close

EL KAVİYY

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Allah’ın El Esmau’l Husna’sını, güzel isimlerini anlamaya öğrenmeye, Allah’ın yeryüzündeki halifesini, insanı tanımaya çalışıyorduk. Geçen sohbetimizde Allah’ın El Mucib ismini öğrenmeye çalışmıştık, bu sohbetimizde ise Allah’ın El Kaviyy ismini anlamaya çalışacağız inşallah.

Kaviyy; güçlü demektir ama Allah’a isim olunca gücünün sınırı olmayan manasına gelir. Bununla beraber gücünü keyfi olarak orantısız bir şekilde kullanan değil; gücünü kitabında kullarına, peygamberlerine yaptığı va’dine göre kullanan demektir.

Allah ayetlerinde nasıl kaviyy olduğunu, gücünün her şeye nasıl yettiğini beyan etmiştir. Kaviyy, Allah’ın ismi olduğu gibi Allah, kulunun da kaviyy olmasını ister, bu yüzden kulunun nerde kaviyy olması gerektiğini beyan etmiştir.

Kaviyy olmak; yani güçlü olmak, sağlam durmak iki türlüdür. Bir manevi olarak, bir de zahiri olarak güçlü olmak vardır. Maneviyat her zaman için zahiriyatın önünde gelir ve her zaman için zahirden daha büyük, daha kâmil, daha gerçek ve daha hakikidir. Mesela; biri zahiri olarak güçlü olsa bile herhangi bir kötü haber aldığında veya korktuğunda gücünü kaybedebilir.

Allah ayet-i kerimede mü’minler için; “eğer sizden sabırlı yirmi kişi olursa ikiyüz kişiye galip gelir (bedeldir). Sizden yüz kişi olursa kâfir kimselerden bin kişiye galip gelir”230 buyurmuştur. Demek ki iman, insanı 10 kat güçlendiriyormuş. Bu, Allah’ın Kaviyy isminin tecellisidir, imanın gücüdür.

Eğer nefse, şeytana, hayata, insanlara karşı gücümüzü kaybediyor, korkuyor, endişe ediyorsak Allah’ın Kaviyy ismine iman etmediğimiz ve bu isim bizde tecelli etmediği içindir. Gücümüzü kaybedince de korkak oluruz.

Korkmak ayrı, korkaklık ayrı şeydir. Korku, beşeri bir duygudur. Allah bu korkuyu kuluna onunla korunsun diye vermiştir. Yoksa kul kendini tehlikeden korumaz, dolayısıyla zarar görür. Bu nedenle korku yerilmesi gereken bir duygu değildir. Eğer korkunun fıtratı, dengesi, kıvamı bozulursa bu defa korkaklık meydana gelir ve Kaviyy ismi insanda tecelli etmediği için de insan korkak olur, endişe eder. Bunun nedeni; insanın kendindeki gücü, imanının gücünü ve Allah’ın ona yardımını bilmemesi, buna iman etmemesidir.

Allah’ın isimlerini öğrenmeye çalışıyoruz. Allah’ın, isimleriyle kuluna tecelli etmesinde mutlaka bir muradı vardır. Allah’ın bu muradı; öncelikle kulun, rabbini tanıması ve El Esmau’l Husna’sıyla, sıfatlarıyla rabbinin vasfını bilmesi içindir. Allah kendini El Esmau’l Husna’sıyla vasfetmiş, isimlendirmiştir, kendi kendini bilmesi ve tanıması için aynı ismi bir de kuluna vermiştir. Bu yüzden El Esmau’l Husna’yı, Allah’ın isimlerini anlamayanlar ne Allah’ı, ne de kendini tanıyabilir!

Allah El Esmau’l Husna’sında dengede olmamızı emretmiş, bu yüzden ayet-i kerimede; “Allah’ın isimlerinde aşırı gidenleri bırakın”231 buyurmuştur; çünkü Allah’ın isimlerinde dengede, kıvamında olmayanlar insana fayda değil zarar verir. Eğer biri Allah’ın isimlerinde aşırı giderse doğru yapayım derken yanlış yapar, doğruyu yanlış olarak, yanlışı da doğru olarak görür.

Şu anda ümmet olarak bizim de durumumuz, hâlimiz budur. Rabbimizi, insanı, kendimizi tanımadığımız için dengemiz bozulmuştur. Genel itibariyle baktığımızda Allah’ın indirdiği dine iman etmeye davet etmek, onu yaşamak yerine bize uydurulan bir din takdim edilmiş ve bize “din budur, bunu yaşaman gerekir” denmiştir, genel olarak da uydurulmuş bir dine iman edilmiştir. Şu anda uydurulmuş olan bir dinle baş başayız, bize uydurulmuş olan bu din miras kalmıştır.

Atalarının dinine uyanlar uydurulmuş bir dine inanmış, onu yaşamış olur. Allah ayet-i kerimede; “Kıyamet günü en çok hüsrana uğrayanlar yanlış yapıp doğru yaptığını zannedenlerdir”232 buyurur. Atalarının dinine uyanlar yanlış yaptığının farkında değildir, bir de yanlışlarını doğru olarak görürler. En çok hüsrana uğramalarının sebebi ise Allah’ın ayetinde buyurduğu üzere yaptıklarından dolayı bir de Allah’tan karşılık beklemeleridir. Sanki doğru yapmışlar gibi Allah’tan karşılık beklerler; çünkü öyle zannetmişler, öyle anlamışlardır.

Allah ayetinde böyle beyan etmişken atalarının dinine uyan biri bundan sorumlu olmaz mı! “Ben böyle anladım” demesi ona kazandırır mı! Allah hem kuluna hakkı ve hakikati göstermeyecek, öğretmeyecek, anlatmayacak, hem de kulunu hakikatten sorumlu tutacak, bu ona hiç yakışır mı! Allah, kuluna mutlaka hayatının herhangi bir yerinde doğruyu, hakkı ve hakikati gösterir, hakkı göstermemesi ona yakışmaz. Allah herhangi bir şekilde mutlaka ona öğretmiş, ona vahyetmiş, vahyini ona ulaştırmıştır; ama kulu onu yalan saymış, ciddiye almamış, yalanlamış, yüz çevirmiş, onu anlamayı, öğrenmeyi gerekli görmemiştir. Aynı şekilde rabbine, ahiretine, kıymet, değer vermemiştir. Uydurulmuş dine uymak onun için daha kolay olmuş, dolayısıyla uydurulmuş dini tercih etmiştir. Bilmemiz lazım ki Allah’ın vahyettiği din; Allah’ın kitabıdır. Kur’an, dinimizin kitabıdır, bu yüzden Kur’ansız din olmaz.

Allah üstünlüğün, mükerrem olmanın, keremli olmanın sadece takvada olduğunu beyan etmiş, bundan dolayı ayet-i kerimede; “Allah katında en çok ikrama nail olanınız (en çok kazanmış olanınız, en çok kıymetli, değerli, şerefli olanınız) en çok takva sahibi olanınızdır”233 buyurmuştur. Allah en çok ikrama nail olanın takva sahipleri olduğunu beyan etmişken ümmet olarak takvanın ne olduğunu anlama tenezzülünde bile bulunmadık! Takva kelimesine, Allah’ın yüklediği mana yerine “üstünü başını temiz tutan, kendini yanlışlardan korumaya çalışan” gibisinden manalar vererek kendimize göre bir şeyler ürettik. Oysaki takva bu değildir.

Takva, kelime manasıyla; kıvamında olmak, kendini Allah’ın azabından, gazabından korumak, Allah’a karşı sorumluluğunu bilip bu sorumluluğu yerine getirmeye çalışmak ve yerine de getirmek demektir ama bizler genel olarak üstünlüğü takvaya, Hz. İnsan olmaya değil de herhangi bir mezhepten, tarikattan, aileden, soydan, seyyitlerden olmaya verdik. İşte, bu, uydurulan dinin takvasıdır.

Allah, aklımızı sonuna kadar kullanmamızı emretmişken uydurulan din bunun tam tersini yapıp bizlere “sus konuşma, soru sorma küfre girersin, Allah’ın kelamını anlamaya çalışma, hatta Kur’an’ı okuma, başka kitapları oku, ilmihal kitabı oku, namaz hocası oku, dinini böyle öğrenirsin” demiştir. Bu, uydurulmuş dindir, uydurulmuş dinin bize dayattığıdır. Allah’ın indirmiş olduğu din; Kur’an’ı okumayı, anlamayı, onu hayata geçirip yaşamayı, onunla dirilmeyi, onunla Hz. İnsan olmayı emretmiştir, uydurulmuş din ise bunun tersini söyleyip; “Kur’an’ı sevap için oku, ölülere oku, dua ayetleri yazıp muska yap ve boynuna as, suda ez suyunu iç, içindeki manayı değil Kur’an’ın kabını yücelt. Onu yukarıya as, aman Kur’an’a dokunma, onu başının üstünde taşı” demiştir.

Oysaki Allah böyle emretmemiştir. Allah bize “Kur’an’ı oku ve ne söylediğimi, ne demek istediğimi anla. Kur’an’ın zahiri kabına, kitabına değil içindeki manaya kıymet, değer ver” buyurmuştur. Allah’ın göndermiş olduğu din bunu emreder. Uydurulmuş olan din ise “Kur’an’ın kabına, o maddi tarafa kıymet, değer verdiysen tamamdır, hatta Kur’an’ı okumasan, ona dokunmasan en çok kıymeti sen vermiş olursun. Allah’ın orda ne söylediği önemli değil, neye niçin, neden iman ettiğini bilmen gerekmez, şuna inan, buna inan tamamdır, inandınsa senin imanın vardır. Bu arada sorgulama, soru da sorma” der.

Devamlı söylüyoruz; iman, Allah’ı her şeyden çok, canından çok sevmektir.234 Resulüne iman ise; onu kendine örnek almaktır, onun gibi yapmak ve onun gibi olmaktır.

Uydurulmuş dinin ibadeti de böyledir. Uydurulmuş din, ibadetin nasıl yapıldığını öğretir; ama niçin yapıldığını öğretmez “sen ibadet et yeter, ibadeti niçin yaptığın önemli değil, niçin yaptığını bilmene de gerek yoktur” der. Örnek vermek gerekirse “namazı nasıl kılman gerektiğini biliyorsan tamamdır, niçin kıldığını, kılınca ne kazanacağını, kılmazsan ne kaybedeceğini hiç düşünme, bunları sormana bile gerek yok. Namaz senin Allah’a borcundur, namazını kılarsan borcunu ödemiş olursun, gerisine karışma gerisi seni ilgilendirmiyor” der. Yani uydurulmuş din, insana ibadetleri zahiri olarak nasıl yapacağını öğretir ama insanın o ibadetle neyi kazanıp neyi kaybedeceğini öğretmez.

Allah ayet-i kerimede; “dininizi parça parça etmeyin” buyurur. Kıyamet günü kaybedenler, dinlerini parça parça etmiş olanlardır. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “(Yahudiler, Hristiyanlar) Onlar dinlerini parça parça ettiler. Her biri kendindeki parça ile ferahlar”235 buyurmuştur. Şimdi de dini parçalayanlar dinin bir parçasını alıp “İslam bende” diyerek kendilerindeki parçayla ferahlıyorlar. Uydurulmuş din, İslam’ı parça parça etmiş; dinin iman bölümünü akait diye, amel bölümünü fıkıh diye, ihlas bölümünü ise tasavvuf diye ayırmıştır. Oysaki bunların hepsi bir bütündür. Bir de kendilerindeki bu parçayla dinin kendilerinde olduğunu zannedenler hiç utanmadan her bir parçaya isim verip; “işte tasavvuf meyvedir, meyve olmasa da olur” demiş, tasavvufu tutanlar da “tasavvuf işin özüdür, diğerleri kabuğudur, kabuk olmasa da bir şey olmaz” demiştir.

Tasavvuf; ihlas, nefsin tasfiyesi ve niyetin, Allah için olması demektir. Tasavvuf olmadan olmaz ama diğerleri de olmadan olmaz. Din; İman İslam ve İhsandır ve bu üçü bir arada bir bütündür. Bunlardan sadece bir parçayı alıp isimlendirmek sonra da “din budur” demek doğru değildir. Hepsi haktır, hepsi gerçektir ama hepsinin bir arada olması gerekir. Yoksa din parçalanmış olur.

Eğilmeden, kalkmadan; kıyamda durmadan, rükû yapmadan, secde etmeden namaz kılınırsa bu kılınan namaz olmaz. Bununla beraber namazın, Allah’ın emri ve hükmü olduğunu, namazın farz olduğunu, namazla Allah’ın huzurunda durmamız gerektiğini anlamadan, Allah’ın huzurunda olduğumuzu tatmadan namaz kılmamız; yani ihlassız namaz kılmamız olmaz. İşte, tasavvuf; niyet demektir, niyetin düzgün olması, düzeltilmesi demektir. Bu yüzden tasavvuf olmadan olmaz.

İman İslam İhsanın hepsi bir bütündür, tıpkı insan gibi bir bütünün parçalarıdır. Mesela; bedeni olan ama ruhu olmayan biri insan olabilir mi? -Tabi ki olmaz. İnsanın ruhu da bedeni de vardır. Aynı şekilde birinin imanı olmazsa o kişi insan olmaz. Allah ona insan demez; çünkü Allah imanı olmayanlar için “onlar insan değildir, hayvan gibi, hatta hayvandan daha aşağıdır”236 buyurmuştur.

Bu yüzden din bir bütündür; yani insan hem dinin iman bölümünde durup imanlı olacak, hem islamda durup zahiri olarak gerekeni; âbdiyetini, ibadetini yapacak, hem de ihsanda durup ihlaslı olacak, niyeti Allah rızası için olacak. Bu, Allah’ın vahyettiği dindir. Hal böyleyken uydurulmuş dine uyanlar dini parçalara ayırmış ve her biri kendine göre bir parça alıp “bunu yaptın mı tamamdır” demiştir.

İnsanın kulluğunu yaparken neyi kazanacağını, yapmazsa neyi kaybedeceğini bilmesi gerekir, bunu bilmezse gücünü, kuvvetini; yani kaviyy olmayı kaybeder. Bütün bunları gücümüzü bilelim ve Allah’ın Kaviyy ismini kaybetmeyelim diye anlatıyorum.

Genel itibariyle baktığımızda mü’minlerin, Müslümanların şeytana, nefsine, insanlara, olaylara, hayata karşı kaviyy olmadığını, güçlü olmadığını, görürüz. Mesela; Allah’ın Kaviyy isminin tecelli etmediği birine bakarsak Allah ile güçlü olmadığını, imanı iman olmadığı için en ufak bir sorun, sıkıntı yaşadığında yerle bir olduğunu, üzerinde imandan bir eser görünmediğini görürüz.

Bütün ibadetler bizi kaviyy yapar, kaviyy yapmalıdır; çünkü ibadetler ruhun, maneviyatın gıdasıdır ve Hz. İnsan olmak için gereklidir. Biri ibadet etmezse şer’i hükme göre ona ceza gerekmez. Neden? -Çünkü manevi olarak yemek yememiştir, yemek yemeyene de ceza yoktur; ama günahlardan birini işleyip kendine veya birilerine zarar verdiğinde bu günahına karşılık ceza vardır. Bu ikisi arasındaki fark; günah işleyen kendine veya başkalarına zarar vermiştir, ibadet etmeyen ise iştahı olmadığı için aç kalmış, yemek yememiştir.

İnsan hasta olsa su bile ona acı gelir. Aynı şekilde manevi olarak hasta olan birine ibadet etmek acı gelir, ağır gelir. Böyle biri ibadetten tat almaz, lezzet almaz. Bu durum daha sonra manevi ölümü doğurur. Kul, ibadetten, Allah’ı zikirden, sevmekten, takvadan mahrum kalırsa gıdasını alamadığı için manevi olarak büyüyemez böylelikle manevi tarafı kaviyy olmayı kaybeder ve nefis onun karşısında kaviyy olur.

Ruh manevi olarak ibadetten, zikirden, güzellikten, El Esmau’l Husna’dan, muhabbetten beslenir, bunları alamayınca maneviyat gücünü kaybeder. Nefis ise kötülükten, hatadan, kusurdan, günahtan, yanlıştan, şirkten beslenir. Biri manevi olarak gıdasını alamayınca nefis bu gıdaları almaya başlar sonra büyür ve güç kazanır.

Nefis kaviyy oldukça, güçlü oldukça ruh karşısında, gönül karşısında galip gelir. İnsanların nefsine hâkim olamamasının sebebi zaten gücünün, kuvvetinin, kaviyy oluşunun nefsine yetmemesidir. Bu durumda Kaviyy ismi yeteri kadar tecelli etmemiş demektir. Bu yüzden bir sorun, sıkıntı olduğunda sabredemiyor, “bu, Allah’tandır” deyip güçlü duramıyor, kaviyy olamıyor, gücümüzü kaybediyoruz ve elimiz, ayağımız, gönlümüz dökülüyor. İşte, bu, kaviyy olamadığımız içindir. Mü’min, gücünü Allah’tan; yani imanından alır. Kul, Allah’a ne kadar iman etmişse manevi olarak o kadar güçlüdür. İbadetlerdeki gayenin imanı kemale erdirmek olduğunu söylememizin sebebi de işte budur.

Allah’a, Allah’ın kaviyy olduğuna, gücünün bir sınırı olmadığına iman eden, rabbini seven, rabbinin de kendisini sevdiğini bilen, rabbinin rahman ve rahim olduğunu, kerim olduğunu, vedud olduğunu, ilah olduğunu bilip buna iman eden biri hiç yıkılır mı, hiç ondan daha güçlü kimse var mıdır!

Peygamberler göreve başladıklarında tek başınadırlar; ama bütün dünyaya bir anda meydan okurlar. Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hayatını hepimiz biliyoruz, Allah ona peygamberlik vermeden önce ondan daha narin, daha hâlim hiç kimse yoktu; yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in, birilerinin tavuğuna kış dediği, herhangi bir şekilde birileriyle kavga ettiği görülmemişti. O, El Emin’di, bu yüzden herkes ona güvenirdi ve kendini onunla emniyette görürdü.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in eminliği sadece kendisine teslim edilen mala, paraya ihanet etmediği şeklinde anlaşılmıştır; ama eminliği sadece bu değildi. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz her konuda El Emin’di. Biri kendini ona teslim etseydi mutlaka ondan iyilik ve güzellik görürdü. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu kadar halim ve sakinken Allah ona; Kum fe enzir:237 “Kalk ve uyar” diye vahyedince o kimsenin tavuğuna kış demeyen hâlim olan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den bir anda bütün dünyaya meydan okuyan biri ortaya çıktı; yani herkes “bu birden bire nasıl böyle oldu” deyip şaşırdı. Allah’ın vahyi, emri, iman, insanı işte böyle yapar.

Uydurulmuş din ile Allah’ın vahyettiği dinin arasındaki farklardan biri de uydurulmuş dinin peygambere zulmedip onu beşer olmaktan çıkarmaya çalışmasıdır. Öyle ki insanlar peygamberden uzak olsun, ona uymasın, ona uymak ve onu örnek almak zorunda kalmasın! Bu yüzden uydurulmuş din, peygamberi insanın hayatından çıkarmaya çalışıp “o melek gibidir” der ve peygamberin insan olduğunu görmezden gelip onu melekleştirmeye çalışır. Hâlbuki peygamberler de birer insandır ve Allah nasıl ki kullarına hakkı, hakikati öğretiyorsa peygamberlerine de aynı şekilde hakkı, hakikati öğretmiştir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede Resulullah (s.a.v) Efendimiz için; “sen bundan önce iman nedir, kitap nedir bilmezdin”238 buyurmuştur.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Hz. İbrahim (a.s.)’ın dini üzere Allah’a ibadet etmeye çalışıyordu; ama dinin, imanın ne olduğunu bilmiyordu. Bunu söyleyen Allah’tır. Allah’ın söz söylediği herhangi bir konu hakkında bir başkası söz söyleyemez, söyleme hakkına da sahip değildir. Söylerse Allah’ın sözünü kabul etmemiş olur.

Allah, Hz. Lut (a.s.) için de; “(İbrahim imana davet etti) Bir tek Lut ona iman etti”239 buyurmuştur. Demek ki Hz. Lut (a.s.), Hz. İbrahim (a.s.)’ı kabul edip ona tabi olmadan önce iman etmemiş! İman etmek şurada kalsın, imanın ne olduğunu dahi bilmiyormuş.

Bizim de annemiz, babamız Müslüman olduğu için biz de “tamam, biz doğuştan beri mü’miniz, Müslümanız” diyoruz! Böyle bir şey yoktur, anne babamız Müslüman olduğu için biz de Müslüman olursak uyduğumuz din Allah’ın vahyiyle inen din olmaz, atalarımızın dini olur. Bunun olmaması için dinimizi anlamaya ve öğrenmeye çalışmamız gerekir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz imanı Allah’tan, Allah’ın vahyinden öğrenmişti. Bu yüzden biz de imanı Allah’ın vahyinden öğrenmedikçe iman etmiş olmayız. Bunun dışında iman olmaz, sadece atalarının uydurduğu dine uymak olur.

Allah, resulleri için bunları söylemişken kimileri peygamberi melekleştirmeye çalışır. Hâlbuki Allah ayet-i kerimede; “eğer yeryüzünde dolaşanlar melekler olsaydı biz de onlara gökten melek resul gönderirdik”240 buyurmuştur. Allah’ın bunu niçin söylediğini tefekkür etmemiz gerekir. Allah bunu sadece Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i kabul etmeyen Mekke’deki müşriklere mi söyledi -Elbette ki hayır. Allah bunu bir de bize söyledi!

Ümmet olarak genel itibariyle “Allah bize melek peygamber göndersin” demiyoruz; ama bunun yerine peygamberi melekleştirip kendimizden uzaklaştırıyoruz! Bunun sebebi de uydurulmuş dine tabi olmamızdır; çünkü uydurulmuş din, peygamberi melekleştirmiştir. Hatta Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le ilgili kitaplarda öyle şeyler yazılmış ve söylenmiştir ki neler söylendiğini anlatmaya hayâ ediyorum! Mesela; uydurulmuş dinin âlimleri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i bir beşer olmaktan çıkarıp “onda bir beşerin yemek yiyip sonra temizlenmesi gibi bir şey yoktur” demiş; yani onu melek yapmıştır. Üstelik bunu söyleyenler sıradan insanlar değil büyük âlimlerdir!

Aynı şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ile diğer nebilerin, resullerin nesli için de böyle yapmış ve “peygamberler tertemiz bir nesilden gelir” demişlerdir. Böyle söyleyen biri Allah’a ters düştüğünden dolayı işin içinden çıkamaz; çünkü bu da ırkçılığın başka bir şeklidir.

Dinimizi, peygamberimizi, insanı, Allah’ın kitabından öğrenmeden, Allah’ın vahyine göre anlamadan, rabbimizi, Allah’ın vahyettiği gibi El Esmau’l Husna’sından tanımadan gerçek manada iman etmiş olmayız. Dolayısıyla dinimiz İslam olmuş olmaz, biz de mü’min, Müslüman olmuş olmayız, atalarımızın dinine, uydurulmuş bir dine uymuş oluruz.

Uydurma dine uymak kolaydır; çünkü uydurma dinde “herkes böyle yapıyor, haydi, sen de öyle yap, öğrenmene bile gerek yoktur. Sen hiç zahmet etme, zaten sofrayı hazırlayıp önümüze koymuşlar, biz sadece yiyelim” anlayışı vardır. Böylelerine “eğer gerçekten Allah’ın vahyiyle serilen bu sofradan yiyorsan o zaman bu ne halindir” demek lazım.

Bir kul, Allah’a iman ederse o imanıyla, Allah’a olan muhabbetiyle, Allah’ın kendisini sevdiğini bilmesiyle kaviyy olur, güçlü olur. Peki, neye karşı kaviyy ve güçlü olur? -Nefsine, şeytana, dünyaya, insanlara karşı kaviyy ve güçlü olur. Bir de kaviyy oluşu, imanı üzerinde görünür; çünkü bu, Allah’a imandır. Öyleleri var ki “şeytan, nefis bana şöyle vesvese verdi, böyle vesvese verdi” diyebiliyor. Hâlbuki insanın vesveseler karşısında ezilmesi doğru değildir; ama bu da onların suçu değildir; çünkü bilmiyorlar, öyle anlamışlar! İnsanın bunu anladıktan sonra güçlü olması, kaviyy olması ve Allah’a güvenmesi gerekir.

Biri korkarsa gücünü kaybeder. Korku beşeri, insani bir duygudur; ama korkaklık öyle değildir, dedik. Korkaklık; doğru yerde kullanılması gereken korkunun bozulmuş halidir. Böyle biri korkmaması gereken yerde bile korkar. Daha iyi anlaşılması için örnek vereyim; insanın açlıktan korkmaması gerekirken genel olarak açlıktan korkulur, evladına bir şey olmayacağına dair kişinin korkmaması gerekirken evlada bir şey olmasından korkulur yahut kendisine bir şey olmayacağına dair korkulmaması gerekirken bir şey olacak diye korkulur. Böyle olanlar, Allah’tan emin değildir ve kendini Allah’a teslim etmiyordur.

Normal korku insanı tedbir almaya sevk eder, öteki korku ise yersiz bir korkudur. Kişide Allah’ın verdiği özellikler bozulursa hastalık oluşur. Zaten bu korkulara da “fobi” adı verilir. Fobiler yersiz, gereksiz korkulardır ve bir hastalıktır. Bu korkuların birden çok çeşidi vardır ve böylelerinin mutlaka tedavi olması gerekir.

Kur’an şifadır. Allah ayet-i kerimede; “bu Kur’an, gönüllere şifadır”241 buyurmuştur. Allah Kur’an’ın kalbe şifa olduğunu buyurdu; yani okuyana şifa verir ve insandaki hastalıkları giderir. Tabi, Kur’an’a göre iman edilir, ona göre hayat yaşanırsa şifa verir.

İnsan zahiri olarak gücü olmadığı için korkarsa bu durumda Allah’ın her şeyden ve herkesten güçlü olduğunu, kaviyy olduğunu unutmuş olur. Bu yüzden güçlü birinden korkmak da korku zafiyetidir. Örnek vermek gerekirse “işte Amerika şöyle büyüktür, şöyle silahları var, uzaydan bile bizi seyrediyor” denilir. Böyle düşünmek büyük bir yanlıştır. Allah böyle söylemiyor! Allah bütün gücün kendisine ait olduğunu buyurmuştur.242 Söyledim, Allah daha önce hiç kimseyle en ufak bir sorun yaşamamış halim bir peygamber göndermiş sonra o peygamber bütün dünyaya kafa tutmuş ve hiç kimse de ona bir şey yapamamıştır! Bu yüzden böyle düşünmek yanlıştır, böyle düşünmek imanın zafiyetidir. Böylelerinin imanında zâfiyet var demektir; çünkü imanlarında zâfiyet olmasaydı böyle düşünmezlerdi.

Allah haklı olan, doğru olan birine yardım eder. Bu durumda Allah’ın yardım ettiği birini kim yenebilir! Bedir Savaşı’nda sahabeler toplamda üç yüz on üç kişi, Mekkeli Müşrikler ise bin kişiydi. Hem de iman edenlerin doğru dürüst silahları bile yokken üstüne karşı tarafta olan bin kişilik müşrik ordusu ise hem süvari, hem zırhlı hem de tam teçhizat silahlıyken iman edenler onları darmadağın etmiştir. Demek ki güçlü olmak çoklukta veya silahta değilmiş.

Kim Allah ile güçlü ise güçlü odur, kuvvetli odur, bu yüzden endişe edimesi doğru değildir; çünkü kişi haklıysa, doğru yapıyorsa ona kaviyy olan Allah yardım eder. Haklı değilse zaten Allah’tan yardım istemesi yanlıştır.

Allah’ın Kaviyy isminin kuldaki tecellisi iman iledir, takva iledir. Birinde Allah’ın isimlerinin tecellisi ne kadarsa onun takvası da o kadardır; yani insanın takvası imanı kadardır. Ne kadar iman, o kadar takva, ne kadar takva, o kadar da Allah’ın isimlerinin tecellisi!

Evet, Allah kaviyydir; güçlüdür, gücüne ne sınır vardır, ne de akıl erer. Allah nasıl ki kullarına iradesinden irade, varlığından varlık, güzelliğinden de güzellik vermişse aynı şekilde gücünden de güç vermiştir.

Kadir olmak farklı, kaviyy olmak farklıdır. Kadir; gücü her şeye yeten, sevk ve idare eden, yöneten demektir. Kaviyy ise yalın güç, yalın kuvvet manasına gelir.

İsterseniz, şimdi de Allah’ın Kaviyy ismiyle ilgili ayetleri hep beraber anlamaya çalışalım inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Mâ kaderûllâhe hakka kadrihî: “Allah’ın kadrini hakkıyla takdir edemediler.” İnnallâhe le kaviyyun azîz:243 “Muhakkak ki Allah kaviyy ve azizdir.” İşin hakikati budur, gerçek budur; Allah kaviyy ve azizdir. Biri, Allah’ın kaviyy ve aziz olduğunu anlamazsa Allah’ın hakkını takdir edemez.

İnsan, Allah’ın hakkını takdir etmeyince Allah’tan bir şey eksilmez; ama insan şeytana, hayata, nefse karşı gücünü kaybeder. Tabiri caizse onlara karşı dökülür. Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “güçlü mü’min, zayıf mü’minden hayırlıdır”244 buyurmuştur.

Güçlü denince zahiri olarak değil manevi olarak güçlü olmayı anlamak gerekir. Biri manevi olarak güçlüyse zaten manevi gücünün sayesinde o gücü mutlaka bulur. Ötekinin ise tehlike anında kendine güveni olmadığı için korkar, endişe eder, eli, ayağı birbirine dolanır ve “yapamam, edemem” der. Birinin de Allah’a güveni varsa, Allah’ın kaviyy oluşuna iman etmişse Allah’a güvenir, ondan emin olur, böylelikle gücünü Allah’tan alır ve korkmaz, endişe etmez, kendine olan güvenini kaybetmez; çünkü rabbine güvendiği için gücünü rabbinden almıştır. Bu durumda niye gücünü kaybetsin! O hiç zayıf olur mu? -Elbette ki olmaz.

Allah kaviyy ve azizdir. Bütün izzet, Allah’a aittir. O halde kaviyy olan birini Allah aziz yapar. Bu nedenle birinin izzeti kaviyy oluşuna, hak üzerinde direnişine göredir. Biri hak üzerinde direnirse Allah onun kaviyy oluşuna, imanının gücüne, nefse, şeytana karşı direnmesine göre ona şerefinden şeref, izzetinden izzet bahşedip onu şerefli kılar.

Keteballâhu le aglibenne ene ve rusulî: “Allah şöyle yazmıştır (şöyle takdir etmiştir, şöyle hükmetmiştir) ben ve resullerim mutlaka galip geleceğiz.” Güçlü olan Allah’tır. Allah’ın resulü gücünü Allah’tan aldığı için o da galip gelir. Bununla beraber mü’minler de aynı haldedir; çünkü Allah’ın resulleri için ne varsa iman edenler için de aynı şey vardır. Bu yüzden Allah, resulü için bir şey söylediğinde bilelim ki aynısı mü’minler için de geçerlidir. İnnallâhe kaviyyun azîz:245 “Çünkü Allah kaviyy ve azizdir.” Eğer güçlü olmak, aziz olmak istiyorsan Allah ve resulüyle beraber ol, buyurdu Allah. Yoksa gücünü kaybeder, korkak biri olursun.

Evet, korkmak ayrı, korkaklık ayrı şeydir, dedik. Korkmak beşeri, insani bir duygudur. Allah, insanlar kendisini korusun diye bu duyguyu onlara vermiştir; ama insan bu duyguyu bozunca korkaklık oluşur, dolayısıyla korkmaması gereken şeylerden korkar, korkması gerekenlerden de korkmaz. Örneğin; Allah’tan korkmaz. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “onlardan bir kısmı insanlardan, Allah’tan korkar gibi veya daha çok korkar”246 buyurmuştur.

Ke de’bi âli fir’avne vellezîne min kablihim, keferû bi âyâtillâh: “Tıpkı Firavun hanedanı ve onlardan öncekilerin durumu gibi (Firavun’la beraber olanların ileri gelenleri, kendini bir şey zannedenleri gibi) Allah’ın ayetlerini inkâr ettiler (tanımadılar).” Fe ehazehumullâhu bi zunûbihim: “Allah da günahlarıyla beraber onları yakaladı.” Günahlarından dolayı onları yakaladı, onları günahlarıyla yakaladı. İnnallâhe kaviyyun şedîdul ikâb:247 “Muhakkak ki Allah kaviyydir, cezalandırması da çok çetindir (çok şiddetlidir).” Allah birini suçundan, günahından, inkârından, hakkı hakikati örtmesinden dolayı yakalarsa kim onu kurtarabilir!

Fe lemmâ câe emrunâ: “Emrimiz geldiğinde.” Semud kavmine, içlerindeki peygambere, Hz. Salih (a.s.)’a emrimiz geldiğinde. Emrimiz geldiğinde kelimesi; gazap emrimiz geldiğinde, onları helak edeceğimize hükmettiğimizde manasındadır. Necceynâ sâlihan vellezîne âmenû meahu bi rahmetin minnâ: “Salih’i ve ona iman edenleri rahmetimizle kurtardık.” Ve min hizyi yevmi izin: “O günün rezilliğinden.”

Aynı şey Kıyamet günü için de geçerlidir. O gün hem izzet hem de zillet bulma günüdür. Allah kimi cehennemden kurtarırsa bu onun rahmetiyledir; yani kimse cehennemden kurtulmayı hak etmiş değildir. Tabi, cehennemden kurtulanlar da rabbini rahman ve rahim olarak kabul etmiş, kendini onun rahmetinin içine çekmeye, peygambere tabi olmaya, uymaya çalışmıştır. Allah da onları o günün rezilliğinden kurtarmıştır. İnne rabbeke huvel kaviyyul azîz:248 “Muhakkak ki senin rabbin kaviyy ve azizdir.” Allah’ın Kaviyy ismi iki ayet dışında Aziz ismiyle beraber “kaviyyul azîz” olarak gelir.

Ellezîne uhricû min diyârihim bi gayri hakk: “O kimseler ki kendi memleketlerinden (diyarlarından) haksız yere çıkarılıyorlar.” Niye haksız yere çıkarılıyorlar? İllâ en yekûlû rabbunâllâh:249 “Bunun sebebi onların sadece ‘rabbimiz Allah’tır’ demeleridir.” Birinin “rabbim Allah’tır” deyince insanların bu kadar çılgına dönmesi, delirmesi, onu öldürmek istemesinin sebebi; onların rabbinin Allah olmayışı, onların kendilerine başka rabler edinmesidir. Her ne kadar da Allah’ın ayet-i kerimelerde; “yeri, göğü, seni kim yarattı, yağmuru kim yağdırıyor, sana rızkı kim veriyor, diye sorsan ‘Allah’ diyecekler. De ki: O zaman nasıl böyle döndürülüyorsunuz”250 buyurduğu gibi dilleri ile “rabbim Allah’tır” deseler de gerçekte rableri Allah değildir. Gerçekte “rabbimiz Allah’tır” demezler; çünkü kendi nefislerini ilah edinmişler, rab edinmişlerdir.

Bu yüzden Allah böyleleri için ayet-i kerimede; “onlar puta tapmıyorlar, onlar kendi nefislerine tapıyorlar”251 buyurmuştur. Puta tapıyor gibi görünürler; ama puta tapmazlar. Allah başka bir ayet-i kerimede; “nefsinin arzusunu (isteğini) ilah edineni gördün mü”252 buyurur. Böyle biri ilahını kendisi tayin eder “bizim putumuz böyle söylemiş, bizim dinimiz böyledir” deyip ilahına istediğini söyletir. Her ne kadar ilahının kendisini yönlendirdiğini söylese de aslında putunu kendisi yapmıştır ve onu kendisi yönetir. Bundan dolayı gerçekte taptığı putu değil kendi nefsinin arzusudur, isteğidir.

Aynı şey şimdi için de geçerlidir. Biri; “rabbim Allah’tır, ben sadece Allah’ın emrettiği, hükmettiği gibi yaşar, rabbim nasıl seviyorsa öyle yaparım” dediğinde her taraftan ona saldırı olur! Bir “lâ ilâhe illallah” deyin saldırıların nasıl başladığını görürsünüz! Hemen birileri size; “bu zamanda böyle şey mi olur, hangi çağda yaşıyorsunuz? Millet Ay’a gidiyor, siz hala neyin peşindesiniz, böyle yaparsanız perişan olursunuz, kimse sizi sevmez, size kıymet, değer vermez. Dünyalığınız, mevkiniz, makamınız, paranız olmazsa kıymetiniz, değeriniz de olmaz” derler. Bir de bütün bunları söylerken tıpkı iblisin, Hz. Âdem (a.s.)’a; “ben seni düşünüyorum, senin için söylüyorum” demesi gibi “biz sizin iyiliğiniz için böyle söylüyoruz” derler. Bütün bunları neden yaparlar? -Tabi ki “rabbim Allah’tır, lâ ilâhe illallah, mülk, Allah’ındır, biz de onun kuluyuz” dediğiniz için!

Bu yüzden sohbetimizin başında “bir, Allah’ın dini olan hak din, bir de uydurulmuş din; yani ataların dini vardır” dedim. Kıyamet günü hükmü verecek olan Allah’tır. Biz kimse hakkında hüküm veremeyiz; ama hakkı ve hakikati olduğu gibi ortaya koymak zorundayız; çünkü zulüm karşısında susanlar Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in dediği gibi dilsiz şeytan olurlar.

İnsanlar kendine, başkalarına zulmeder, başkalarının imansız olmasına sebep olur, imanı, ibadeti, peygamberi yanlış anlarken Allah’ın kelamını bilenler, okuyanlar bu durum karşısında susarsa dilsiz şeytan olur.

Evet, Allah ayetinde; “onlar sadece ‘rabbimiz Allah’tır’ dedikleri için memleketlerinden çıkarılıyorlardı” buyurdu. Ayet devam eder. Ve lev lâ def’ullâhin nâse ba’dahum bi ba’din le huddimet: “Allah’ın; insanların bir kısmını bir kısmıyla def etmesi olmasaydı yıkılıp giderlerdi (helak olurlardı).” Yıkılıp giden başka neler olurdu. Savâmiu ve biyaun ve salavât: “Allah’a ibadet edilen yerler ve daha önceden (eskiden) Allah’a ibadet edilen yerler.” Ve mesâcid: “Ve mescitler.” Allah’a secde edilen yerler. Yuzkeru fîhâsmullâhi kesîrâ: “Allah’ın isminin çokça zikredildiği yerler.”

Allah bu ayette; ibadet edilen yerleri, mescitleri, bir de Allah’ın çokça zikredildiği yerleri ayrı ayrı buyurdu. Demek ki bir, cami varmış, bir, mescit varmış, bir de Allah’ın isminin çok çok zikredildiği yerler varmış. O halde cami için bütün bunları karşılar dememiz doğru olmaz.

Ve le yansurannallâhu men yansuruhu: “Kim, Allah’a yardım ederse Allah da ona yardım eder.” Kim Allah’ın dinine, mescide, Allah’a secde edilen, ibadet edilen ve Allah’ın isminin çokça zikredildiği yerlere yardım ederse Allah’a yardım etmiştir, Allah da onlara yardım eder. İnnallâhe le kaviyyun azîz:253 “Muhakkak ki Allah kaviyy ve azizdir (gücü her şeye yetendir, bütün şeref kendisine ait olandır).”

Bir de “dergâhlar gerekmez” diyenler vardır. Bu; “Allah’ın isminin çokça zikredildiği yerlerin varlığı gerekmez” manasına gelir. Oysaki Allah “kim secde edilen ve ibadet edilen yerleri yaparsa, imar ederse bana yardım etmiştir” buyurmuştur. Hal böyleyken dergâhlara gerek olmadığını söylemek yanlıştır.

Ve raddallâhullezîne keferû bi gayzıhim lem yenâlû hayrâ: “Allah o kâfirleri herhangi bir hayra (menfaate) ulaşmadan onları defetti.” Bu ayet Hendek Savaşı ile ilgili ayettir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Selman-ı Farisi (r.a.)’ın fikriyle müşriklerin geçebilecekleri yerlerde atların geçemeyeceği şekilde hendekler kazdırdı. Müşrikler, iman edenleri yok etmek için Medine’ye kadar gelip orayı bir süre kuşattılar, hendek kazıldığı için kazılan hendeklerden dolayı bir şey yapamadılar. Allah da bir gece vakti rüzgâr estirip fırtına çıkararak çadırlarını söktü ve hepsini birbirine karıştırdı, dolayısıyla kaçmak zorunda kaldılar. Hatta karanlıkta düşmanın saldırısına uğradık diye birbirlerini vurdular. Sabah olduğunda müşriklerin hepsi orayı terk etmişti. Ve kefallâhul mu’minînel kıtâl: “Allah, savaş için mü’minlere kâfidir.” Yani ben mü’minlerin yerine işi hallettim, buyurdu Allah. Ve kânallâhu kaviyyen azîzâ:254 “Allah kaviyy ve azizdir.” Bu ayet; “Allah kaviyy ve aziz oluşunu mü’minlere gösterdi” manasına gelir.

Allah her mü’minin hayatında böyle tecelli eder. Her bir mü’minin, her bir insanın hayatında tecelli etmeyen hiçbir ayet yoktur. Her bir ayet mutlaka her bir insanın hayatında tecelli eder. Bu kazanma imkânıdır, kulun kazanması gereken hangi imkân varsa Allah mutlaka kulu kazansın diye ona bu imkânı tanır.

Mesela; Allah, kul dara düştüğünde hiç olmadık yerde birebir kaviyy oluşunu, aziz oluşunu, mü’min kuluna yeterli oluşunu ona gösterir. Kul da bunun üzerine “Allah u ekber” der. Allah böylelikle kullarına “Allah bana yardım etti, bana yetti, Allah bana yeterdir” dedirtir. Yeter ki kul onu görmeye çalışsın, onu görmek istesin!

Zâlike bi ennehum kânet te’tîhim rusuluhum bil beyyinât: “Onların resulleri onlara beyyinelerle (apaçık mucizelerle) geliyordu.” Fe keferû: “(Onlar da onu) İnkâr ettiler.” Fe ehazehumullâh: “Allah onları yakaladı.” İnnehu kaviyyun şedîdul ikâb:255 “Allah kaviyydir, şedidul ikabdır.” Yani, Allah birini tutarsa onun işini bitirir.

Peki, Allah neden onları tutup yakaladığını buyurdu?

Çünkü ayetler mucizedir. Resuller, Allah’ın ayetleri ile, mucizelerle beyyinelerle, apaçık bir açıklamayla gelince onlar resulleri inkâr etmişlerdi, dolayısıyla Allah da onları yakaladı.

Allâhu latîfun bi ibâdihî: “Allah, kullarına karşı latiftir.” Kullarına karşı ikram sahibidir, lütufkârdır, naziktir, nezaket sahibidir. Yerzuku men yeşâ’: “Dilediği şekilde (dilediği gibi) dilediğine rızık verir (dilediği rızkı verir, onu rızıklandırır).” Ve huvel kavîyyul azîz:256 “O, kaviyy ve azizdir.” Yani o güçlüdür, kuvvetlidir, izzet ve şeref sahibidir, dilediğine de dilediği kadar dilediği rızkı verir.

Lekad erselnâ rusulenâ bil beyyinât: “And olsun ki biz resullerimizi apaçık beyyinelerle (ayetlerle) gönderdik.” Ve enzelnâ meahumul kitâb: “Onlarla beraber kitap gönderdik.” Vel mîzân: “Bir de mizanı (gönderdik).” Yani ölçüyü gönderdik. Bu yüzden Kur’an; hakla batılın, doğru ile yanlışın, güzellikle çirkinliğin, cennet ile cehennemin, iman ile küfrün ölçüsüdür. Bütün bunları anlamak için bunları Kur’an’ın terazisine, ölçüsüne vurmak gerekir. Kur’an’ı olmayan birinin terazisi, mizanı yoktur, demektir. Çünkü Allah mizanı indirdiğini buyurmuştur. Li yekûmen nâsu bil kıst: “İnsanlar onunla adil olsun diye.” İnsanlar onunla dengede, terazide olsun, adaletle hükmetsin, hakkı ve hakikati anlasın, takdim etsin diye resulleri kitaplarımızla birlikte gönderdik.

Ve enzelnâl hadîd: “Allah, demiri de indirmiştir.” Allah zahiri olarak demiri indirmiştir. Fîhi be’sun şedîd: “Onda şiddetli bir kötülük vardır.” Ve menâfiu lin nâs: “Bir de insanlar için menfaat vardır.” Demir sağlamdır, insanların menfaatinde kullanılabilir; ama yanlış yerde de kullanılabilir.

Aynı şey Kur’an için, Allah’ın ayetleri için de geçerlidir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “bu Kur’an, mü’minlerin imanını, kâfirlerin küfrünü, münafığın nifakını arttırır”257 buyurmuştur. Aynı kitap; ama birinin imanı artarken başka birinin küfrü artar! Mesele bakış meselesi, anlayış meselesidir.

Demir de hem yararlı hem zararlıdır. Biri demiri yanlış kullanırsa felaket olur, güzel kullanırsa bu defa onda fayda meydana gelir. Bunu Allah söylüyor.

(Neden böyle yaptık diye soracak olursanız) Ve li ya’lemallâhu men yansuruhu ve rusulehu bil gayb: “Kimin Allah’ın resulüne onun gıyabında yardım edeceğini bilelim diye.” Allah’ın, “resulünün gıyabında” buyurmasının hikmeti nedir? -Mesela ümmet şuanda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in gıyabındadır. Bu yüzden Allah’ın resulüyle gönderilen kitaba, mizana, dengeye kimin sahip çıkacağını, gıyabında kimin ona yardım edeceğini bilelim diye böyle yaptık, buyurdu Allah. İnnallâhe kavîyyun azîz:258 “Allah kaviyydir (gücü her şeye yetendir), azizdir.” Yani, Allah’ın sizin yardımınıza ihtiyacı yoktur. Allah size “yardım edin” dediyse siz bu yardımla kazanasınız, onunla şeref bulasınız diyedir. Yoksa Allah’ın sizin yardımınıza ihtiyacı olmasından dolayı değildir.

Hz. Süleyman (a.s.), “Sebe melikesinin tahtını kim bana getirir” diye yanındakilere sorduğunda Kâle ıfrîtun minel cinn: “Cinlerden bir ifrit dedi ki.” Ene âtîke bihî kable en tekûme min makâmike: “Sen oturduğun makamından kalkmadan onu sana getiririm.” Ve innî aleyhi le kaviyyun emîn:259 “Muhakkak ki ben buna kaviyyim hem de emin biriyim.” Gücüm buna yeter, ben bu güçteyim, bu kıvamdayım, bundan emin olabilirsin.

Bunun üzerine Allah’ın katından ilim verilen biri ise “sen gözünü kırpmadan onu sana getiririm”260 diye cevap verir. Herhalde bir ifritin böyle söylemesi ona ağır gelmiş ki hemen duruma müdahale etme gereksinimi duymuştur. Kendisine ilim verilen kul böyle söyler söylemez Hz. Süleyman (a.s.), tahtı yanında hazır bulur; yani Hz. Süleyman (a.s.) daha gözünü kırpmadan tahtı onun yanına getirir. Allah burada da Kaviyy ismini, gücünü kullanmıştır; çünkü Kaviyy bir de kuvvetini Allah’tan alan demektir ve bu kuvvet manevi bir kuvvettir.

İnnallâhe huver razzâku zul kuvvetil metîn:261 “Muhakkak ki o Allah rezzaktır, sarsılmaz güç sahibidir.” Zul kuvvetil metîn; Allah kaviyy ve metindir, manasına gelir. Bu isim de Allah’ın başka bir esmasıdır, sırası geldiğinde El Metin ismini hep beraber anlamaya çalışacağız inşallah.

Allah, Hz. Yahya (a.s.)’a hitap eder. Yâ yahyâ huzil kitâbe bi kuvveh: “Ey Yahya! Kitabı kuvvetle tut.” Kitabı kaviyy olarak tut. Ve âteynâhul hukme sabiyyâ:262 “O çocukken de ona hikmet vermiştik.” Demek ki bir de kitabı kaviyy olarak tutmak varmış.

Allah bu hitabı Hz. Musa (a.s.) ile beraber Tûr’un altına hicret eden Yahudilere söylüyor. Ve iz ehaznâ mîsâkakum: “Biz hani bir zamanlar sizden söz (misak) almıştık.” Ve refa’nâ fevkakumut tûr: “Sizin üzerinize Tûr’u dikmiştik.” Huzû mâ ateynâkum bi kuvveh: “Size verdiğimizi kuvvetle tutun (demiştik).” Allah bu ayette aynı zamanda bütün kullarına “vahyimi kuvvetle tutun” buyurur.

Vezkurû mâ fîhi: “Onun içindekilerini hatırlayın (ondan gafil olmayın).” Size verdiğimizin içindekinden gafil olmayın. Bu; “size verdiğimizi kuvvetle tutun, dediysek kabını tutun demiyor, içindekini tutun, içindekinden gafil olmayın, onu zikredin, hatırlayın, unutmayın diyoruz” manasına gelir. Leallekum tettekûn:263 “Eğer takva sahibiyseniz.” Yani Allah’a karşı sorumluluğunuzu yerine getirecekseniz böyle yapın. Bu hitap aynı zamanda bizim için de bir emirdir. Allah bizim için de kitabını indirip onu kuvvetle sımsıkı tutun, içindekini unutmayın, onu zikredin, buyurmuştur. Zikretmek; unutmamak, hatırlamak demektir. Bu yüzden bizim de hayatı yaşarken Allah’ın ayetlerini unutmamamız gerekir. Bunu Allah söylüyor.

Allah bir de Hz. Musa (a.s.)’ın kavmine gökten helva yağdırdı, bu helvaya kudret helvası denir. Bu kudret helvası şimdi de özellikle Şanlıurfa’da yağar. Allah onlara bir de bıldırcın etini vermiştir. İhtiyaçları kadar bıldırcın her gün yanlarına gelip onlara “bizi kesin” derdi; çünkü bıldırcınlar Allah’tan öyle emir almıştı.

İsrailoğulları Hz. Musa (a.s.)’dan bir de su istemişti. Hz. Musa (a.s.) da asasını kayaya vurmuş ve oradan on iki tane pınar fışkırmıştı. Her bir aşiretin pınarı ayrı ayrıydı.264 Bunlar yetmemiş, bir de onlara gölge olsun ve onlar Allah’ın kudretini müşahede etsin diye Allah Tûr Dağı’nı kaldırarak onların tepesine dikmiş ve “alın size gölge” demişti. Bu kadar şey olmuşken iman etmemek mümkün müdür! Ama onlar bu mucizelere rağmen yine de iman etmemişlerdi. Bu yüzden devamlı söylüyoruz; “iman, inanmak demek değildir, iman; Allah’ı her şeyden, canından çok sevmektir.” Onlar da Allah’a inanıyordu; ama Allah’ı canlarından daha çok sevemiyorlardı. İşte, sorun tam da buradadır.

Huzû mâ âteynâkum bi kuvveh: “Size indirdiğimizi kuvvetle tutun.” Vesmeû kâlû semi’nâ ve aseynâ: “Ve onlara işitin (duyun, dedik) onlar da ‘duyduk ve isyan ettik’ dediler.”

Hz. Musa (a.s.) Tevrat’ı okuyup “Allah böyle buyurdu” dediğinde onlar işitirdi; ama kendi gönüllerinden “işittik ve isyan ettik, asi olduk” derlerdi. Bunu sadece açıktan söylemek gerekmez. Zaten İsrail oğulları Hz. Musa (a.s.)’a karşı bunu açıktan söylemiyor, gizli şekilde kalplerinden söylüyordu.

Ve uşribû fî kulûbihimul icle bi kufrihim: “Onların küfürlerinden dolayı kalplerine buzağı içirildi.” Dikkat edilirse Allah bu ayette “onlara buzağının sevgisi içirildi” dememiş, “buzağı içirildi” buyurmuştur. Bu; onların içi dışı buzağı olmuş manasına gelir.

Peki, Allah’ın “buzağı” demesinin hikmeti nedir?

Mısır’da Firavun ineğe, Hz. Musa (a.s.)’ın kavmi de buzağıya tapardı. Kavim, Firavun’u büyük, kendini de Firavun’dan küçük olarak gördüğü için Firavun’un taptığına tapamıyor, bunun yerine Firavun’un taptığının küçüğüne tapıyordu. Hal böyleyken buzağı sevgisi onların yüreğine öyle bir işlemişti ki artık içleri dışları buzağı oluvermişti. Bu yüzden Allah onlar hakkında “buzağı onlara içirildi” buyurdu. İşte, imanın sevgi olduğu buradan da anlaşılıyor.

Kul bi’se mâ ye’murukum bihî îmânukum: “(Onlara) De ki: Sizin imanınız size ne kötü şeyler emrediyor.” Buzağıya iman etmişler. İn kuntum mu’minîn:265 “Eğer siz mü’minseniz.” Hem iman ettiğinizi söylüyorsunuz, hem de buzağının sevgisinden dolayı “işittik ve isyan ettik” diyorsunuz, sizin imanınız size ne kötü şey emrediyor. Yani siz iman etmemişsiniz, buyurdu Allah.

Ve minen nâsi men yettehızu min dûnillâhi endâdâ: “İnsanlardan da öylesi var ki Allah’ın berisinde (Allah’ın altında) ilahlar edinirler.” Yuhıbbûnehum ke hubbillâh: “Onları Allah’ı sever gibi severler.” Vellezîne âmenû eşeddu hubben lillâh: “İman edenlerin ise Allah’a olan muhabbetleri çok şiddetlidir.” Ve lev yerâllezîne zalemû iz yeravnel azâb: “O zalimler azabı gördüklerinde onları bir görsen.” Onların hallerinin nasıl olduğunu, nasıl bir hale girdiklerini bir görsen… Allah kendisini sever gibi başkalarını sevenler için “zâlim” buyurdu. Bu nedenle biri Allah’ı sever gibi başka birini veya başka bir şeyi severse zalim olmuş olur. Ennel kuvvete lillâhi cemîa: “Bütün kuvvetin Allah’a ait olduğunu (o gün görürler).” Bununla beraber o an gelmeden bütün kuvvetin Allah’a ait olduğunu görmüş olsalardı böyle yapmazlardı; yani Allah’ı sever gibi başkalarını sevmezlerdi. Ve ennellâhe şedîdul azâb:266 “Allah’ın azabı çok şiddetlidir.”

Herhangi birini veya herhangi bir şeyi Allah’ı sever gibi seversen kendine zulmetmiş olursun, bununla beraber Allah’ın azabı çok şiddetlidir; yani böyle yaparsan Allah sana azap eder. Sevmek sadece bizim anladığımız manada değildir. Birini kaviyy olarak, güçlü olarak Allah’ın önüne koyup ondan Allah’tan korkar gibi korkanlar için de aynı şey geçerlidir.

Genç erkek kılığında 8 tane melek Hz. Lut (a.s.)’ın yanına geldiğinde kavmi onları erkek zannederek Hz. Lut (a.s.)’ın evinin etrafında toplanır ve Hz. Lut (a.s.)’a “onları bize ver” der. Hz. Lut (a.s.)’ın kavmi yoldan çıkmış kimselerdi. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede onlar için; “siz kadınları bırakıp erkeklerle mi beraber oluyorsunuz”267 buyurmuştur. Yani erkekler birbiriyle evlenirdi. Hz. Lut (a.s.)’ın kavmi, melekleri erkek zannettiği için onları almaya geldiklerinde Hz. Lut (a.s.) “Allah’tan korkun, beni misafirlerimin önünde rezil etmeyin”268 buyurdu. Hâlbuki melekler azabın geleceğini haber vermeye ve “burayı sana iman edenlerle birlikte terk et” demeye gelmişlerdi. Allah ayetin devamında Hz. Lut (a.s.)’ın ne söylediğini buyurur. Kâle lev enne lî bikum kuvveh: “Keşke benim size karşı bir kuvvetim olsaydı.” Ev âvî ilâ ruknin şedîd:269 “Ya da sağlam bir kaleye sığınabilseydim.” Bunu Hz. Lut (a.s.) söylüyor.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu ayeti okuduğunda “Allah, Lut kardeşime rahmet eylesin. O, Allah’ın onunla beraber olduğunu bilmiyor muydu, onun Allah’a sığınması gerekmez miydi! Onun endişe etmesi doğru değildi” buyurup böyle bir sitem de bulunmuştur. Hz. Lut (a.s.)’ın “keşke size karşı bir kuvvetim olsaydı ya da sığınacağım bir kale olsaydı” demesi onun o andaki beşeri halidir.

Bu ayet de Hz. Musa (a.s.)’a verilen levhalarla ilgilidir. Ve ketebnâ lehu fîl elvâhı min kulli şey’in mev’izah: “Biz onlara her şeyin (her konunun) yazılı olduğu levhaları yazılı olarak verdik.” Ve tafsîlen li kulli şey’: “Her şeyi tafsil edici olarak.” Yani her şeyi anlatan levhaları verdik. Fe huzhâ bi kuvveh: “(Ve ona dedik ki) Bunu kuvvetle tut.” Ve’mur kavmek: “Kavmine de (bunu kuvvetle tutmasını) söyle.” Ye’huzû bi ahsenihâ: “Bir de bunu güzellikle tutsunlar.” Kuvvetle tutmak yetmez, bir de güzellikle tutmak gerekir. Se urîkum dârel fâsikîn:270 “Çünkü seni fasıkların diyarına göndereceğim.” Yani bunu gidip oradakilere tebliğ edeceksin, buna hazır ol. Allah, peygamberine “vahyimi sıkı tut, kavmine de söyle vahyimi sıkı tutsunlar, bununla beraber güzellikle tutsunlar” buyurdu.

Fe emmâ âdun festekberû fîl ardı bi gayril hakk: “Âd kavmi haksız yere yeryüzünde kibirlendiler.” Âd kavmi, Hz. Hud (a.s.)’ın kavmidir. Ve kâlû men eşeddu minnâ kuvveh: “Dediler ki: Bizden daha kuvvetli kim vardır?” Bizden daha kaviyy, daha kuvvetli kim vardır, dediler. E ve lem yerav ennallâhellezî halakahum: “Allah’ın onları yarattığını görmediler mi (bunu anlamadılar mı)?” Huve eşeddu minhum kuvveh: “O (Allah’ın) onlardan daha kuvvetli olduğunu (daha kaviyy olduğunu bilmediler mi, anlamadılar mı, bunu görmüyorlar mı)?” Allah e ve lem yerav kelimesinde görmek fiilini kullanıp Ad Kavmi için “görmüyorlar mı” buyurmuştur. Bu, “bakan biri görür” manasına gelir. Demek ki Allah’ın kaviyy olduğunu görmek lazımmış! Ve kânû bi âyâtinâ yechadûn:271 “Onlar ayetlerimizle mücadele ediyorlardı.” Ayetlerimizle savaşarak ayetlerimizi inkâr edip boşa çıkarmaya çalışıyorlardı.

Zî kuvvetin inde zîl arşi mekîn:272 “(O elçi) Arşın sahibinin katında itibarlıdır, kuvvetlidir.” Bu elçi Hz. Cebrail (a.s.)’dır, Allah onun hakkında “kuvvetli” buyurmuştur.

Bu ayet Kıyamet günüyle ilgili bir ayettir. Fe mâ lehu min kuvvetin ve lâ nâsir:273 “(O gün) Onun ne bir gücü ne de bir yardımcısı vardır.” İnsanın, gücünü burada kazanması, burada kaviyy olması gerekir. İnsan bu kuvveti, Allah’ın yardımını dünyadayken almamışsa Kıyamet günü de ona ne bir güç, kuvvet, ne de bir yardımcı vardır.

Kaviyy olmak imanla ilgilidir. İnsan, imanı kadar kaviyy ve güçlüdür. Hamdolsun kardeşlerimiz bir olay, bir musibet karşısında nasıl kaviyy olması gerektiğini öğrenmiştir. Mesela; bir ailede bir sorun, sıkıntı olduğunda o ailenin fertleri isyan eder, darmadağın olurken aynı aileden bizimle beraber Allah’ın kelamını anlamaya çalışan bir kardeşimiz dimdik ayakta durur, bir de ailesine yardım eder; çünkü kaviyy olmuş, güçlü olmuş ve bu gücünü imanından, rabbinden almıştır. Bu, kardeşlerimiz üzerinden apaçık görülür. Aynı olay karşısında aynı aileden insanlar vardır; ama verdikleri tepkiler çok farklıdır. Her bir kardeşimiz kendine baktığında bunu anlar. Bizimle beraber olmadan önce sıkıntılara karşı gösterdikleri tavır ile bizimle beraber olduktan sonraki tavırlarını karşılaştırdıklarında yaşadıkları değişimi kendi gözleriyle görürler.

Aynı şekilde kardeşlerimiz kendilerine dönüp bakarlarsa nasıl büyüdüklerini, Allah’ın isimleriyle nasıl isimlendiklerini, gerçek manada nasıl iman ettiklerini görür ve bunu tadarlar. Allah onlara “kulum, sen farklı olmuşsun, bak sen iman etmişsin, rabbine teslim olmuşsun, rabbine itiraz etmiyorsun, Allah’ın her işte bir muradı olduğunu anlamış, buna iman etmiş, rabbine tevekkül etmişsin; yani rabbinin isimlerine iman etmişsin” der ve bunu onlara tattırır.

Bilmek ayrı şey, iman etmek ayrı şeydir. Kardeşlerimiz bilecek, iman edecek, bilgileri onlar üzerinde ahlaka, sıfata, amele dönüşecek ve yeri zamanı geldiğinde de imanlarını ortaya koyacaklar.

Bir örnek vermek gerekirse; aileden biri vefat ettiğinde bu ölüm karşısında onunla aynı konumda olan yakınları feryat ederken, isyan ederken, ayılıp bayılırken onlar ise hem vefat edene, hem de ötekilerine dua etmiş, yardımcı olmaya çalışmıştır. Buna defalarca kardeşlerimiz üzerinden şahit olmuşuzdur. Aradaki fark işte budur. Aradaki fark iman farkıdır.

Aynı şey ölenler için de geçerlidir. Ölüm ve hayat herkes için farklıdır. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “kim nasıl yaşarsa öyle ölür, nasıl ölürse öyle dirilir”274 buyurmuştur. Mevlana gibileri vefat ederken “bu gece benim düğün gecemdir” der; ama “ben mü’minim, Müslümanım, ben âlimim” diyen öyleleri de vardır ki nerdeyse ölümün korkusundan ölecek! Hatta ölmekten korktukları için korkudan ölürler!

Hâlbuki niye bu kadar korkuyorsun, bu denli korkacak ne vardır! Sen, rabbine gitmiyor musun, ona güvenmiyor musun! Sen onu, o da seni sevmiyor muydu! Allah, takva sahipleri için ahiretin dünyadan daha güzel olduğunu buyurmadı mı! Sen takva sahibi değil misin, sen Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirmeye çalışmadın mı! Eğer çalıştığını söylüyorsan o halde niye bu kadar korkuyor, endişe ediyorsun! Burada kalanlardan dolayı üzülüyorsan merak etme, onlar da senin peşinden gelecek! Bunun için endişeye gerek yoktur. Gitmekten korktuğun yer senin anavatanın, anayurdun, geldiğin yerdir. Kaldı ki gittiğin yerde peygamberler, sahabeler, veliler ve melekler vardır! Burada gerçekten kazanmış, yatırımını ahirete yapmışsan korkmana, endişe etmene gerek kalır mı! Eğer bütün bunlara rağmen korkuyor, endişe duyuyorsan bir sorun var demektir.

Herkes “rabbim bana ‘tamamdır, senin vaktin bitti, haydi gel’ dese acaba gitmeye hazır mıyım değil miyim” diye kendini hesaba çekmelidir. Eğer “evet, ya rabbi geliyorum” diyorsak o halde elimizden geleni yapmışız demektir. Allah da zaten bunu görüyor, biliyor, dolayısıyla endişe etmemize gerek yoktur; ama “şu an hazır değilim şunu da yapayım, bunu da bitireyim” diyorsak o zaman imanımızda bir sorun var, bir eksik var demektir. Kendimizi hiç kandırmayalım, varsa eksiklerimizi tamamlamaya, yanlışlarımızı düzeltmeye çalışalım. Öyle ki her anda huzura gitmeye hazır olalım, rabbimiz bize “haydi, kulum gel, senin ömrün bu kadar” deyince hiçbir endişemiz olmadan, ölümü sorun, sıkıntı yapmadan “tamam ya rabbi” deyip gidebilelim.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde; “kulun, hayatı yaşarken ümitle korku arasında dengede olması lazım” buyurur. Kulun, korkusuyla umudunun ve korkusuyla sevgisinin aynı olması gerekir ki kul tam dengede olabilsin. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hadisin devamında; “ama ölüm anında kulun umudunun, muhabbetinin fazla olması daha yerindedir”275 buyurmuştur. Kul ölürken artık korkmayı, endişe etmeyi bırakmalıdır; çünkü artık yanlış yapma durumu yoktur. Artık endişeyi bırak, rabbine karşı umutlu ol, muhabbetini kullan, gönül rahatlığıyla git, korkma, endişe etme, buyurdu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz. Zaten hayatı yaşarken yeteri kadar endişe etmişiz, hiç olmazsa artık ölüm sırasında endişe etmeyelim, endişemizi bir kenara bırakalım; çünkü bizi severek yaratan rabbimizin huzuruna gidiyoruz.

Evet, hep beraber rabbimizi El Kaviyy isminden tanımaya ve Kaviyy isminin üzerimizde nasıl tecelli etmesi gerektiğini öğrenmeye, anlamaya çalıştık.

Allah hepimizi Kaviyy ismiyle kaviyy kılsın inşallah! Allah bizi Kaviyy ismiyle kuvvetli kılsın, güçlü kılsın! Bizi nefse, şeytana, hayata karşı kaviyy kılsın, güçlü etsin inşallah!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Enfâl /65 ↩
  2. A’râf /180 ↩
  3. Kehf /103-104 ↩
  4. Hucurât /13 ↩
  5. Buhârî, İman, 8; Müslim, İman, 69,70 ↩
  6. Rûm /32 ↩
  7. Araf /179 ↩
  8. Muddessir /2 ↩
  9. Şûrâ /52 ↩
  10. Ankebût /26 ↩
  11. İsrâ /95 ↩
  12. Yûnus /57 ↩
  13. Bakara /165 ↩
  14. Hacc /74 ↩
  15. Müslim, "Kader," 34 ↩
  16. Mücâdele /21 ↩
  17. Nisâ /77 ↩
  18. Enfâl /52 ↩
  19. Hûd /66 ↩
  20. Hacc /40 ↩
  21. Ankebût /61-63, Zuhrûf /87, Yûnus /31 ↩
  22. Kasas /63 ↩
  23. Furkân /43, Câsiye /23 ↩
  24. Hacc /40 ↩
  25. Ahzâb /25 ↩
  26. Mü’min /22 ↩
  27. Şûrâ /19 ↩
  28. Tevbe /124-125, Mâide /68 ↩
  29. Hadîd /25 ↩
  30. Neml /39 ↩
  31. Neml /40 ↩
  32. Zâriyât /58 ↩
  33. Meryem /12 ↩
  34. Bakara /63 ↩
  35. A’râf /160 ↩
  36. Bakara /93 ↩
  37. Bakara /165 ↩
  38. Neml /55 ↩
  39. Hûd /78 ↩
  40. Hûd /80 ↩
  41. A’râf /145 ↩
  42. Fussilet /15 ↩
  43. Tekvir /20 ↩
  44. Târık /10 ↩
  45. Aliyyülkârî, Mirkâtü’l-mefâtîh 1 /332, 7 /375, 8 /431; Münâvî, Feyzü’l-Kadîr, V, 663 ↩
  46. Nevevî, Riyazü`s-Salihîn Tercümesi, I, 479 ↩