrendiği, iman ettiği kadarıyla temizlenir, temizlenince de mukaddes hale gelir; yani kul, Allah’ın onun gönlüne tecelli ettiği kadarıyla mukaddes vadi Tuva gibi mukaddes olur. Tekrar söylüyorum; kuddus olmaz, mukaddes olur, mukaddes vadi Tuva olur.

Bu, Allah’ın bütün nebileri, resulleri için aynen geçerlidir. Her bir nebi, resul mukaddes vadi Tuva’daki ağaç gibidir, Allah onların üzerinden kullarına hitap eder. Ümmetin de Allah’ın resulüne benzediği, onun gibi yapmaya çalıştığı ve onun gibi olduğu kadarıyla gönlü mukaddes olur. Bir gönül ki orda Allah’ın ayetleri tecelli etmiş, ahlaka dönüşmüşse, kendisine iman nuru inmişse o gönül mukaddes olmaz mı!

İsterseniz şimdi de Allah’ın El Kuddus ismiyle ilgili ayetleri hep beraber anlamaya çalışalım. Öyle ki rabbimizi onun kendisini tanıttığı gibi tanımış ve iman etmemizi istediği gibi iman etmiş olalım inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Allah ayete misal vererek başlıyor. Ke meseliş şeytâni iz kâle lil insânikfur: “(Onların misali) Tıpkı şeytanın misali gibidir. (Şeytan) İnsana küfret (nankör ol, kâfir ol) der.” Fe lemmâ kefera: “(İnsan da) Ne zaman nankör olursa (küfrederse).” Kâle innî berîun minke: “(Şeytan) Der ki: Ben senden beriyim (ben senden uzağım).” Şeytan, nankörlük yaptırmak istediği kişi onun hilesine kapılıp nankör olunca bu defa ona “ben senin gibi olamam! Sen, rabbine karşı nankörsün. Rabbine nankörlük yapıyor, küfrediyorsun” der. Şeytanın nankörlük yapandan uzak olduğunu söylemesinin sebebi nedir? İnnî ehâfullâhe rabbel âlemîn:191 “Ben âlemlerin rabbi olan Allah’tan korkarım.” Demek ki şeytan, âlemlerin rabbi olan Allah’tan korkuyormuş! Bu yüzden şeytan, nankörlük yapan kişiye “sen Allah’tan korkmadığın için nankörlük yapabiliyor, küfredebiliyorsun. Ben ise Allah’tan korkuyorum, bundan dolayı senden uzağım” der.

Fe kâne âkibetehumâ: “İkisinin akıbeti (sonu).” Ennehumâ fin nâri hâlideyni fîhâ: “İkisinin de (gideceği yer) cehennemdir, orada ebedi olarak kalırlar.” Ve zâlike cezâuz zâlimîn:192 “Ve bu, zalimlerin cezasıdır.” Zalimler böyle cezalandırılır. Küfretmeye, nankörlüğe davet eden de bu nankörlüğü, küfrü yapan da cehennem ehlidir. Böyle yaparak kendilerine zulmetmişlerdir.

Yâ eyyuhellezîne âmenu: “Ey iman edenler (iman ettiğini iddia edenler)!” İttekullâhe veltenzur nefsun mâ kaddemet liğad: “Allah’a karşı takva sahibi olun (sorumluluğunuzu bilin ve yerine getirin), yarın için ne hazırladığınıza (yarına ne gönderdiğinize) bakın.” Vettekullâhe, innallâhe habîrun bimâ ta’melûn:193 “Allah’a karşı takva sahibi olun (sorumluluğunuzu yerine getirip yarın için hazırlık yapın). Muhakkak ki Allah yaptıklarınızdan haberdardır (ve sizi de haberdar edecek).”

Ve lâ tekûnû kellezîne nesullâh: “Allah’ı unutanlar gibi olmayın.” Fe ensâhum enfusehum: “(Allah) Onlara kendilerini unutturur.” Biri Allah’ı unutursa Allah da ona onu unutturur. Ulâike humul fâsikûn:194 “İşte fasıklar onlardır.”

Peki, insan kendini nasıl unutur?

İnsan dünyaya imtihan için geldiğini, bu nedenle her anda Allah’ın bir imtihanıyla karşı karşıya kaldığını, bununla beraber Allah’ın yeryüzündeki halifesi olduğunu, her anda Allah’ın huzurunda olduğunu ve mutlaka ebedi hayatını kazanması gerektiğini unuttuğunda kendini unutmuş olur. Derdi, Allah’ın rızasını kazanmak olmayanlar kendini, Hz. İnsan olduğunu unutmuştur. Böyleleri bir avuç toprağın peşinden koşar, o bir avuç toprak en sonunda onların gözünü doldurur. Allah bunu bize anlatıyorsa “siz de onlar gibi olmayın” buyuruyor!

Lâ yestevî ashâbun nâri ve ashâbul cenneh: “Ateş ehli (cehennem ehli) ile cennet ehli bir olmaz.” Eshâbul cenneti humul fâizûn:195 “Cennet ehli kurtuluşa ermiştir (muratlarına ermiştir).”

Lev enzelnâ hâzâl kur’âne alâ cebel: “Biz bu Kur’an’ı bir dağa indirmiş olsaydık.” Le raeytehû hâşian mutesaddian min haşyetillâh: “Onu Allah’ın haşyetinden çatlamış, boyun bükmüş halde görürdün.” Ve tilkel emsâlu nadribuhâ lin nâs: “İşte bu, Allah’ın insanlara verdiği misaldir.” Leallehum yetefekkerûn:196 “Olur ki düşünürler.” Tefekkür ederler ve bunu anlamaya çalışırlar. Allah; ayetlerini, Kur’an’ı bir dağa indirmiş olsaydı, dağ Allah’ın haşyetinden çatlar, parçalanırdı. Allah bunu insana söylüyor; yani insana “sen bir taş kadar bile olamıyorsun” buyuruyor! Bir taş, bir toprak bile Allah’ın ayetinden dolayı haşyetinden çatlıyor, boyun büküyorsa; ama Allah’ın ayetleri sana okunduğu zaman sana bir şey olmuyorsa o halde bu halinin nasıl bir hal olduğunu düşünmen, tefekkür etmen gerekir!

Huvallahullezî lâ ilâhe illâ huv: “Allah odur ki ondan başka ilah yoktur.” Âlimul ğaybi veş şehâdeh: “(O) Gaybın da, şehadetin de (görünenin de, görünmeyenin de) âlimidir.” O her şeyi bilendir. Huver rahmânur rahîm:197 “O, rahman ve rahimdir.”

Huvallahullezî lâ ilâhe illâ huv: “Allah odur ki ondan başka ilah yoktur.” Allah’a bir isminde şirk koşuluyorsa bu durumda Allah ilah olarak kabul edilmemiş demektir. Huvallahullezî lâ ilâhe illâ huv ayeti “ondan başka bir ilah kabul edersen bil ki Allah senin ilahın değildir” manasına gelir. El melikul kuddûs: “(O) Meliktir ve kuddustur.” Allah mülkünün sahibidir ve bütün mülkünü idare edendir. Bununla beraber kuddustur, mukaddestir; yani her türlü eksiklikten, hatadan, kusurdan, yanlıştan beridir. Bu yüzden melikliğini, mülkünün idaresini yaparken hiçbir şeyi eksik yapmaz.

Es selâm: “(Allah) Selamdır.” Allah’a, onun melikliğine, kuddusluğuna iman edersen onunla beraber selamete erersin. Allah seni mutlaka selamete çıkarır. El mu’min: “(Allah) Mü’mindir.” Seni mü’min yapar, sana iman nurunu ihsan eder, ikram eder. El muheymin: “(O) Muheymindir.” Seni gözetir, korur, seni de, imanını da muhafaza eder. El azîz: “(O) Azizdir.” Bütün şeref kendisine ait olandır. Sana şeref vererek bu şerefiyle seni şereflendirir ve seni Hz. İnsan yapar, güzelliğiyle güzel kılar.

El cebbâr: “(O) Cebbardır (dilediği şeyi zorla yaptırandır).” Yani Allah’ın melikliğine, kuddusluğuna iman ettiysen, Allah da seni selamete çıkarıp mü’min yaptıysa, sana bu şerefi verdiyse, seni koruyup gözettiyse o zaman bil ki bir nimeti kazanmayı isteyip de kazanamadığında Allah onu sana zorla kazandırır, zorla verir. Sen karar verip rabbini tercih ettiğin için sana bunu zorla yaptırır.

Bu yüzden bir musibet, bir bela geldiğinde feryat etmeyelim; çünkü cebbar olan Allah duamıza icabet etmiştir. Biz “ya rabbi! Seni istiyoruz” dediysek; ama duamızın gereğini yapmayı beceremediysek o zaman Allah cebbar olarak tecelli eder ve bize ikramda bulunur. Zaten işin aslına baktığımızda gücümüzün buna yetmediğini, Allah’ın devamlı olarak tecelli edip bize ikram ettiğini görürüz.

Aynı şekilde biri doğru yapmak, güzel yapmak istiyor; ama gücü yanlışını düzeltmeye yetmiyorsa Allah yine Cebbar ismiyle tecelli eder ve ona doğruyu, güzeli yaptırır; çünkü onun böyle bir duası vardır. Allah da duasına karşılık ona doğru yapmayı ikram eder.

El mutekebbir: “(O) Mutekebbirdir (büyüklük ona aittir).” Kebir olan Allah’tır, büyüklük ona aittir. Allah El Mutekebbir’dir, büyüklük verendir. Bu ayet, “kulum, merak etme sana bu büyüklüğü vereceğim” manasına gelir. Subhânallâhi ammâ yuşrikûn:198 “Allah subhandır, (müşriklerin) şirk koşmalarından münezzehtir.” İnsanın, hatasının, eksiğinin, yanlışının olması ayrı şey şirkinin olması ayrı şeydir. Allah, kulunu bu haliyle kabul eder ve ikramıyla kulunun eksiğini tamamlar; ama şirki asla kabul etmez.

Huvallâhul hâlikul bâriul musavviru lehul esmâul husnâ: “O Allah halıktır (yaratandır), bari’dir (ilk yaratandır), musavvirdir (suret verendir), El Esmau’l Husna ona aittir.” Bütün güzellikler, güzel isimler ona aittir. Allah bundan önceki ayette subhânallâhi ammâ yuşrikûn: “Allah subhandır, onların şirk koşmalarından münezzehtir” buyurmuştu.

Bu iki ayeti birbirine bağlayarak anladığımızda nasıl bir mana çıkar?

El Esmau’l Husna Allah’a aittir, Allah’ın herhangi bir ismine iman etmediğinde o ismi bir başkasına verir, dolayısıyla müşrik olursun. Allah da müşriklerin şirk koşmasından münezzehtir. Allah ilk yaratandır, suret verendir, El Esmau’l Husna ona aittir.

Yusebbihu lehû mâ fis semâvâti vel ard: “Göklerde ve yerde her ne varsa hepsi onu tesbih eder (hepsi onun emrettiği gibi hareket eder).” Yerde ve gökte her ne varsa Allah’ın kendisine verdiği vazifeyi yerine getirir. Ve huvel azîzul hakîm:199 “O, azizdir, hakimdir.” Bütün şeref, güç, kuvvet ona aittir. Bununla beraber Allah hakimdir, yaptığı her şeyde bir hikmeti vardır. “Sana nasıl bir muamelede bulunursam bulunayım o senin için mutlaka hayırdır” buyurdu Allah.

Yusebbihu lillâhi mâ fis semâvâti ve mâ fil ard: “Göklerde ve yerde (ikisinin arasında) her ne varsa hepsi Allah’ı tesbih eder.” El melikil kuddûs: “(O) Melik ve kuddustur.” Azîzil hakîm:200 “Aziz ve hakimdir.”

Huvellezî bease fîl ummiyyîne resûlen minhum: “Sizin içinizden ümmi olan resulünü çıkaran odur (Allah’tır).” Ümmi; tertemiz olan, herhangi bir bilgiyle kirlenmemiş olan demektir. Bundan dolayı okuma yazması olmayan manasına da gelir. Evet, sizden, içinizden tertemiz resulünü çıkaran odur, dedi Allah. Yetlû aleyhim âyâtihî: “Onlara onun (Allah’ın) ayetlerini okur.” Ve yuzekkîhim: “Onları temizler.” Ve yuallimuhumul kitâb: “Onlara kitabı talim eder.” Vel hikmeh: “Hikmeti öğretir.” Ve in kânû min kablu le fî dalâlin mubîn:201 “Oysaki onlar bundan önce (Allah’ın resulünden önce) apaçık bir delaletteydiler.”

Ve âharîne minhum lemmâ yelhakû bi him: “(Allah’ın resulü) Kendilerine katılmamış olanlara da (Allah’ın resulü olarak gelmiştir).” Ve huvel azîzul hakîm:202 “Allah aziz ve hakimdir.” Allah’ın resulü bütün insanlara ve kendisine iman edenlere gelmiştir, resul kendisine iman edenlerle beraberdir.

Zâlike fadlullâhi yu’tîhi men yeşâ’: “Bu, Allah’ın lütfudur (ikramıdır), onu dilediğine verir (onu dileyene verir).” Allah’ın resulü ile beraber eder. Vallâhu zûl fadlil azîm:203 “Allah büyük lütuf sahibidir.”

Meselullezîne hummilut tevrâte summe lem yahmilûhâ: “Kendilerine Tevrat yüklenip de sonra onu taşımayanların (ona hamil olmayanların) misali.” Ke meselil himâri yahmilu esfârâ: “Ciltlerle kitap yüklenip taşıyan eşeğe benzer.” Bi’se meselul kavmillezîne kezzebû bi âyâtillâh: “Ne kötüdür o kavmin hali ki Allah’ın ayetlerini yalanlıyor.” Allah hitabı Yahudilere yapmıştır, dolayısıyla bu ayet bizi anlatmıyor diye düşünmek doğru değildir. Allah bu hitabı bize yapıyor. Burayı doğru anlamak gerekir. Öyleleri var ki ayetleri ezberler, hatta sohbet edip başkalarına da okur; ama Allah’ın ayetlerini yalanlar. Böyle biri kitabı istediği kadar yüklenmiş olsun aslında onu taşımıyor demektir. Onun misali kitap yüklü eşek gibidir. Sırtına kitap yüklenen bir eşek nasıl ki âlim olmuyorsa onun da kitabı yüklenmesi âlim olduğunu göstermez. Bunu Allah söylüyor. Vallâhu lâ yehdi kavmez zâlimîn:204 “Allah, zalim kavmi hidayete erdirmez.”

Onlar Allah’ın ayetlerini öğrenip okudukları halde ayetlere iman etmez ve ayetleri ahlaka dönüştürmezler; çünkü ayetleri, iman edip amel etmek için değil ticaret için veya insanların, kendileri hakkında “falanca ne güzel âlimdir, ne güzel anlatıyor” demeleri için öğrenmişlerdir. Böyleleri kitap yüklü eşek gibidir ve böyle yaparak kendilerine zulmetmişlerdir.

Allah, Yahudilere, Ben-i İsrail’e Tevrat’a hamil olmalarını söyledi. Hamil, hamile, hamal, bu kelimeler taşımak manasına gelir; yani Allah, Ben-i İsrail’e Tevrat’ı ezberleyin buyurmadı, Tevrat’a hamil olun, onu taşıyın buyurdu.

Peki, ezberlemek ile hamil olmak arasındaki fark nedir?

Biri ayetleri ezberlediği halde ondan istifade etmemişse kitap yüklü eşek olur; ama ayetlere hamal olursa bu defa Allah’ın ayetlerini üzerinde taşır, gösterir. Böyle biri ayetin hamalıdır, o ne güzel hamaldır! Ayetin, Allah’ın vahyinin, kitabının hamalı! Hamile de aynı şekilde taşıyan demektir. Hamileler çocuk taşır, sonra da onu doğurur. Biri de ayetin hamilesi olursa ayet doğurur.

Kardeşlerimizin sohbetleri iyi bir şekilde anlamaları için anlattıklarımız üzerine tefekkür etmeleri gerekir. Dikkat edilirse sohbetlerimize başlarken Allah’ın isimlerini anlattığımızı söylemiyor, bunun yerine devamlı Allah’ın isimlerini anlatmaya çalıştığımızı söylüyoruz; yani Allah’ın isimlerini anlamak, tefekkür etmek için kardeşlerimize bir kapı aralıyor ve kardeşlerimizi bu kapıdan tefekküre davet ediyoruz.

Sohbetlerimizi okuyan, dinleyen kardeşlerimiz Allah’ın bir ismini anlatmaya çalışırken sadece o konu hakkındaki ayetleri okuduğumuzu, Allah’ın ismini başka bir şeyle anlatmadığımızı görmüşlerdir. Bu, Allah’ın kendisini tanıttığı gibi tanımamız içindir; çünkü Allah’ın ismini ayetlerle anlamaya çalıştığımızda Allah’ı onun kendisini bize tanıttığı gibi tanımış, anlamış oluruz.

Sohbette anlattıklarımız sonsuz bir deryadan sadece bir damla misalidir. Dediğim gibi; biz sohbet ederken kardeşlerimize rablerini El Esmau’l Husna’sından tanımaları için sadece bir kapı açıyoruz. Kardeşlerimizin de açtığımız bu kapıdan Allah’ın isimlerini tefekkür etmeleri gerekir.

Aynı şey Kur’an için de geçerlidir. Kardeşlerimiz ayetleri anlarken, tefsir ederken, meallendirirken “ben bu ayeti anladım, manası bu kadardır” dememeli, böyle bir tehlikeden uzak durmalıdır; çünkü Allah’ın vahyinin manası kıyamete kadar bile açıklansa bitmez. Bu yüzden kardeşlerimiz ayetleri anlarken sadece “ben bu ayetten şimdilik bu manayı çıkardım” demelidir. Bilmemiz lazım ki kim ayetten ne anlamışsa ona o anda o lazımdır, o gereklidir. Beş gün sonra aynı ayeti okuduğunda ise bu defa başka bir şey anlar, mana olarak gönlünde başka bir şey açılır. Bu yüzden Kur’an’ın meali, tefsiri bitmeyen, tükenmeyen sonsuz bir deryadır.

Allah ayet-i kerimede “ağaçlar kalem, deryalar mürekkep olsa yine de Allah’ın kelimeleri yazmakla bitmez”205 buyurmuştur. Bu yüzden “ben Kur’an’ın manasını yazdım” veya “ben Kur’an’ı anladım” demek küfürdür. Böyle söylemek yerine “ben ayetlere iman ettim, anladığım kadarıyla da amel ediyorum” demek gerekir.

Her bir insan bir tas misali sonsuz deryadan alır, tas dolunca da derya bitti zanneder; ama derya senin ondan bir tas almanla bitmez. Biten sensin! Allah’ın vahyinin manası karşısında sen bitiyorsun!

Bu, Allah’ın isimleri için de geçerlidir; yani “ben Allah’ın ismini anladım” demek yerine “şimdilik bunu anladım, gönlüm ancak bu kadarını alabildi” demek gerekir. Yoksa Allah’ın isminin manası bitmez. Biten biziz!

Allah’ı, onun ismini, vahyini anlatmaktan daha zor hiç bir şey yoktur. Kendi üzerimden örnek vereyim. Hava ne kadar soğuk olursa olsun her sohbet edişimde bütün elbiselerim mutlaka terden sırılsıklam oluyor, sırılsıklam olmadığı hiçbir sohbetim yoktur. Kardeşlerimiz de buna defalarca şahit olmuştur. Bu yüzden sohbetten sonra hep elbiselerimi değiştirmek zorunda kalıyorum. “Allah” demekten, Allah’ı anlatmaktan daha zor ne olabilir! Allah’ın yaratmış olduğu bir kul, sahibini anlatıyor! Nasıl anlatacak, buna nasıl gücü yeter! İşte, bundan dolayı devamlı “Allah’ın isimlerini anlatıyoruz” yerine “isimleri anlamak için kardeşlerimize kapı açıyoruz” diyorum.

Allah’ı anlamak ilimle, akılla olacak bir şey değildir. Allah’ı anlamak imanladır. Allah kendini sevdiklerine tanıtır. Dolayısıyla Allah’a iman etmemiz, onu sevmemiz lazım ki Allah bize kendini tanıtsın ve gönlümüze tecelli etsin. Bunun için de yapmamız gereken şey; gönlümüzü açıp “ya rabbi! Seni bilmek, tanımak istiyorum” demektir.

Allah’a âbd olmak; Allah’ı sevmek, onun peşinden koşmak demektir; yani Allah’ı tanımanın, bulmanın peşinde koşmaktır. Hayat budur, bunun dışında bir hayat da yoktur!

Allah ile beraber olmayanlar, Allah’ı bilmek, tanımak, sevmek, bulmak için koşmayanlar; yani, Allah’a âbd olmayanlar, peşinden koştuğu şey Allah’ın rızası, kendisini yaratan rabbi olmayanlar ölüdür. Onlara insan denmez, Hz. İnsan denmez.

Evet, Allah’ın Kuddus ismini ayetlerde geçtiği şekilde anlamaya çalışıyorduk hep beraber, devam edelim.

İz nâdâhu rabbuhu bil vâdil mukaddesi tuvâ:206 “Hani, mukaddes vadi Tuva’da rabbi ona nida etmişti (hitap etmişti).” Allah, Hz. Musa (a.s.)’a olan bu hitabını bir ağaç üzerinden yapmıştır.

Allah ne hitap ettiğini de beyan ediyor. İnnî ene rabbuke: “Evet, benim, ben senin rabbinim.” Fehla’ na’leyke: “Nalınlarını (ayağındaki ayakkabını) çıkar.” İnneke bil vâdil mukaddesi tuvâ:207 “Muhakkak ki sen mukaddes vadi Tuva’dasın.” Allah, mukaddes vadi Tuva’da bir ağaç üzerinden tecelli edip Hz. Musa (a.s.)’a “ayakkabını çıkar” diye hitap etti.

Peki, Allah’ın, Hz. Musa (a.s.)’a yaptığı bu hitabı bize haber vermesinin hikmeti nedir?

Allah bu hadiseyi vahyedip bize haber veriyorsa o halde bizimle ilgili bir durum var, demektir. Mesela; insan ayakkabılarını mescide girerken çıkarmak zorundadır. Aynı şekilde dergâh mescidine girince de ayakkabılarımızı çıkarıyoruz. Ayakkabılar, yolumuzu yürümek ve işimizi yapmak içindir. Bu nedenle Allah ayakkabılarını çıkar derken işini, dünyayı bırak, buyurdu; çünkü Allah’ın kelamıyla karşı karşıya geldiğin zaman gönlünde dünya işlerini çıkarman gerekir.

Allah’ın ayetlerini nerden ve kimden dinlediğin hiç fark etmez, şayet birinden Allah’ın kelamını dinliyorsan o halde onu mukaddes vadi Tuva’daki ağaç gibi görüp “bu kelam rabbimin kelamıdır, rabbim bunları bana hitap ediyor. Nasıl ki Hz. Musa (a.s.)’a bir ağaç üzerinden hitap edip vahyettiyse bana da şu anda bunun üzerinden hitap ediyor” deyip Allah’ın vahyini böyle dinlemen gerekir.

Ben ayetin hikmetini kısaca izah ediyorum. Kardeşlerimizin, yaptığım izah üzerinden ayetin hikmetini tefekkür etmeye devam etmeleri ve ayeti gönüllerinde açmaları gerekir. Sadece bu ayet için değil kardeşlerimizin genel olarak her sohbet için böyle yapması lazımdır.

Evet, bir gönülde Allah’ın ayetleri tecelli etmişse o gönül de mukaddes vadi Tuva olur.

Allah şimdiki ayetle de bir hatırlatmada bulunuyor. Ve iz kâle rabbuke lil melâiketi innî câilun fil ardı halîfeh: “Hani, rabbin meleklere ‘ben yeryüzünde (insanı) halife kılacağım’ demişti.” Kâlû e tec’alu fîhâ men yufsidu fîhâ ve yesfikud dimâ’: “(Melekler) Dediler ki: Orada fesat çıkaracak (bozgunculuk yapacak) ve kan dökecek birini mi (halife) yapacaksın?” Bunları mı halife yapacaksın, dediler. Ve nahnu nusebbihu bi hamdike: “Oysaki biz seni hamdinle tesbih ediyoruz.” Ve nukaddisu leke: “Seni takdis ediyoruz.” Yani senin kuddus olduğunu zikrediyoruz. Kâle innî e’lemu mâ lâ ta’lemûn:208 “(Allah onlara) Buyurdu ki: Muhakkak ki ben sizin bilmediğinizi biliyorum.” Siz benim bildiklerimi bilmiyorsunuz. Zaten melekler daha sonra “senin bize öğrettiğinden başka bir bilgimiz yok ya rabbi” 209 deyip istiğfar ederek Allah’tan af ve mağfiret dilediler.

Ve nahnu nusebbihu bi hamdike: “Oysaki biz seni hamdinle tesbih ediyoruz.” Yani halife olarak gelecek olanlar fesat çıkarıp bozgunculuk yapacak ve birbirlerinin kanını dökecek; ama biz seni hamdinle tesbih ediyor, takdis ediyoruz, dediler.

Allah’ın Subhan sıfatı ile Kuddus ismi birbirinden farklıdır. Subhan, Allah’ın tenzihe ait sıfatıdır. Kuddus ise Allah’ın ismidir; ancak ikisinin de manası iç içe geçmiş durumdadır. Biri, “Allah subhandır, hatasız ve kusursuzdur” dediğinde aynı şekilde “Allah bütün kemal sıfatlarıyla El Esmau’l Husna’ya sahiptir” demiş olur.

Subhanallah demek daha farklıdır. Allah ayet-i kerimede Subhânallâhi ammâ yuşrikûn:210 “Allah subhandır, onların şirk koşmalarından münezzehtir” buyurur. Allah subhandır, bütün güzelliklere sahiptir, dolayısıyla Allah’ta kusur bulunmaz. Bu sefer de Kuddus ismi tecelli etti.

Ya, Allah’ı hamd ile tesbih eder, onu takdis eder, kudsiyetine, kuddus olduğuna iman ederiz ya da imanımız iman olmaz. Eğer bunu yaparsak melekler gibi oluruz; çünkü melekler bunu yaparlar.

Allah bir de Kul nezzelehu rûhul kudusi min rabbike bil hakk: “De ki: (Bu Kur’an’ı, vahyi, ayetleri) hak ile indiren (Allah’tır) onu Ruhu’l Kudus’la gönderir” buyurmuştur. Allah Ruhu’l Kudus kelimesini bu ayette Hz. Cebrail (a.s.) için kullanmıştır.

Ruhu’l Kudus; Hakikat-i Muhammed’iyedendir. Allah’ın ilk yarattığı nur olan ve Allah’ın, zatıyla, sıfatıyla tecelli edip yaratmış olduğu Hakikat-i Muhammediye’den bir mertebe sonra yarattığı nurudur. Allah bütün ruhları Hakikat- i Muhammediye’den, nurdan yaratmış, Ruhu’l Kudus da işte o nurdan yaratılmıştır. Her ne kadar bir mertebe sonra yaratılmış olsa bile bu safiyeti koruduğu için vahyi taşıma özelliğine sahiptir. Bu yüzden Hz. Cebrail (a.s.) diğer melekler arasında bir önceliğe, bir derece farkına sahiptir.

Bu söylediğim herhangi bir kitapta yazmaz. Bu da benim görüşümdür, diyeyim; ama bu görüşüm öyle rastgele bir görüş değildir. Allah perdeyi açıp bunu bize müşahade ettirdiği, bizi şahit kıldığı için bunları anlatıyorum.

Li yusebbitellezîne âmenû ve huden ve buşrâ lil muslimîn:211 “İman edenlere sebat vermek için ve (onları) hidayete erdirmek için ve Müslümanlara müjde olsun diye (Allah bunu Ruhu’l Kudus ile indirmiş, inzal etmiştir).” Kur’an’a iman eden bir kul için Kur’an iman olur, hidayet olur, müjde olur. Böylelikle o kul, Müslüman olur, Allah’a teslim olur.

İz kâlellâhu yâ îsâbne Meryem: “Allah buyurdu ki: Ey Meryem oğlu İsa!” Uzkur ni’metî aleyke: “Sana olan nimetimi hatırla.” Ve alâ vâlidetike: “Annene olan (nimetimi hatırla).” İz eyyedtuke bi rûhil kudus: “Hani seni Ruhu’l Kudus ile desteklemiştim.” Tukellimun nâse fil mehdi ve kehlâ: “(Sen) Beşikteyken de, kemale erince de insanlara konuşuyordun.” Hz. İsa (a.s.) Allah onu Ruhu’l Kudus ile desteklediği için henüz beşikteyken konuşmuştur. Ve iz allemtukel kitâbe vel hikmeh: “Sana kitabı ve hikmeti öğrettik (talim ettik).” Vet tevrâte vel incîl:212 “Tevratı ve İncili (öğrettik).”

Allah, Hz. İsa (a.s.)’ı Ruhu’l Kudus ile destekleyince Hz. İsa (a.s.) daha beşikte olduğu halde konuştu. Bununla beraber Hz. İsa (a.s.) bir de çamurdan kuş yapıyordu, yaptığı bu kuşa üfürünce de kuş canlanıp uçuyordu. Sadece bu kadar değil Hz. İsa (a.s.) bir de ölüyü diriltiyordu.213 Ruhu’l Kudus’un nasıl bir şey olduğunu buradan anlamak gerekir. Bu yüzden onun sadece melek olduğunu söylemek doğru olmaz. Ruh’ul Kudus, öyle bir şey olmalı ki onunla desteklendiğinde beşikteki bebek konuşsun.

Allah’ın Ruh’ul Kudus ile desteklemesi sadece Hz. İsa (a.s.)’a özel bir durum değildir; çünkü Allah ayet-i kerimede “Allah kullarından dilediğine emriyle melekleri ve ruhu indirir”214 buyurmuştur. Bu yüzden Allah kıyamete kadar, vahyini taşıyanları Ruhu’l Kudus ile destekler ve onu Ruhu’l Kudus’le karşı karşıya getirir.

Evet, hep beraber rabbimizi tanımaya ve rabbimizin güzelliğini üzerimizde nasıl göstereceğimizi anlamaya çalışıyoruz. Allah bizde bir hayır görürse; yani niyetimiz düzgün olursa, ihlaslı olur, Allah’a karşı samimi olursak ayet-i kerimede “Allah dilediğini (kendisini dileyeni) zatına seçer”215 buyurduğu gibi Allah bizi de zatına seçer ve Allah zatına seçtiği kullarına kendini tanıtır. Bu nedenle mutlaka tercihimizi doğru yapmamız; yani Allah’ı seçmemiz, Allah’ı tercih etmemiz gerekir. Böyle yaparsak Allah da bizi seçer ve kendini bize tanıtır.

Şayet bir kul olarak rabbimizi seçmez, onu tercih etmezsek, Allah bizim için her şeyin önünde ve üzerinde olmazsa, bizim için her şeyden daha sevgili olmazsa, aynı şekilde Allah’ın sözü bizim için her sözün önünde, kelamı her kelamın üzerinde olmazsa Allah’ı nasıl tercih etmiş olabiliriz! Hal böyleyken biz Allah’ı tercih etmediğimiz halde “Allah beni zatına seçsin” dememiz ne kadar doğru olur! Bu durumda Allah bize “kulum, ben senin rabbin olduğum halde, seni ben yarattığım, varlıkta tuttuğum halde sen beni seçmedin! Bir de ben mi seni seçeyim istiyorsun, sen kendini ne zannettin, böyle yaparak bana karşı kibirlenmiş olmuyor musun” demez mi!

Böyle bir hitapla muhatap olmak istemiyorsak seçimimizi doğru yapmamız gerekir. Allah kimin neyi seçtiğini bilir. Bu yüzden “Kıyamet günü hepinizi bir araya toplayacağız ve pis olanı temiz olandan ayıracağız. O pis olanların hepsini de üst üste koyup cehenneme atacağız”216 buyurmuştur.

Kul sadece Allah ile temiz olur, Allah ile güzel olur. Hal böyleyken biri Allah ile temiz olmaz ve gönlünü temizlemezse şeytan köşkünü onun gönlüne yapar, böylelikle oraya hâkim olur. Tercihimizi yapmamız lazım, ya gönlümüze Allah hâkim olur ve gönlümüzde Allah’ın vahyinin hükmü geçer ya da şeytan gönlümüze hâkim olur, gönlümüzde onun hükmü geçer. İnsan için bu ikisinden başka bir tercih yahut üçüncü bir yol yoktur.

Hayatımızı ya, Allah’ın rızasını kazanmak için ya da başka bir şeyi kazanmak için sarf ederiz. Hayatımızı Allah’tan başka hangi gayeyle, amaçla sarf edersek edelim bilelim ki ebedi hayatımızı, rabbimizi kaybetmiş oluruz; çünkü Allah ayet-i kerimede “insanlardan öylesi var ki rabbim bana dünyada ver derler. Böyle olanların ahiretten nasibi yoktur”217 buyurmuştur. Yani, kulum dünyayı tercih ettiği için onu dünyadayken nasiplendiririm; ama onun ahiretten nasibi olmaz. O, böyle yaparak rabbini, ahiretini kaybetmiştir.

Allah ayet-i kerimede kaybeden kulları için en büyük cezayı beyan ederken “Kıyamet günü rabbin onlara bakmayacak (nazar etmeyecek) ve onlarla konuşmayacak”218 buyurur. Hepsi o anda feryat edip Allah’a yalvarıp yakararak “bizi bir daha dünyaya gönder ya rabbi! Gönder ki ayetlerine iman edelim ve yolunda infak edip salih amel işleyelim” der.219 Ancak iş, işten geçmiştir. Artık geriye dönüp kazanma imkânına sahip olmak yoktur.

Mü’minlerle aynı yerde bulunmuş olsa bile Allah’a gönül itibariyle teslim olmayanlar, gönlünü Allah’a açmayıp Allah’ı tercih etmeyenler hiçbir şey kazanamaz, dolayısıyla kaybeder. Böyleleri Kıyamet günü mü’minlere “biz de sizinle beraber değil miydik” diye sorar. Mü’minler de buna cevap olarak “evet, siz de bizimle beraberdiniz; ama siz kendinize yazık ettiniz! Kendinizi harcadınız, o aldatan şeytan sizi Allah hakkında bile aldattı. Siz de Allah hakkında su-i zanda bulundunuz, Allah’tan tereddüt ettiniz ve kaybettiniz”220 derler. Bu yüzden şimdi imkânımız varken gönlümüzü rabbimize açalım ve rabbimizi tercih edelim. Yoksa mü’minlerle zahiri olarak beraber olmamız Kıyamet günü bizi kurtarmaz. Bir daha kazanma imkânımız olmadığı için de ebediyen kaybetmiş oluruz. Kıyamet günü bu pişmanlığı yaşamak istemiyorsak rabbimize dönelim, onu tercih edelim ve hayatımızı rabbimiz için yaşayalım inşallah.

Evet, hep beraber Allah’ın El Kuddus ismini ayetlerde geçtiği şekilde anlamaya ve rabbimizi Kuddus isminden tanımaya çalıştık.

Allah hepimizi Ruhu’l Kudus ile desteklesin inşallah! Allah, gönlümüzü mukaddes vadi Tuva eylesin inşallah! Tuva’da hitap ettiği ağaç eylesin inşallah! Allah üzerimizden vahyini kullarına ulaştırsın inşallah! Allah bizi Allah’a karşı su-i zandan muhafaza eylesin inşallah! Allah bizi gönlünü bütünüyle rabbine açanlardan, rabbini, rabbinin rızasını tercih edenlerden eylesin inşallah! Allah bizi hainlerden, kendi kendini kandıranlardan, kendi kendine yalan söyleyenlerden ve emanetlerine ihanet edenlerden eylemesin inşallah! Allah bizi sadıklardan eylesin inşallah!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Tâhâ /12 ↩
  2. Nisâ /65 ↩
  3. Bakara /231 ↩
  4. Ahzâb /28 ↩
  5. Haşr /16 ↩
  6. Haşr /17 ↩
  7. Haşr /18 ↩
  8. Haşr /19 ↩
  9. Haşr /20 ↩
  10. Haşr /21 ↩
  11. Haşr /22 ↩
  12. Haşr /23 ↩
  13. Haşr /24 ↩
  14. Cuma /1 ↩
  15. Cuma /2 ↩
  16. Cuma /3 ↩
  17. Cuma /4 ↩
  18. Cuma /5 ↩
  19. Lokmân /27 ↩
  20. Nâziât /16 ↩
  21. Tâhâ /12 ↩
  22. Bakara /30 ↩
  23. Bakara /32 ↩
  24. Haşr /23 ↩
  25. Nahl /102 ↩
  26. Mâide /110 ↩
  27. Mâide /110 ↩
  28. Nahl /2 ↩
  29. Şura /13 ↩
  30. Enfâl /37 ↩
  31. Bakara /200 ↩
  32. Âl-i İmrân /77 ↩
  33. Secde /12 ↩
  34. Hadîd /14 ↩