close

EL HAFİZ

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep birlikte Allah’ın El Esmau’l Husna’sını, güzel isimlerini, öğrenmeye, rabbimizi onun kendisini anlattığı gibi anlamaya ve yeryüzünde halife olan insanı tanımaya çalışıyorduk. Önceki sohbetimizde Allah’ın El Ğalib ismini öğrenmeye çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise Allah’ın El Hafiz ismini anlamaya çalışacağız inşallah.

Önceki sohbetimizi yaparken mide sancım vardı, zaten namazdan hemen sonra aşağı inip iğne yaptırdım. İlaç kullanırken bütün o sancının yanında El Hafiz sohbetini hazırlamak için bir de Hafiz ismi ile ilgili ayetleri çıkardım. Arkadaşlar dün akşam, namazı sehvettiğimizi gördüler. Hepsi midemin sancısından dolayıydı; ama buna rağmen genel olarak kardeşlerimiz hasta olduğumuzu fark etmedi. Sohbeti yaparken de aynı haldeydik; ama huzurda durunca iş biter.

Bunları anlatmamın sebebi nedir?

Çünkü Allah’ı ciddiye alıyoruz, kardeşlerimizi ciddiye alıyoruz. Aslında kendimizi ciddiye alıyoruz. Bunu kardeşlerimiz işin ciddiyetini bilsin, anlasın diye anlatıyorum.

Böyle bir halde bile hiçbir şeyi ihmal etmeden kardeşlerimizle beraber olup rabbimizi anlatmaya, tanıtmaya devam ediyorum; yani hasta olduğum için mazeret göstermiyorum. Ben sohbetleri bu şekilde ciddiye alıp hasta olmama rağmen anlatmaya devam ediyorsam o halde keyfi olarak bizi dinlemeye gelen veya buraya geldiği halde dinlemek için çabasını, gayretini sarf etmeyen kardeşlerimiz kendi kendine mazeret üretip; “ben müsait değilim, işlerim, sorunlarım var” diyorsa bu durumda kendini hesaba çekmelidir. Eğer bizden daha güzel bildiklerini iddia ediyorlarsa zaten bizi dinlemeye ihtiyaçları yoktur, demektir.

Rabbimizi tanımaktan daha büyük ve daha güzel bir ilim, bir bilgi yoktur. Mesela; şu ana kadar El Esmau’l Husna ile ilgili yaklaşık olarak yüz tane kitap yazılmıştır. Arkadaşlar o kitaplara baksınlar, anlattıklarımızın aynısı orada varsa o kitaplardan öğrensinler; ama kardeşlerimiz El Esmau’l Husna’yla ilgili kitapları okurlarsa anlattıklarımızın ne kadar farklı olduğunu göreceklerdir. Öyleyse bu, Allah’ın bir ikramıdır ve bizim bu ikramı almamız gerekir. Eğer almak için çabamızı, gayretimizi sarf etmiyor, fedakârlık yapamıyorsak o halde “ben rabbimi bu kadar mı seviyorum, onu tanımak için göstereceğim çabam, gayretim bu kadar mıdır” diye kendi kendimize sormamız gerekir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah’ın 99 ismi vardır. Kim onları tahsil ederse cennete girdi”346 buyurmuştur. Dahele cenneh: “Cennete girdi” demektir. Bu yüzden hadis-i şerif; “kim onları tahsil ederse cennete girer” değil “cennete girmiştir” manasına gelir. Allah’ın isimleri, El Esmau’l Husna’sı cennetin anahtarıdır. Neden? -Çünkü kim Allah’ın isimlerini tahsil eder, rabbini anlar, tanır, Allah’ın güzelliğiyle güzel olursa gönlü cennet olur. Gönlü cennet olunca da zaten o, cennete girmiş olur. Dünyadayken ona bakanlar da mutlaka onda cenneti görür, cennet gibi bir gönlü, cennete layık birini görür. Yoksa mesele; tesbihi eline alıp “Allah Allah” demek ya da Allah’ın isimlerini saymak değildir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz insanları madenlere benzetmiş, bununla ilgili olarak bir hadis-i şerifinde; “insanlar madenler gibidir. Kimisi altın, kimisi demir, kimisi bakır, kimisi gümüş, kimisi teneke, kimisi de mücevher gibidir”347 buyurmuştur.

Peki, insanın kalitesini belirleyen şey nedir?

İnsanın kalitesini belirleyen şey; Allah’ın isimleri, Allah’ın insandaki güzelliğidir. Allah’ın güzelliğinden nasibini almayanlar paslı teneke gibidir. İnsan, Allah ile ne kadar güzelleşmişse; yani rabbini El Esmau’l Husna’sından ne kadar tanımışsa, Allah’ın güzelliği onun gönlüne ne kadar tecelli etmiş, insan onunla ne kadar güzelleşmişse o kadar kaliteli insan olur; yani Hz. İnsan olur.

Aynı şey ibadetler için de geçerlidir. İnsan ne kadar kaliteliyse ibadeti de o kadar kalitelidir. Bu yüzden teneke gibi birinden altın gibi bir namaz beklemek boşunadır. Aynı şekilde böyle birinin “benim namazım, orucum altın olsun” demesi nafiledir; çünkü namazın altın olabilmesi için önce kulun altın olması lazım ki ondan meydana gelen ibadetler de altın olabilsin. Yoksa kendisi kaliteli olmayan birinin kaliteli iş yapması bir mana ifade etmez, zaten öyle olmayanların kaliteli iş yapması da mümkün değildir. Bunun için mutlaka emek gerekir, çaba, gayret gerekir, bunun bedelini ödemek gerekir; yani saf altın, mücevher olmanın, kaliteli insan olmanın bir bedeli vardır ve bu bedeli ödemek lazımdır. Bu da fedakârlıkla, çaba, gayretle, Allah’ı dert edinmekle mümkündür.

Arkadaşlar bütün derdimizin, çabamızın insanın kalitesini artırmak, kişiyi kaliteli insan yapmak olduğunu görmüş, anlamıştır inşallah. Bütün bu sohbetlerimizdeki, çabamızdaki amacımız budur.

Evet, Allah’ın El Esmau’l Husna’sını nüzul sırasına göre anlamaya, rabbimizi onun kendisini tanıttığı şekilde tanımaya çalışıyoruz. Geçen sohbetimizde Allah’ın El Ğalib ismini öğrenmeye çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise El Hafiz ismini anlamaya çalışacağız inşallah.

Hafiz demek; muhafaza eden, koruyan, koruması anlaşılmayacak kadar büyük olan, azim olan demektir. Allah, yaratmış olduğu her şeyi korur. Allah nasıl ki “Allah, yerleri ve gökleri muhafaza eder. O, yüceler yücesidir, azamet sahibidir”348 buyurmuşsa aynı şekilde insanı da muhafaza eder. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “önünüzden, arkanızdan sizi muhafaza melekleri ile koruruz”349 buyurmuştur. Melekler önümüzde ve arkamızda bizi korur ve muhafaza ederler. Aynı şekilde yaptıklarımızı Kirâmen Kâtibin dediğimiz melekler yazar ve muhafaza eder.

Elbette ki Hafiz olarak Allah yeter; ama kul kendi seviyesinden anlasın diye Allah böyle yapmış “kulum seni ciddiye alıyorum, bunu bil, bunun farkında ol, buna iman et, seni başıboş bırakmamışım” buyurmuştur.

Allah’ın nasıl ki Hafiz ismi varsa ve kullarını muhafaza ediyorsa aynı şekilde Allah’ın Hafiz ismi insanda da tecelli etmelidir. Bu yüzden insanın da muhafaza etmesi gereken şeyler vardır. Şimdi hep beraber insanın neleri muhafaza etmesi gerektiğini öğrenelim inşallah.

İnsan, öncelikle Allah’ın kendisine emanet ettiklerini muhafaza etmelidir. Allah ayet-i kerimede; “emaneti göklere, yerlere, dağlara yükledik, onlar onu yüklenmekten çekindi; ama insan (onu yüklenmekten çekinmeyip) bunu yüklendi”350 buyurduysa o halde insanın öncelikle Allah’ın kendisine nefhettiği ruhu, emaneti muhafaza etmesi, koruması gerekir.

Eğer insan bu emanetini korumazsa onu kaybeder. Emaneti korumak için de insanın, Allah’ın nefhettiği o ruhla beraber olması, onun güzelliğini sevmesi gerekir. Allah’ın nefhettiği ruhun bu güzelliği; El Esmau’l Husna’dır. Nasıl ki güzel ahlaklı insanlar için “peygamber gibi adam” deniliyorsa aynı şekilde insan bu ruhu koruyup muhafaza ettiğinde Allah’ın güzel isimleri onda tecelli ettiği için o hale gelir; çünkü Allah’ın insana nefhettiği o ruh, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ruhunun ta kendisidir.

Aslında herkes farkında olsa da olmasa da peygamberini içinde taşır. Biri Allah’ın kendisine nefhettiği ruh olunca elbette ki peygamber gibi olur; yani bu ruhla peygamberin ahlakı arasında herhangi bir şekilde ayrılık, gayrılık yoktur.

İnsanın, ruhuyla beraber olabilmesi için Allah’ın nefhettiği ruhunu dışarıdaki etkenlerden, şeytandan, nefsinin ve bedenin arzularından, isteklerinden koruması, muhafaza etmesi, ruhunun lekelenmesine, perdelenmesine müsaade etmemesi, ona herhangi bir leke veya perde gelmesi durumunda ise lekeyi temizleyip perdeyi kaldırması gerekir. Bunun için de kulun daima Allah’ın huzurundaymış gibi bir hayat yaşaması lazım ki ruhunu, daha doğrusu kendini koruyabilsin; çünkü bu ruh insanın kendisidir, insanı Hz. İnsan yapan, onu meleklerin secde ettiği varlık haline getirip en yüksek makama çıkaracak olan işte Allah’ın nefhettiği bu ruhtur.

İnsanın, aynı zamanda gönlünü koruması gerekir. Gönül aşkın, muhabbettin yeridir. İnsan isterse her türlü sevgiyi oraya doldurabilir ve böyle bir hakka da sahiptir; çünkü Allah ona irade vermiş, tercih etme hakkı tanımıştır. Bu yüzden kul, gönlüne isterse Allah’ın sevgisini, muhabbetini isterse de başka şeylerin sevgisini doldurur; ama bir kul için olması gereken şey gönlünün Allah’a, Allah’ın sevgisine, imana ait olmasıdır. Gönül; imana, Allah’ın sevgisine ait olur, gönlümüzü Allah’ın sevgisiyle doldurursak işte o zaman hayatı imanlı bir şekilde mü’min olarak yaşarız, dolayısıyla yapacağımız her şey bizim için ibadet olur.

İnsanın bir de aklını, hafızasını muhafaza edip, hafızasına hangi bilgileri kaydettiğine ve hafızasına neleri muhafaza ettirdiğine bakması “acaba bilgilerim içinde ne kadar Allah’ın ayetleri, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hadisleri vardır” deyip hafızasını yoklaması gerekir. İnsan, aklını rastgele doğru, yanlış bilgilerle doldurursa, onu muhafaza etmiş olmaz, dolayısıyla onu kirli bilgilerle kirletmiş olur.

Evet, Allah hafizdir, kulun da hafiz olması ve elini, ayağını, gözünü, kulağını, dilini, dudağını, kısacası bedeninin bütün azalarını yanlıştan, günahtan, zulümden, aynı şekilde kendini de kendi kendine ve başkasına zulmetmekten koruması gerekir. Eğer böyle yapmazsa Allah’ın Hafiz ismi onda tecelli etmiş olmaz; çünkü kendini muhafaza etmemiş, korumamıştır.

İnsan kendini korumayınca korumasız kalır, bu durumda şeytan onun gönlünü, kalbini, aklını işgal eder ve o artık kendini koruyamaz, sonra bir de bakar ki kendini koruyamadığı için kendisi şeytana ait olmuştur.

Allah ayet-i kerimede; “Allah’a karşı takva sahibi olun, sadıklarla beraber olun”351 buyurmuştur. Yani “hem hep beraber korunun, hem de birbirinizi koruyun.” Çünkü bulunduğumuz yerde şeytana, yanlışa, günaha, küfre, şirke, isyana davet ediliyorsak kendimizi orada koruyabilmemiz mümkün olmaz; ama bulunduğumuz yerde Allah’a, Allah’a itaate, teslim olmaya, iman etmeye Allah’ı sevmeye, davet ediliyor, yanlıştan da men edilmeye, korunmaya çalışılıyorsak orada sadakatimizi koruyabilir ve Allah’a karşı sadık olabiliriz.

İnsanın koruması gereken şeylerden biri de Allah’a olan âbdiyeti, kulluğudur. İnsanın âbdiyetliğini koruyup her anda Allah’a âbd olmaya çalışması gerekir. İnsan, nerede Allah’a âbd olabiliyorsa yeri orasıdır. İnsan, abdiyetliğini korurken ibadetlerini, namazını korumalıdır. İbadetleri korumak; insanın ibadetlerini Allah’ın istediği gibi yapması demektir. Örnek vermek gerekirse; Allah, namazı bütün peygamberlere ve kavimlerine emretmiştir, dolayısıyla insanın namazını koruması ve Allah’ın ayet-i kerimede “onlar namazlarını (muhafaza edemediler, koruyamadılar) zayi ettiler”352 buyurduklarından olmamaya çalışması gerekir.

Namazı zayi etmek, namazı kılmamak demek değil; namazın içini boşaltıp namazın ruhunu öldürmek, böylece namazı miraç olmaktan çıkarıp taklidi olarak kılmak demektir. Allah bu yüzden mü’minlere; “namazlarınızı muhafaza edin”353 diye emretmiştir. Namazlarınızı muhafaza edin demek namazınız namaz olsun manasına gelir. Eğer kıldığımız namazın içi boş bir namazsa istersek her gece bin rekât namaz kılalım o namazlarımız bize bir fayda vermez; ama namazımız, muhafaza ettiğimiz içi dolu bir namazsa iki rekât bile kılsak namazımız Allah ile aramızdaki perdeleri kaldırır.

Allah bir de emanetleri muhafaza etmeyi emreder. İnsan kendi kendisine emanettir, aynı şekilde Allah’ın kitabı ve Allah’ın resulü de insana emanettir. İnsanın bir de bunları koruyup muhafaza etmesi gerekir.

Şimdi de Allah’ın Hafiz ismiyle ilgili ayetleri hep beraber anlamaya çalışalım inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Fe in tevellev: “Eğer siz yüz çevirirseniz.” Yüz çevirmek; dinlememek, ciddiye almamak, inkâr edip reddetmek veya anlamadığı halde anlamış gibi, öğrenmiş gibi yapmaktır. Eğer siz yüz çevirirseniz. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e hitap eder. Fe kad eblagtukum mâ ursiltu bihî ileykum: “(De ki onlara) Ben size gönderilmiş olduğum tebliğimi (vazifemi) yaptım.” Allah’ın ayetlerini size tebliğ ettim. Ve yestahlifu rabbî kavmen gayrakum: “(Eğer siz yüz çevirirseniz) Rabbim sizin yerinize başka bir kavim getirir.” Ve lâ tedurrûnehu şey’â: “(Sizin yüz çevirmiş olmanız) Allah’a bir zarar vermez.” İnne rabbî alâ kulli şey'in hafîz:354 “Muhakkak ki rabbim her şey üzerinde hafizdir (her şeyi muhafaza edendir).” Bununla beraber sizin yaptıklarınızı da muhafaza edendir; yani Allah katında hiçbir şey kaybolmaz, Allah yaptıklarınızı önünüze getirir.

Okullarda varlıkları bize öğretirken canlı ve cansız, iradeli ve iradesiz varlıklar diye öğretmişlerdir. Hâlbuki bu doğru değildir, Allah öyle söylememiştir. Her ne kadar birileri “biz âlimiz, bilim adamıyız, işin doğrusunu biliyoruz” düşüncesiyle farklı şeyler söylese de Allah başka bir şey söylemişse elbette ki doğru olarak Allah’ın söylediğini kabul ediyor ve “sadakallahulazim; azim olan Allah doğruyu söylemiştir” diyoruz. Çünkü azim olan Allah’tır ve Allah’ın bilmediği hiçbir şey yoktur, bu nedenle doğru ancak Allah’ın söylediğidir. Gerisi yalan söylemiştir. Bu durumda Allah, kullarına bir şey öğretmişken, onu Allah’ın, kullarına vahyettiğinden farklı bir şekilde anlatmaya çalışan birinden daha saygısız, daha edepsiz kim olabilir! Böyle yapanlar kendi yaratılışlarına bakmadan “ben, Allah’tan daha çok biliyorum” demiş olmaz mı!

Allah ayet-i kerimede; “bütün varlık, rabbini hamd ile tesbih eder”355 buyurur. Demek ki varlığın hepsi Allah’ı biliyor, tanıyormuş ve hepsi iman sahibiymiş. Bir de iradeli varlıklar dışında hiçbir varlık, Allah’a isyan etmemiş, asi olmamıştır.

Hatta sahabeden biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; “ya Resulullah! Peygamber olduğunuzu ilk ne zaman anladınız” diye sorduğunda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Hira’ya giderken yoldaki taşlar ve yol kenarındaki kayalar; ‘esselamu aleyke yâ resulullah’ diye bana selam veriyordu. Peygamber olduğumu ilk önce ordan anladım”356 buyurmuştur. Taşlar, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e selam veriyor! Allah taşlarla ilgili olarak ayet-i kerimede; “insanın kalbi taş gibi katılaştı, hatta taştan daha katı; çünkü öyle taşlar var ki yarılır içinden ırmaklar akar, su kaynar, öylesi de var ki Allah korkusundan yukarıdan aşağı yuvarlanır”357 buyurmuştur. Taş, Allah korkusundan dolayı “benim yukarıda durmam doğru değil” deyip dağın tepesinden aşağıya yuvarlanıyor!

Bunu neden söyledim?

Bütün varlığın bir hafızası vardır ve bir yerde bir ibadet yapıldığında ya da günah işlendiğinde oradaki her bir varlık ayrı ayrı olarak o ibadeti ya da günahı hafızasına kaydeder. Oradaki varlıklar sadece ibadetleri veya günahı değil söylenen her bir sözü bile kaydederler. Kıyamet günü kitabımız elimize verildiğinde hep beraber şahitlerimizin olduğunu, doğru veya yanlış bir şey yaptığımızda o yerdeki varlığın yaptığımız ibadete “Allah” deyişimize şahit olduğunu göreceğiz.

Evet, Allah her şeyin üzerinde hafizdir ve herkesin hafızasının neler kaydettiğini bilir; yani Allah muhafızın üzerine muhafızdır. Eğer varlık, Allah’a isyan etmemişse, rabbini hamd ile tesbih ediyorsa bu durumda gözümüzün gördüğü her şey bizden daha üstündür demektir. Bu nedenle varlığa, eşyaya küçümseyici, hakir bir bakışla bakmak doğru bir bakış değildir; çünkü neye bakarsak bakalım her varlık rabbini hamd ile tesbih eder ve hiçbiri rabbine isyan etmez.

Peki, bu durumda kendi kendimize “keşke ben de bir taş olsaydım” demek içimizden gelmeli midir? -Sahabelere baktığımızda onların böyle söylediğini görürüz. Mesela; Hz. Ebubekir (r.a.) “keşke bir taş olsaydım da rabbime itiraz etmemiş olsaydım, rabbim beni hesaba çekmeseydi” buyurmuştur. Bunu söylerken de laf olsun diye söylememiş, yaşayarak, tadarak söylemiştir. Hz. Ömer (r.a.) da; “keşke ölseydim, toprak olsaydım, rabbim beni bir daha diriltip huzurunda hesaba çekmeseydi” demiş, aynı şekilde Hz. Ali (r.a.) “keşke anam beni hiç doğurmayaydı, hiç doğmuş olmayaydım” buyurmuştur.

Peki, acaba Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de böyle söylemiş midir?

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hayatında hiçbir zaman “keşke” kelimesini kullanmamıştır; çünkü hüküm olup bitmiştir, bu nedenle bir daha “keşke” demenin bir manası yoktur; yani “keşke” demek bir şey değiştirmez. Evet, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de bununla ilgili olarak “ne olaydı da Muhammed’in rabbi Muhammed’i yaratmayaydı” buyurmuştur. Allah’a kul olmak, âbd olmak, halife olmak ne kadar ağır bir sorumluluktur! Allah’a halife olmaktansa olmamayı tercih etmek! İnsan bir taş olsa, ağaç olsa veya başka bir şey olsa rabbine hiçbir zaman isyan etmiş olmayacaktı. İnsanın, rabbine isyan ve itiraz etmenin ne kadar utanç verici bir durum olduğunu buradan anlamak gerekir.

Evet, ayetlerle Allah’ın Hafiz ismini anlamaya çalışıyorduk, devam edelim.

Ve mâ kâne lehu aleyhim min sultân: “Onun onlar üzerinde hiçbir hâkimiyeti (hiçbir sultanlığı) yoktur.” Kimin? -Şeytanın ve şeytanlaşmış olan insanların hiç kimse üzerinde hâkimiyeti yoktur. Bu durumda hiç kimsenin kimse üzerinde bir gücü, bir hâkimiyeti yoktur; yani hiç kimse kimseyi küfre, cehenneme sürükleyemez. Ne herhangi biri, ne de şeytan bir başkasını küfre sürükleyebilir.

(Neden böyle yaptığımızı soracak olursanız). İllâ li na’leme men yu’minu bil âhirah: “Kimin ahirete iman edip etmediğini bilelim diye.” Kimin ahirete iman ettiğini görelim, siz de bunu göresiniz, anlayasınız diye. Ahirete iman eden biri şeytanın peşinden gitmez, insanların da, şeytanın da, onun üzerinde bir gücü, bir yetkisi yoktur. Mimmen huve minhâ fî şekk: “(Ahirete iman eden) Bir de onun (ahiret) hakkında şek içinde (şüphe içinde) olanları (birbirinden ayıralım diye).” Ve rabbuke alâ kulli şeyin hafîz:358 “Ve senin rabbin her şey üzerinde hafizdir (her şeye hafizdir).”

Vellezînettehazû min dûnihî evliyâ’: “Onun dışında (Allah’ın dışında kendisine) veliler (dostlar) edinmiş olanlara (gelince).” Allâhu hafîzun aleyhim: “Allah onlar üzerinde hafizdir.” Allah onları görüyor, biliyor, onlar üzerinde gözcüdür. Ve mâ ente aleyhim bi vekîl:359 “Sen onlar üzerinde vekil değilsin”. Sen onların vekili değilsin. Allah bu hitabı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e yapıp “sana düşen; Allah’ın vahyini tebliğ etmektir. Onların kendilerine Allah’tan başka veliler, dostlar edinmesinden sen sorumlu değilsin. Sen sadece tebliğini yap; çünkü sen onlar üzerinde vekil değilsin, onların hesabını sana sormam” buyurmuştur.

İnnâ nahnu nezzelnâz zikr: “Muhakkak ki bu zikri (bu Kur’an’ı) biz indirdik.” Ve innâ lehu le hâfizûn:360 “Onu koruyacak olan da biziz.” Onu muhafaza edecek olan biziz. Allah, Kur’an’ı indirmiştir, muhafaza edecek olan da odur, dolayısıyla hiç kimse Kur’an’ı değiştiremez.

Allah geçmişteki ümmetlere indirdiği kitaplar için böyle buyurmamış, onlar hakkında; “onlara indirdiğimiz kitapların korunmasını onların âlimlerine bırakıp kitabı siz koruyun dedik”361 buyurmuştur ama bu ümmete indirdiği son kitabını âlimlere bırakmayarak “onu biz koruyacağız” buyurmuştur. Peki, Allah indirdiği son kitabını korumuş mudur? -Sadakallahul azim, elbette ki korumuştur; ama geçmişteki ümmetlerin kendi kitaplarını tahrif etmesi gibi bu ümmet de kendi kitabını tahrif etmiştir. Görünen köy kılavuz istemez. Ümmet, kitabını tahrif etmeseydi halimiz böyle olmazdı. Allah’ın kitabına neler yaptığımız ortadadır.

Allah okuyalım, anlayalım, hayatımızı onunla yaşayalım, onunla Hz. İnsan, kâmil insan olup ebedi hayatımızı kazanalım diye kitabını göndermiştir. Ümmet ise kitabını sevap kitabı olarak görüp “Kur’an’ı okuyalım, sevap kazanalım. Kur’an’ı ne kadar çok okursak o kadar sevap kazanırız” demiştir. Böylelikle Kur’an’ın hayat kitabı olan konumunu değiştirip onu sevap kitabı haline getirmiş; yani kitabı değiştiremeyince konumunu değiştirmiştir. Bu yetmiyormuş gibi bir de onu muska kitabı yapıp “haydi, ayetleri yazarak muska yapalım, boynumuza asalım” veya “ayetleri yazıp ezerek suya koyalım ve suyunu içelim” demiştir. Hatta yetmez, bir de Kur’an’ı büyü kitabı haline getirerek Allah’ın ayetleriyle büyü yapmaya çalışmıştır. Şimdi, Allah böyle bir kavme gazap etmez mi!

Biz ise “haydi, Allah’ın kitabını anlayalım” dediğimizde hemen itiraz etmeye başlarlar. Kimler? -Elbette ki önce iblis, şeytan sonra da onlara uyanlar. Bir de onlar itiraz ederken direkt olarak “Kur’an’ı okumayın” demezler, bunun yerine “Allah’ın kelamını nasıl anlarsınız, o çok büyük, çok yücedir, hatta ona dokunmak, anlamaya çalışmak bile doğru değildir” derler. Allah’ın kitabına kendilerince yücelik vermeye çalışırlar. Hâlbuki Allah’ın kitabı zaten yücelerden gelmiştir. Allah ona sarılıp yukarı çıkalım diye onu yücelerden aşağıya, bize indirmiştir. Biz ona sarılmayıp onu sürekli yukarı atarsak onunla nasıl yukarı çıkacağız! Allah ayetinde kitabı için “Allah’ın ipine sımsıkı sarılın”362 buyurmamış mıdır! Hal böyleyken Kur’an’ı anlamasak ona nasıl sarılacağız! Allah, kitabını korumuştur. Ona sarılmak isteyen Kur’an’ı önünde, elinde, gönlünde bulur; yeter ki istesin ve şeytanın peşinden gitmesin.

Evet, Kur’an’ın bizde canlanması; yani Allah’ın ayetleriyle canlı Kur’an olmamız gerekir; çünkü Allah, kitabını indirirken “benim sizden istediğim kulluk şöyle bir kulluktur, ben sizden Hz. İnsan olmanızı istiyorum, işte Hz. İnsan şöyle olunur” diye vahyedip kitabını indirmiştir. Bu yüzden Allah’ın kitabı Kur’an bir ibadet kitabı, bir ayin kitabı değildir; Kur’an, hayat kitabıdır, hayatımızın kitabıdır. Allah’ın kitabını muhafaza etmek de ümmet olarak bize düşer; çünkü Kur’an bize emanet edilmiştir. Eğer onu gerektiği gibi anlayıp yaşamazsak onu muhafaza etmemiş oluruz!

Ve hafıznâhâ min kulli şeytânin racîm:363 “Bir de onu her taşlanmış şeytandan koruduk (muhafaza ettik).” Allah, kitabını şeytanlardan muhafaza etmiştir, dolayısıyla şeytanlar oraya bir hile karıştıramaz.

Vellezînettehazû min dûnihî evliyâllâhu hafîzun aleyhim: “Allah, onun dışında (Allah’tan başka) dostlara sarılmış olanların üzerinde gözcüdür (hafizdir).” Ve mâ ente aleyhim bi vekîl:364 “Sen onlar üzerinde vekil değilsin.”

Allah bir de kullarına neyi muhafaza etmeleri gerektiğini ve cenneti kazananları beyan eder.

Vellezîne hum li furûcihim hâfizûn:365 “Onlar ki ırzlarını korurlar.”

Vellezîne hum alâ salâtihim yuhâfizûn:366 “Onlar namazları üzerinde muhafızlık yaparlar.” Yani onlar namazda öyle bir duruşla dururlar ki bu duruşla Allah’ın huzurunda dururlar. Namazın bir anını bile huzurdan çıkmadan eda edip ikame ederler. Namazları üzerlerinde muhafızdırlar, namazlarını öyle korurlar.

Demek ki sadece namaz kılmak yokmuş, bir de namazın muhafaza edilmesi varmış. Eğer namazı parçalamışsak onu muhafaza edememişiz, onu parçalayıp dağıtmışız demektir. Aynı şekilde namazımız içi boş bir namazsa bu durumda namazımızın içini muhafaza edememişiz demektir. Namazlarını muhafaza ederler demek; “öncelikle namazın nasıl kılınacağını değil namazı niçin kıldıklarını öğrenirler, bilirler” demektir. Niçin namaz kıldığını bilmeyenlerin kıldıkları namaz, namaz değildir. Böyleleri namazın sadece nasıl kılınacağını öğrenmiştir, eğilip kalkar ve dua okurlar sonra da “namazımızı kıldık” derler. Oysaki bu namaz muhafaza edilmemiş, ruhu ölmüş, içi boş ve taklidi bir namazdır.

Ve inne aleykum le hâfızîn:367 “Sizin üzerinizde muhafızlar vardır.”

Ve hum alâ salâtihim yuhâfizûn:368 “Onlar namazlarını muhafaza ederler.”

Allah aynı şekilde Ayet-el Kursi’de Hafız ismiyle ilgili olarak; “gökleri ve yerleri muhafaza eden odur”369 buyurmuştur.

Hâfizû alâs salavât: “Namazlarınızı muhafaza edin.” Namazı muhafaza etmek bu sefer emir olarak gelmiştir. Ves salâtil vustâ: “Orta namazınızı (muhafazaya dikkat edin). Ve kûmû lillâhi kânitîn:370 “Allah’ın huzurunda divan durun.” Müfessirlerimiz, âlimlerimiz bu ayeti tefsir ederken orta namazın hangi namaz olduğu konusunda çok söz söylemişlerdir. Aslında ayet çok açıktır. Dikkat edilirse Allah, namazlarınızı muhafaza edin, özellikle orta namaza dikkat edin, ayetinden hemen sonra “Allah’ın huzurunda divan durun” buyurmuştur. İşte bu son ayet “orta namazına dikkat edin” ayetini tefsir eder.

Hal böyleyken âlimlerimiz orta namaz hakkında ne demişlerdir?

Âlimlerimizin, orta namazı hakkında çeşitli görüşleri vardır. Kimi “orta namazı ikindi namazıdır; çünkü ikindi namazı beş vaktin arasında durur” demiş, kimisi orta namazının sabah namazı olduğunu, bazıları yatsı namazı, bazıları da teheccüd namazı olduğunu söylemiştir. En güzel söyleyenler de işin içinden çıkamayınca “orta namazı, bütün namazlardır” demiştir; ama bu da ayete uymadığı için doğru değildir.

Bir ayeti anlamadıysak bu durumda kendi kafamıza göre ona mana vermemiz doğru olmaz. Bu yüzden fikir yürütüp bir şey söylemeyelim, bunun yerine “ben bilmiyorum, Allah’ın murad ettiği hikmeti anlamadım” diyelim, doğru olan budur.

Peki, orta namazı ne demektir?

Söyledim, Allah’ın zaten son söylediği söz, ayeti tefsir eder. Bununla beraber bu ayetin nasıl anlaşılmadığını da anlamış değilim. Allah “orta namazına dikkat et, Allah’ın huzurunda divan dur, Allah’ın huzurunda dur” buyurduysa o halde bu namaz beş vakit namaz değil; beş vakit namazın arasındaki vakittir ve bu vakitlerde divanda, huzurda duruştur. Bu ayet; “namazda Allah’ın huzurunda nasıl duruyorsan diğer vakitlerde de öyle Allah’ın huzurunda namazda, divanda dur, Allah’ın huzurunda duruşunu koru, muhafaza et” manasına gelir. Orta namazı, Allah’ın ayet-i kerimede; “nerde olursanız olun, ister tek başınıza ister başkalarıyla beraber olun, Allah’ın huzurunda olduğunuzu unutmayın371 buyurduğu gibi Allah’ın huzurunda olduğunu unutmamaktır.

İnnallâheşterâ minel mu’minîne enfusehum ve emvâlehum: “Allah mü’minlerden canlarını ve mallarını satın almıştır.” Bi enne lehumul cenneh: “Onlara cenneti verme karşılığında.” Kimdir bu mü’minler, cenneti nasıl satın alırlar, mallarını ve canlarını nasıl feda ederler? Yukâtilûne fî sebîlillâh: “Allah yolunda savaşırlar.” Fe yaktulûne ve yuktelûn: “(Savaşırken) Hem öldürürler, hem öldürülürler.” Va’den aleyhi hakkâ: “Onlar üzerindeki va’dimiz haktır.” Onlar böyle yapınca onlara yaptığımız va’dimiz hak olur. Fît tevrâti vel incîli vel kur’ân: “Bu Tevrat’ta da, İncil’de de, Kur’an’da da böyledir.” Yani, Allah’ın hükmü değişmez. Malını, canını feda etmedikçe cenneti alamazsın ve bütün kavimler için benim koyduğum ölçü budur, buyurdu Allah.

Ve men evfâ bi ahdihî minallâh: “Kim, Allah’a verdiği sözünde sadakat gösterirse (ahdine vefa ederse).” Allah’a verilen söz nedir, ahde nasıl vefa edilir? -Allah, Kur’an’da her neyi buyurmuşsa “ben Allah’a, Allah’ın kitabına iman ettim” diyenler Allah ile ahitleşmiştir. Bu nedenle ayetlerin gereğini yerine getirmelidir. Festebşirû bi bey’ıkumullezî bâya’tum bihî: “Yaptıkları bu alışverişten dolayı onları müjdele (onlara müjdeler olsun).” Onlar alışverişi Allah ile yapmışlardır. Onlar malını, canını verip cenneti satın almışlardır, bu alışverişten dolayı onlara müjdeler olsun, buyurdu Allah. Ve zâlike huvel fevzul azîm:372 “İşte azim olan fazilet budur (feyiz budur, kurtuluş budur).” Bunu yapan büyük olmuştur, azim olmuştur, azim iş yapmıştır.

Allah bundan sonraki ayette müjdelediği mü’minlerin kim olduklarını beyan eder.

Et tâibûn: “Tövbe edenler (Allah’a dönmüş olanlara müjdeler olsun).” El âbidûn: “(Allah’a) Âbd olanlar.” Demek ki tövbe etmeden, Allah’a dönmeden âbd olunmuyormuş. Tövbe edip, Allah’a dönerek âbd olanlara müjdeler olsun. Allah’a âbd olanların halleri nasıldır? El hâmidûn: “Hamd edenler.” Es sâihûn: “Oruç tutanlar.” Er râkiûn: “Rükûya varanlar.” Rükû edenler, Allah’ın emri, hükmü karşısında eğilenler. Es sâcidûn: “Secde edenler.” Namaz kılanlar, Allah’a secde edenler. El âmirûne bil ma’rûf: “İyiliği emredenler (iyiliğe davet edenler).” Ven nâhûne anil munker: “Münkerden (kötülükten, yanlıştan da) nehyetmeye çalışanlar (nehyedenler).” Vel hâfizûne li hudûdillâh: “Allah’ın hududunu muhafaza edenler.” Bu haller Allah’ın hududunu muhafaza etmektir. Benim hududumu muhafaza et, buyurdu Allah. Ve beşşiril mu’minîn:373 “İşte bu mü’minleri müjdele.” Böyle olanları müjdele. Allah böyle yapanlar için “mü’min” buyurdu.

Bu durumda tövbe edip Allah’a dönmez, ona âbd olmaya çalışmaz, aksine kul olduğumuzu, âbd olduğumuzu unutursak, Allah’tan yüz çevirir, ona hamd etmez, onun her işini güzel görüp övgüye layık görmez ve oruç tutmazsak Allah’ın hududunu muhafaza etmemiş oluruz.

Oruç; aç kalmak demek değil, Allah’ın hükmünün dışına çıkmamaktır, Allah’ın yasakladığı şey helal da olsa onu yapmamak ve Allah’ın “güzel” dediğine “güzel” demektir.

Aynı şekilde rükû etmez; yani Allah’ın emri, hükmü, takdiri karşısında eğilmez, Allah’a secde etmez, iyiliği tavsiye edip kötülükten, yanlıştan da men etmezsek yine Allah’ın hududunu çiğnemiş oluruz.

Kirâmen kâtibîn: “Kerim olan kâtipler.” Ya’lemûne mâ tef’alûn:374 “Onlar siz her ne yaparsanız onu bilir.”

İn kullu nefsin lemmâ aleyhâ hâfız:375 “Hiçbir kimse yoktur ki onun üzerinde bir muhafız olmasın.” Onun yaptıklarını hıfzeden, muhafaza eden bir muhafız olmasın. Onlar kerim olan kâtiplerdir.

Ve mâ kâne li mu’minin ve lâ mu’minetin: “Hiçbir mü’min erkek ve mü’min kadın için (bir yol) yoktur.” İzâ kadallâhu ve resûluhu emra: “O konuda Allah ve resulü bir hüküm vermişse (ne bir erkek ne de kadın bir mü’min için başka bir yol yoktur).” En yekûne lehumul hıyeratu min emrihim: “(Allah ve resulünün) Hükmü karşısında onların başka bir tercihi olamaz.” Yani “Allah böyle emretmiş, resulü de böyle uygulamış” dendiğinde ne mü’min erkekler ne de mü’min kadınlar için başka türlü fikir beyan etmek, bir iş yapmak düşünülemez, böyle bir şey mümkün değildir. Tabi eğer mü’minlerse! Ve men ya’sıllâhe ve resûlehu: “Kim ki Allah’a ve resulüne asi olursa.” Demek ki biri Allah ve resulünün emrini dinlemediğinde Allah’a ve resulüne asi oluyormuş! Konu her ne olursa olsun bir mü’mine herhangi bir konu hakkında “Allah’ın emri budur, Resulullah böyle yapmıştır” dendiğinde mü’min bu hüküm karşısında fikir beyan edemez, hükmün dışında başka türlü yapamaz, yaparsa Allah’a ve resulüne asi olmuş olur. Bunu Allah söylüyor. Fe kad dalle dalâlen mubînâ:376 “O, apaçık bir delalettedir.”

Demek ki mü’min olmak sorumluluğu, Allah’a ve resulüne itaati gerektiriyormuş! Hal böyleyken özellikle dünyalık bir şey için misal; miras için Allah’ın emri söylendiğinde birileri kendine ya da kanuna göre hüküm verip “ama bu hakkı bana kanun tanımış” diyebiliyor! Oysaki kim nasıl söylerse söylesin, Allah öyle söylememişse o yanlıştır, bu yüzden onu kabul etmek doğru değildir; çünkü Allah, mirasın nasıl taksim edilmesi gerektiğini en ince ayrıntısına kadar anlatmıştır ve mü’minler ancak Allah’ın ve resulünün söylediğini kabul eder.

Evet, Allah hafizdir; insanı, aynı şekilde yaratmış olduğu bütün varlığı, bütün mahlûkatı muhafaza eder. Allah ayet-i kerimede; “yerde, gökte ve ikisi arasında ne varsa hepsini insanın hizmetine verdim”377 buyurmuştur. Allah’ın, hizmetçiyi muhafaza etmesi farklı, hizmet edileni muhafaza etmesi farklıdır. Allah, varlığı insan için, insanı da kendisi için muhafaza eder; yani Allah, insanı kendisine âbd olsun, ayna olsun, halife olsun diye muhafaza eder. Eğer mü’minler, Müslümanlar bunu anlamadıysa İslam’ı ibadetten ibaret zannettiyse, ibadeti niçin yaptığını anlamamış, ibadeti araç değil de amaç olarak anlamışsa o halde dinini tanımamış, anlamamış demektir. Böyle bir din hiç Allah’ın dini olur mu!

Hangi ibadetler olursa olsun bütün ibadetler araçtır. Örnek vermek gerekirse; namaz, miracın, oruç da nefsi tezkiye etmenin, kontrol altına almanın aracıdır. Bütün ibadetler böyledir. Amaç; ibadet etmek değil, Allah’a âbd olmaktır. Bu yüzden ibadet âbd olmanın gereğidir.

İbadetin bu özelliğini anlamayıp “hayatın gayesi nedir” sorusuna “hayatın gayesi ibadet etmektir” diyen biri hiçbir şey anlamamıştır. İstendiği kadar ona “âlim” denmiş olsun, o âlim değildir. Çünkü âlim; Allah’ı, kendini bilendir. Böyleleri ise daha insanı, rabbinin muradını, Allah’ın onlardan ne istediğini bile anlamamıştır! İnsan, Allah’ın kendisinden ne istediğini anlamazsa onu kazanması mümkün değildir. Öyle olmuş ki dini en çok kim taklit ediyorsa ona “tamam, bu güzel Müslümandır, İslam’ı yaşıyor” deniliyor, ümmet böyle bir hale gelmiştir!

Allah ayet-i kerimede; “Allah ölümü ve hayatı yarattı ki hanginiz daha güzel yaparsınız diye”378 buyurur. Allah, hayatın gayesi olarak güzel yapmamızı istiyor. Bizim de yaptığımız ibadetler bizi güzelleştirmelidir. Bu yüzden insanlar için, kendimiz için, başkaları için, varlık için güzel şeyler yapmamız gerekir. Ancak güzel yaparsak Allah bizi güzelleştirir, biz de güzel oluruz, dolayısıyla güzel yere layık oluruz; ama kötü yapar, yanlış yaparsak bunu ne adına, kim adına yaparsak yapalım bu defa güzel olmayan yere layık oluruz.

Öyleleri var ki kötü yapıp küfrettiği halde “ben bunu Allah adına yapıyorum, Allah adına küfrediyorum” diyor! Tövbe estağfurullah! Hiç böyle bir şey olabilir mi! Aynı şekilde hakaret edip ölmüş kardeşinin etini yiyor, sonra da; “bunu Allah adına yapıyorum” diyor! Hiç bu kadar terbiyesizlik olur mu! Allah ona “kulum, güzel yap” desin, o ise yanlış yapsın, kötü yapsın, sonra da “ben bunu Allah adına yapıyorum” desin, bu hiç olacak şey midir!

İnsan için örnek olan, ölçü olan zat Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Bu yüzden onun hayatına bakıp Resulullah (s.a.v.) Efendimiz nasıl yapmışsa öyle yapmamız gerekir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz insanları imana davet ederken yahut mü’min kardeşine muamele ederken ona küfretmiş mi ya da dedikodusunu yapıp hakaret etmiş midir? -Haşa, kesinlikle hayır! Böyle bir şeyin düşünülmesi bile doğru değildir. Bu durumda biri insanları davet ederken veya onlara muamele ederken Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi muamele etmiyorsa o halde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in örnekliğini, peygamberliğini kabul edememiş bunun yerine “ben peygamber olmalıydım, ben olsaydım böyle yapardım, bu yüzden ben de böyle yapıyorum” demiştir.

Allah’a ve resulüne itaat edip etmediğimize ve onun resulünü kendimize örnek alıp almadığımıza bakmamız gerekir. Ölçü budur! Anlamadık diye bir şey yoktur. Evet, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bizim gibi bir beşerdir; ama bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz canlı Kur’an olmuş ve bizim için örnek olmuştur. Allah da onu önümüze koyup “senden onun gibi bir kul, bir âbd olmanı istiyorum” demiştir.

Ne diyoruz?

Sadakallahulazim; Allah doğruyu söylemiştir. Gerisi kim ne söylerse söylesin yalan söylemiştir. Biri kazandıysa Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e uyduğu, ona benzediği kadar kazanmıştır.

Evet, Allah’ın El Hafiz ismini hep beraber ayetlerde geçtiği şekilde anlamaya, Hafiz isminin üzerimizde nasıl tecelli edeceğini öğrenmeye çalıştık. Bu sohbetimiz vesilesiyle Allah’ın muhafaza etmemizi emrettiklerini muhafaza eder ve kendi üzerimizde hafiz oluruz inşallah.

Allah bizi muhafaza etmemizi emrettiklerini muhafaza edenlerden eylesin. Allah bizi her anda onun muhafazasında olduğunu bilenlerden, Allah’ın hafiz olduğunu unutmayanlardan eylesin. Allah bizi namazının içini boşaltanlardan ve ibadetleri niçin yaptığını bilmeyenlerden eylemesin. Allah bizi namazını muhafaza edip ayağa kaldıranlardan, orta namazına dikkat edip Allah’ın huzurunda divan duranlardan eylesin. Allah bizi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i örnek olarak alanlardan ve kiminle muhatap olursak olalım Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibi yapanlardan eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Buhârî, Deavat, 68. VII, 169; Müslim, Zikr, 6. III, 2062 ↩
  2. Buhârî, Menakıb, 1; Müslim, Birr, 160; Müsned, 2/539 ↩
  3. Bakara /255 ↩
  4. Ra’d /11 ↩
  5. Ahzâb /72 ↩
  6. Tevbe /119 ↩
  7. Meryem /59 ↩
  8. Bakara /238 ↩
  9. Hûd /57 ↩
  10. İsrâ /44 ↩
  11. Tîrmizi, Menâkıb, 6; Dârimi, Mukaddime, 4 ↩
  12. Bakara /74 ↩
  13. Sebe /21 ↩
  14. Şûrâ /6 ↩
  15. Hicr /9 ↩
  16. Mâide /44 ↩
  17. Âli İmran /103 ↩
  18. Hicr /17 ↩
  19. Şûrâ /6 ↩
  20. Mu’minûn /5, Meâric /29 ↩
  21. Meâric /34 ↩
  22. İnfitâr /10 ↩
  23. Enâm /92 ↩
  24. Bakara /255 ↩
  25. Bakara /238 ↩
  26. Sebe /46 ↩
  27. Tevbe /111 ↩
  28. Tevbe /112 ↩
  29. İnfitar /11-12 ↩
  30. Târık /4 ↩
  31. Ahzâb /36 ↩
  32. Lokmân /20 ↩
  33. Mülk /2 ↩