ES SEMİ’
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Allah’ın El Esmau’l Husna’sını, güzel isimlerini anlamaya, dolayısıyla Hz. İnsanı, Allah’ın yeryüzündeki halifesini; yani kendimizi tanımaya, öğrenmeye çalışıyorduk. Geçen sohbetimizde Allah’ın Kerim ismini ayetlerde geçtiği şekilde öğrenmeye çalışmıştık, bu sohbetimizde ise Allah’ın Semi’ ismini anlamaya çalışacağız inşallah.
Semi’; işiten, duyan ve duyduğunu anlayan demektir. Duymak ayrı, işitmek ayrı şeydir. Mesela; kalabalık bir yerde olduğumuzu farz edelim. O kalabalıkta herkesi duyarız ama kimsenin ne söylediğini anlayamayız; ama o kalabalıkta sadece bir kişiyi işitmek istediğimizde herkesin sesini duysak bile gönlümüzü sadece dinlemek istediğimiz kişiye odakladığımız için onu işitir ve ne dediğini anlarız. Yoksa dinlemek istediğimiz kişiye kulak vermedikçe onu işitmemiz mümkün olmaz.
Mesela; sohbet ettiğimizde kardeşlerimiz bizi duyar; ama duymaları yetmez bir de ne dediğimizi işitmeleri gerekir. İşitebilmek için de gönlün devrede olması lazım. Bu yüzden devamlı “kulağınızı açıp bizi dinleyin” demek yerine “gönlünüzü açıp bizi dinleyin” diyoruz; çünkü gönlümüzü açarsak işitmiş oluruz. Yoksa sadece duyarız, böyle olunca da gönlümüze hiçbir şey inmez. Bir kulağımızdan girip öbür kulağımızdan çıkar, dolayısıyla duyduklarımız bize hiçbir fayda vermez.
Evet, Allah semi’ olandır. Allah Semi’ ismini Kur’an-ı Kerim’de kendisi için kırk beş defa kullanmıştır. Ayetlerin hepsini zamanımız yeterli olmadığı için okuyamayız; ama Allah’ın kendini bu isimle tanıttığı her ayette bir muradının, anlamamızı istediği şeylerin olduğunu bilmemiz gerekir. Mesela; “semîun alîm” olarak geçen ayetlerde Allah’ın muradı farklı “semîun basîr” olarak geçen ayetlerde farklıdır.
Üç türlü dinlemek vardır. Anlamak için dinlemek, ön yargıyla dinlemek, bir de dinler gibi yapıp dinlememek; yani sadece dinler gibi yapmak vardır.
Ön yargıyla dinlemek nasıldır?
Bu şekilde dinleyen birinin kendisine ait bir bilgisi vardır ve bu bilgisini kendi kendisine veya karşısındakine tasdik ettirmeye çalışır; ama karşısındaki kişiye karşı ön yargılıdır. Eğer konuşan kişi onun istediği gibi konuşursa onu dinler ve söylediklerini alır; ama onun istediği gibi konuşmazsa onu dinlemez ve söylediğini kabul etmez.
Dinlemek çok önemli bir meseledir; çünkü insanın birbirini anlaması, karşısındakiyle bir muhabbetinin olabilmesi için mutlaka karşısındakini dinlemesi gerekir. Yapılan bir araştırmaya göre insanlar konuşan kişinin söylediklerinin sadece yüzde kırkını anlayabiliyor, yüzde altmışını anlayamıyormuş; yani en çok dinlemeye çalışan biri bile dinlediklerinin sadece yüzde kırkını anlayabiliyormuş. Bu, insanın dinlemesiyle ilgili bir durumdur. Eğer bir sohbette anlatılanın sadece yüzde kırkı anlaşılıyorsa bu durumda bir sorun var demektir. Bu sorun, gönülle alakalı bir sorundur. Gönül, kalabalığa öyle bir boğulmuştur ki artık dinlediğinin yarısını bile anlayamaz hale gelmiştir.
Mesela; sohbetimizde Allah’ın isimlerini anlatıyor, bununla ilgili ayetleri okuyoruz. Bu durumda bizi dinleyen arkadaşların kendi kendine; “bu ismi ne kadar aldım, ne kadar anladım, ne kadar öğrendim” deyip kendilerini mutlaka kontrol etmeleri, bunun için de kulağını, aklını, gönlünü eğitmeye çalışıp söylediklerimizi anlamak için çaba, gayret sarf ederek azmetmeleri gerekir. Anlamamanın da Allah’ın esmasından birinin tecellisinin olmamasından kaynaklandığını unutmamamız gerekir.
Bir şeyi ne kadar çok ciddiye alırsak o şeyi o kadar dinler, anlar, dinlemeye o kadar dikkat ederiz. Diyelim ki hayatımızla ilgili bir durum olsa ya da çok büyük miktarda para kazanmak söz konusu olsa bununla ilgili on dakika konuşan birinin her sözünü kelimesi kelimesine hatırlarız; çünkü bizim için önemlidir, onu ciddiye almışız; ama ciddiye almadığımız, önemsemediğimiz bir konu konuşulduğunda hiç umursamaz onu dinlemek için kulak vermeyiz, bu yüzden de konuşulanlar aklımızda kalmaz, hemen unuturuz. O halde Allah’ın ayeti okunduğunda ayetleri anlamıyor, gönlümüzde tutmuyorsak bir yerde bir sorun var demektir.
Dinlemekle ilgili kendi dervişliğimden bir örnek vereyim; ben de kardeşlerimiz gibi bir Mürşid-i kâmile tabi oldum ve manevi olarak yolu öyle yürüdüm. Mesela; mürşidimin bir saat boyunca hiç durmadan konuştuğu sohbetlerinde bile yeminle söylüyorum, mürşidimin anlattıklarının tek bir kelimesini bile kaçırmamışımdır. Sonra dinlediklerimi birine anlatmam gerektiğinde ise mürşidimin sözlerini kelimesi kelimesine eksiksiz anlatmışımdır. Neden? -Çünkü mürşidimin, o sözleri bana söylediğini biliyordum. Aynı şekilde o anda mürşidimi benimle beraber dinleyen derviş kardeşlerime bakıyordum, kelimelerin beş tanesini bir araya getiremiyorlar, araya mutlaka farklı kelimeler sıkıştırıyorlardı. Ben de “bu nasıl dinlemektir” deyip onların bu haline şaşırıyordum. Bu yüzden bir Mürşid-i kâmile tabi olan her vuslat yolcusunun mürşidini dinlerken “mürşidim bana söylüyor, onun söylediği her kelime benim Allah’a vasıl olmamla, vuslat yolculuğumla ilgilidir. Bir kelimeyi bile kaçırmam benim için bir eksik olur. Mürşidimin bir sözünü bile kaçırmak gibi bir lüksüm olamaz” deyip böyle dinlemesi gerekir.
Evet, dinlemek çok önemlidir. Allah ayet-i kerimede; “onlar sözün tamamını dinlerler; ama sözün en güzeline tabi olurlar”255 buyurur. Konuşan kim olursa olsun, onu dinlemekten korkmamak gerekir. Mesele; her dinlediğimize tabi olmak değildir, biri bir şey anlatıyorsa hepsini, tamamını dinlememiz; ama sözün en güzeline tabi olup uymamızdır. Bunun için de aklımızı kullanıp en güzeli seçmemiz; ama seçerken de mutlaka Allah’ın vahyine göre seçmemizdir. Kısacası işimiz çok, sorumluluğumuz da büyüktür!
Biri anlatılan bir konu hakkında önceden bir fikre sahipse ve konuşanı sırf bu fikirlerini tasdik ettirmek ve doğruluğunu kendi kendine kabul ettirmeye çalışıp; “ben doğru yapıyorum, güzel yapıyorum, acaba kim beni tasdik eder” diye dinlerse önyargıyla dinlemiş olur, böylelikle bir şey öğrenemez, dolayısıyla manevi olarak da büyüyemez; çünkü insanın mutlaka doğrunun, hakkın ve onu dinlemenin, anlamanın peşinde olması, böyle bir derdinin olması gerekir.
Birini önyargıyla, herhangi bir fikre sahip şekilde dinleyen birine Allah’ın ayetleri bile okunsa yüz taraftan itiraz eder. Allah’ın ayetini anlamaya, Allah’ın vahyini nefsine kabul ettirmeye çalışmak yerine kendi bilgisine sarılıp; “ben biliyorum, benim bildiğim doğrudur, bu ayet de benim dediğim gibi olmalıdır; yani Allah beni tasdik etmelidir” deyip itiraz eder. Allah onu tasdik etmezse ayeti kabul etmez, ayeti de Allah’ın kelamı gibi değil herhangi birinin konuşması gibi dinler. Eğer ayet, tabi olduğu hocasının, şeyhinin, âliminin, partisinin söylediğine, fikrine ters düşüyorsa onu kabul etmez. Böyle yapanlar mü’min değildir, Allah’a, Allah’ın kitabına iman böyle değildir; çünkü mü’min böyle olmaz, iman böyle olmaz.
Bununla beraber işitmek, işitip anlamak görmekten önce gelir. İslam fıkhına göre herhangi bir konuda şahitlik gerektiğinde görene değil, işitene öncelik tanınır; yani işiten kişi görenden önce gelir; çünkü göz yanılabilir. Mesela; göz, suyun içindeki bir kalemi kırık olarak görür, dolayısıyla yanılır. Bir de göz, arkasını görmez; ama kulak, arkadan gelen veya bir tepenin, bir duvarın arkasındaki sesi de işitir; ama göz, o sesin geldiği yeri görmez. Bu yüzden işitmek, görmekten önce gelir.
Allah, vahyini yapmıştır. Vahiy, semiat demek; yani işitilen şey demektir. Vahiy; Allah’ın, kuluna gösterdiği şey değil işittirdiği şeydir. Bütün varlık, bütün kâinat, Allah’ın görülen ayetidir; ama Allah’ın Lehv-i Mahfuz’dan, katından inzal ettiği vahyi, işitilen vahiydir. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bunu vahyetmiş ve onun gönlüne, kulağına bunu işittirmiştir. Bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de Allah’ın ayetlerini tebliğ ederken ayeti göstermemiş, işittirmiştir. Bu yüzden işitmek çok önemli bir meseledir. Dinlemeyi bilmeyenler için “kulağı pas tuttu” denilir, dolayısıyla böyleleri cahil kalır ve hiçbir şey de öğrenemez.
Genel itibariyle şu andaki duruma baktığımızda çocuklarımız duymaya değil görmeye yönelik yetiştiriliyor. Mesela televizyon bunu güzel yapıyor. Öyle ki artık çocuklarımız sohbet etmekten ve görmeye yönelik olmayan bir şeyden sıkılır hale gelmiş. Kulakları duyuyor; ama işitmiyor, çocuklarımız işitmeye çalışmıyor. Küçük çocuklar üzerinden anlamaya çalışırsak bunu çok daha rahat bir şekilde anlarız. Mesela; televizyon seyreden bir çocuğu üç-dört sefer çağırırsın ama seni duymaz; çünkü kendini televizyona öyle bir kaptırmış ki işitme özelliği bozulmuş, kulağı tahrif olmuş. Çizgi film seyrettikten sonra ona bir şeyi on defa söylesen bile seni duyar ama işitmez; yani ona ne söylediğini anlamaz.
Peki, büyükler çocuklardan farksız mıdır? -Elbette ki değil, büyüklerin de onlardan hiçbir farkı yoktur. Sadece bu durum çocuklarda daha iyi anlaşılır, hepsi bu kadar. Bu yüzden mutlaka kendi kendimize bakıp; “acaba dinlemeyi ne kadar biliyorum” diye kendimize sormamız gerekir. Dinlemek konuşmaktan daha önce gelir, daha önemlidir, dedik. Peki, dinlemeyen nasıl konuşabilir, anlamayan nasıl konuşsun!
Allah ayet-i kerimede Semi’ ismini anlatırken; “Allah semi’dir”256 “Allah, nefsinizin size neler fısıldadığını bilir (bunu işitir)”257 “Allah gönlünüzden geçirdiklerinizi de işitir ve bilir”258 buyurur. Yani Allah’ın işitmesi için konuşmamız bile gerekmez.
Müşriklerin Allah’a iman ile ilgili bir sorunları yoktu, hepsi Allah’a inanıyordu. Bununla ilgili bir örnek vereyim. Sahabeden İbn-i Mesud anlatır;
“Allah semi’ ve âlimdir” ayeti indiğinde iki tane Kureyşli, bir tane de Taifli, Kâbe’nin duvarı dibinde konuşuyordu. Kureyş’li müşrikten biri öteki Kureyş’liye; “Allah her işittiğimizi duyuyor mu” diye sordu. O da; “sadece sesli olarak söylediklerimizi duyar ama fısıltı halinde söylediklerimizi işitmez” diye cevap verdi. O Taifli olan da bunun üzerine onlara; “olur mu öyle şey, Allah sesli olarak konuşulanı işitiyorsa o halde kısık sesle konuşulanları da işitir” dedi.
Demek ki müşriklerin Allah’a imanla ilgili sorunları yokmuş. Onların sorunu Allah’ın isimleriyleydi.
Allah ayet-i kerimede; “Allah her şeyi işitendir, bilendir, nefsinizin size neler fısıldadığını da işitip bilendir. Allah sizin gönlünüzden geçirdiklerinizi de işitendir bilendir” buyurur.
Evet, Allah’ın Semi’ ismini anlamaya çalışıyorduk. İsterseniz hep beraber Allah’ın Semi’ isminin geçtiği ayetleri öğrenmeye, anlamaya çalışalım.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
İnnehu semîun alîm:259 “Muhakkak ki o (Allah) semi’dir, âlimdir.” Allah her şeyi işitendir. Allah’ın işitmesi kulların ya da mahlûkatın işitmesi gibi değildir. Allah her şeyi işitir, bilir, görür. Allah bütün varlığa zatıyla, sıfatıyla tecelli etmiştir. Hakikatte Allah’ın nurundan başka hiçbir şey yoktur. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Ya rabbi! Bana eşyanın hakikatini olduğu gibi göster”260 buyurmuştur. Bütün varlık, onun esmasının, isimlerinin nurundan, tecellisinden ibarettir. Dolayısıyla Allah her şeyle her şeyi işitir, görür ve bilir. Allah’ın işitmesini böyle anlamak gerekir.
Allah’ın Semi’ ismiyle tecelli ettiği bir kul nasıl bir hal alır?
Diyelim ki biri Allah’ın Semi’ ismini merak etse, Allah da o kulun merakını gidermek için Semi’ ismiyle ona tecelli etse o kul o anda bütün kâinatı, yerde olsun, gökte olsun kâinattaki her varlığın; meleklerin, cinlerin, okyanusun dibindeki balıkların kısacası kâinatın kendisi de dâhil olmak üzere her şeyin sesini bir anda işitir ve her birinin ne söylediğini, ne istediğini birbirine karıştırmadan bütünüyle bir kişiyi dinler gibi anlar. Allah, kul üzerinden kendi esmasını tanıtır. Aynı şekilde Allah, bir kula Basir ismiyle tecelli ederse o kul da kâinattaki her şeyi birbirine karıştırmadan olduğu gibi görür.
Bu mesele; velilerin bir şey bilip bilmeme yahut görüp görmeme meselesi değildir. Bu söylediğim başka bir şeydir; Allah’ın, kuluna kendini tanıtırken tecelli etmesidir. Bu yüzden velilerin bir şey bilip bilmediğini düşünmek doğru değildir. Veli bir şey bilmez, bildiği nedir! Taşı, toprağı, iki adım ötesini bilmek de iş midir, marifet midir! Böyle şeyleri düşünmek bir mü’mine yakışmaz.
Veli odur ki Allah’ı bilsin, Allah onu sevsin ve kendini ona tanıtsın. Bu yüzden derdimiz; rabbimizi bilmek, rabbimizi bulmak olmalıdır. Yoksa zahiri bir şeyin peşindeysek ve “şu olsun, bu olsun” diyorsak hâlâ yerde, toprakta sürünüyoruz, yukarı çıkamıyoruz demektir. Hiç kimse gönlünü böyle zahiri şeylerle meşgul etmemelidir; çünkü bu, Allah’a âbd olmaya, kulluğa yakışmayan bir durumdur.
Lâ ikrâhe fîd dîn: “Dinde zorlama (tiksindirme) yoktur.” Dinden uzaklaştırmak, soğutmak, nefret ettirmek yoktur. Kad tebeyyener ruşdu minel gayy: “Delaletle (sapıklıkla) rüşt (reşit olmak, kemale ermek, insan olmak) birbirinden ayrılmıştır.” Küçük olmakla, küçük kalmakla, şeytanın peşine takılıp hayvan gibi olmakla büyük olmak, Hz. İnsan olmak birbirinden ayrılmıştır.
Rüşt; reşit olmak demektir. Reşit olmak için de bir mürşid gerekir; çünkü insanı rüştüne erdiren mürşittir. Allah kelimeyi böyle kullanmıştır. Hal böyleyken birileri çıkıp bunun yerine başka bir kelime kullanmaya kalkışırsa “Allah yanlış söylemiş, aslında böyle söylemeliydi, dur ben bunu kendime uydurayım” demiş olur. Mesela bu ayet meallerde; “delaletle (sapıklıkla) rüşt birbirinden ayrılmıştır” yerine “doğrulukla sapıklık birbirinden ayrılmıştır” diye yazılır. Hâlbuki bu doğru değildir, rüştün doğrulukla alakası yoktur. Allah ayette “hak ve batıl” diye buyurmadı ki meali doğrulukla sapıklık olsun. Allah “gayy ve rüşt” dedi. Bu iki kelime bir birini karşılayan zıt kelimelerdir ve mürşid olmadan da rüşt olmaz.
Fe men yekfur bit tâgûti ve yu’min billâh: “Kim ki tağutu (yani haktan başka her şeyi) inkâr eder ve Allah’a iman ederse.” Fe kadistemseke bil urvetil vuskâ: “O, sapasağlam bir kulpa yapışmıştır.” Lânfisâme lehâ: “Kopmayacak (bir kulp).” Neye sarılmıştır? -Allah’a imana ve gerisini de inkâra, reddetmeye sarılmıştır. Vallâhu semîun alîm:261 “Allah semi’ ve âlimdir.” Her şeyi işiten ve her şeyi bilendir; yani Allah senin ne yaptığını işitir, bilir, bununla beraber neyi söylediğini, gönlünden ne geçirdiğini de işitir, bilir. Bu; herkesi, kendini kandırabilirsin ama Allah’ı kandıramazsın demektir. Allah senin hangi yolu tercih ettiğini, nerde durduğunu bilir.
Âmener resûlu bimâ unzile ileyhi min rabbihî vel mu’minûn: “Allah’ın resulü kendine indirilene iman etti, mü’minler de (iman etti).” Mü’minler de onun iman ettiği gibi iman etti. Kullun âmene billâhi ve melâiketihî ve kutubihî ve rusulih: “Hepsi Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve resullerine iman etti.” Lâ nuferriku beyne ehadin min rusulih: “(Onlar) Biz (Allah’ın) resulleri arasında fark gözetmeyiz (derler).” Onların imanları böyledir.
Allah’ın resulleri herkes gibi Allah’ın kullarıdır, beşerdir. Allah onlar arasında fark gözetmez; çünkü her birinin söylediği Allah’ın ayetidir. Hepsi de kendi kafasına göre değil Allah’tan aldığı emre göre Allah’ın ayetini okuyup tebliğ eder. Bu yüzden aralarında hiçbir fark yoktur.
Bunu hem Allah’ın resulleri, hem de ona iman edenler söyler. Ve kâlû semi’nâ ve ata’nâ: “Derler ki: İşittik ve itaat ettik.” İşitmeden olmaz. Allah’ın resulleri ve mü’minler Allah’ın ayetini dinler, işitir, anlar ve peşinden “işittik ve itaat ettik” derler. Bunun peşinden ne derler? Ğufrâneke rabbenâ ve ileykel masîr:262 “Rabbimiz! Bizi mağfiret et (senden mağfiret diliyoruz). Dönüş sanadır.” Onlar Allah’a dönüşe, ebedi hayata, hesaba iman etmişlerdir. Bu yüzden işitmek ve anlamak için çabalarını, gayretlerini sarf ederler.
Ve izâ kuriel kur’ânu festemiû leh: “Kur’an okunduğu zaman onu hemen dinleyin.” Festemiû, hemen manasına gelir; yani onu kaçırmadan dinleyin. Ve ensitû: “Ve susun!” Leallekum turhamûn:263 “(Eğer böyle yaparsanız) Umulur ki rahmete erersiniz.” Ancak böyle yaparsanız Allah’ın rahmetini umabilir, rahmete erersiniz.
Demek ki Allah’ın kelamı, Kur’an okununca onu dinlemek, bununla beraber dinlemeden önce susmak gerekiyormuş. Eğer dinlemek sadece kulağın fiili değil, bir de gönlün, aklın fiiliyse bu durumda sadece kulağımızla değil hem aklımızla, hem de gönlümüzle dinlememiz gerekir. Allah’ın kelamını duyuyorsak; ama aklımız, gönlümüz başka yerdeyse, Allah’ın kelamını aklımızla dinlemiyorsak, gönlümüz başka yere gitmişse; yani o sırada gönül itibariyle evde çoluk çocukla kavga ediyorsak ya da işimizle, ticaretimizle uğraşıyorsak Allah’ın kelamını dinlemiş, anlamış olmayız; çünkü kulağımız dinlese de gerçekte susmamışız, aklımız, gönlümüz konuşmuştur.
Peki, dinlemek için ne yapmamız gerekir?
Allah, Kur’an okunurken onu dinleyin Ve ensitû: “Ve susun” buyurdu. O halde Kur’an’ı dinleyebilmek için kendimizi, nefsimizi, aklımızı, hayalimizi, düşüncemizi, dünyayı susturmamız gerekir. O anda rabbimizin huzurundayız, rabbimizi dinliyoruz. Bu durumda konuşmak edebe aykırı olur. Öyleyse Allah’ın ayetleri okunduğu zaman susup susmadığımıza dikkat etmemiz gerekir. Susarsak dinlersek rahmete ereriz; çünkü Kur’an rahmettir. Susup dinlersek Allah’tan hayatı nasıl yaşayacağımızı, ona nasıl iman etmemiz, onu nasıl sevmemiz, nasıl âbd olmamız, ebedi hayatımızı nasıl kazanmamız gerektiğini anlarız. Eğer dinlersek böyledir; ama dinlemezsek rabbimizi ciddiye almamış oluruz.
Ve ulâike hum ulûl elbâb:264 “İşte gönül sahipleri (gönlünü kullanmış olanlar) bunlardır.” Lub; gönül demektir. Gönül sahipleri bunlardır. Bunlar, Allah’ı dinlerler, sözün tamamını dinleyip en güzeline tabi olurlar. Bunlar gönül sahibi oldukları için gönüllerini açıp dinlemiştir.
Kul huvellezî enşeekum ve ceale lekumus sem’a vel ebsâr: “De ki: Sizi yaratan, size kulaklar, gözler veren odur (Allah’tır).” Allah ayet-i kerimede kulağı her zaman gözden önce zikretmiştir. Vel ef’ideh: “Size gönüller de (veren odur).” Kalîlen mâ teşkurûn:265 “Ne de az şükrediyorsunuz.” Şükür, nimetin cinsi ile yapılır. Şükretmek istiyorsan Allah’ın sana verdiklerini kullanılmasını istediği yerde kullanman gerekir. Ancak öyle yaparsan şükretmiş olursun.
Hunâlike deâ zekeriyyâ rabbehu: “Zekeriya orada rabbine dua etti.” Kâle rabbi heblî min ledunke zurriyyeten tayyibeh: “Dedi ki: Rabbim! Bana katından temiz bir evlat ver (temiz bir soy nasip et).” İnneke semîud duâ’:266 “Sen duayı işitensin.” Demek ki dua ederken rabbimizin bizi işittiğine iman ederek dua etmemiz gerekiyormuş. Bunu böyle söylememiz lazımmış.
Lekad semiallâhu kavlellezîne kâlû innallâhe fakîrun ve nahnu agniyâu: “Muhakkak ki ‘Allah fakirdir, biz zenginiz’ diyen şu kimselerin sözünü Allah işitmiştir.” Yahudiler “Allah’ın resulü bize muhtaç oluyor, bizden borç alıyor, bu durumda Allah fakirdir, biz zenginiz” demişlerdi. Allah da onların sözünü işittiğini söyledi. Se nektubu mâ kâlû: “Onların bu söylediklerini yazacağız.” Neyle beraber yazacağız? Ve katlehumul enbiyâe bi gayri hakk: “Peygamberlerini haksız yere öldürmeleriyle (beraber yazacağız).” Demek ki böyle söylemek de peygamberi öldürmek gibi ağır bir suçmuş. Ve nekûlu zûkû azâbel harîk:267 “Onlara ‘tadın yangın azabını’ diyeceğiz.” Demek ki ağzımızdan çıkan bir kelime, bir söz, gazaba sebep oluyormuş.
Allah hakkında söylenen kötü bir söz gayretullaha dokunur. Mesela; bir anne, baba kendi evladına Allah’ın rahmetiyle, sevgisiyle, en güzel şekilde muamele etsin, sonra o evlat da kalkıp anne ve babası hakkında hoş olmayan sözler söylesin. Bu durumda onlar acaba nasıl kırılırlar! Bir de biri kendisini yaratan rabbi hakkında kötü bir söz söylerse acaba bu nasıl bir durumdur!
Rabbenâ innenâ semi’nâ munâdiyen yunâdî lil îmâni en âminû bi rabbikum fe âmennâ: “Rabbimiz! Biz, ‘rabbinize iman edin’ diye imana davet eden bir davetçi işittik. Biz de hemen onu işittik ve iman ettik.” Bu da işitmekle ilgilidir. İşitmeyenler, işitmek istemeyenler işitmez, duymak istemeyenler duymaz. Aynı dua devam eder. Rabbenâ fagfir lenâ zunûbenâ: “Rabbimiz! Bizi mağfiret et, günahlarımızı mağfiret et.” Ve keffir annâ seyyiâtinâ: “(Va’d ettiğin gibi) Seyyielerimizi de (küçük günahlarımızı da) ört.” Ve teveffenâ meal ebrâr:268 “Bizim ruhlarımızı ebrarla (iyi olanlarla) beraber al.” Bizi onlarla beraber öldür, iyilerin arasındayken ruhumuzu al.
Men kâne yurîdu sevâbed dunyâ fe indallâhi sevâbud dunyâ vel âhirah” “Her kim ki dünya saadetini, ödülünü isterse bilsin ki dünya sevabı da, ahiret sevabı da Allah katındadır.” Ve kânallâhu semîan basîrâ:269 “Muhakkak ki Allah her şeyi işitendir ve her şeyi görendir.” Allah kimin ne istediğini işiten ve bilendir. Dünyayı da, ahireti de istiyorsanız Allah’tan isteyin; çünkü ikisi de Allah’a aittir, Allah katındadır.
Lâ yuhibbullâhul cehra bis sûi minel kavl: “Allah kötü sözün (çirkin sözün) açıkça söylenmesini sevmez.” İllâ men zulim: “Ancak biri zulme uğramışsa (bu müstesnadır).” Zulme uğrayan birinin dayanamadığı için birine açıktan kötü söz söylemesi affa, mağfirete girer; ama zulme uğramayan birinin açıktan çirkin bir söz söylemesini Allah sevmez. Bu; Allah’ın bu sözü söyleyeni sevmemesi, o kötü söz söyleyenin Allah’ın sevgisini kaybetmesi manasına gelir. Ve kanallâhu semîan alîmâ:270 “Allah semi’ ve âlimdir.” Allah her şeyi işiten ve bilendir; yani rabbine karşı edepli ol, rabbin senin sözünü işitir.
Namaz kıldığımızda rükû edip doğrulurken “semi’ allahu li men hamideh” deriz. Bu, “Allah hamd edenin hamdini işitti” manasına gelir. Bir de hemen ardından “rabbenâ ve lekel hamd” deriz. Bu söz de “rabbim! Hamd sanadır” anlamına gelir.
Peki, böyle söylememizin hikmeti nedir?
Namazda Fatiha’yı okuduğumuzda Allah’a hamd ederiz; ama rükûdan doğrulup Rabbenâ ve lekel hamd: “Rabbim benim hamdimi işitti” derken bunun sıradan bir işitme olmadığını bilir ve “hamd senin içindir, hamd sanadır, övülmeye bir tek sen layıksın ya rabbi” demiş oluruz. Sonra secdeye gidip bütün övgümüzle rabbimizi överiz.
Kul e ta’budûne min dûnillâhi mâ lâ yemliku lekum darran ve lâ nef’â: “De ki: Allah’tan başka kendilerinden ne bir zarar ne bir fayda gelen, hiçbir gücü olmayan şeylere mi âbd oluyorsunuz (tapıyorsunuz, onları mı seviyorsunuz)” Vallâhu huves semîul alîm:271 “Allah semi’ ve âlimdir.”
Ve lehu mâ sekene fîl leyli ven nehâri ve huves semîul alîm:272 “Gecede ve gündüzde her ne varsa hepsi onundur. O, semi’ ve âlimdir.” Yani hiçbir şeyden korkma, endişe etme! Gördüğün görmediğin, bildiğin bilmediğin, karanlık olsun, aydınlık olsun, var olan her şey Allah’a aittir. Rabbine güven, ona tevekkül et. O, semi’ ve âlimdir; işitir ve bilir.
Ve temmet kelimetu rabbike sıdkan ve adlâ, lâ mubeddile li kelimâtihî, ve huves semîul alîm:273 “Rabbinin sözü doğrulukça, adaletçe tam ve kemalindedir. Onun kelimelerini değiştirebilecek yoktur. O, semi’ ve âlimdir.”
Ve immâ yenzeganneke mineş şeytâni nezgun: “Eğer şeytan seni dürterse (seni kandırmaya çalışırsa).” Festeiz billâh: “Hemen Allah’a sığın.” İnnehu semîun alîm:274 “Muhakkak ki o (Allah) semi’ ve âlimdir.” Allah senin sığınmanı işitir, bilir, dolayısıyla seni şeytandan korur.
Ve lâ tekûnû kellezîne kâlû semi’nâ ve hum lâ yesmeûn:275 “İşitmedikleri halde ‘işittik’ diyen kimseler gibi olmayın.” Bir şeyi anlamadıysak onu işitmemişiz demektir. Duymuş olabiliriz; ama anlamış olmayız. Söylemiştim; duymak ayrı, işitmek ayrıdır, duyduğumuzu anlamamız için onu işitmemiz gerekir. Allah’ın ayetlerini de dinlerken anlamadığımız halde “anladık” demeyelim. Anlamamışsak bir daha dinleyelim ve anlamaya çalışalım. Böyle yapmazsak işitmedikleri halde “işittik” diyenler gibi oluruz ve kendi kendimizi kandırırız. Böyle söyleyenler bilmediği halde bilmiş, anlamadığı halde anlamış gibi yapar. Aynı şekilde mü’min olmadığı halde mü’minmiş gibi davranır.
Zâlike biennallâhe lem yeku mugayyiren ni’meten en’amehâ alâ kavmin: “Allah bir kavme (bir cemaate, bir topluluğa) bir nimeti verdiği zaman onu değiştirmez (o nimeti onlardan almaz).” Hattâ yugayyirû mâ bi enfusihim: “Onlar kendi nefislerindekini değiştirmedikçe.” Kendileri değişmedikçe Allah o nimeti onlardan almaz. Ve ennallâhe semîun alîm:276 “Muhakkak ki Allah semi’ ve âlimdir.” Kimin ne yaptığını görür ve bilir.
Bu, kavimler için geçerli olduğu gibi aynı zamanda her bir insan için de geçerlidir. Mesela; Allah, bir kula manevi nimet ikram eder sonra o kul nimeti kaybeder. Hal böyle olunca kendi kendine “neden bu nimeti kaybettim” diye feryat eder. Oysaki bunu kendisi yapmıştır. O kendi nefsinde bu nimeti değiştirmiştir; yani hedefini, gayesini, amacını değiştirmiştir. O kendisi için nimete vesile olan, nimet olan amacını, hedefini değiştirdiği için Allah da o nimeti değiştirmiştir. Eğer nefsinde bu değişikliği yapmasaydı Allah onu değiştirmezdi. Bunu Allah söylüyor. Bu yüzden suçu kimseye, tesadüflere atmayalım; çünkü onu biz kendimiz yapmışız.
Hitap, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. Huz min emvâlihim sadakaten tutahhiruhum ve tuzekkîhim: “Onların mallarından sadaka al. Bununla onları (mallarını) temizler, tezkiye edersin.” Bihâ ve salli aleyhim: “Onlara salavat et.” Onlara dua et, onlara manevi olarak destek ol. İnne salâteke sekenun lehum: “Çünkü senin salatın (duan, desteğin) onlar için sekinettir.” Sekinet bir nurdur ve Allah onu kalbe indirir. Sekinet, imanı artırır. Vallâhu semîun alîm:277 “Allah, semi’ ve âlimdir.” Yani Allah senin onlara salavatını, duanı, desteğini işiten ve bilendir.
Kul: “De ki (onlara).” Men yerzukukum mines semâi vel ard: “Göklerden ve yerlerden sizi kim rızıklandırıyor?” Em men yemlikus sem’a vel ebsâr: “Kulaklara ve gözlere kim maliktir?” Onlara; kulaklarınızın, gözlerinizin sahibi, maliki kimdir, de. Ve men yuhricul hayye minel meyyiti ve yuhricul meyyite minel hayy: “Ölüden diriyi, diriden ölüyü kim çıkarıyor? Ve men yudebbirul emr: “İşleri kim yürütüyor?” Kim tedbir ediyor? Fe se yekûlûnallâh: “(Onlar) ‘Allah’ diyecekler.” Fe kul e fe lâ tettekûn:278 “De ki: (Allah’a karşı) takva sahibi olmayacak mısınız?” Sorumluluğunuzu kabul edip yerine getirmeyecek misiniz? Eğer bu şekilde bilip kabul ettiyseniz gereğini yapmayacak mısınız?
Ve lâ yahzunke kavluhum, innel izzete lillâhi cemîâ: “Onların sözleri seni üzmesin. Muhakkak ki bütün izzet (bütün şeref) Allah’a aittir.” Huves semîul alîm:279 “O, semi’ ve âlimdir.”
Meselul ferîkayni kel a’mâ vel esammi vel basîri ves semî’, hel yesteviyâni meselâ e fe lâ tezekkerûn:280 “Şu iki gurubun (iki kısım insanın) durumu bir olur mu (bunlar hiç eşit olurlar mı)? Kör ve sağırın, gören ve işitenin. Artık düşünmez misiniz?” Bunların durumu bir midir, tezekkür etmez misiniz, anlamaya çalışmaz mısınız? Biri gözünü kullanmıyor, görmeye çalışmıyorsa kördür, kulağını kullanmıyor, anlamaya, dinlemeye çalışmıyorsa sağırdır. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede “sağırlara sen mi işittireceksin yahut körleri ve apaçık delalette olanları sen mi hidayete erdireceksin”281 buyurur.
Bu, Hz. İbrahim (a.s.)’ın duasıdır. El hamdulillâhillezî vehebe lî alâ kiberi ismâîle ve ishâk inne rabbî le semîud duâi:282 “Yaşlılık halinde İsmail’i ve İshak’ı bana ihsan eden Allah’a hamdolsun. Muhakkak ki rabbim duayı işitendir (semi’dir).” Bu; “rabbinizden isteyin” demektir.
Vallâhu ahracekum min butûni ummehâtikum: “Allah sizi annelerinizin karnından çıkardı.” Lâ ta’lemûne şey’a: “Siz hiçbir şey bilmezken.” Allah, siz bir şey bilmediğiniz halde sizi annelerinizin karnından çıkardı. Ve ceale lekumus sem’a vel ebsâre vel ef’ideh: “Allah size kulaklar, gözler ve gönüller verdi.” Leallekum teşkurûn:283 “Umulur ki şükredersiniz.”
Ve kâtilû fî sebîlillâh: “Allah yolunda savaşın.” Va’lemû ennallâhe semîun alîm:284 “Bilin ki Allah semi’ ve âlimdir.” Her şeyi işiten ve bilendir.
Ve lâ takfu mâ leyse leke bihî ilmun: “Bilgin olmayan bir konuda bilmediğin bir şeyin ardına (peşine) düşme.” İnnes sem’a vel basara vel fuâd: “Muhakkak ki kulaklar da, gözler de, gönül de.” Kullu ulâike kâne anhu mes’ûlâ:285 “Bunların her biri tek tek bundan sorumludur.”
Mesela öyleleri var ki; “falanca şöyle yaptı, falanca şöyle söyledi, acaba falanca niye böyle söyledi” deyip onun ardına düşer. Böylelerine; “kimin ne yaptığından sana ne, Allah; ‘bilmediğin, sana lazım olmayan, gerekli olmayan şeyin ardına, peşine düşme, öyle yaparsan kulak, göz ve gönül bundan sorumlu olur; yani bunların her biri hesaba çekilecek’ buyurmadı mı! Senin işin bu değil, senin işin; rabbini aramaktır. Niye kardeşinin kusurunu arıyorsun, niye başkasının ne yaptığının peşine düşüyorsun” diye söylemek gerekir. Evet, kulak, göz ve gönül bundan sorumludur, dolayısıyla böyle yaparsan bunların her biri bundan zarar görür.
Bu yüzden her şeyi araştırıp peşine düşersek hem gözümüz, hem kulağımız, hem de gönlümüz katılaşır; yani görürüz ama buna görmek denmez, aynı şekilde duyarız ama işitemeyiz, gönül itibariyle de anlayamayız. Neden? -Çünkü o kadar çok şeyin peşine düşüp gözümüzü, kulağımızı, gönlümüzü o kadar çok lekelemişizdir ki artık, Allah’ın ayetleri okunduğunda onları anlayamayız. Uzuvlarımızın yanlışlarımızdan sorumlu olması demek; Allah seriul hisâbdır, hesabı anında gördüğü için bütün uzuvlarımızın da yanlışlarımızın sonuçlarından payını almasıdır. Bu yüzden gözümüzü, kulağımızı, gönlümüzü şerde kullanırsak tahrif olurlar ve artık göremez, işitemez, anlayamaz hale gelirler.
Evet, Allah’ın Semi’ isminin geçtiği ayetleri anlamaya çalışıyorduk, devam edelim.
Ellezîne kânet a’yunuhum fî gıtâin an zikrî ve kânû lâ yestetîûne sem’â:286 “Onlar ki gözleri beni hatırlatan (ayetlerin) karşısında perdelidir (örtülüdür). Onlar (Allah’ın ayetlerini) İşitmeye tahammül etmiyorlar.” Var olan her şey Allah’ın ayetidir. Böyle olanlar Allah’ın kuvvetini, kudretini, ikramını görmezler. Kâinatı, varlığı bir ayet gibi okumadıkları için de Allah’ın ayetlerini işitmeye tahammül etmezler, işitmeye dayanamazlar.
Kâle rabbî ya’lemul kavle fîs semâi vel ard: “(Allah’ın resulü) Dedi ki: Benim rabbim, göklerde ve yerde her ne söylenirse onu bilir.” Ve huves semîul alîm:287 “O semi’ ve âlimdir.”
Kul huvellezî enşeekum ve ceale lekumus sem’a vel ebsâra vel ef’ideh, kalîlen mâ teşkurûn:288 “Allah odur ki size kulaklar, gözler, gönüller vermiştir. Ne de az şükrediyorsunuz.”
Allah bir de mü’minlerin Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in, hanımına atılan iftira ile ilgili nasıl davranmaları gerektiğini beyan etmiştir. Lev lâ iz semi’tumûhu zannel mu’minûne vel mu’minâtu bi enfusihim hayran ve kâlû hâzâ ifkun mubîn:289 “Mü’min erkeklerle mü’min kadınların onu (o iftirayı) işittikleri zaman kendi nefislerinde hayırla bakıp (hüsn-ü zanda bulunup) ‘bu apaçık bir iftiradır’ demeleri gerekmez miydi?”
Ve lev lâ iz semi’tumûhu kultum mâ yekûnu lenâ en netekelleme bi hâzâ subhâneke hâzâ buhtânun azîm:290 “Ya da bunu işittiklerinde ‘bunu söylemek bize yakışmaz, sen subhansın, bu büyük bir iftiradır’ demeleri gerekmez miydi?” Demek ki herhangi biri hakkında yanımızda konuşulduğunda anlatılanları nefsimizde hayırla, hüsn-ü zanla düşünmemiz, konuşanlara katılıp; “sen doğru söylüyorsun, seni tasdik ediyorum” demememiz gerekiyormuş.
Peki, böyle bir durumda ne yapmamız gerekir?
Önce anlatılan şeyi beyan ettirmemiz gerekir. Allah ayet-i kerimede; “bir fasık size bir haber getirdiğinde onu beyan ettirin”291 buyurur. Beyan ettirmek araştırmak değildir; çünkü araştırırsan “kulaklar, gözler ve gönül bundan sorumlu olur”292 buyurdu Allah. Yani birinin yanlış yaptığını duyduğunda onu araştırırsan bundan sorumlu olur, çamura, araştırdığın kişinin günahına batmış olursun.
Fe tebeyyenu demek gidip o günahı araştırın demek değildir. Size bu haberi ulaştıran münafıkı sorgulayın demektir; yani ona “bunu neden söylüyorsun, bana bunu söylemekle ne kazanıyorsun, neyin peşindesin” diye sormamız gerekir. Sormamız gereken ilk şey budur; çünkü Allah bu şekilde haber getirenlere “fasık” demiştir.
Bu yüzden mü’minleri, cemaatleri eleştirip çekiştirenlerin fasık olduğunu bilelim. Eğer biri mü’minlere taş atıyor, çamur atıyor, şeytandan yana duruyor, şeytana arkadaş olmuşsa o kişi fasıktır. Bir de Fe tebeyyenu: “Onu beyan ettir” ayetine uyup onlara “senin bundan faydan nedir, neden böyle yapıyorsun, böyle yaparken ne kazanıyorsun? Gıybet yapmakla, dedikodu yapmakla önce mü’min kardeşinin etini yiyip Allah’ın emrine karşı geldin, Bir kere bu yaptığın mü’mince, Müslümanca bir tavır değildir” dediğimizde o haber getiren, bahsettiği kişi için “o mü’min değil” veya bahsettiği cemaat için “onlar mü’min değildir” der. Zaten mü’min olanlar için “mü’min değil” dediğinde kendisi kâfir olur. Evet, Allah bu ayetle işittiğimiz sözlere karşı nasıl muamele etmemiz gerektiğini söyledi.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû lâ tettebiû hutuvâtiş şeytân: “Ey iman edenler (ey iman ettiğini iddia edenler)! Şeytanın adımlarına uymayın.” Ve men yettebi’ hutuvâtiş şeytân: “Her kim ki şeytanın adımlarına uyarsa.” Şeytana tabi olur, şeytanın peşinden giderse. Fe innehu ye’muru bil fahşâi vel munker: “O şeytan size fahşayı (aşırılığı), yanlışı emreder (tavsiye eder).” Size yanlışın yolunu gösterir. Ve lev lâ fadlullâhi aleykum ve rahmetuhu: “Allah’ın fazlı ve rahmeti sizin üzerinizde olmasaydı.” Yani yanlış yaptınız, şeytanın peşinden gittiniz; ama Allah size fazlı ve rahmetiyle muamele etmeseydi. Mâ zekâ minkum min ehadin ebedâ: “Sizden hiç kimse ebediyen temize çıkamazdı.” Bu; o çamur, bela size yeterdi, manasına gelir. Ve lâkinnallâhe yuzekkî men yeşâu, vallâhu semî’un alîm:293 “Ama Allah dilediklerini temizler. Allah her şeyi işiten ve bilendir.”
Allah bilmeden, anlamadan çamura düşmüş olanları temizledi; ama Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in, hanımına bile bile iftira atan münafıkları temizlemedi, çamurdan çıkarmadı; çünkü Allah herkesin niyetini bilir. Bilmeden çamura düşenler ayrı, bile bile iftiraya katılanlar ayrıdır, Allah hepsine aynı muameleyi yapmaz.
İnnemâ kâne kavlel mu’minîn: “Mü’minlerin sözü ancak şudur.” İzâ duû ilâllâhi ve resûlih: “Allah’a ve resulüne davet edildiklerinde.” Li yahkume beynehum: “Aralarında hüküm vermesi için (davet edildiklerinde).” En yekûlû semi’nâ ve ata’nâ: “Onların sözü ‘işittik ve itaat ettik’ demektir.” Ve ulâike humul muflihûn:294 “İşte kurtuluşa erenler de bunlardır.” Yani bir konu hakkında Allah ve resulünün hükmüne davet edilen biri mü’minse “işittik ve itaat ettik” der ve kurtuluşa erer; ama mü’min değilse davete icabet etmez, kendi bildiğini yapar. Dolayısıyla biri Allah ve resulünün hükmüne davet edildiğinde “işittik ve itaat ettik” demiyorsa o mü’min değildir.
Herhangi bir konuda anlaşmazlığa düşüldüğünde onu Allah’a ve resulüne götürmek demek Kur’an’a ve sünnete götürmek demektir. Bu yüzden ısrarla; “Allah’ın ayetleri okununca bilginiz ne olursa olsun onu bırakmanız ve Allah’ın ayetine sarılmanız gerekir” diyoruz.
“Cehennemlikler de cehennemi görmeden önce cehennemin uğultusunu işitirler.”295 “Bunlar vahyi işitmekten mahrum kalmış olanlardır.”296
Yulkûnes sem’a ve ekseruhum kâzibûn:297 “Onların çoğu yalana kulak verirler.” Yani şeytana kulak verirler, dolayısıyla yalan söylerler; çünkü yalan dinleyen, yalan konuşur.
Bir de atalarının dinine uyanlar vardır. Onlar da Allah’ın ayetini dinlemek yerine; “biz atalarımızdan böyle bir şey duymadık”298 derler. Kendilerine anlatılanları atalarından duymamışlarsa kabul etmezler.
Allah, mü’minleri tarif eder. Ve izâ semiûl lagve a’radû anhu: “Onlar boş söz işittiklerinde ondan yüz çevirirler.” Ve kâlû lenâ a’mâlunâ ve lekum a’mâlukum: “Onlara derler ki: Bizim amellerimiz bize, sizin amelleriniz sizedir.” Selâmun aleykum: “Size selam olsun.” Lâ nebtegîl câhilîn:299 “Biz cahillerle beraber olmayız.” Bizim cahillerle, cahillikle işimiz yoktur; yani “bizim işimiz var, hayatımızı, vaktimizi boşa geçiremeyiz” deyip size “selam olsun” derler ve onlardan yüz çevirir, onlara kötü söz söylemezler.
Men kâne yercû likâallâh: “Her kim ki Allah’a kavuşmayı arzu ederse.” Fe inne ecelallâhi le âtin ve huves semîul alîm:300 “Bilsin ki o ecel (o an, o vakit, o zaman) mutlaka gelecek. Allah semi’ ve âlimdir.” Allah işiten ve bilendir. Demek ki Allah’a kavuşmak isteyenlere Allah cevap veriyormuş. Bana kavuşmak istiyorsan korkma, merak etme, o kavuşma anı mutlaka gelecek, Allah, semi’ ve âlimdir. Yani Allah senin ne istediğini bilir, duanı, feryadını işitir. Dikkat edilirse Allah bu konuda hiç istisna yapmadı ve Men kâne yercû likâallâh: “Her kim ki ona kavuşmayı istiyorsa” buyurdu. Bu durumda her kim olursa olsun Allah’a kavuşmayı istediğinde mutlaka Allah’a kavuşacağı o gün gelir.
Summe sevvâhu ve nefeha fîhi min rûhihî: “Sonra onu (insanı) düzenledi ve ona ruhundan nefhetti.” Ve ceale lekumus sem’a vel ebsâra vel ef’ideh: “Size kulaklar, gözler ve gönül verdi.” Kalîlen mâ teşkurûn:301 “Ne de az şükrediyorsunuz.” Yani Allah’ın verdiği kulağa, göze, gönüle, nefhettiği ruha ne de az şükrediyorsunuz.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû lâ tukaddimû beyne yedeyillâhi ve resûlihî vettekûllâh, innallâhe semîun alîm:302 “Ey iman edenler (ey iman ettiğini iddia edenler)! Allah ve resulünün önüne geçmeyin. Allah’a karşı takva sahibi olun (sorumluluğunuzu yerine getirin). Allah semi’ ve âlimdir.”
İnne fî zâlike le zikrâ li men kâne lehu kalbun ev elkâs sem’a ve huve şehîd:303 “Muhakkak ki bunda (bu söylenende) kalbi olan (gönlü olan), şuurla kulak veren kimseler için onu uyandıracak ihtar vardır (uyarı vardır).”
Sadakallahulâzim
Allah’ın her şeyi işittiğini biliyor ve iman ediyoruz; ama bunu sadece bilmek yetmez. Bir de nasıl işitmemiz gerektiğini, Allah’ın bizden nasıl işitmemizi, neyi işitmemizi istediğini anlamamız gerekir. Evet, Allah önce kendisini işitmemizi istiyor. Biri Allah’ın vahyini, Kur’an’ını dinlememişse Allah’ı işitmemiştir. Mü’minler; “işittik ve itaat ettik” derler. Bu durumda mü’minin itaat etmesi için işitmesi gerekir yoksa neye itaat edecek! Bu yüzden hayatında bir sefer dahi olsa Kur’an’ın mealini baştan sona okuyup anlamak her bir mü’min için farzdır. İster okuyarak, ister dinleyerek anlasın, bu fark etmez. Okuma yazması olmayanlar dinleyerek anlar. Herkesin böyle bir imkânı vardır.
Bu yüzden bizim için Allah önemliyse, ebedi hayatımız önemliyse, Allah’ı dinlemek önemliyse mutlaka Allah’ın vahyini dinlememiz gerekir; ama bizim için Allah’ın sözü önemli değilse bu durumda Allah’ı dinlemek de önemli olmaz. Bu da Allah’ın bizim için önemli olmadığını gösterir. Bunun başka bir manası yoktur.
Allah’ın kelamını dinlememiş biri, Allah’a hesap veremez, isterse hafız olsun; çünkü Allah “onlar sözün tamamını dinlerler ve en güzeline tabi olurlar” buyurmuştur. İnsanın, sözün en güzeline tabi olması için onun ne olduğunu anlaması gerekir, yoksa tabiyet olmaz, insan anlamadan neye tabi olacak! İnsan sözün en güzelini anlamadan duyduğuna tabi olursa kendi kendini kandırmış olur ve yarın Allah’ın huzuruna gittiğinde bunun hesabını veremez.
Sohbetin başında “mürşidimi dinlediğimde onun bir kelimesini bile atlamaksızın olduğu gibi gönlüme alıyordum” dedim ve yemin ettim. Bu durumda sen beni dinlemeden, anlamaya çalışmadan benimle beraber Allah’a nasıl geleceksin! Eğer söylediklerimi sen biliyorsan burada ne işin var, neden buraya geliyorsun ya da senin beni dinlemeye ihtiyacın yoksa, öyle düşünüyor, öyle zannediyorsan neden dergâha geliyorsun! Allah bunun hesabını sana sormaz mı! “Oraya gittin, kulum beni sana anlatıyor, sana ayetlerimi okuyordu. Peki, sen ne yaptın, dinledin mi yoksa aklın bir karış havada mıydı, neden benim ayetlerimi dinlemedin, beni böyle mi ciddiye aldın” demez mi!
Allah’a karşı takva sahibi olmak; yani Allah’a karşı sorumluluğumuzu yerine getirmek; Allah’a karşı edepli olmak demektir. Bu yüzden sohbetleri dinlemek için elimizden gelen çabamızı, gayretimizi sarf etmemiz gerekir. Sohbetleri dinlerken çevrendekiler seni meşgul edebilir; ama onlara takılmaman sohbetleri dinlemeye devam etmen gerekir. Yeter ki sen dinlemeye çalış, dinlemeye çalışırsan Allah sana isimleriyle, El Esmau’l Husna’sıyla tecelli eder ve sana imanı verir; çünkü Allah seni görür, bilir, işitir. Allah senin dinlemeye, anlamaya çalışıp çalışmadığını da, onu ciddiye alıp almadığını da bilir.
Hep beraber çaba, gayret sarf edip, bir emek harcıyorsak bunun karşılığını da almamız gerekir. Söyledim, otuz gün boyunca kardeşlerimiz her gün bir sohbetimizi dinler veya okursa bu, toplamda daha altmış saat; yani iki buçuk gün yapar. Hayatımızın iki buçuk günü Allah’a ait olsun, her gün o iki saatte sadece Allah ile meşgul olalım. Ben vuslat yolculuğunu iki buçuk senede tamamladım, hatta iki buçuk senede değil iki sene dört ayda tamamladım. Kardeşlerimize va’d ediyorum; eğer ben sizi bu hesapla iki buçuk günde Allah’a vasıl etmezsem kabul etmeyin. Ebedi hayatımız buna değmez mi?
Allah bizi ayetlerini gerçek manada işitenlerden eylesin. Allah bizi ayetlerine karşı kör ve sağır olanlardan eylemesin. Allah bizi Allah ve resulünün hükmüne davet edildiğinde bu davete icabet edenlerden, Allah’ın vahyi karşısında “işittik ve itaat ettik” diyenlerden eylesin. Allah bizi sadece duyanlardan değil işitenlerden eylesin inşallah!
Allah hepinizden razı olsun.
