EL KAYYUM
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Allah’ın isimlerini Kur’an’daki nüzul sırasına göre anlamaya, öğrenmeye çalışıyorduk. Geçen sohbetimizde Allah’ın El Hayy ismini, her şeyin Allah ile diri olduğunu ve Allah’ın hayâ sahibi olduğunu öğrenmiştik. Bu sohbetimizde ise Allah’ın El Kayyum ismini öğrenmeye çalışacağız inşallah.
Yarından itibaren ramazan ayına gireceğiz. İnşallah bu ramazan ayı bizim için bir dönüm noktası olur. Allah’ın bizden istediği, sevdiği gibi kul olmamıza, âbd olmamıza vesile olur.
İsterseniz yarının ramazan ayı olması sebebiyle ramazanı nasıl geçirmemiz, gerektiğini ve orucu biraz izah edeyim sonra konumuz olan Allah’ın El Kayyum ismini öğrenmeye çalışalım inşallah.
Allah ayet-i kerimede ramazan ayı için; “o ayda Kur’an indirilmiştir. O aya ulaştığınızda şükür olsun diye oruç tutun”79 buyurur. Ayetleri okurken aynı zamanda ayetlere cevap vermemiz gerekir. Eğer Allah ramazan ayında Kur’an’a şükür olsun diye oruç tutun buyuruyorsa o halde “beni yarına uyandırırsan inşallah, emrettiğin gibi oruç tutacağım ya rabbi” dememiz gerekir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “ramazanın ilk on günü rahmet, ikinci on günü mağfiret, üçüncü on günü ise cehennemden kurtuluştur”80 buyurur. Öncelikle bunu anlamamız gerekir. Allah, ramazanın başlangıcında hemen rahmetiyle tecelli ettiği için ilk on günde Allah’ın rahmetinin içine gireriz. Allah’ın rahmetinin içine girdiğimizde peşinden mağfiret gelir; yani Allah günahlarımızı siler, hiç günah işlememişiz gibi bize muamele eder ve bizi tertemiz yapar. Üçüncü on günü ise cehennemden kurtuluştur. Eğer Allah’ın rahmetinin içine girmişsek ve Allah bizi mağfiret etmişse zaten cehennemden kurtulmuşuz demektir; ama cehennemden kurtulup kurtulmadığımızı anlamamız, tatmamız gerekir.
Peki, cehennemden kurtulduğumuzu nasıl anlayacağız?
Tahmini bir anlayışla “ben cehennemden kurtuldum” dememiz yeterli değildir. Bunu bütünüyle anlamamız, tatmamız gerekir. Israrla; “cennete dönmüş bir gönül cennete, cehenneme dönmüş bir gönül de cehenneme layıktır” diyoruz. Bu durumda cehennemden kurtulmak demek; gönlün cennete dönmesi ve Allah’ın güzelliğiyle güzel olmak demektir. Eğer ramazan ayında kibirden, gururdan, riyadan, hasetten, yanlıştan, hatadan, günahtan, Allah’a şirk koşmaktan kurtulup Allah’a layıkıyla kul, âbd olmaya çalıştıysak gönlümüz cennete dönmüştür; ama yok, gönlümüz hala kibirle, şirkle, hasetle doluysa, dedikoduyu, iftirayı, günahı ve yanlışı seviyor, istiyorsak bu durumda gönlümüz cehennem olmaktan kurtulamamış demektir. Ramazan’ın bize mutlaka gönlümüzü cennete çevirmeyi kazandırması ve bizi cehennemden kurtarması lazım. İnşallah ramazan ayında hep beraber çabamızı, gayretimizi sarf eder, gönlümüzü cennete çeviririz.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “kim ramazan ayında emri altındakilere kolaylık tanırsa (oruçlarını rahatça tutmaları, ibadetlerini etmeleri, Allah’ın rahmetinin içine girmeleri, mağfirete ermeleri ve gönüllerinin cennete dönmesi için onlara yardımcı olursa) Allah onun günahlarını mağfiret eder”81 buyurur. Emri altındakilere kolaylık tanımak demek sadece bir amirin, memuruna yahut bir patronun, işçisine olan tavrı demek değildir aynı zamanda bir aile reisinin ev halkına, çocuklarına, hanımına kolaylık tanıması demektir. Aynı şekilde hanımlar da eşlerine bu kolaylığı tanırsa Allah onların da günahlarını mağfiret eder. Bu yüzden ramazanda birbirimize kolaylık tanıyıp yardımcı olmamız gerekir.
Evet, ramazan ayı rahmet ayı, mağfiret ayı ve cehennemden kurtuluş ayıdır. Bu ayımız Allah’a ait olsun, bu ayımızı rabbimize tahsis edelim ve hep beraber bu ayda Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini kazanmak için birbirimize yardımcı olalım. Birbirimize yaptığımız her yardımın mutlaka bize geri döneceğini unutmayalım. Allah, kullarına yaptığımız yardımı bize kat kat fazlasıyla iade eder; yani o da bize yardım eder. Aynı şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “kim bir oruçluya iftar yaptırırsa o da o oruçlunun sevabını alır”82 buyurmuştur. Bu yüzden fırsat buldukça ihtiyaç sahiplerine ikram etmeye, ihsan etmeye çalışalım.
Ramazana niyet etmek çok önemlidir. Niyetimiz düzgün olmazsa ibadetimiz yerini bulmaz ve kabul edilmez; çünkü ameller niyetlere göredir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “insanlardan öyleleri var ki namaz kılarlar ama onlara sadece yorgunluk kâr kalır, oruç tutarlar ama onlara sadece açlık kâr kalır”83 buyurmuştur. Peki, neden oruçları oruç olmamış, onlara sadece açlık kâr kalmıştır? -Çünkü niyetlerini doğru düzgün getirmemiş, doğru düzgün niyetlenmemişler de ondan. İnsanın niyet ederken; “niyet ettim ramazan ayının orucunu tutmaya” demesi yeterli değildir. Zaten oruç tutan herkes böyle söylüyor. Eğer sadece böyle söylemek yeterli olsaydı insanlardan öylelerinin tuttuğu oruç onlara sadece açlığı kâr bırakmazdı.
Peki, o halde niyetimizi nasıl getirmemiz gerekir?
“Ya rabbi! Benim, bedenimin arzusu, isteği yemek ve içmektir. İş bana kalsa ben yerim, içerim; ama sen ‘ramazan ayında yeme ve içme’ buyurmuşsun. Ben de senin emrini, senin isteğini kendi arzumdan, isteğimden, seni kendimden daha çok seviyorum. Bu yüzden kendi arzumu, isteğimi değil senin emrini yerine getiriyorum ve yemiyor, içmiyorum; çünkü ben seni kendimden daha çok seviyorum. Seni kendi arzuma, isteğime tercih ediyorum; çünkü seni arzumdan, isteğimden, nefsimden, kendimden daha çok seviyorum” deyip niyetimizi orucun hakikatine uygun olarak bu şekilde bir sefer getirmemiz gerekir.
Ameller niyete göreyse bu durumda oruç tutarken her anda Allah’ın muhabbetini kazanmaya devam ederiz; çünkü “seni seviyorum, senin beni sevmeni istiyorum ya rabbi” deyip niyet etmişiz.
Allah’ın sevdiği bir kulun kazanmadığı, kazanamayacağı hiçbir şey yoktur. Allah’ın sevgisinden mahrum kalan birinin de kazandığı hiçbir şey yoktur. İsterse bütün dünya onun olsun, aslında onun hiçbir şeyi yoktur.
Oruçluyken Allah öyle emrettiği için helal olandan yemeyiz, içmeyiz. Hal böyleyken “helal olanı yemeyeyim, içmeyeyim; ama haram olanı işleyeyim” dememiz doğru olur mu? -Elbette ki olmaz. Helal olan yiyecek, içecek bile orucu bozuyorsa haram olanlar orucu bozmaz mı! Hatta haram olan, orucu bin kat daha fazla bozar. Mesela; biri oruçluyken dedikodu yapsa, gıybet etse, birilerini eleştirip çekiştirse helal olanı değil haram olanı yiyip içmiştir, bu durumda onun orucu bozulmuş olur.
Allah ayet-i kerimede; “sizden bir kısmınız bir kısmınızı eleştirip çekiştirmesin, gıybetini yapmasın. Kadınlar da başka kadınları çekiştirmesin. Belki o çekiştirilenler çekiştirenlerden daha hayırlıdır. Sizden biri ölmüş kardeşinin etini yemek ister mi”84 buyurur. Gıybet etmeniz, ölmüş kardeşinizin etini yemektir, bunu istemiyorsanız gıybet etmeyin, dedi Allah. Gıybet etmek niçin ölü kardeşin etini yemektir? -Çünkü gıybet etmek, eleştirmek, çekiştirmek; kardeşini manevi olarak öldürmek demektir. Biri hakkında gıybet ederken yanındaki kişinin gönlünde onu aşağı indirip öldürürsün ve hakaret ederek, küçümseyerek öldürmüş olduğun o kardeşinin etini hem yersin hem de karşındakine ikram edersin.
“Ben mü’minim, iman etmişim” diyen istisnasız herkes birbirini sevmelidir; çünkü Allah ayet-i kerimede; “mü’minler sadece ve yalnız kardeştir. Öyleyse kardeşlerinizin arasını bulun”85 buyurmuştur. O halde birinin yanında başkasını eleştirip çekiştirdiğimizde, gıybetini ettiğimizde arayı bulmamış sadece o mü’min kardeşimizi yanımızdaki kişinin gönlünden uzaklaştırmış, onu öldürmüş oluruz. Mü’mine muamele böyle olmaz, kardeşlik böyle değildir. Allah bunu kabul etmez! Bu yüzden gıybet etmek, birini eleştirip çekiştirmek orucumuzu bozar, hem de bütünüyle bozar; yani helal ile değil haramla orucumuzu bozmuş oluruz.
Oruç tutarken sadece midemize oruç tutturmamız yetmez, bütün azalarımıza da oruç tutturmamız gerekir. Yememek, içmemek sadece midenin orucudur. Aynı şekilde harama bakmamakla gözümüze, haram olanları; yani gıybeti, dedikoduyu, yanlış şeyleri dinlememekle kulağımıza, yanlış şeyleri düşünmemekle, tefekkür etmemekle aklımıza, yanlış yapmamakla elimize, ayağımıza, bir de gönlümüze oruç tutturmamız gerekir.
Zaten en büyük oruç gönlün orucudur; çünkü gönül, bütün organları idare edip yönetir. Allah’ın huzurundan ayrılmamakla, her anda Allah’ın huzurunda olduğumuzu bilmekle, onun huzurunda olduğumuzu unutmamakla, Allah’ı sevmekle, gönlümüze başka sevgileri yaklaştırmamakla gönlümüze oruç tutturursak Allah’ın bize emrettiği orucu tutmuş oluruz. Yoksa oruç tutmamış oluruz, böylelikle bize sadece açlık kar kalır.
Başta gönlümüz olmak üzere bütün azalarımıza tutturduğumuz bir oruç bize bir sene boyunca Allah’ın huzurunda durmayı kazandırır. Aynı zamanda bütün organlarımıza; yani gözümüze, kulağımıza, dilimize, elimize, ayağımıza, gönlümüze, aklımıza, kalbimize Allah adına bir halife olarak hükmetmeyi, idare etmeyi bize öğretir. Aksi halde “yemedik, içmedik, oruç tuttuk” ya da “ramazan bitti, artık bir şey yapmamıza gerek yok” dersek sadece aç kalmış oluruz.
Her ibadetin bir hikmeti, Allah’ın her ibadette bir muradı vardır. Bütün ibadetler imanı artırıp kemale erdirmek içindir. Devamlı söylüyoruz, iman; Allah’ı her şeyden çok sevmektir. Bu durumda imanın artıp kemale ermesi, o muhabbetin artması demektir, dolayısıyla ibadetimizin Allah’a olan muhabbetimizi artırması gerekir.
Hiç kimse bir başkasını kendisine veya cemaatine davet edemez; çünkü hiç kimse böyle bir hakka sahip değildir. Allah, insanı kendi kendisine davet eder. Aynı şekilde peygamberler de insanları cemaate değil, Allah’a davet etmişlerdir; yani Hz. İnsan olmaya, Allah’a halife olmaya, dost olmaya, insanın kendi kendisine gelmesine davet etmişlerdir.
İnşallah hep beraber Allah’a yürüyeceğiz. Kendi kendimize olan davete icabet edeceğiz, dolayısıyla Allah’ın davetine icabet etmiş olacağız. Allah’a yürürken Allah’a yaklaştığımızı mutlaka bütün şiddetiyle tatmamız gerekir. Allah’a yakın olduğumuzu, Allah ile beraber olduğumuzu hep beraber tadacağız inşallah.
Bunu kim yapacak?
Bunu tabi ki biz yapacağız. Bu yüzden kardeşlerimize düşen; sadece gönüllerini açıp bizi dinlemek ve bizimle beraber yürümektir. Ramazan ayının başındayız, kardeşlerimiz her akşam buraya gelip gönlünü açarak, peşin hüküm vermeden bizi dinler, neyi söylediğimizi anlamaya çalışırsa biz de manevi olarak gerekeni yaparız.
Bir Mürşid-i kâmilin vazifesi; Allah’ın kullarını Allah’a taşımak ve rabbiyle buluşturmaktır. Onunla beraber olanlara da düşen; gönlünü açıp mürşidiyle beraber yürümektir. Bizimle beraber olanlar gönlünü açıp bizi dinlediğinde yolu yürümezse, Allah’a her gün biraz daha yaklaştığını, Allah’ın huzurunda olduğunu hissedip tatmazsa, Allah ona perdeyi açmaz, kardeşimiz bunların daha da ötesini yaşamazsa kabul etmesin. Eski kardeşlerimizin hepsi böyle olduğunu bilirler; ama İslam’ı bir taklitten ibaret zannedenler bu nimetten mahrum kalırlar.
Allah ayet-i kerimede; “Allah size şah damarınızdan daha yakındır”86 buyurur; yani Allah size sizden daha yakındır. Bu durumda senin, rabbini kendinde, gönlünde bulman gerekir. Allah senin gönlüne tecelli eder. Hiç kimse bir başkasına bir şey veremez. “Şeyhim bana yardım eder, bana bir şey verir” demekle kimse bir şey kazanamaz; çünkü şeyhin sana bir şey veremez; bunları senin kazanman, senin gönlünü rabbine, rabbinin tecellisine açman, kendi gönlünde rabbinle buluşman gerekir. Allah gönlüne tecelli edince de rabbini bulmuş, tanımış olursun. Daha doğrusu; rabbin kendisini sana tanıtmış olur; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Allah kendini sevdiklerine tanıtır” buyurmuştur. Öyleyse sana düşen; Allah’a olan sevgini, muhabbetini artırmak; yani imanını kemale erdirmektir.
Zatın biri anlatır;
“Allah, Kıyamet günü bir kulunu hesaba çeker. Kul, Allah’a der ki: ‘Ya rabbi! Dünyadayken seni çok aradım, her yerde seni aradım; ama bulamadım. Sen neredeydin, seni nerde bulurdum.’ Allah da ona; ‘ben sana senden daha yakın olduğumu söylemedim mi? Ben seninleydim, sana şah damarından daha yakındım. Ben seninleyken sen neredeydin, nerelerde dolaşıyordun, beni nerde arıyordun’ diye cevap verir.”
Allah’ı tanımak her kul için farzdır. Bu, Allah’ın emridir, isteğidir. Kul, Allah’ı tanıdıkça kendini tanır; çünkü insan, Allah’ın yeryüzündeki halifesidir ve Allah’ı temsil eder.
Halife, temsil eden demektir. Allah’ı tanımıyorsak onu temsil edemeyiz, işi onun adına yapamayız, onun adına hareket edemeyiz. Allah’ı tanıyabilmemiz için de onun El Esmau’l Husna’sını bilmemiz, Allah’ı onun isimlerinden tanımamız lazım. Bu yüzden de Allah’ın El Esmau’l Husna’sını anlamak her bir kul için farzdır. Biz de rabbimizin güzel isimlerini, nüzul sırasına göre ayetlerde onun kendini anlattığı gibi anlamaya, tanımaya çalışıyoruz ki rabbimizi tanıyabilelim ve onun halifesi olarak yeryüzünde onun adına hareket edebilelim.
Evet, bugün hep beraber Allah’ın Kayyum ismini anlamaya çalışacağız inşallah. Önce Allah’ın Kayyum isminin ne manalara geldiğini öğrenmeye çalışalım.
Allah hayy ve kayyumdur. Kayyum ismi, Kuran-ı Kerim’de üç yerde geçer ve bu üç yerde de Allah’ın Hayy ismiyle beraber gelir. Kayyum; kıyamda olan, kıyamda tutan ve varlığı varlıkta tutan demektir. Allah hayy ve kayyumdur; yani diridir ve bütün varlığı diri olarak kıyamda, varlıkta tutar.
Allah, varlığı kıyamda tutarak onu sadece varlıkta durdurmaz. Allah’ın bunda bir muradı vardır. Allah her bir varlığa yaratılışının amacını gerçekleştirsin diye ona bir de imkân tanır, varlığı bu yüzden varlıkta tutar. Varlığı varlıkta tutarken de vedud olarak, ilah olarak, rahman olarak, rahim olarak, kerim olarak varlığa muamele eder. Örneğin; insana Hz. İnsan olması için imkân tanır ve ona böyle muamele eder.
Kayyum ayrıca kıymet, değer veren demektir. Allah kıymetli ve değerlidir, bir de kendinden varlığa, kullarına, mahlûkata kıymet, değer verendir. Allah ayet-i kerimede; Ekîmûs salâte:87 “Namazı ikame et” buyurur. Bu; namazla kıymetini, değerini bul ve ayağa kalk, manasına gelir. “Ekîmûs salâte” kelimesi aynı zamanda namazı ayağa, kıyama kaldır, namazla beraber ayakta dur, Allah’ın huzurunda dur demektir. Bu yüzden namaz insanı, Allah’ın huzurunda durdurmalıdır. Bu da Allah’ın Kayyum ismiyle mümkündür. İnsanı huzurda durdurmayan bir namaz insana sadece yorgunluk verir.
Kayyum bir de her anda bir şe’ende, bir işte olan; yani kullarına her anda muameleyi yapan demektir. Allah, varlığı varlıkta tutar, bununla beraber bütün varlığı yönetir; çünkü kayyum bir de yöneten, bütün mahlûkatı ve bütün kâinatı sevk ve idare eden demektir.
Peki, Allah’ın, kulundan isteği nedir?
İnsanın da Allah’ın yeryüzündeki halifesi olarak kayyum olmasıdır; yani insanın da Allah ile kıyamda durduğunun bilincinde olup; “ben, Allah ile varım, Allah ile diriyim, Allah ile görüyor, Allah ile işitiyor, Allah ile biliyorum. Bendeki bütün güzellikler Allah’a aittir” demesidir. Kul, Allah ile güzeldir, dolayısıyla kendisinin Allah ile kıyamda olduğunu, kayyum olduğunu bilmesi ve önce buna iman etmesi, sonra da işi Allah adına, Allah’ın istediği, sevdiği şekilde yapması lazım ki Allah’ın kendisi üzerindeki muradını gerçekleştirebilsin.
Kulun bunu nasıl yapması gerekir?
Allah peygamberlerini, kitabını zaten bunun için göndermiştir. Allah, Kur’an’da neyi buyurmuşsa kulundan da öyle yapmasını, öyle yaşamasını ister. Bu yüzden herkes kiminle kıyamda durduğuna bakmalıdır. Allah ile kıyamda durup kayyum olanlar Allah adına hareket eder, Allah’ın istediği, sevdiği gibi yapar. Allah ile hareket edip Allah ile kıyamda durmayanlar ise şeytanla ayakta, kıyamda durur; çünkü onun kayyumu şeytan olmuştur.
Zikir önce Kur’an’dır. Allah, Kur’an için; “bu zikri indiren biziz, onu koruyacak olan da biziz”88 buyurmuştur. Zikir aynı zamanda “Allah, Allah” demek ve Allah’ı unutmamaktır. Allah ayet-i kerimede; “kim, Allah’ın zikrinden yüz çevirirse (Allah’ı, Allah’ın ayetlerini unutur, yok sayarsa) ona bir şeytan musallat ederiz (ona bir şeytan musallat olur). Böylece o, şeytanın karini (uydusu) olur”89 buyurur. Yani biri Allah ile beraber kıyamda durmazsa şeytanla beraber kıyamda, ayakta durur, şeytanın etrafında döner, şeytan onu etrafında döndürür. Şeytan artık onun kayyumu olmuş, onu hareket ettiren olmuştur.
Hal böyleyken insanın kazanabilmesi için Allah’ın Kayyum isminin mutlaka onda tecelli etmesi, onun Allah ile kayyum olması, bunun için de insanın, Allah’ın ilk emri olan Ikra’ bismi rabbikellezî halak:90 “Seni yaratan rabbinin adıyla oku” ayetiyle kayyum olması gerekir.
Yaratan rabbinin adıyla okumak; kendini oku, seni yaratanı oku, kendinde, kendi üzerinde rabbini oku, kendi üzerinden rabbini tanı” demektir.
Rabbini nasıl tanıyacaksın?
Eğer sende merhamet duygusu olmazsa Allah’ın rahim olduğunu anlayamaz, bunu tadamazsın. Hâlbuki Allah’ın Rahim ismini, Kerim ismini, Afuvv ismini tatman gerekir; çünkü iman, Allah’ın isimlerini kendinde tatmaktır. Bu, Allah’ın bütün isimleri için böyledir. Bu yüzden rabbinin esmasını kendi üzerinde tatman gerekir, öyle ki Allah’ın nasıl rahman, nasıl rahim, nasıl kerim, nasıl afuvv olduğunu anlayabilesin.
Aslında herkes Allah’ın bu isimlerini tadar; ama insanın bu isimlere iman edebilmesi için tatması yetmez “bu, Allah’tandır” demesi gerekir; çünkü insan, üzerindeki güzel isimlerin Allah’tan olduğunu bilir, kabul ederse iman etmiş olur. Eğer bir ismi bile Allah’tan değil kendinden bilirse bu durumda hiç farkında olmadan kendini o isimde Allah’a şirk koşmuş olur. Oysaki kul, Allah ile güzeldir, güzelliği Allah’a aittir, Allah bu güzelliği ona kendinden vermiştir ve Allah, kulunun üzerinde kendi güzelliğini görmek ister.
Allah, kuluna irade vermiş, tercih etme hakkı vermiştir. Kul, köle değil halifedir. Allah ayet-i kerimede; “dileyen iman etsin, dileyen kâfir olsun”91 buyurmuş; yani Allah “tercih hakkı kulumundur” demiştir.
Evet, kayyum bir de idare eden demektir. İnsanın da kayyum olması, onda Kayyum isminin tecelli etmesi için kendini idare etmesi gerekir. İlk önce aklını idare etmesi, bunu da kendini ve varlığı okumakla yapması gerekir. İnsanın aynı şekilde Allah adına bir halife olarak bu bilgisiyle imtihanı, kendi hayatını, kulluğunu, bütün azalarını, gönlünü, vaktini, zamanını, duygularını, düşüncelerini, malını, servetini Allah adına yönetip idare etmesi gerekir.
Allah’ın Kayyum ismi bütün isimlerin içinde mevcuttur. Ne kadar sevap, ibadet, Allah’ın men ettiği şey varsa hepsi Allah’ın Kayyum ismiyle ilgilidir. Mesela; Allah, namazı emretmiştir. Namaz; vakti, zamanı beş bölüme ayırıp onu sevk ve idare etmek, ebedi hayatı kazanmak için vakti kontrol etmektir. Oruç; bedeni, nefsi idare etmektir, insanın kendisini idare edip kendi kendisine hükmetmeyi öğrenmesidir. Zekât; malı, serveti idare etmektir. Hac; ümmet içindeki varlığını, ümmeti idare etmektir. Kelime-i şehadet de Allah adına kendi kendini idare etmektir. Bunların hepsi Allah’ın Kayyum isminin tecellisidir.
Okuyacağımız bu sure ilk inen surelerden biri olan Muddessir Suresi’dir. Allah bu ayette Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e hitap eder. Yâ eyyuhâl muddessir kum fe enzir:92 “(Ey yatan) Ey örtüsüne bürünmüş (olan)! Kalk ve uyar.” “Kum” kayyum ol, ayağa kalk demektir. Biri kazanmak istiyorsa onda Kayyum isminin tecelli etmesi gerekir. Eğer biri manevi olarak ayağa kalkmak için hiçbir şey yapmıyor, bunun için çabasını, gayretini sarf etmiyorsa kıyamda değildir; yani kayyum olmamış, Allah’ın Kayyum ismi onda tecelli etmemiştir. Bu ismin onda tecelli etmesi için onun kalkıp çabasını, gayretini sarf etmesi gerekir.
Ramazan ayı kulun ayağa kalkıp kazanmaya çalışması için bir imkândır. Allah bu ayda kuluna imkân tanıyıp ona rahmetini saçar ve yağdırır. İnşallah hep beraber Allah’ın rızasını kazanmak için, Hz. İnsan olmak için ayağa, kıyama kalkıp çabamızı, gayretimizi sarf edeceğiz. Böyle yaptığımızda Allah’ın rahmetini nasıl yağdırdığına şahit olacağız inşallah.
Mesela; kahraman olanlar bir anlık kahramanlık gösterdikleri için kahraman olmuşlardır. Bir anda kıyama kalkıp, kayyum olup; “ya rabbi! Sana döndüm, hayatı, dünyayı anladım. Gelenler gidiyor, hiç kimse burada kalmıyor, oraya gelenler de buradan nasıl gitmişse huzurunda öyle muamele görüyor. Ben senin huzuruna gelirken kaybeden biri olarak değil seninle güzelleşmiş biri olarak, rızanı, sevgini, dostluğunu kazanmış olarak gelmek istiyorum” deyip kahraman olmak lazım; ama bu sadece bir anlık bir şeydir. Eğer biri böyle söyler, Allah’a döner ve bunun için çabasını, gayretini sarf ederse işte o zaman gökteki yıldızlar gibi olur.
Sahabeler 50 sene boyunca küfürde ve şirkteydi; ama bir anda “lâ ilâhe illallah” deyip “ya rabbi! Sana döndüm” dedikleri için gökteki yıldızlar gibi oldular. Bu her birimiz için geçerlidir ama bunu taklidi bir imanla kazanamayız. “Anamız, babamız Müslümandır, biz de böyle yapıyoruz” demekle rabbimize dönüp gökteki yıldız olmamız mümkün olmaz; çünkü Müslüman olmak bu değildir.
İman, insanın kendi gönlüyle, iradesiyle tercih edip kazandığı bir nimettir, nurdur. Yoksa “herkes böyle yapıyor, anam, babam da böyle yapıyordu, biz de bu yoldayız” demekle kimse iman sahibi olmaz. Senin kendi iradenle rabbini kabul etmen gerekir. Allah bu imkânı herkese, Hristiyan ve Yahudi bir memlekette yaşayanlara da tanımıştır; çünkü herkes buluğa erdiğinde “acaba doğru yol hangisidir” deyip kendi kendini hesaba çeker. İşte, Allah’ın, kulundan istediği; kendisine hiçbir şeyi şirk koşmamasıdır, kul olduğunu, Hz. İnsan olduğunu, Allah’a halife olduğunu kabul edip ilah olmadığını bilmesidir.
Eğer biri; “ben, Allah’tan bağımsız bir varlığım. Bu yüzden istediğimi yapar, istediğim şekilde hayatımı yaşar, istediğim şekilde düşünürüm, Allah’tan bağımsız olarak karar verir, hüküm veririm” derse kendini, nefsini Allah’a şirk koşmuştur.
Evet, Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; “kalk ve uyar” yani “kıyamda dur” demiştir. Bizim de ilk önce kendimize; “ayağa kalk, bu kadar yattığın yeter. Kalk ve Allah yoluna gir, Allah’a dön” deyip kendimizi uyarmamız gerekir.
Allah bir hadis-i kutside; “kulum bana bir adım atarsa ben ona on adım atarım”93 buyurur. Bize düşen de o bir adımı atmaktır. Eğer o bir adımı atarsak kesinlikle Allah’tan on adım görürüz; ama bunun için önce ayağa kalkmamız, biraz çaba, gayret sarf edip bir adım atmamız; yani Kayyum isminin bizde tecelli etmesi gerekir.
Kul için her an bir imtihandır. İmtihan da kazanma imkânı demektir. Eğer Allah’ın Kayyum ismi bir kulda tecelli ederse o kul kendini, aynı zamanda hayatını idare eder; yani kazanma imkânını değerlendirir ve Allah’ın ona kazanması için gönderdiği imtihanları kazanır. Bunu da Allah’ın Kayyum ismiyle yapar. Eğer herhangi bir konuda sıkıntıya düşer, mağdur olursa o mağduriyeti de değerlendirir, onu yöneterek kazanır. Aynı şekilde ona musibet, bela, hastalık gelse musibeti, belayı, hastalığı yönetir, idare eder ve kazanır. Bütün peygamberler mağduriyeti yönetmiş ve kazanmıştır. Her bir peygambere baktığımızda her birinin Allah’ın Kayyum ismiyle mağdur olduğu hali idare edip yönettiğini görürüz. Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz taşlandığında bu musibeti sabırla, merhametle, rahmetle idare etmiştir; yani onu Allah’tan bilip itiraz etmemekle idare edip kazanmıştır.
Mağduriyeti, musibeti, kazayı, belayı, imtihanı idare etmeyenler, yönetemeyenler kaybeder, dolayısıyla isyan eder ve Allah’ın Kayyum ismi onda tecelli etmez. Bu yüzden gelen musibet her ne olursa olsun, eğer kul onu idare etmesini bilirse kazanır, bilmezse kaybeder.
Daha önce söylemiştim, bir daha söyleyeyim. Hiçbir şey durup dururken olmaz. Mutlaka önce bilmek; yani okumak, anlamak gerekir. Allah’ın isimlerinin bilgisine sahip olmamız ve bu isimleri sevmemiz lazım ki iman etmiş olalım, sevebilelim ve Allah bu isimlerle bizim gönlümüze tecelli etsin. Bundan dolayı Allah’ın isimlerini öğrenmeye çalışıyoruz. Bu isimleri öğrendikçe, rabbimizi tanıdıkça severiz. Rabbimizi tanımayınca onu sevmemiz mümkün olmaz, zaten onu tanımadan ettiğimiz iman da doğru bir iman değildir. Allah kendini kitabında tanıtmıştır. Öyleyse bize düşen; rabbimizi kendini kitabında tanıttığı gibi tanıyıp ilk önce iman etmektir; çünkü iman, ibadetten önce gelir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz miracdan döndüğünde; “ben miraçtan bir müjdeyle döndüm. Allah bana şu müjdeyi verdi ki; ümmetimden her kim ‘lâ ilâhe illallah, Muhammedun Resulullah’ derse cennete girer”94 buyurmuştur.
Yalnız, “lâ ilâhe illallah” demek öyle kolay bir şey değil, büyük bir iştir; çünkü bunu sadece dil ile söylemek yetmez. Bu, ispat isteyen bir davadır. Allah’tan başka ilah yoktur demek “Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmuyorum. Mülkün sahibi, benim sahibim, bu imtihanın, hayatın sahibi Allah’tır. Ne olursa olsun, muameleyi bana Allah yapar. Yaşadığım her şey bir imtihandır, dolayısıyla bana düşen; doğru ve güzel yapıp imtihanı kazanmaktır, Allah’a itiraz etmemektir. O, rahman ve rahim olandır. Ben kendi nefsime zulmediyorum; ama o bana rahmetiyle muamele ediyor. Kendi ellerimle yaptıklarımdan dolayı sıkıntı çekiyorum, o ise beni temizliyor. Bana düşen de rabbimle kıyamda durup kayyum olmamdır” demektir. Hep beraber ramazan ayında bunu başarmaya çalışacağız inşallah.
İsterseniz şimdi Allah’ın Kayyum isminin geçtiği ayetleri kısaca anlamaya çalışalım.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Allâhu lâ ilâhe illâ huvel hayyul kayyûm:95 “Allah odur ki ondan başka ilah olmayandır. O, hayy ve kayyumdur.” İlahın ilah olabilmesi için hayy ve kayyum olması gerekir; yani varlığı yaratması, varlığa kendinden hayat vermesi ve o varlığı kendisinin varlıkta tutması lazım ki hayy ve kayyum olabilsin, ilah olabilsin. İlahlık sıfatı başkasına yakışmaz. Eğer sen bir varlığı yaratmamışsan, onu kendinden diriltmemişsen, onu varlıkta sen tutmuyorsan ilah olamazsın. Bu yüzden ilahlık iddiasında bulunup “bu bana aittir” deme; çünkü her şeyin Allah’a ait olduğu gibi sen de Allah’a aitsin.
Ve anetil vucûhu lil hayyil kayyûm: “Bütün yüzler (bütün varlıklar) hayy ve kayyum olana boyun eğmiştir.” Bütün varlıklar ona boyun bükmüştür, baş eğmiştir, ona itaat halindedir. Hiç kimse ona itaatin dışına çıkamaz, onun emrinden çıkamaz. Ve kad hâbe men hamele zulmâ:96 “Ve kim bir zulmü yüklenirse (kendine zulmederse) o sönmüştür (hüsrana uğramıştır).” Sönmek; gücünü kaybetmek demektir. Böyle biri gücünü kaybettiği için ayakta durup kayyum olması gerekirken dizinin bağı çözülür, manevi olarak yere çöker, Allah’a kul olamaz, kul olmak için o gücü kendinde bulamaz.
Allâhu lâ ilâhe illâ huvel hayyul kayyûm: “Allah odur ki ondan başka ilah yoktur. O, hayy ve kayyum olandır.” Lâ te’huzuhu sinetun ve lâ nevm: “Onu ne bir gaflet sarar ne de bir uyku.” Lehu mâ fîs semâvâti ve mâ fil ard:97 “Gökte, yerde ne varsa hepsi onundur, ona aittir.”
Zâlike dînul kayyimeh:98 “Bu (din) kayyum olan bir dindir.” Bu din sizi kıyamda, Allah’ın huzurunda tutacak olan, Allah’a taşıyan, sizi dirilten bir dindir, gerisi boştur.
Bir de Fatiha’yı okurken İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn:99 “Yalnız sana âbd oluyoruz ve yalnız seni istiyoruz” deriz. Rabbimizi istiyorsak kayyum olmamız; yani çaba, gayret sarf etmemiz gerekir. Çabamız, gayretimiz yoksa ve bunu sadece dilimizle söylüyorsak demek ki Allah’ın Kayyum ismi bizde daha tecelli etmemiştir.
Allah hayy ve kayyumdur; diriltendir, kendinden hayat veren, kendi varlığından varlık verendir. Aynı zamanda varlığıyla, zatıyla, sıfatlarıyla insanı varlıkta tutandır ve insana şah damarından daha yakındır.100 Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “ne yana dönerseniz dönün, Allah’ın vechi ordadır”101 buyurmuştur. Yani her anda Allah ile beraberiz. Eğer her anda Allah ile berabersek peki neden Allah’ın huzurunda olduğumuzu, Allah’ın bizimle beraber oluşunu tatmıyoruz! O halde bir sorun var demektir. Bu sorun kendimizdedir ve bu sorun kendi kendimizle, kendi gönlümüzle beraber olamadığımızdan dolayıdır.
Allah bir hadis-i kutside; “yere, göğe sığmam, mü’min kulumun kalbine tecelli eder, sığarım”102 buyurmuştur. Demek ki Allah, mü’min kulunun kalbine tecelli ediyormuş ve mü’min kulun kalbi, yer ile gökten daha genişmiş; çünkü Allah, kuluna ruhundan nefhetmiştir103 ve nefhettiği bu ruh zamansız ve mekânsızdır, melekleri de ona secde ettirmiştir. Bu nedenle bütün kâinatı insanın gönlüne koysan bir sahraya bir çöpü koymuş gibi olursun. Kâinat, insanın gönlünde işte bu kadar küçüktür. Bu yüzden Allah, mü’min kulunun gönlüne tecelli eder.
Allah’ın, mü’min kuluna olan bu tecellisi, güzelliği, mü’minin üzerinde Allah’ın isimleriyle görünür; yani kul, rahman, rahim, kerim, afuvv, vekil ve tevvab olunca, bu isimler onda tecelli edince Allah ona tecelli eder, böylelikle Allah’ın güzelliği onun üzerinde görünür ve o kul, Allah’ın yeryüzündeki halifesi olur. Allah’ın bütün isimleri için bu böyledir. İnsana Allah’ın isimleri tecelli etmezse insana şeytan tecelli eder ve insan bu isimlerden mahrum kaldığı için Hz. İnsanlığını kaybeder. Bu yüzden Allah’ın isimlerinin bizde tecelli etmesi, rabbimizle beraber olup rabbimizin güzelliğini kendimizde tatmamız için Allah’ın bize verdiği imkânları değerlendirip Allah’a dönmemiz, çabamızı ve gayretimizi sarf etmemiz gerekir.
Sohbete başlarken; “kardeşlerimiz bizi dinlerse manevi olarak işi biz yapacağız” demiştim. Evet, tekrar söylüyorum; bu işi yapmazsak kabul etmeyin. Mesela bizi dinleyen 100 kişiden hiç kimse bu nimetleri kazanamazsa hata benim olur. Ben işi yapamamış olurum; ama bizi dinleyen 100 kişiden yarısı manevi olarak nimeti kazanır, diğer yarısı kazanmazsa o halde hata bende değil gönüllerini açıp bizi dinlemedikleri için yapmayanlardadır. Bu durumda kazanamayanların “biz niye kazanamadık, hani bize rabbimizi, isimlerini tanıtacak, bizi Allah’a ayna yapacak, halife edecek dost edecektin. Neden bize Allah’ı sevdirmedin, Allah’ın rızasını kazandırtmadın” dememesi gerekir; çünkü diğerleri gerekeni yapıp kazanmış, onlar ise gönlünü açıp dinlemedikleri ve gerekeni yapmadıkları için kaybetmiştir. Evet, kardeşlerimizin kazanmak için yapmaları gereken tek şey vardır, o da sadece bizi dinlemektir. Ne kadar kolay, ne kadar basit bir şey!
İnsan kendini bilmez. Nasıl ki insan zahiri olarak bir bedene sahipse bir de manevi olan, Allah’ın kendinden ona nefhettiği ruha sahiptir ve o ruh, rabbini, sahibini, geldiği yeri ister. Onu, bunun dışında hiçbir şeyle mutmain edemezsin. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “kalpler ancak (Allah ile) Allah’ın zikriyle mutmain olur”104 buyurmuştur. Hep beraber “Allah” diyeceğiz, hep beraber rabbimizle beraber olacağız, rabbimizle, Allah ile mutmain olacağız. Bunun için de bir başlangıç yapıp yola çıkmamız gerekir. Başlangıcı hep beraber yapıyoruz, yapacağız inşallah.
Bu başlangıcı nasıl yapmamız gerekir?
Önce rabbimize dönüp; “ya rabbi! Bilerek veya bilmeyerek, isteyerek veya istemeyerek yanlış yaptık, hata işledik, günah işledik, düştük, şeytana, nefsimizin arzularına, isteklerine uyduk. Bunun için tövbe ediyor, sana dönüyor, istiğfar ediyor, mağfiretini diliyoruz. Günahlarımızı öyle bir affet ki hiç günah işlememiş gibi olalım ya rabbi! Sen ğafursun, sen ğaffarsın, sen mağfiret edensin, mağfiret etmeyi seversin ya rabbi! ‘Kulum benden mağfiret etmemi isterse onu mağfiret ederim’ buyurmuşsun, o halde günahlarımızı mağfiret et ve sana dönüşümüzü, tövbemizi kabul et. Sana dönmemiz, sana gelmemiz, sana yakın olmamız için bize yardım et ya rabbi” deyip tövbemizi ve istiğfarımızı yapmamız gerekir.
Allah şahit olsun ki hep beraber Allah’a döndük, tövbemizi, istiğfarımızı yaptık. Bir de kardeşlerimizle yola çıkıp Allah’a gitmek, ona dost olmak, onun sevgisini, rızasını, cemalini kazanmak için hep beraber biat etmemiz gerekir. Kardeşlerimiz bize biat ederken Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini kazanmak için biat etmelidirler. Aynı şekilde biz de bize uymaları karşılığında onları Allah’a vasıl edeceğimize söz veriyoruz.
Eğer biri kendisine tabi olanları Allah’a vasıl edemeyeceği halde onlara vuslat sözü veriyorsa o kişi halis, muhlis müşriktir, kâfirdir. Bu yüzden Allah’tan böyle bir emir almadığı, böyle bir vazifesi olmadığı ve kimseyi hiçbir şekilde vasıl edemeyeceği halde “ben sizin şeyhinizim, gelin bana tabi olun sizi Allah’a götürürüm” diyenler halis muhlis müşriktirler.
Peki, biz bunu nasıl yapacağız?
Anne, babalar çocuklarının sadece dünyadaki bir nimeti kazanmaları, bir mevkiye, makama gelmeleri için çocuklarını 10 sene, 15 sene okumaya gönderirler, öyle değil mi! Söz konusu ebedi hayatımızsa, ebedi hayatımızı ciddiye alıyorsak bu durumda kardeşlerimiz, Allah için bir aylarını ayırıp dergâhta olmalıdırlar. Eğer kardeşlerimiz buradayken kazanamazlarsa hesabını bize sorsunlar. Sadece bir aylarını buraya ayırsınlar, kaybedecekleri ne olabilir! Kardeşlerimiz vakitlerini, zamanlarını burada geçirmezlerse nerde geçirecekler! Ya kahvede, ya evde televizyon başında ya da boşa vakit geçirebilecekleri herhangi bir yerde vakitlerini harcayacaklar. Hâlbuki sadece bir ay dergâha gelseler neleri kazanacaklarını görürler.
Biri ebedi hayatını ciddiye alıyor ve gerçekten rabbini arıyorsa, samimiyse buyursun hep beraber Allah’a yürüyelim, birbirimizle tanışalım. Öyle uzaktan bakıp tanışmak olmaz. Kardeşlerimiz bizimle tanışmayı istiyorsa gönüllerini açıp bizimle beraber olmalıdır. Artık bir olalım, beraber olalım, tanışalım. Kardeşlerimiz gönlünü biraz açıp bizimle beraber olur ve çaba, gayret sarf ederse; yani kendini, ebedi hayatını, rabbini ciddiye alırsa Allah bu tanışma imkânını onlara verir ve bizi tanıştırır inşallah.
Mesela 5 yıl, 10 yıl, hatta 20 yıl bizimle olduğu halde hala bizimle tanışmamış derviş kardeşlerimiz vardır. Artık tanışmamız ve rabbimizle buluşmamız lazım. Allah bize şah damarımızdan daha yakın olduğunu söylediyse bir muradı vardır. Allah ayet-i kerimede; “kullarım sana beni sorarlar, ben yakınım. Bana dua edenin duasına (beni davet edenin davetine) icabet ederim. Söyle onlara, onlar da benim davetime icabet etsinler” buyurmuştur.
Dikkat edilirse Allah araya hiç kimseyi koymadı. Beni davet edenin davetine icabet ederim, buyurdu. Allah icabeti, kulunun gönlüne tecelli ederek yapar. Bu durumda kul “Allah” demekle “seninle olmak istiyorum ya rabbi” deyip rabbini davet etmiş olur. Allah da kullarını davet ediyor. Kul, rabbinin bu davete icabet etmesini istiyorsa önce onun Allah’ın davetine icabet etmesi gerekir. Bunu Allah söylüyor.
Nasıl?
Allah ayet-i kerimenin devamında; “bana iman etsinler”105 yani beni sevsinler, kendilerini sevsinler, buyurur. Kendini sevmeyen, Allah’ı sevemez. Senin kendindeki rabbini, rabbinin güzelliğini sevmen, kendini sevip kendinle beraber olman; yani “beni Allah yaratmış, bende her ne varsa Allah’a aittir, ben rabbimle beraberim, benim görmem, işitmem, bilmem, anlamam, sevmem aslında Allah iledir; çünkü bütün bunlar ruha ait vasıflardır ve hepsi Allah’a aittir” demen gerekir.
Bizimle beraber yolu yürüyen kardeşlerimiz için söylüyorum; hep beraber yola devam etmek ve yolu tamamlamak için biat edilmesi gerekir. Bu yüzden kardeşlerimiz, Allah’a vasıl olmak üzere bize biat etsinler. Sahabe Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e nasıl biat etmişse Allah’a gitmek, onun rızasını ve dostluğunu kazanmak için bizimle yürümeyi kabul edenler de bize öyle biat etmelidir.
Peki, kardeşlerimizin bu biatı nasıl yapmaları gerekir?
Allah sahabenin Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e biat edişini anlatır ve hitabı Resulullah (s.a.v.) Efendimize yapar. İnnellezîne yubâyiûneke innemâ yubâyiûnallâh: “Sana biat edenler Allah’a biat etmiştir.” Yedullâhi fevka eydîhim: “Allah’ın eli de onların eli üzerindedir.” Yani biatı ben alıyorum, buyurdu Allah. Fe men nekese fe innemâ yenkusu alâ nefsihî: “Her kim ki (bu biatında) eksiklik yaparsa (yanlışlık yaparsa, dönerse) kendi aleyhinedir.” O kaybeder. Ve men evfâ bi mâ âhede aleyhullâhe fe se yu’tîhi ecran azîmâ:106 “Her kim de (biatına) vefa gösterirse (gerekeni yaparsa) Allah ona âzim bir ecir verir.” Kim her neye, her ne üzere biat etmişse Allah onun karşılığını ona verir.
Evet, kardeşlerimiz biat edecekleri zaman sol ellerini dizlerinin üstüne, sağ ellerini de sol ellerinin üzerine koymalı, sol ellerinin kendilerine, sağ ellerinin de bize ait olduğunu kabul etmelidirler. Kardeşlerimiz biat ederken Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini kazanmak üzere bize biat etmelidir ve biz de onların biatını bu şekilde kabul ediyoruz inşallah.
Rabbim önce beni utandırmasın, rabbimden isteğim budur. Beni tanıyanlar tek derdimin rabbimin rızası olduğunu bilir. Bütün derdim; onun rızasını kazanmak, beni huzuruna aldığında mahcup olmamak, rabbimin beni huzura aldığında “kulum sen güzel yaptın” demesidir. Bütün derdim, isteğim, hayatım bunun içindir.
Bununla beraber derdim; Allah böyle bir sorumluluğu bana yüklemişse benimle beraber olanları Allah’a taşımak, onlara rablerini sevdirmek, Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini kazandırmaktır. Benimle beraber insanların Allah’a, rabbine dönmesidir, rabbine hiçbir şeyi şirk koşmayıp kâmil manada “lâ ilâhe illallah” demesidir. Aynı şekilde benimle beraber olan kardeşlerimizin Hz. İnsan olması, beşer olmaktan kurtulup hazret olmasıdır, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakına bürünüp onu kendisine örnek alıp ona benzemesidir; yani tabiri caizse peygamber gibi olmasıdır. Benim bütün derdim budur!
Allah, peygamberlerini ayetlerde bizim için örnek olarak gösterip; “onlar gibi olun, onlar gibi olmaya çalışın” demiştir. Biz bir adım atarsak Allah bize on adım atar. Allah, kulunu sever, kulunun üzerinden de kendini sever, kuluna nefhettiği ruhu sever. Bize düşen; Allah’ın bize nefhettiği ruh olmaktır. Hz. İnsan olmak budur. Allah’ın bize nefhettiği ruh bütün Esmau’l Husna’yı, Allah’ın bütün güzelliğini taşır. Bize düşen o olmaktır. Zaten oruç da bunun içindir; yani Allah orucu emretmekle kuluna “bedene ait olanı kes, ruhuna, hakikatine dön. Yanlışı zaten bırak, helal olanı da bırak. Bütünüyle kendine dön, nefsin, arzuların, isteklerin senin emrinde, senin kontrolünde olsun” demiştir. Bu yüzden oruç tutmak kendini, nefsini, arzularını ve isteklerini tutmaktır.
Peki, kendimizi, isteklerimizi kiminle tutacağız?
Kayyum olan Allah ile tutacağız, Allah’ın bize nefhettiği ruh ile bunu yapacağız. “Ruhun seni, bedenini, arzularını, isteklerini idare etsin, sen onu idare etmeye kalkışma” buyurdu Allah. Oruç tutmak Allah’ın bize nefhettiği ruh olmaktır, orucun hakikati budur. Eğer orucu böyle anlamaz, onu sadece aç kalmaktan, susuz kalmaktan ibaret zannedersek bize sadece açlık ve susuzluk kâr kalır.
Hep beraber Allah’a yürüyeceğiz. O bizi yaratan, rahman ve rahim olan rabbimizdir. Binlerce hata işlemiş, günah işlemiş, yanlış yapmış, şirke düşmüş, haddimizi aşıp rabbimize karşı saygısızlık yapmış, inkâra düşmüş olabiliriz ama Allah, kulunu atmaz; çünkü hiç kimse hiçbir günahıyla, hiçbir küfrüyle Allah’a zarar veremez; sadece kendine zarar verir. Kul yanlış yaparak kendine zarar vermiştir, Allah’a zarar vermemiştir. Hâşâ! Böyle bir şey düşünmek bile küfürdür. İnsan nedir ki Allah’a bir zarar vermiş olsun!
Mesela; Ay’da olduğumuzu ya da göğün birinci katında olduğumuzu farz edip oradan dünyaya bakarsak Dünya’nın top kadar bir şey olduğunu, milyarlarca insanın da küçücük şeyler olduğunu görürüz. Hal böyleyken insanların, Allah’a nasıl zararı olabilir ki! Ancak kendilerine zarar verebilirler. İnsan haddini ve yerini bilmelidir. Allah’ı bilmek aynı zamanda insanın haddini bilmesidir.
Bu yüzden haddimizi bilip rabbimize boynumuzu bükmemiz ve “sana döndük, tövbe ediyor, istiğfar ediyoruz ya rabbi! Bir daha da yanlışlara düşmek istemiyoruz. Biz şeytana değil sana dost olmak istiyoruz. Şeytanın verdiği vesveseye ya da kendi vehmimize değil senin vahyine uymak, tabi olmak istiyoruz ya rabbi! Başkalarını değil senin peygamberini örnek almak istiyoruz ya rabbi! Zatının hürmetine, sevdiklerinin hürmetine bize yardım et ya rabbi! Bizi sevdiklerinden eyle ya rabbi! Kayyum isminle bize tecelli edip bizi kıyamda duranlardan eyle ya rabbi! Bizi yatanlardan, uyuyanlardan değil kayyum olup kıyamda duranlardan eyle ya rabbi! Bizi, senin rızanı, dostluğunu kazanmak için, Hz. İnsan olmak için çaba, gayret sarf edenlerden eyle ya rabbi! Bize yardım et, ya rabbi! Sen bizim acziyetimizi, zayıflığımızı biliyorsun, düştüğümüzü, yanlış yaptığımızı, hata işlediğimizi, günah işlediğimizi biliyorsun ya rabbi! Günahlarımızı itiraf ediyoruz, günahlarımızdan mağfiretine sığınıyoruz, gazabından rahmetine sığınıyoruz, senden yine sana sığınıyoruz ya rabbi! Bizi muhafaza eyle ya rabbi! Bizi muhafaza eyle ya rabbi! Bizi muhafaza eyle ya rabbi! Bizi bize bırakma. Huzuruna gelirken bizi bir dost gibi, bir sevgili gibi karşıladığın kullarından eyle ya rabbi” dememiz gerekir.
Evet, hep beraber Allah’ın Kayyum ismini Allah’ın kendini tanıttığı gibi ayetlerle öğrenmeye, anlamaya çalıştık. İnşallah bu sohbet vesilesiyle kendimize dönüp artık “Allah” der, ayağa kalkar ve Allah ile beraber kıyamda dururuz inşallah.
Allah bizi Kayyum ismiyle kıyamda duranlardan eylesin. Allah’ın isimlerinin her birine iman edip onu üzerinde gösterenlerden, rabbine ayna olanlardan, halife olanlardan eylesin. Allah bizi dünyada ve ahirette huzurunda mahcup olanlardan eylemesin.
Allah hepinizden razı olsun.
