close

EL MELÎK

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Nüzul sırasına göre Allah’ın El Esmau’l Husna’sını ayetlerde geçtiği şekilde bilmeye, tanımaya rabbimize yeryüzünde nasıl halife, âbd olacağımızı öğrenmeye çalışıyorduk. Geçen sohbetimizde Allah’ın El Muktedir ismini öğrenmiştik bu sohbetimizde ise Allah’ın El Melîk ismini anlamaya çalışacağız inşallah.

Allah’ın, bir, Melik ismi bir de Melîk ismi vardır. Melik ile Melîk ismi yazılışta her ne kadar benzerlik gösterse de Melîk isminde bir “y” harfi fazladır. Bu yüzden her iki ismin anlamları da farklıdır. Allah, Nas Suresi’nde “melikin nâs:347 “İnsanların meliki” buyurur. Melîk ise; melekût âleminin meliki demektir. Bu yüzden manaları birbirinden farklıdır.

Allah’ın Melîk ismi Kuran-ı Kerim’de sadece Kamer Suresi’nin 55. Ayetinde “melîkin muktedir”348 şeklinde geçer. Bu isim ahiretle, cennetle ilgilidir. Hep beraber bu sohbetimizde Allah’ın Melîk ismini ve Melîk isminin insana nasıl tecelli ettiğini anlamaya çalışacağız inşallah.

Herkes dini, kendine göre anlamıştır. Bununla beraber öğrendiğini yaşamaya, anlatmaya, öğretmeye çalışır. Eğer biri dinini Kur’an’dan, Allah’ın kitabından almamışsa onu mutlaka başka bir kitaptan veya başka birinden alır. Sonra biri çıkıp; “Allah’ın dini Allah’ın kitabından alınır, Allah’ın kitabına göre din, iman, islam, ihlâs, ibadet budur” dediğinde genel itibariyle ona; “şimdiye kadar kimse bilmiyordu da sen mi biliyorsun. Şimdiye kadar kimse bunu söylemedi, sen nasıl söylüyorsun. Herkes yanlış yapıyor da bir tek sen mi doğru yapıyorsun” denir. Genel olarak verilecek cevap budur. Herkes anlamaya, araştırmaya çalışmak, dinini, imanını, ibadetini Kur’an’ın ölçüsüne vurup Kur’an’a arz etmek yerine kendine göre bir cevap bulur.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, İslam’ı, imanı tebliğ etmeye başladığında müşrikler de ona “biz şimdiye kadar dini bilmiyorduk, Allah’ı bilmiyorduk da sen mi bize öğreteceksin! Atalarımız şimdiye kadar böyle yapmışlar, sen de çıkmış bize başka bir şey söylüyorsun” demişlerdi. Dolayısıyla birine Allah’ın ayetlerine, Allah’ın kitabına göre iman, islam anlatıldığında eğer o kişi de kendisine anlatana “şu ana kadar herkes yanlış biliyor, yanlış yapıyordu da bir tek sen mi doğru biliyor, doğru yapıyorsun” derse müşriklerin Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e söylediğini söylemiş olur.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Ve acibû en câehum munzirun minhum: “Onlara aralarından bir uyarıcının gelmesi onlara acayip mi geldi?” Bu onlara tuhaf mı geldi, garip mi geldi, buna şaşırdılar mı, bu, şaşılacak bir şey midir! Ve kâlel kâfirûne hâzâ sâhırun kezzâb:349 “Kâfirler dediler ki: Bu, yalancı bir sihirbazdır.” Biz dini ve imanı biliyoruz, Allah’ı biliyoruz, bu, yalancı bir sihirbazdır, dediler.

Müşrikler, insanlara Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sihirbaz olduğunu söylediğinde insanlar onlara; “onun sihirbaz olduğuna dair sizin bir deliliniz var mı, şimdiye kadar sihir yapmış mı” diye sordular. Müşrikler de “yok, sihir yapmadı; ama evladı, anne babasından, babayı evlattan, karı kocayı birbirinden ayırıyor, iman edenler onun safına geçiyor, dolayısıyla biz de birbirimizden ayrılmış oluyoruz. Sihirbaz olduğunu buradan anlıyoruz” dediler. Bu yüzden müşriklerin Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e sihirbaz demelerinin nedeni; iman edenlerle müşrikleri birbirinden ayırmasıdır.

Evet, ayet devam ediyor. E cealel âlihete ilâhen vâhiden: “İlahları tek bir ilah mı kılmış?” Müşrikler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “ilahları tek bir ilah kılmış, ‘Allah birdir, diğer ilahlar yoktur’ diyor” dediler. İnne hâzâ le şey’un ucâb:350 “Bu gerçekten şaşılacak şey (dediler).” Bu, tuhaf bir şey; yani nasıl bir tane Allah, bir tane ilah olur! Bu putlar da onun yardımcılarıdır, dediler. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ilahı bir tek ilah, kitabı bir tek kitap kılınca onu kabul etmeyip; “bu, tuhaf bir şey” dediler.

Aslında bizim yaptığımız da Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığından başka bir şey değildir. Biz de mü’min ve Müslüman olduğunu söyleyen kardeşlerimize; “bizim tek bir kitabımız, tek bir rabbimiz, tek bir önderimiz, rehberimiz, peygamberimiz var” diyoruz; ama böyle olduğunu bildikleri halde yanlış öğrendikleri için bunu kabul edemiyorlar, kendi imanlarından, inandıklarından, kitaplarından büyük diye bildikleri âlimlerden vazgeçmeye cesaret edemiyorlar, vazgeçmekten korkuyorlar. Kitabın ismi ne olursa olsun, kimin kitabı olursa olsun, sanki o kitaplardan vazgeçerlerse imanlarını kaybedeceklermiş gibi korkup endişe ediyorlar.

Ventalekal meleu minhum: “Onların ileri gelenleri (işi bilenler) ileri atılıp şöyle dediler.” Enimşû vasbirû alâ âlihetikum: “İlahlarınız üzerinde sabredin (direnin, ilahlarınıza sımsıkı sarılın).” Bunu o dinde ileri gelenler, kendini âlim zannedenler söylüyor. İlahlarınızın üzerinde sebat edin, sabır gösterin, ilahlarınıza, putlarınıza sarılın, dediler. İnne hâzâ le şey’un yurâd:351 “Sizden istenen (Allah’ın sizden istediği) budur.” Bunu kim söylüyor? -Müşrikler söylüyor. Yani böyle yapmazsanız ilahlarınızı, dininizi, imanınızı kaybedersiniz, dediler. Bunu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e karşı söylüyorlar.

Mâ semi’nâ bi hâzâ fîl milletil âhirah: “Biz daha önce bunu diğer milletlerden (büyüklerimizden) işitmedik.” Bizden önce gelmiş olan milletler, büyüklerimiz böyle bir şey söylemediler; yani Allah birdir, kitap birdir, demediler. İn hâzâ illâhtilâk:352 “(Dediler ki) Bu bir uydurmadır.” Buna “uydurma” dediler. Daha önce bunu duymadıkları için kabul etmediler ve “biz daha önce bunu duymadık” dediler. Bu söz, müşriklerin, Allah’ın kitabını, vahyini kabul etmeyenlerin sözüdür. Müşrikler de Allah’ı kabul ediyordu; ama Allah’ı isimleriyle, El Esmau’l Husna’sıyla beraber kabul etmiyordu. Bu yüzden “biz daha önce bunu duymadık” diyenler müşriklerin söylediği sözü söylemişlerdir.

Ne Yahudiler, ne Hristiyanlar, ne müşrikler, ne de Sabiiler peygamberi, peygamberliği inkâr etmiyordu, sadece Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in peygamber olduğunu kabul etmiyor, ona; “sen peygamber değilsin” diyorlardı. Yoksa peygamberlikle ilgili bir sorunları yoktu, zaten müşrikler; “biz Hz. İbrahim (a.s.)’ın torunlarıyız, bizim atamız Hz. İbrahim (a.s.)’dır” diyorlardı. Onlar her ne kadar peygamberliği kabul ettiklerini söyleseler de Allah ayet-i kerimede onlar için; “aslında onlar seni yalanlamıyorlar, inkâr etmiyorlar, onlar Allah’ın ayetlerini inkâr ediyorlar”353 buyurmuştur; yani onların dertleri seninle değil Allah’ın ayetleriyledir.

Demek ki her ne kadar peygamberlikle ilgili sorunlarının olmadıklarını söyleseler de aslında sorunları vardır ve bu sorunları Allah’ın ayetleriyledir. Her zamanda da bu sorun aynıdır. Biri, Allah’ın ayetlerine iman etmeye yanaşmayıp kendine başka bir kitap bulmuşsa, dinini başka kitaptan öğrenmeye, yaşamaya çalışıyorsa okuduğu kitabı, Allah’ın kitabının önüne koymuştur. Allah, kuluna akıl vermiştir ve bunun başka bir izahı yoktur!

E unzile aleyhiz zikru min beyninâ: “(Dediler ki): Bizim aramızda (Kur’an) zikir ona mı indirilmiş?” Allah cevap veriyor. Bel hum fî şekkin min zikrî: “Doğrusu onlar benim zikrimden (benim kitabımdan) şüphe içindedirler.” Bel lemmâ yezûkû azâb:354 “Onlar daha azabımı tatmamış.” Onlar benim azabımı tatmadıkları için böyle şüphe içindedirler. Demek ki Allah’ın ayeti okunduğu halde kabul etmeyip ataların dinine uymak; Allah’ın kitabından şüphe içinde olmakmış.

Allah, kitabında hiçbir şeyi eksik bırakmamıştır. Hem de her şeyi en ince ayrıntısına kadar kitabında beyan edip misallerle tekrar tekrar açıklamıştır. Bu yüzden biri Kur’an’ı okuduğunda; “ben dinimi anlamadım, rabbimi, peygamberimi tanıyamadım, insanın ne için yaratıldığını, vazifesinin ne olduğunu, Allah’ın insan üzerindeki muradının ne olduğunu, bu hayatı nasıl yaşamam gerektiğini, yaşarken hem dünyamı hem de ahiretimi nasıl kazanmam gerektiğini, hayatın bir imtihan olduğunu, imtihanı nasıl kazanmam gerektiğini anlayamadım” diyemez.

İnsan bunları Kur’an’dan değil de başka hangi kitaptan öğrenebilir! Mesela öyleleri var ki; kenarından, köşesinden birkaç tane ayet alarak kitabında onu izah etmeye çalışıp o izahını da insanların önüne hakmış gibi koyar ve; “bunu okuyun, öğrenin” der. Böylelerine; “Allah’ın kitabı dururken neden kendi kitabını insanlara doğru olarak takdim ediyorsun! Allah anlatamadı da sen ondan daha mı güzel anlatıyorsun! Neden dinin kitabı olarak Allah’ın kitabını değil de kendi kitabını takdim ediyorsun” diye söylemek lazım.

Bazıları çıkıp “işte siz de kitap yazıyorsunuz” diyebilir. Oysaki bizim bu yaptığımız kitap yazmak değildir. Biz sadece sohbetlerimizi dinleme imkânı olmayanlar için rablerini tanısınlar diye sohbetleri yazılı hale getirdik. Öyle ki hiç kimse “ben internete girmeyi bilmiyorum” veya “benim televizyonda, internette sohbetleri dinleme imkânım yok” demesin, imkânı olmayanlar da sohbetleri yazılı olarak okuyabilsin. Hal böyleyken bile hiçbir zaman “siz Allah’ın kitabını anlayamazsınız, onun için bizim kitabımızı okuyun” demedik, aksine herkesi Allah’ın kitabına, vahyine, resulüne davet edip “Allah’ın kitabına ve resulüne sarılın” dedik ve diyoruz. Bu yüzden hiç kimse bizim hakkımızda Allah’ın kitabının önüne kendi kitabımızı koyduğumuzu iddia edemez, böyle bir şey söyleyemez.

Eğer rabbimiz Allah ise o halde bize düşen onun kitabını okuyup anlamaktır. Bir kardeşimiz bu söylediklerimizden sonra merak edip hala bir Kur’an-ı Kerim meali alıp okumaya başlamıyorsa bu durumda; “benim imanımda bir sorunum mu var” deyip kendi kendine sormalıdır. Rızkımızı kazanmak için günde sekiz saat, on saat çalışmıyor muyuz! Hal böyleyken ebedi hayatımızı kazanmak için de rabbimizi dinlememiz, kelamını anlamaya çalışmamız gerekmez mi! Günde en az bir saatimizi de ona ayırmamız gerekmez mi!

Eğer “yok, bu gereksiz bir şeydir” diyorsak Allah’ı ciddiye almamış oluruz; çünkü Allah’ı ciddiye almamak; Allah’ın kelamını ciddiye almamak demektir. Kur’an’ı ya okumamız ya da dinlememiz gerekir, ikisi aynı şeydir. Okumayı bilmiyorsak o halde mutlaka dinlemeliyiz. Gönlümüzü her anda Allah’ın huzurunda tutabilmemiz için her gün mutlaka Allah’ın ayetleriyle muhatap olmamız; yani rabbimizin ayetlerini dinlememiz, okumamız, ayetler üzerinde tefekkür etmeye çalışıp imanımızı artırmamız gerekir. Rabbimizin vahyini anlamaya çalışınca Allah’ın rahmeti, sevgisi, muhabbeti gönlümüze iner.

Allah’ın Melîk isminin sadece bir ayette geçtiğini söyledik, şimdi hep beraber bu ayeti anlamaya çalışalım inşallah.

İnnel muttakîne fî cennâtin ve neher:355 “Muhakkak ki muttakiler cennette nur içindedirler.” Muttakiler; yani takva sahipleri cennette nur içindedirler. Daha önceki sohbetlerimizde takva sahiplerini biraz izah etmeye çalışmıştım. Takva sahipleri; Allah’a karşı sorumluluğunu bilip kabul eden ve bu sorumluluğun gereğini yapmaya çalışanlardır. Allah ayet-i kerimede bir de “takva elbisesi”356 buyurur. İşte, takva sahipleri bu sorumluluğu üzerlerine elbise gibi giyenlerdir. Biri gönül itibariyle sorumluluğunu kabul edip gereğini yapmaya çalışınca Allah bu takva elbisesini ona giydirir. Bu elbise nurdan bir elbisedir. Bu yüzden Allah “muttakiler cennetteyken nur içindedir” buyurmuştur. Takva sahibi olan biri nur saçar, nur içinde nur saçar. Bu onun dünyadayken giydiği takva elbisesinin, Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirmesinin sonucudur.

Allah’a karşı sorumluluğumuzu kabul etmenin ilk şartı; rabbimizi kabul edip onu dinlemek, dinlemeyi istemektir; yani Allah’ın ayetlerini anlamaya çalışmaktır.

Fî mak’adi sıdkın inde melîkin muktedir:357 “(Muttakiler cennette nur içinde) Sıddıkların meclisinde, muktedir olan melikîn huzurundadırlar.” Muttakiler sadakatini ispatlamış olan kullarla, sıddıklarla beraber melîk olan, muktedir olan Allah’ın huzurunda bulunurlar.

Biri takva elbisesini giymeden; yani Allah’a karşı sorumluluğunu kabul etmeden sadakatini ispatlayamaz. Allah’ın kendisi üzerindeki muradını, Allah’ın El Esmau’l Husna’sının üzerinde tecelli ettiğini, edeceğini, etmesi gerektiğini anlamadan ve Allah’ın yeryüzündeki halifesi olduğunu, Hz. İnsan olduğunu kabul etmeden, nasıl sadık olacak, sadakati nasıl anlayacak! Anlayamaz, zaten bu yüzden ümmet bu haldedir, herkes kendine bir din üretmiş, bin türlü cemaate ayrılmıştır!

Peki, her kafadan bir ses çıkmasının, herkesin; “benim cemaatim, benim yolum doğrudur” deyip ötekini düşman bilmesinin sebebi nedir?

Bunun sebebi “lâ ilâhe illallah” diyememektir. Eğer ben mü’minim, Müslümanım diyenler “lâ ilâhe illallah” demiş olsaydı “benim cemaatim haktadır, gerisi yanlıştadır” deyip Müslüman kardeşini düşman olarak görmekten korkar, mü’mine dil uzatmaya, onu taşlamaya, mü’min kardeşini öldürüp etini yemeye cesaret edemez, onu eleştirip çekiştiremezdi. Böyle yapanlar Allah’ın kitabından mahrum kaldığı, din diye dinini başka kitaptan öğrendiği, Allah’ı bilmediği, tanımadığı, Allah’ın, kullarına ne kadar yakın olduğunu, onları ne kadar sevdiğini, bununla beraber onlar üzerinde nasıl bir hakkının olduğunu bilmediği, anlamadığı için böyle yapar, yapma cesaretini gösterir.

Allah ayet-i kerimede; “sizden bir cemaat, başka bir cemaati çekiştirmesin. Belki çekiştirilenler o çekiştirenlerden daha hayırlıdır. Sizden bir kısım kadınlar da başka kadınları çekiştirmesin. Belki çekiştirilenler o çekiştirenlerden daha hayırlıdır. Sizden biri ölü kardeşinin etini yemek ister mi, bundan tiksindiniz değil mi”358 buyurur. Allah, çekiştirmeyi, gıybeti ölmüş kardeşinin etini yemek olarak beyan etmiştir. Birinin imanı varsa rabbini bu şekilde dinledikten sonra mü’min kardeşini çekiştirmeye hiç güç yetirebilir mi!

Biri mü’minse Allah’ın haram kıldığı gıybeti yapmaya cesaret edemez; ama gıybetin haram olduğunu bir kitaptan okursa buna cesaret eder; çünkü mutakkiler için hidayet kaynağı olan kitap Kur’an’dır. Hiç, bir şeyi Allah’ın kitabından okumakla başka bir kitaptan okumak aynı olur mu! Zaten başka kitaplarda haram olmadığı halde haram diye takdim edilen, haram olduğu halde hiç sözü bile edilmeyen şeyler vardır. Eğer dinimizi Allah’ın kitabından öğrenmezsek ne helali ne de haramı bilebiliriz. Haramı, Allah’tan, onun vahyinden dinlersek “demek rabbim böyle söyledi” deyip titreriz ve birini eleştirmeye, çekiştirmeye kalkıştığımızda hemen durur; “benim rabbim gıybet etme, eleştirip çekiştirme buyurdu” deyip haşyet duyarız. Dolayısıyla Allah’ın huzurunda onun men ettiği bir şeyi yapmayız, yapamayız.

Evet, muttakiler sadık olarak, sadakatini ispatlamış olarak, Allah’a karşı sorumluluğunun gereğini yerine getirmiş olarak cennette nur içinde nur saçarlar, bir de muktedir olan Melîk’in huzurunda meleklerle beraberdirler.

Ve men ya’mel mines sâlihât: “Her kim ki salih amel yaparsa (işlerse).” Ve huve mu’minun: “Ve o mü’min (olursa).” Allah, mü’min olmadan yapılan hiçbir işi kabul etmez; yani önce iman etmek gerekir. Kim mü’min olarak salih amel işlerse. Fe lâ yehâfu zulmen ve lâ hadmâ:359 “O, ne zulme uğramaktan ne de hakkının çiğnenmesinden korkar (endişe eder).”

Ve kezâlike enzelnâhu kur’ânen arabîyyen: “İşte biz Kur’an’ı böyle Arapça olarak indirdik.” Ve sarrafnâ fîhi minel vaîd: “Onda her türlü tehdidi tekrar tekrar tekrarladık ki.” Leallehum yettekûn: “Takva sahibi olsunlar diye.” İnsanlar takva elbisesini giysinler, Allah’a karşı sorumluluklarını yerine getirsinler, böyle yapmazlarsa Allah’ın gazabına uğrayacaklarını bilsinler diye Kur’an’da her türlü tehdidi tekrar tekrar tekrarladık. Ev yuhdisu lehum zikrâ:360 “Ya da onlar düşünsün, ibret alsın, akıllarını kullansınlar diye.”

Fe teâlâllâhul melikul hakk: “Allah yüceler yücesidir, hakk olan melik odur.” Hakiki melik odur. Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Ve lâ ta’cel bil kur’âni min kabli en yukdâ ileyke vahyuhu: “Sana vahiy tamamlanmadan önce onu okumak için acele etme.” Ve kul rabbi zidnî ilmâ:361 “De ki: Rabbim! İlmimi artır.” Bu bizim için de geçerlidir. Allah’ın ayetleri okunurken kıpırdamadan, hiçbir yorum yapmadan onu dinlememiz gerekir.

Ve lekad ahidnâ ilâ âdeme min kabl: “Bundan önce biz Âdem’den de ahid almıştık.” Yani ona; “şu ağaca yaklaşma” demiştik. Fe nesîye: “Ama o bunu unuttu.” Bize verdiği sözü unuttu. Ve lem necid lehu azmâ:362 “Onda âzim de bulmadık.” Unutmamak için azmetmedi, çaba, gayret sarf etmedi.

Evet, Allah vahyini yaparken aslında hepimize hitap eder. Eğer Allah Hz. Âdem (a.s.)’i anlatmış; “o verdiği sözü unuttu” demişse o halde kendimizi ayetin muhatabı olarak görmemiz ve Allah ile vaidleştiğimizi, ahidleştiğimizi, ona verdiğimiz sözü unutmamamız gerekir; çünkü “ben, Allah’ın kitabına iman ettim, Kur’an’ı kabul ettim” diyen herkes her bir ayet için Allah ile ahitleşmiş Allah’ın emrettiği her şey için “evet, ya rabbi! Senin emrini yerine getireceğim” demiş ve “yapma” dedikleri için de “evet, ya rabbi! Bunu yapmayacağım” diye Allah’a söz vererek ahitleşmiştir.

Fe subhânellezî: “O (Allah) subhandır.” Bi yedihî melekûtu kulli şey’: “Her şeyin melekûtu onun kudret elindedir.” Ve ileyhi turceûn:363 “Ona döndürüleceksiniz.”

Ke meseliş şeytân: “Şeytanın misali gibidir.” İz kâle lil insânikfur: “Ne zaman ki insana: Nankörlük yap (inkâr et) der.” Bu durumda Allah’ın nimetlerini inkâr edenler Allah’ı inkâr etmiştir. Nasıl? -Müşrikler de Allah’ı inkâr etmiyordu; ama Allah’ın isimlerini inkâr ediyordu. Mesela biri, Allah’ın ikram ettiği rızkı inkâr ederse nankörlük yapmıştır; çünkü Allah’ın Rezzak ismini, Kerim ismini, Vehhab ismini inkâr etmiştir. İnkâr budur, küfre girmek budur! Şeytan, insana bu yüzden “nankörlük yap, inkâr et” der. Fe lemmâ kefera: “Ne zaman ki (insan da) inkâr ederse.” Kâle innî berîun minke: “(Şeytan) Der ki: Ben senden beriyim (senden uzağım).” Şeytan o inkâr edenden “euzu besmele” okur. İnnî ehâfullâhe rabbel âlemin:364 “(Şeytan der ki): Ben, âlemlerin rabbi olan Allah’tan korkarım.” Yani “senin yaptığını yapamam, ben senden Allah’a sığınırım” der.

Fe kâne âkıbetehumâ ennehumâ fîn nâri hâlideyni fîhâ: “İkisinin de (hem şeytanın, hem ona uyanın) akibeti ateştir. Hem de orda ebedi olarak kalırlar.” Ve zâlike cezâuz zâlimîn:365 “Zalimlerin cezası böyledir.” Nankörlük demek şükürsüzlük demektir. Nankörlük yapan da, nankörlüğü tavsiye eden de cehennemliktir. Bir de onlar cehennemde ebedi olarak kalırlar.

Yâ eyyuhâllezîne âmenûttekullâh: “Ey iman edenler! Allah’a karşı takva sahibi olun.” Yani takva elbisenizi giyin. Veltenzur nefsun mâ kaddemet li ğad: “Herkes yarın için ne takdim ettiğine baksın.” Ahirete ne gönderdiğine, ahiretine neyi takdim ettiğine baksın. Vettekûllah: “Allah’a karşı takva sahibi olun (sorumluluğunuzu yerine getirin).” İnnallâhe habîrun bi mâ ta’melûn:366 “Allah sizin yaptıklarınızdan haberdardır.”

Ve lâ tekûnû kellezîne nesûllâhe fe ensâhum enfusehum: “Allah’ı unutan kimseler gibi olmayın. Onlar Allah’ı unutunca Allah da onlara onları unutturmuştur.” Onlar gibi olmayın. Ulâike humul fâsikûn:367 “İşte onlar fasıklardır.” Allah’ı unuttukları için Allah’ın da onlara kendilerini unutturduğu kimseler fasıktır, onlar gibi olmayın, buyurdu Allah.

Peki, Allah’ı unutanlar kimlerdir, Allah’ı unutup unutmadığımızı nasıl anlarız?

Kime sorsan mutlaka Allah’ı da, kendini de unutmadığını söyler ve “ben kendimi, kul olduğumu biliyorum, Allah’ı da biliyorum” cevabını verir. Hâlbuki “ben rabbimi, kendimi biliyorum” demekle bilmiş olmazsın. Eğer kendini Allah’ın bildirdiği gibi Hz. İnsan olarak, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak, Allah’ın kendi ruhundan nefhedip zatıyla, sıfatıyla tecelli ettiği varlık olarak biliyorsan, Allah’ın güzelliği senin üzerinde görünüyor ve sana bakanlar Allah’ı hatırlıyorsa o halde “âmenna, doğrudur, sen rabbini unutmamışsın, Allah da sana seni unutturmamıştır” denir; ama kendini Allah’ın bildirdiği gibi bilmiyor, kendine böyle bakmıyorsan, Allah’a yemin olsun ki Allah sana kendini unutturmuştur; çünkü sen Allah’ı unutmuşsun, Allah’ı bilmemiş, tanımamış, anlamamışsın. Sen, Allah’ı unuttuğun için Allah da sana seni unutturmuştur. Bu halinle hiçbir zaman Allah’ı bulamazsın, kendini bulamazsın ve ne kendini, ne de rabbini tanıyabilirsin.

Allah ayet-i kerimede; “Allah, Kıyamet günü onlara bakmayacak ve onlarla konuşmayacak”368 buyurur; çünkü onlar da dünyadayken kendilerine, Allah’a, Allah’ın onlardan ne istediğine bakmamışlardı. Allah onlarla konuşmayacak; çünkü onlar da dünyadayken rablerinin onlara ne söylediğini dinlememişlerdi. Bu yüzden orada dinlemeye, Allah’ın hitabını işitmeye layık olmazlar. Bu, insana verilen en büyük cezadır, cehennemden daha büyük cezadır. Allah en şiddetli azap olarak bunu beyan etmiş; “rableri o gün onlara nazar etmeyecek ve onlarla konuşmayacak” buyurmuştur.

Böyle biri rabbini küstürmüş, rabbine nazar etmeye, rabbini dinlemeye tenezzül etmemiştir. Sen, rabbinle konuşmaya, rabbini dinlemeye tenezzül etmez, “rabbim benden ne istiyor” deyip rabbinin rızasını gözetmezsen Allah neden sana nazar etsin, neden seninle konuşsun!

Evet, Allah; “Allah’ı unuttukları için Allah’ın da onlara kendilerini unutturduğu kimseler fasıktır, onlar gibi olmayın, böyle yapmayın, böyle yapıp bir de kendi kendinizi kandırarak doğru yolda olduğunuzu zannetmeyin” buyurdu. Allah başka bir ayette buyurur; “Kıyamet günü en çok hüsrana uğrayanlar doğru yaptığını zannedip yanlış yapanlardır.”369 Bunlar doğruda, hakta olduğunu zannedip hakta olmayanlardır; çünkü o gün onlar yaptıklarından dolayı bir de karşılık beklerler. Bu yüzden en çok hüsrana uğrayanlar onlardır; çünkü onlar “namaz kıldık, oruç tuttuk, ibadet ettik, bunun için cenneti hak ettik” deyip Allah’ın rızasını hak ettiğini iddia ederler. Zaten müşrikler de böyle yapıyordu. Şu an bile Yahudiler, Hristiyanlar aynen böyle yapıyor. Yoksa durup dururken neden ibadet etsinler!

Ayet devam ediyor. Bu ayetlerin hepsi peş peşe gelir. Lâ yestevî ashâbun nâri ve ashâbul cenneh: “Ateş ehli ile cennet ehli bir olmaz.” Ateşin arkadaşlarıyla cennetin arkadaşları bir olmaz. Ashâbul cenneti humul fâizûn:370 “Cennet ashabı kurtuluşa ermiştir (muradına, istediğine kavuşmuştur).” Feyz; Allah’ın nurunun, isimlerinin tecellisidir. Cennet ehli, Allah’ın bütün isimlerinin tecellisine mazhar olmuştur. Bu yüzden Allah ateş ehliyle cennet ehlinin, ateş arkadaşlarıyla cennet arkadaşlarının bir olmadığını söyledi.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde; “kişi, arkadaşının dini üzeredir”371 buyurmuştur. Bu durumda arkadaşın kimse, kimi seviyorsan, kiminle beraber olmak istiyorsan onun dini üzeresin. O halde arkadaşlarımızın, kardeşlerimizin kim olduğuna kimlerle kardeşlik yaptığımıza bakmamız gerekir. Mesela; mezarda telkin verilirken Men ihvanuke, men ehavatuke: “Kardeşlerin kimlerdir, kiminle kardeşlik yaptın” denir. Zaten kabirde sorulacak sorulardan biri de “kardeşlerin kimdir” sorusudur. Sana bu soru sorulacak ve bu soruya cevap vereceksin. Cevap olarak “kardeşlerim mü’minlerdir, Allah’ı her şeyden çok sevenlerdir” demen, diyebilmen için de mü’minlerle; yani velilerle, muttakilerle dünyadayken kardeşlik etmen gerekir. Yoksa cehennem ehliyle arkadaşlık etmiş olursun, bu durumda da cehennem seni bekler.

Lev enzelnâ hâzâl kur’âne alâ cebelin le raeytehu hâşian mutesaddian min haşyetillâh: “Eğer biz bu Kur’an’ı bir dağın üzerine indirseydik, onu Allah’a karşı olan haşyetinden dolayı baş eğmiş (boyun eğmiş), paramparça olarak görürdün.” Allah onunla konuştuğu, ona vahyettiği için Allah’ın haşyetinden boyun büker, paramparça olurdu!

Bu ayetin hikmeti nedir?

Allah bu ayetle; “ey insan! Dağ kendisine indirilen vahiyle boyun bükerdi, peki, sen Allah’ın sana inen Kur’an’ına karşı baş eğiyor, boyun büküyor, gönül itibariyle paramparça oluyor musun? Yoksa bir taş kadar, toprak kadar bile olamıyor musun” buyurur.

Ve tilkel emsâlu nadribuhâ lin nâs: “Biz, insanlara her türlü, her çeşit misali (bu Kur’an’da) verdik.” Niye? Leallehum yetefekkerûn:372 “Umulur ki tefekkür ederler (diye).”

Allah, Kur’an’da neyi beyan etmiştir, dağın Allah’ın haşyetinden dolayı boyun eğmesinin sebebi nedir?

Çünkü Allah ayetin devamında kendini tanıtır. Huvallâhullezî lâ ilâhe illâ huv: “Allah odur ki ondan başka ilah yoktur.” Âlimul gaybi veş şehâdeh: “(Allah) Gaybı da, şehadeti de bilendir.” Yani o, görüneni de görünmeyeni de bilendir. Huver rahmânur rahîm:373 “O, rahman ve rahimdir.” Allah kendini rahman ve rahim olarak tanıtıyor. Bu durumda “Allah” derken onu önce rahman ve rahim olarak hatırlamamız gerekir. Demek ki Allah Kur’an’da kendisinden başka ilah olmadığını, bir de rahman ve rahim olduğunu beyan etmiştir. İşte dağın Allah’ın haşyetinden boyun eğmesinin sebebi; Allah’tan başka ilah olmaması ve onun rahman ve rahim oluşuymuş.

Huvallâhullezî lâ ilâhe illâ huv: “Allah odur ki ondan başka ilah yoktur.” El melik: “(O) Meliktir.” Allah, Rahman ve Rahim isminden hemen sonra melik olduğunu söyledi. O meliktir; bütün varlığı idare edendir. El kuddûsus selâm: “O kuddustur, selâmdır.” Kuddustur; mukaddestir, her türlü eksiklikten, kusurdan, yanlıştan beridir. Selâmdır; selamette kılandır, selam yurdu olan cenneti sizin için yaratandır. El mu’minul muheymin: “O mü’mindir, müheymindir.” Mü’mindir; imanı bahşedendir, kendisinden emin olunandır, emin olunması gerekendir. Müheymindir; koruyan ve gözetendir.

El azîzul cebbârul mutekebbir: “(O), Azizdir (bütün şeref ona aittir), cebbardır (dilediği şeyi zorla yaptırır, hiç kimse onun gücüne karşı duramaz), mütekebbirdir (tek büyüktür, bununla beraber büyüklüğü ihsan edendir).” Onunla beraber olanlar, ona iman edenler onunla büyük olur. Subhânallâhi ammâ yuşrikûn:374 “Allah subhandır, onların şirk koştuklarından münezzehtir.” O subhandır; hiçbir şeye benzemez, akıl onu idrak edemez, anlayamaz. İnsan ancak Allah’ın kendisine tecelli ettiği kadarıyla Allah’ı tanıyabilir; çünkü Allah, akla sığmaktan, tamamiyle anlaşılmaktan münezzehtir. Biri Allah’ı aklıyla, bilgisiyle, ilmiyle anlamaya çalışıyorsa Allah’a şirk koşuyordur, Allah da subhan olduğunu, onların şirk koştuklarından münezzeh olduğunu beyan ediyor.

Huvallâhul hâlik: “Allah odur ki halıktır (yaratandır).” El bâri’: “İlk yaratandır.” El musavvir: “Tasvir edendir (suret verendir).” Lehul esmâul husnâ: “Esmau’l Husna (en güzel isimler) ona aittir.” Bütün güzellikler ona aittir. Eğer bir yerde, birinde bir güzellik varsa o güzelliklerini mutlaka Allah’tan almıştır. Yusebbihu lehu mâ fîs semâvâti vel ard: “Yerde, gökte (ikisinin arasında) ne varsa her şey onu tesbih eder.” Her şey onun güzelliğini, hatasız, eksiksiz, noksansız oluşunu ortaya koyar, anlatır. Ve huvel azîzul hakîm:375 “O aziz ve hakimdir.” Yani Allah’ın hem yaratması, hem vahyetmesi, hem de ne yaparsa yapsın yaptığı her şey bir hikmetledir. Allah’ın yaptığı her şeyde mutlaka bir muradı vardır. Bütün şeref, bütün kuvvet, bütün kudret ona aittir. Allah bu ayetlerde kendini tanıtır ve okuduğumuz bu isimler, Allah’ın isimlerinin sadece bir kısmıdır.

Evet, Allah’ın Melîk ismini anlamaya çalışıyorduk, devam edelim.

Allah ayet-i kerimede Melikin nâs:376 “İnsanların meliki” buyurur. Yani Allah bütün varlığın, bütün mahlûkatın melikidir. Bu ayette geçen Melik ismi, şu anki sohbet konumuz olan Melîk ismi değil genel itibariyle herkesin bildiği Melik ismidir. Allah sohbetimizin konusu olan Melîk ismiyle ilgili ayet-i kerimede; “melîkin muktedir”377 buyurur. Yani Allah Melîk ismini; melekût âleminin, ahiretin, cennetin melîki olarak kullanmıştır.

Peki, insanın melîk olması için ne yapması gerekir ya da Allah’ın Melîk ismi insanda nasıl tecelli eder?

İnsanın gönül âlemi, Allah’ın nefhettiği ruh, melekût âleminden, hatta lâhut âlemindendir; çünkü bu ruh Allah’tandır. Bu durumda insanın Allah’ın huzurunda durabilmesi için onda Allah’ın Melîk isminin tecelli etmesi gerekir. Bunun olabilmesi için de gönlün cennete dönmesi gerekir; çünkü Allah “muttakiler, melîk ve muktedir olan Allah’ın huzurunda sadık olarak, sıdkiyetini ispatlamış olarak sadıkların meclisinde nur içinde cennettedirler” buyurmuştur. Bu durumda Melîk isminin insanda tecelli edebilmesi için insanın takva sahibi olması, gönlünün cennete dönmesi, nurlanması, Allah’ın bütün isimlerinin onda tecelli etmesi, sıdkiyetini, sadakatini Allah’a karşı ispatlamış olması gerekir. Öyle ki Allah’ın ona nefhettiği ruhla beraber olabilsin, o olsun.

İnsan, Allah’ın kendisine nefhettiği ruh olursa ne olur?

Cennet, yedi kat göğün üzerindedir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “namaz mü’minin miracıdır” buyurur.378 Resulullah (s.a.v.) Efendimiz namaza durur durmaz miraca çıkardı.

Sahabe anlatır;

“Resulullah (s.a.v.) Efendimiz namaz kılarken elini ileri doğru uzattı, sonra geri çekti. Namazdan sonra sahabeden biri; ‘ya Resulullah! Bunun hikmeti neydi’ diye sordu. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; ‘cennette bir salkım üzümün sarktığını gördüm ve onu alıp sizlere ikram etmek istedim; ama sonra vazgeçip elimi geri çektim; çünkü siz ondan tatsaydınız bir daha dünyadaki nimetlerin tadını alamazdınız’379 buyurdu.”

Melîk isminin kendisinde tecelli ettiği bir kul da Hz. İnsan olur, meleklerin secde ettiği varlık olur. Secde demek sadece başı yere koymak demek değildir. Secde; Allah’a boyun bükmek, teslim olmak, âşık olmaktır. Birine sevginin ispatlanması için yapılması gereken en büyük şey secde etmektir. Bu yüzden secde sadece Allah’a yapılır; çünkü secde “senin büyüklüğünü, güzelliğini, sensiz olunmayacağını, söylediğin her şeyi olduğu gibi kabul ediyorum, kendimi değil seni kabul ediyorum; yani ben yokum, sen varsın” demektir.

İblis, Hz. Âdem’e bir kez secde etmeyince kovuldu. Aslında secde Âdem’e değil Allah’ın ayet-i kerimede; “ben ona ruhumdan nefhettiğim zaman ona secde et”380 buyurduğu gibi Allah’ın nefhettiği ruhaydı. Nasıl ki bütün melekler Allah’ın nefhettiği bu ruha secde ettiyse biri de Allah’ın kendisine nefhettiği ruhu bulur, onunla olur, o olursa meleklerin secdesine layık olur. Sadece melekler ona secde etmez, aynı zamanda ona secde etmeyen, itaat etmeyen hiçbir şey olmaz; çünkü onda Allah’ın Melîk ismi tecelli etmiştir. O bu şerefi Allah’tan almış, Allah’ın nefhettiği ruh olmuştur.

Her insanın bu ruhu kazanma imkânı veya bütünüyle kaybetme ihtimali vardır ve bu tercih insanın kendisine aittir. İnsan isterse meleklerin secde ettiği varlık olur, isterse de en aşağıya iner ve hayvan gibi, hatta hayvandan daha aşağı olur. Allah herkese bu imkânı tanımış ve “tercih senindir” demiştir.

Allah’ın nefhettiği ruhun bizde tecelli edebilmesi için Allah’ı bilmemiz, anlamamız, ona iman etmemiz, öğrendiklerimizi amele dönüştürmemiz ve o ruh olabilmek için çabamızı ve gayretimizi sarf etmemiz gerekir. Eğer biri; “benim buna ihtiyacım yok, ben bu halimden razıyım” derse olduğu yerde kalır, dolayısıyla bir adım dahi ileri gidemez, kendi gönlünde kendi kendisine yolculuk yapamaz, kendini bulamaz ve kendini kaybeder. Kendini kaybeden de rabbini kaybeder. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “Allah’ı unutanlar gibi olmayın. Kim bizi unutursa biz de ona onu unuttururuz; çünkü böyle olanlar, (böyle yapanlar) fasıktır, cehennemliktir”381 buyurmuştur. Allah böyle olanların batağa battığını, işlerinin bittiğini söylüyor.

Sohbetimiz sırasında Allah’a karşı sorumluluğunu kabul edip gereğini yapmaya başlayan birinin takva elbisesini giydiğini söyledim. Biri takva elbisesini giyerse nurlanmaya, gönlü cennete dönmeye ve sadakatini ispatlamaya başlar. İşte o zaman Melîk ismi onda tecelli etmeye başlar. Yoksa Melîk ismi onda tecelli etmez.

Biri, Allah’ın bir isminden mahrum kalsa imanının doksan dokuzda biri gitmiş olur. İmanımızın eksiksiz olması için Allah’ın isimlerini bilmemiz, onlara iman etmemiz ve Allah’ın isimlerini hayatımıza geçirmemiz, bir de yaptığımız her bir güzelliği Allah’ın hangi isminden dolayı yaptığımızı bilmemiz lazım. Nasıl ki namaz kılmaya niyet etmeyen biri namaz hareketlerini taklit ederek namaz kılmış olmuyor yahut oruç tutmaya niyet etmediği takdirde biri üç gün hiçbir şey yemese bile oruç tutmuş olmuyorsa Allah’ın isimlerinin peşinde de bilerek, niyet ederek koşmamız gerekir, yoksa Allah onu bizden kabul etmez. Öyleyse önce doğru bilmemiz, doğru öğrenmemiz, doğru anlamamız ve niyetimizin de hak olması, düzgün olması gerekir. Öyle ki bunlar bize kazandırsın.

Bu yüzden niyetimizi getirirken; “ya rabbi! Bilmiyordum öğrendim, anlamamıştım anladım. Senin benim üzerimdeki muradın; benim Hz. İnsan olmam, sana ayna olmam, güzelliğini üzerimde göstermem, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi, gönderdiğin diğer peygamberler gibi olmam, olmaya çalışmammış. Bunları anladım ve artık gereken neyse yapacağım” dememiz, bunun için de bir başlangıç yapıp gönlümüzü düzelterek Allah’a dönmemiz ve yola koyulup yürümeye başlamamız gerekir.

İnşallah hep beraber takva elbisemizi giyer, Allah’a karşı sorumluluğumuzu kabul edip gereğini yerine getirmeye başlar, rabbimize, onun dostluğuna doğru yürür ve rabbimizin rızasını, dostluğunu kazanırız.

Allah hepimize Melîk isminin tecellisiyle tecelli etsin inşallah! Bizi muttakilerden, gönlü nurlanmış olanlardan, nur saçanlardan eylesin. Allah bizi sadıklardan, sıdkiyet makamında duranlardan eylesin. Allah bizi huzuruna kabul edip huzurunda durdurduklarından eylesin inşallah!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Nas /2 ↩
  2. Kamer /55 ↩
  3. Sâd /4 ↩
  4. Sâd /5 ↩
  5. Sâd /6 ↩
  6. Sâd /7 ↩
  7. En’âm /33 ↩
  8. Sâd /8 ↩
  9. Kamer /54 ↩
  10. Araf /26 ↩
  11. Kamer /55 ↩
  12. Hucurât /11-12 ↩
  13. Tâhâ /112 ↩
  14. Tâhâ /113 ↩
  15. Tâhâ /114 ↩
  16. Tâhâ /115 ↩
  17. Yâsîn /83 ↩
  18. Haşr /16 ↩
  19. Haşr /17 ↩
  20. Haşr /18 ↩
  21. Haşr /19 ↩
  22. Ali İmran /77 ↩
  23. Hud /21-22 ↩
  24. Haşr /20 ↩
  25. Ebu Davud, Edeb, 19; Tirmizi, Zühd, 45 ↩
  26. Haşr /21 ↩
  27. Haşr /22 ↩
  28. Haşr /23 ↩
  29. Haşr /24 ↩
  30. Nas /2 ↩
  31. Kamer /55 ↩
  32. El- Munavî, Feyzu’l-Kadir, 1 /497; El-Kari, Şerhu’l-Mişkat, 2 /523; El-Alusi, 6 /361; Razi 1 /226; Suyuti, (ve ğayruhu), Şerhu Süneni İbn Mace, Keratişi, Ts 1/313; Nizamuddin El-Hasen El-Kummi, En-Neysaburi, Ğaraibu’l-Kur’an ve Reğaibu’l-Furkan, Beyrut, 1416, 1/114 ↩
  33. Sahih-i İbni Huzeyme Hadis No: 892, Ebu Nuaym, Sıfat El-Cenneh, II, 196 ↩
  34. Hicr /29, Sâd /72 ↩
  35. Haşr /19-20 ↩