close

EL MUHİT

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Allah’ın El Esmau’l Husna’sını hep beraber anlamaya çalışıyorduk. Şimdi sıra Allah’ın Muhit ismine geldi.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah’ın 99 ismi vardır, kim bunları ehsa ederse (tahsil ederse) o, cennete girdi”365 buyurmuştur.

Ehsa etmek demek; Esmau’l Husna’yı anlamak, ona iman etmek demektir. Bir de kulun o esmayı kendi üzerinde göstermesi, onu yaşaması demektir. “Kim böyle yaparsa o cennete girdi.” buyurdu. Dikkat etmek gerekirse Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “girecek” değil “girdi” fiilini kullandı.

Böyle bir kul cennete neden girer?

Çünkü onun gönlü cennet olmuştur. Marifet cenneti; yani Allah’ı bilme, tanıma cenneti olmuştur. Böyle biri cennete girmesin de kim girsin! Çünkü böyle birine Allah zatıyla, sıfatıyla tecelli eder. Allah’ın güzelliği o kulun üzerinde tecelli eder ve bu güzellik onun üzerinde görünür.

Velilerle ilgili ayet indiğinde sahabeler, Resulullah (s.a.v.) Efendimize;

“Ya Resulullah velileri nasıl tanıyabilir, onları gördüğümüzde veli olduklarını nasıl anlayabiliriz?” Diye sorarlar.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyurur ki;

“Onları gördüğünüzde Allah’ı hatırlarsınız, onlar size Allah’ı hatırlatır.”366

Veliler, insanlara neden Allah’ı hatırlatır?

Allah’ın isimleri, El Esmau’l Husna onların üzerinde tecelli ettiği, konuşmalarında da hep Allah dedikleri için veliler insanlara Allah’ı hatırlatır. Veliler; “Allah böyle seviyor, böyle sevmiyor, Allah bundan razıdır, bundan razı değildir, buna gazap eder, bunu ise sever” deyip hayatlarını hep Allah’a göre yaşarlar. Allah’ın hesabını yaparak yaşar ve hep Allah derler. İnsanlar böyle birini gördüğünde elbette ki Allah’ı hatırlar.

Başka biri de tıpkı veliler gibi yapmaya çalışıp hep Allah’tan, Allah’ın rızasından, cennetten, helalden ve haramdan bahsedebilir ama eğer onun üzerinde Allah’ın isimleri tecelli etmemişse o kişi münafıktır ve o konuşurken insanlar ondan tiksinir; “bunun sesi bana gelmesin, bu kişi Allah demesin” derler.

İnsanlar böyle birinden neden tiksinir?

Çünkü gönül, yalancı olduklarını bildiği için onların söylediğini kabul etmez.

Allah’tan bahsetmek kolay bir şey değildir. Allah’ı anlatıp “Allah böyledir” demekten daha ağır, daha zor, daha tehlikeli hiçbir şey yoktur; çünkü en ufak bir hata yaparsan Allah bunun hesabını sorar. Bu nedenle cahiller bilmeden konuşabilir.

Allah ayeti kerimede buyuruyordu; “haydi bildiğiniz konuda konuştunuz, (onu kabul ettik) siz bilginiz olmayan konularda da konuşuyorsunuz (siz Allah hakkında bile konuşuyorsunuz).”367

Allah hakkında konuşmak kolay bir şey değildir. Çok zor, çok ağır bir şeydir; ama söyledim cahiller korkmaz ve endişe etmez. Bakıyorsun hemen konuşup “şöyle yapmak daha doğru, böyle yapmak daha güzeldir” diyor. Biri, kime göre diye sorduğunda ise; “Allah’a, İslam’a, peygamberlere göre” diye cevap verir. Yanlış söyler; ama söylediği yanlışın farkında bile değildir, kendini ateşe attığının farkında değildir.

İnşallah hep beraber rabbimizi ve rabbimizin güzelliğini tanıyacağız. El Esmau’l Husna demek; Allah’ın güzel isimleri yani Allah’ın güzelliği demektir. Eğer Allah’ın güzelliğini anlarsak onunla güzel oluruz; çünkü insan, Allah’ın yeryüzündeki halifesidir, Allah’ı yeryüzünde temsil eder.

Peki, nasıl temsil edecek?

Allah’ı isimleriyle temsil edecek; ama Allah’ı isimleriyle temsil edebilmek için önce o isimleri anlamak gerekiyor. Kul, isimleri anlamadan Allah’ı temsil edemez, sadece kendi kendine bir din üretir ve “din budur” der.

Nasıl bir din üretir?

“Namazını kıl, orucunu tut, eğer sana farz olmuşsa zekâtını ver, gücün yetiyorsa hacca da git, kimsenin hakkını da yeme tamamdır” der; ama Allah öyle söylemiyor. Allah, kişi sadece bu şekilde cennete gider, demedi. “Allah mü’minlerden cennet karşılığında mallarını ve canlarını satın almıştır”368 dedi. Mü’min, canını ve malını Allah yolunda harcar. Bunun karşılığında ise cenneti alır, dedi. Ölçüyü Allah koyuyor. Allah, cenneti kime satacağını, kaça satacağını biliyor; ama kendine göre din üreten kişi ise “benim dediğim gibi yaparsan tamamdır” diyor. Böyleleri Allah adına konuşmuş olur ve ahiret günü mahzun olurlar.

Allah ayeti kerimede buyuruyordu; “Kıyamet günü en çok hüsrana uğrayanlar yanlış yapıp doğru yaptığını zannedenlerdir. Bunlar yaptıklarından dolayı bir de karşılık beklerler.”369 En çok hüsrana uğrayanlar bunlardır. Hem yanlış yapıyor hem de doğru yaptıklarını zannediyorlar. Kâfir, cenneti umut etmez, münafık da cenneti o kadar umut etmez; çünkü her biri kendi kendini kandırdığını bilir; ama o gün münafık olduğunun farkında olmayanlar en çok hüsrana uğrayanlardır. Çünkü onlar yanlışlarını doğru sanırlar.

Münafık demek; iman ettiğini zannedip iman etmeyen demektir. Münafıklar iman ettiklerini söyler ama imanlarını ispatlamazlar. “Ya rabbi ben seni her şeyden çok seviyorum” der ama iş imanı ispatlamaya gelince “ben bunu yapamam, benim gücüm buna yetmez, benden bu kadar” der. İşte böyleleri has münafıktır.

Peki, mü’minler nasıldır?

Mü’min; canını ve malını Allah yolunda feda edebilmeye hazır olan, gönlü böyle olandır. İnsanın önce gönlünü bu hale getirmesi lazım, gönlünü bu hale getirirse o kişi mü’mindir.

Kişinin Allah yolunda canını feda etmesi ne demektir?

Canını feda etmek demek gidip ölmek demek değildir. Hayatını; vaktini, zamanını Allah’ın rızasını kazanmak için sarf etmek demektir. Eğer biri Allah’a malını, vaktini, zamanını veremiyorsa; yani hayatını Allah yolunda sarf edemiyorsa ve “ben Allah’ın rızasını istiyorum, ben Allah’a iman etmişim bu yüzden cenneti istiyorum” diyorsa sadece kendini kandırmış olur.

Allah’a iman etmek için önce Allah’ı isimlerinden ve sıfatlarından tanımak gerekir. Eğer tanımazsak hiçbir zaman iman edemeyiz. İnsan bilmediği bir şeye nasıl iman edebilir! İman edebilmek için önce tanımak lazım.

Allah’ın isimleri aynı zamanda Allah’ın zatına perdedir. O Esmau’l Husna perdesinde Allah’ın tecellisi görünür, Allah’ın cemali müşahede edilir. Allah’ın bütün isimleri böyledir. O ismin mutlaka kulda da tecelli etmesi lazım; çünkü Allah kendini kullarına tanıtırken “sen benim halifemsin, sen de böyle ol, hayatını böyle yaşa, işini böyle yap, böyle düşün, böyle konuş” diyor. İşin özü işte budur.

Daha önce söylemiştim, bedevinin biri;

- Ya Resulullah benim hafızam öyle kuvvetli değil, fazla da anlamıyorum. Kısaca kendini bana tanıtabilir misin? diye sorar.

- Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de;

- Benim sermayem marifetullah, kazancım muhabbetullah, dinimin aslı da akıldır370 buyurur.

Yani aklımızı sonuna kadar kullanıp anlamamız gerekir; çünkü anlamadan olmaz.

Neyi anlamamız gerekir?

Marifetullahı… Marifetullah; Allah’ı tanımak demektir. Peki, Allah’ı nasıl tanıyacağız? -Allah kendini isimleriyle nasıl tanıtmışsa öyle tanıyacağız. Bütün sorunlar, bütün zulümler, bütün nifaklar ve münafıklıklar buradan; yani Allah’ı tanımamaktan meydana gelir.

Kur’an’ın nüzul sırasına göre Allah’ın isimlerini tanımaya çalışıyoruz. Önce Allah’ın Rab ismi, sonra Rahman ismi, Rahim ismi, Malik ismi peşinden Ekrem ismi gelir. Biri kendisini terbiye edenin; yani rabbinin Allah olduğunu, anlar ve kabul ederse ne yapar? -Allah onun nasıl terbiye olmasını istemişse öyle terbiye olur; yani Allah’ın terbiyesiyle terbiye olur.

Allah, kullarının nasıl terbiye olmasını ister? -Kendi isimleri kulda tecelli etsin, kulu rahman ve rahim olsun, tek malikin de Allah olduğunu kabul etsin ister. Kul, her neye malikse, Allah ona neyi ikram etmişse, kulunun onunla cenneti satın almasını ister. Allah onun ekrem olup ikrama nail olmasını, bununla beraber onun da ikram etmesini ister.

Peşinden İlah ismi gelir. İlah ismi; seven, sevilmeye layık olan, sevilmesi gereken anlamına gelir. Allah, kulundan kendisini sevmesini ister. Kendisinden dolayı kulunu ve bütün varlığı sevmesini ister. Kul bunu anlarsa ancak böyle terbiye olur; çünkü Allah terbiyeyi böyle verir.

Biri Allah’ın terbiyesini kabul etmedi mi ne olur?

Başkaları ona terbiye verir, onu terbiye eder. Mesela babası “benim gibi” yahut “falanca gibi ol” der. Biri, evladına ya da bir başkasına “sen Allah’ın yeryüzündeki halifesisin, yeryüzünde Allah’ı temsil ediyorsun, senin Allah’ın isimleriyle isimlenmen gerekir” demiyorsa ona başka rabler göstermiş demektir. Eğer onu kendisi terbiye etmeye çalışıp “benim gibi ol, benim gibi yap, benim istediğim gibi olmalısın” diyorsa bu durumda da ona “ben senin rabbinim” demiştir.

Biri, yakınlarına veya insanlara ne demelidir?

“Allah önümüze örnek olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i koyup ‘senden bunun gibi bir kul olmanı istiyorum’ demiştir. Kulluk onun yaptığı gibi yapılır. Bu yüzden peygamberin gibi iman et, Allah’a teslim ol, Allah’a itaat et ve hayatını onun yaşadığı gibi yaşa. Komşularına, hanımına ve çocuklarına Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in muamele ettiği gibi muamele et. İnsanlara, varlığa onun bakışıyla bak; çünkü Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için bizlere ‘o sizin için en güzel örnektir’ buyurmuştur” deyip yakınlarını ve insanları peygamberimizin örnekliğine davet etmelidir.

Eğer biz bunu anlamadık ve kabul etmedikse ne yapmış oluruz? -Kafamızın dikine gidip “Allah işi bilmiyor” demiş oluruz. Onun için ister ilkokul, ister lise, isterse de üniversite olsun gidip bir okulun önünde duralım ve çıkanların her birine sen kimin gibi olmak istiyorsun, senin için örnek insan kimdir? Diye soralım. Bakalım kaç kişi “ben Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi olmak istiyorum” diyecek. Bakalım kaç anne baba çocuğuna böyle terbiye vermiş, böyle öğretmiştir. Durumun ne kadar vahim olduğunu o zaman görürüz, anlarız.

Allah bize; “dünya hayatı oyun ve eğlenceden ibaret ve birkaç günlük övülme hayatıdır, asıl hayat ahiret yurdudur”371 dedi. Asıl hayat Allah katındadır ve hedefiniz ebedi hayatı kazanmak olsun, dedi. “Seni manevi olarak büyüyesin, Hz. İnsan, kâmil insan olasın diye seni yaratıp dünyaya gönderdim” dedi. Aynı şekilde Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimizi ve diğer peygamberleri de örnek olarak önümüze koyup “bunlar gibi olun” dedi.

Allah, peygamber kıssalarında bizlere ne anlatır?

Bir peygamberin ve onunla beraber olanların nasıl kurtuluşa erdiğini, onları rahmetinin içine nasıl aldığını, onların ebedi hayatlarını nasıl kazandıklarını ve Allah’ın onlardan nasıl razı olduğunu anlatır.

Sadece peygamberler ve onlara iman edenlerin kazandığı nimetleri değil ayrıca peygamberlerin karşısında duran Firavun, Nemrut ve Ebu Cehil gibi olanlarla, onların yanında bulunanların nasıl helak olduğunu da anlatır. Bir de arada kalanlar; yani her iki tarafta da olmayıp “ben kendi işime bakarım” diyen münafıkları anlatır. Bu münafıklar mü’min gibi görünürler, daha doğrusu kim güçlüyse ondan yana görünürler.

Allah bir kavme gazap ederken peygambere neyi emreder?

“Sana iman edenleri al oradan çık” der. Mesela Nuh (a.s.)’a; “sana iman edenleri alıp gemiye bin”372 dedi; ama Hz. Nuh (a.s.)’ın oğlu gemiye binmedi. Hz. Nuh’a karşı olanlar gemiye binmedikleri gibi Hz. Nuh’la beraber olmayanlar da binmedi. Onun yanında olmayanlar da tıpkı karşı tarafta olanlar gibi helak oldu; Kulun doğru tarafta olması gerekir; yani Allah’tan ve peygamberden yana.

Öyle olmazsa ne olur? -Hem bu dünyada hem de ahirette helak olur.

Allah kulu için hedef koymuştur. Bu hedef nedir? -Hz. İnsan, kâmil insan, Allah’a dost, veli olmaktır. Ebedi hayatı ve cenneti kazanmaktır.

Dediğim gibi bir okulun kapısından çıkanlara tek tek; “senin bu hayattaki hedefin, senin için en önemli şey nedir ve sen neyi kazanmak istiyorsun?” Diye soralım. Bakalım kaç kişi “benim hedefim Allah’ın rızasını kazanmaktır” der.

Eğer okuldan çıkanlar hedeflerinin Allah’ın rızasını kazanmak olduğunu söylemiyorlarsa bu kimin suçudur?

Onlar da tercihini yapamamış; ama bu suç öncelikle anne ve babanın suçudur.

İki türlü tercih vardır; bir hak bir de batıl tercih. Allah ayeti kerimede buyurdu; “hakkı çekip aldıktan sonra batıldan başka ne kalır.”373 Eğer kulun tercihi Allah değilse, Allah’ın rızası, Allah’a dost olmak, peygamber gibi olmak, cenneti kazanmak değilse o kul batılda kalmıştır. O, insan olamamıştır. Kişinin, insan olabilmesi için Allah ile olması gerekir. Yoksa sadece beşer olarak kalır.

Beşer ayrı insan ayrıdır. İnsan beşerdir; ama manevi olarak büyüdükçe insan olur. Her an Allah’ın emrine uyduğunda, iman ile beraber Allah’a itaat ettiğinde, Allah’ın rızasını gözeterek yaptığı her işte kulun insanlığı biraz daha artar; yani kul biraz daha Hz. İnsan olmaya doğru yol alır. Ne zamana kadar? -Hz. İnsan, kâmil insan oluncaya, Allah’a dost oluncaya kadar yol alır.

Manevi olarak büyümeyenlerin hali nasıldır?

Çocukların oyun aletleri büyüklere göre oyuncaktır; ama eğer biri zahiri olarak büyümüş ve yanında oyuncakları da büyümüşse o kişi gerçekte büyümüş müdür! Mesela; biri çocukken oyuncak arabayla, oyuncak bebekle ve oyuncak evle oynuyordur. Büyüdüğünde de bu sefer bunların büyükleriyle oynuyorsa o kişi manevi olarak büyümüş müdür? -Elbette ki hayır. Böyle biri büyümeye doğru bir adım bile atmamıştır. Onun derdi dünyaysa, dünyanın içindekilerse; yani oyuncaklarsa o kişi büyümemiştir.

Peki, manevi olarak büyüyenlerin hali nasıldır?

Manevi olarak büyüyen bir kul, dünyayı ve dünyanın bir imtihan yeri olduğunu anlamıştır. Kendisinin Allah’ın kulu ve Hz. İnsan olduğunu bu yüzden Allah’ın nuruyla nurlanması gerektiğini, peygambere benzemesi gerektiğini, peygamber gibi olması gerektiğini anlamıştır. Ahireti dünyaya tercih etmiş, dünyasını da ahiretine kurban etmiştir.

İnsana iki yoldan başka bir yol yoktur; ya dünyasını ahiretine kurban eder ya da ahiretini dünyasına kurban eder. Bu her zaman için böyledir. Herkes kendi gönlüne dönüp neyi neye kurban ettiğine bakmalıdır. Ya büyümeyi, değişmeyi kabul ederiz ya da yerimizde sayar, insan olamaz, beşer olarak kalırız. Beşer demek insan olmayı hak etmemiş demektir. Sadece dünyaya ait şeylere bakan, insanın zahiri tarafı demektir yani. İnsan zahiri olarak bir beşerdir; ama bir de onun insan, Hz. İnsan olması gerekir, sadece beşer olmakta kalırsa dünyaya ait, dünyalık biri olur.

Allah’ın isimleri üzerimizde tecelli edip bizi insan yapsın, Allah’ın nuruyla, isimleriyle, sıfatlarıyla Hz. İnsan olup en güzel ahlaka sahip olan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e benzeyelim diye Allah’ın isimlerini anlamaya çalışıyoruz.

Hz. Aişe annemize, bize Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i biraz anlatır mısınız? Diye sorduklarında ne buyuruyordu; -“O da zahiri olarak herkes gibi bir beşerdi ama Allah’ın bütün isimleri en kâmil manada üzerinde tecelli etmişti.” En kâmil manada Hz. İnsan yani... Kısa ve öz bir şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in tarifi böyledir.

Başka seferde yine Hz. Aişe annemize Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakı sorulduğunda; “onun ahlakı Kur’an’dı”374 cevabını vermişti.

Allah’ın isimlerini, El Esmau’l Husna’sını, onun için anlamaya, rabbimizi ve kendimizi onun için tanımaya çalışıyoruz. Nasıl olmamız gerektiğini anlamaya çalışıyoruz.

Sıra Allah’ın El Muhit ismine gelmiştir. Muhit; ihata eden, kaplayan, kuşatan demektir. Mesela, Ve kânallâhu bi kulli şey’in muhîtâ:375 “Allah her şeyi ihata etmiştir.” Her şeyi kuşatmış, her şeyi kaplamıştır, “Allah, insanları ihata etmiştir.” buyurdu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e de miraçta bu perdeyi açıp göstermişti.

Allah ayeti kerimede öyle buyurdu; “Miraç Gecesi’nde Allah’ın insanları ihata ettiğini sana seyrettirdi, sana müşahede ettirdi.”376

Allah, insanları ihata etmiştir. Biz Allah’ın ihatasının içindeyiz. Allah bizi neyle ihata ediyor? -Allah bizleri muhabbetiyle ihata ediyor. O neyi yaratmışsa sevdiği için yaratmıştır. Allah önce sever, diler sonra yaratır daha sonra ise Kayyum ismiyle onu varlıkta tutar.

Allah, kullarını Kayyum ismiyle nasıl varlıkta tutuyor?

İhata ederek. Demek ki bütün insanlar, bütün varlık Allah’ın ihatasındaymış. Allah her şeyi muhabbetiyle, ilmiyle, hikmetiyle, kudreti ve zatıyla ihata etmiştir.

Onun için ayeti kerimede; “o, size şah damarınızdan daha yakındır”377 buyuruyordu. “Allah, kişi ile kalbi arasına girer.”378 “Allah kişinin, nefsinin kendisine neler fısıldadığını bilir.”379 “Ne yana dönersen dön Allah’ın veçhi ordadır (Allah’ın cemali ordadır)”380 buyurdu. Bu ayetlerle Allah, kullarına olan yakınlığını anlatıyor.

Allah nasıl her taraftadır?

İster öne, ister arkaya bak, hangi tarafa dönersen dön seni ihata etmiştir; yani bütün insanlar, bütün varlık Allah’ın nurunun içindedir. Allah, yerlerin ve göklerin nurudur381 buyurdu. Allah’ın bu ihatasını, bu yakınlığını hissedip tatmak lazım. Elimizi açıp dua ederken istediklerimizi uzaktaki birinden istemiyoruz. Bizi ihata eden Rabbimizden istiyoruz.

İhata etmek sadece zahiri olarak değildir. Allah hem maddi hem manevi olarak ihata etmiştir; yani sadece zahiri olarak ihata etmemiş; senin gönlünü, aklını, niyetini de ihata etmiştir. Öyle ki sana senden daha yakındır ve Allah’ın ihata etmediği hiçbir şey yoktur.

Allah’ın Muhit ismi; sonsuz, sınırsız, eşsiz, benzersiz, maddi, manevi, zahiri, batıni, içerden ve dışardan ihata eden demektir. Neyle ve nasıl ihata ediyor? İlmiyle, kudretiyle, bütün Esmau’l Husna’sıyla ihata ediyor. Bu nedenle Muhit ismi; görünen, görünmeyen, maddi ve manevi tüm varlığı ihata eden, kuşatan demektir.

Allah, kâfirleri ve münafıkları da ihata ettiğini beyan etmiştir. Peki, Allah onları neyle ihata eder? -Azabıyla… Cehennem kâfirleri ihata eder. Çünkü Allah, cehennemin kâfirleri ihata ettiğini beyan ediyor.

Allah, bütün varlığı ve mahlûkatı ihata etmiştir. Bu durumda Allah’ın sonsuz kudret deryası içinde insanın gücü nedir!

Allah, hayatı ihata etmiştir. Her olay, her mesele mutlaka onun emri ve iradesiyle meydana gelir. Her şeyi Allah yapıp yaratıyor; ama insana da cüz’i iradesiyle tercih etme hakkı vermiştir.

Allah’ın bu sonsuz kudret deryasında insan bir gemi gibidir. Geminin kaptanı insanın kendisidir. Allah gemiyi insana teslim edip “senin rotanı peygamber Allah’ın vahyiyle belirler ve senin gitmen gereken yer de cennettir.” demiştir. Tercih insana aittir. İnsanın bedeni bir gemi, aklı ve iradesi de o geminin kaptanıdır. Kul ister cennete doğru isterse cehenneme doğru gider. Bu tercih hakkı tamamen kula aittir. Gemisini cennete ve cehenneme götürme de kulun elindeki bir şeydir, bu hakkı Allah ona vermiştir. Bu deryada bazen fırtına da olur; ama onun yine de gemiyi koruyup muhafaza etmesi gerekir.

Bu fırtınalar nelerdir?

Musibet, bela, dedikodu, iftira, yokluk, bütün bu imtihanların hepsi birer fırtınadır. Bunun için kulun gemiyi sağlam tutması gerekir. Kul “ben bu işi yapamam, edemem” deyip gemiyi bırakırsa gemi batar. Geminin batması, kulun sıratın üzerinden cehenneme düşmesi demektir. Kul feryat ederek “niye fırtına var” derse bu sefer de Allah’a itiraz etmiş olur. Eğer fırtına varsa kulun, gemisini taşıması içindir. Rüzgâr estikçe gemi hızlanır, yeter ki geminin rotası düzgün olsun. Geminin rotası düzgün olmazsa ne olur? Gemi devrilir ve batar. İnsanlar gemilerinin rotası düzgün olmadığı için musibet geldiğinde feryat ederler.

Gemilerinin rotası düzgün olanlar ne yapar?

Bütün peygamberlere bakalım, onlar Allah’a itiraz edip; “bu niye böyledir, şunu niye şöyle yapıyorsun” dediler mi? -Demediler, demezler; çünkü işi biliyorlar. Bu yüzden Allah’a “sen yanlış yaptın” deme cesaretini gösteremezler. Feryat etmek; Allah’a “sen yanlış yapıyorsun, ben senin yaptığını beğenmedim, sen bu işi bilmiyorsun” deyip isyan etmektir.

Ne buyurdu ayeti kerimede; “insan neden yaratıldığına bakmadan Allah’a hasım kesilir (Allah ile münakaşa eder).”382

İnsan, Allah ile nasıl münakaşa eder?

Allah’ın işini beğenmeyip feryat ederek münakaşa eder. Böyleleri Allah’ı tanımadığı, anlamadığı için bunu yapar. Münakaşa edenler, Allah’ı anlamamışlardır; yani onun rab, rahman, rahim ve kerim olduğunu anlamayıp buna iman etmemişlerdir. Allah’ın hiç kimseye zulmetmeyeceğini, Allah’ın kulunu Hz. İnsan olsun, kendisine dost olup cennete girsin diye yarattığını anlamamışlardır. Allah, insanı cennet için yaratmıştır. Bu nedenle herkes kendi gemisinin kaptanıdır ve gemisini cennete götürmek de yüzde yüz tamamen insanın kendi elindedir.

Allah, peygamberlerini örnek olsunlar diye göndermiş, bizlere de “gemilerinizi onların taşıdığı gibi cennete taşıyın” demiştir. Ayeti kerimede; Amenerresulu bima unzile ileyhi min rabbihi vel muminun: “Allah’ın Resulü kendisine indirilene iman etti, mü’minler de iman etti.” Mü’minler de resulün iman ettiği gibi iman etti. Kullun amene billah:383 “Hepsi Allah’a iman etti.” buyurmuştur.

Peygamberler ve onlar gibi iman edenler Allah’a nasıl bir imanla iman ettiler?

El Esmau’l Husna’yla, Allah’ın isimleriyle iman ettiler. Allah’a iman, onun isimleriyle olmazsa o imanın yerine kendi bilgimizi, vehmimizi, hayalimizi ve düşüncemizi iman diye görüp “iman budur” demiş oluruz. Oysaki iman sevmektir, iman aşktır; çünkü Allah, imanı böyle beyan etti; “insanlardan öyleleri var ki Allah’ı sever gibi başkalarını severler, oysaki mü’minlerin Allah’a olan muhabbetleri çok şiddetlidir.”384 Allah’ı sevmek; herhangi birini herhangi bir şeyi sevmek gibi değildir. Mü’minler en çok Allah’ı sever.

Eğer insan rahmeti severse rahmet eder ve rahim olur. İkramı, kerim olanı severse kerim olur. Allah’ın Kerim ismi üzerinde tecelli eder. Eğer affetmeyi, af olmayı severse, affeder ve afuvv olur. Allah’ın bu isimleri kulda olmazsa ne olur? -Kulda Rahim ismi olmazsa zalim, Kerim ismi olmazsa cimri ve Afuvv ismi olmazsa da cezalandıran kişi olur.

Peygamberler cennete nasıl yol almışlarsa sahabeler de onları takip ederek cennete yol almışlardır. Allah, kullarını başıboş bırakmamıştır ve onlar kazansınlar diye de peygamber varislerini kıyamete kadar gönderir. Peygamber varislerinin peşinden cennete yol almak için gidilir; ama yine de herkes kendi gemisinin kaptanıdır. Herkes öncelikle Allah’a karşı sorumludur ve Hz. İnsan olmalıdır. Yoksa kimse kimseyi kurtaramaz, kimse kimseye yardım edemez, kimse kimseye de şefaat edemez; çünkü aslında şefaat buradadır, peygamberler ve peygamber varisleri de şefaati burada yapar.

Şefaati dünyadayken nasıl yaparlar?

Allah’ın yolunu gösterip, “beni izle” diyerek. Ne buyuruyordu ayeti kerimede; “De ki: Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin günahlarınızı mağfiret etsin.”385

Tabi olmadan kurtuluş yoktur, Allah’ın sevmesi ve mağfireti yoktur. Olabileceğini düşünenler kendi kendine hayal kurmuştur. Bunun için Resulullah (s.a.v.) Efendimizi örnek, önder ve rehber olarak kabul etmek bir mecburiyettir. Kulun, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hayatın en güzelini yaşadığına, en güzel ahlaka sahip olduğuna ve en güzel yaptığına iman etmesi lazımdır. Eğer buna iman ederse onun gibi olmaya çalışır, çabası ve gayreti neticesinde ise yapabildiği kadarıyla Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gibi olur.

Allah’ın bu kudret deryasında nasıl fırtına varsa öyle de gece ve gündüz de vardır. Bazen karanlıkta kalır, umutsuzluğa kapılıp hiçbir şey göremez, ne yapacağını bilemezsin; çünkü o karanlıktır. Bazen ise güneş doğar, ortalık aydınlanır ve gece gider, gündüz gelir. İşte o zaman da ne yapman gerektiğini bilirsin.

Gece neyi temsil eder?

Gece; küfrü, karanlığı ve zulmeti temsil eder?

Peki, gündüz neyi temsil eder?

Gündüz de Allah’ın vahyini, nurunu temsil eder. Eğer vahiy sana ışık olup yol gösterir, rehber olur, hidayet olursa ne yapacağını bilir, ayağını nereye koyman gerektiğini anlarsın. Yoksa karanlıkta kalınca cehennem çukuruna yuvarlanırsın.

Aynı şekilde Allah’ın sonsuz ihatasında yaz, kış ve bahar vardır. Bazen her yer güllük gülistanlıktır bazen de kış olur. Ortalık karla, tipiyle dolu olsa da senin her halükarda gemiyi yürütmen, kendini Allah’a doğru çekmen gerekir; yani Allah’a, “ben senin âbdinim ve ben senin kulunum, bu yüzden ben seni istiyorum” deyip gemiyi yürütmeye devam etmen gerekir. Gözünü, gönlünü Allah’tan başka tarafa çevirmemen gerekir. “Şu şöyle oldu, bunu kabul edemem, bu böyle oldu, ben bunu kaldıramam, bu böyle olmuş, bunu kabul etmiyorum, şunu niye böyle yaptın, şunu niye şöyle yaptın, falancalar niye böyledir…” demekle Allah’a gidilmez.

Sana ne! Sen cennete gitmeye bak! Sen daha bunu anlamadın mı! Senin işin cennete gitmek değil midir? Allah, “Genişliği yerle gök kadar olan cennete koş”386 diye buyurmadı mı! Senin işin cennete koşmaktır. Koşmazsan varamazsın. Bu nedenle cehenneme gidenler cennete koşmayanlardır.

Onun için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyuruyordu; “Kimisi sırat köprüsünden cennete doğru giderken (sırat köprüsü demek cehennemin içinden giden yol demektir) adım atar atmaz cehenneme yuvarlanır, yuvarlanırken bin sene havada kalır. O kadar derin ki bin sene aşağı düşmeye devam eder. Sırat’a adım atar atmaz sırattan düşer. Kimisi sırattan şimşek gibi geçer, kimisi koşan at gibi, kimisi uçan kuş gibi, kimisi koşar gibi, kimisi yürür gibi, kimisi de düşe kalka gider. Bu yol 1500 senelik yoldur. Bir kısmı da tam cennetin önüne gelmiştir, sıratı geçmesine bir adım kalmıştır, o adımı tam atmaya çalışırken cehenneme yuvarlanır.”387 1500 sene yolculuk yapmış; ama cennete gitmesine son bir adım kalmışken cehenneme yuvarlanmıştır. Niye? -Dünyadayken cennete koşması yeterli olmadığı için.

Allah’ın Muhit ismiyle ilgili ayetleri kısaca hep beraber anlayalım inşallah!

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elâ innehum fî miryetin min likâi rabbihim:388 “Onlar rablerine kavuşmaktan şüphe içindedirler.” Allah’ın likası hakkında, Allah’a vasıl olmaktan şüphe içindedirler. Lika; mülaki olmak, kavuşmak, karşı karşıya gelmek ve karşılaşmak demektir. Onlar Allah ile karşı karşıya geleceklerinden şüphe içindedirler, buyurdu.

Allah ile nerde karşı karşıya gelinir?

Hem bu dünyada hem ahirette. Kul zaten ahirette istese de istemese de mü’min de olsa kâfir de olsa Allah ile mülaki olur; yani Allah ile karşı karşıya gelir, Allah’ın huzuruna çıkar. Bir de bu dünyada mülaki olmak vardır. Allah kendini El Esmau’l Husna’sıyla tanıtır ve şimdi de tanıtmaya devam ediyor. “Ne yana dönersen dön Allah’ın veçhi ordadır”389 buyurmuştu; ama hani dönünce Allah’ı görmüyor onunla karşı karşıya gelmiyoruz. Neden? Körüz de ondan. Bunu bilmeyecek ne var! Allah’ın Muhit ismine iman etmemişiz. İman etseydik iman perdesi açılırdı. İman; perdeyi açmaktır zaten, iman sevmek demektir. Her an rabbimizle beraber olmayı sevseydik bu perde bize açılırdı. Bunu söylemek kolaydır; ama bunu yaşamak, bunu tatmak, her anda Allah ile olmak gerçekten zor bir şeydir. Lakin bu halde olmayanlar Allah’a mülaki olacaklarına dair şüphe içindedir.

“Ela” dikkat, dedi Allah.

Dikkat et demek; kula, biraz tefekkür et ve anlamaya çalış demektir. Elâ innehu bi kulli şey’in muhit:390 “Muhakkak ki o, her şeyi ihata edendir.” Her şeyi kuşatandır. Hiçbir şey, hiç kimse onun emri, dilemesi olmadan kıpırdayamaz. O, her şeye her şeyden daha yakındır. Biri bu şekilde iman etmezse bu durumda Allah ile karşı karşıya geleceğine iman etmemiş ve bu konu hakkında şüphe içindedir. Dikkat etmek gerekirse Allah böyleleri için “inkâr ediyor” demedi, “şüphededir” buyurdu.

Belillezîne keferû fî tekzîb:391 “O kâfirler yalanlamaya devam ederler.” Hâlâ yalanlama içindedirler. Kâfirler ve yalanlamak ikisi bir arada. Hem kâfirdir hem yalanlıyor. Bu, yalanlayanların kâfir olduğu manasına gelir. Yalanlayanlar ister diliyle yalanlasın, isterlerse de kalbiyle şüphe içinde olup yalanlamış olsunlar, onlar kâfirdir; çünkü iman şüpheyi kabul etmez.

Ayet devam ediyor; Vallâhu min verâihim muhit:392 “Allah onları arkalarından ihata etmiştir.”

Allah, onları neden arkalarından ihata etmiştir?

Allah her şeyi ihata etmiştir; ama bu ayetteki ihata özel bir ihatadır; çünkü onlar Allah’a sırtlarını dönüp Allah’tan yüz çevirmişler ve Allah’ın emrini, hükmünü arkalarına atmışlardır. Onun için Kıyamet günü de kitaplarını arkalarından sol taraftan alırlar. Allah onları arkalarından ihata etmiştir; yani onlar Allah’a sırtlarını dönmüştür. Allah ayette böyleleri için; “Allah’tan kaçamazlar, Allah’ın ihatasından kurtulamazlar” buyurdu.

Şuayb (a.s)’ın kavmi ona; “eğer senin kabilen olmasaydı seni öldürürdük” dediğinde Şuayb (a.s) kendi kavmine; Kâle yâ kavmi e rahtî eazzu aleykum minallâh: “Ey kavmim! Size göre benim ailem, benim kavmim Allah’tan daha mı şereflidir?” Daha mı izzetli, daha mı önemlidir? Allah’ın hesabını yapmıyorsunuz da benim ailemin hesabını mı yapıyorsunuz, dedi.

Yettehaztumûhu verâekum zıhriyyâ: “Siz onu arkanıza atıyorsunuz.” Allah’ı arkanıza atıyorsunuz, dedi. İnne rabbî bi mâ ta’melûne muhit:393 “Muhakkak ki benim rabbim yaptıklarınızı ihata etmiştir.” Neyi yaparsanız yapın o, rabbimin ihatası içindedir; yani rabbim dilemedikçe siz bana bir şey yapamazsınız. Rabbim her şeyi; yaptıklarınızı ve amellerinizi ihata edendir, buyurdu.

Eğer biri Allah’ın Muhit ismine iman ettiyse hiçbir şekilde hiçbir şeyden korkmaz. Niye? -Her şeyin Allah’ın ihatasında olduğunu bilir çünkü. Allah, dilemeden hiçbir şey olmaz. Bu yüzden Allah’ın Muhit ismine iman edenler hiçbir şekilde ne rızık konusunda ne de başka bir konuda, ne kendisi, ne ailesi ne de evladı için endişe eder. Eğer bir endişe varsa; Allah’ın isimlerinde, El Esmau’l Husna’sına imanda bir sorun var demektir. Muhit ismine iman edenler ise Allah’a güvenirler.

Ev ke sayyibin mines semâi fîhi zulumâtun ve ra’dun ve berk: Allah bu ayette korkakları anlatır. Hem zahiri olarak hem de manevi olarak hidayetten korkanları anlatır. Onların durumları için karanlıklar, gök gürlemesi, şimşek bir de yağan yağmur misalini verdi. “Sanki onlar karanlıklar içinde, bir yandan gök gürlüyor, bir yandan şimşek çakıyor, bir yandan yağmur yağıyor, böylesine bir korku içindedirler.” Halleri böylesine yağmura ve karanlığa tutulmuş birinin hali gibidir, dedi.

Yec’alûne esâbiahum fî âzânihim: “Onlar parmaklarını kendi kulaklarına tıkarlar.” Yıldırım korkusundan, gök gürültüsü korkusundan parmaklarını kulaklarına tıkarlar. Neden böyle yaparlar? Mines savâiki hazaral mevt: “Ölüm korkusundan.” Vallâhu muhîtun bil kâfirîn:394 “Allah kâfirleri ihata etmiştir.” Kâfirler Allah’ın ihatasındadır.

Allah “şu kimseler gibi olmayın” dedi. Ve lâ tekûnû kellezîne haracû min diyârihim bataran: “Yerlerinden gösteriş yaparak çıkarlar.” Ve riâen nâsi: “İnsanlara riyakârlık yaparak.” Gösteriş yaparak evlerinden, yerlerinden, yurtlarından çıkarlar. Ve yasuddûne an sebîlillâh: “Allah yolundan alıkoyarlar.” Vallâhu bimâ ya'melûne muhit:395 “Allah onların yaptıklarını ihata etmiştir.” Allah, insanları yolundan alıkoyanların yaptıklarını ihata etmiştir.

Allah dilemezse hiç kimse bir şey yapmıyor. Herkes hidayete mi yoksa delalete mi vesile oluyor ona bakmalıdır. Herkes Allah’ın ihatasındadır. O yanlış yapanlar da Allah yolundan alıkoyanlar da Allah’ın ihatasındadır.

Yestahfûne minen nâsi: “Onlar insanlardan gizlerler.” Ve lâ yestahfûne minallâhi: “Ama Allah’tan gizleyemezler.” Hiç kimse hiçbir şeyi Allah’tan gizleyemez. Ve huve meahum: “O, onlarla beraberdir.” İz yubeyyitûne mâ lâ yardâ minel kavl: “Onlar o sözü düzerken, konuşurken, o hileyi yaparken” Ve kânallâhu bi mâ ya’melûne muhîtâ:396 “Muhakkak ki Allah onların yaptığını ihata etmiştir.”

Ve uhrâ lem takdirû aleyhâ kad ehâtallâhu bihâ ve kânallâhu alâ kulli şey’in kadîrâ:397 “Allah size ikram ettiğini ikram etmiştir. Bir de daha ikram etmediği, daha elinizin yetişmediği fakat Allah’ın ihata ettiği, Allah’ın size vaat ettiği şeyler vardır. Allah her şeye kadirdir.” Size gelmeyenler Allah’ın ihatasındadır, dedi. Bu, Allah vermeden siz bir şey kazanamaz, bir şey alamazsınız manasına gelir.

Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e miraçta yaptırdığı müşahedeyi beyan ediyor; Ve iz kulnâ leke inne rabbeke ehâta bin nâs: “Hani sana söylemiştik (sana demiştik); rabbin insanları ihata etmiştir” Ve mâ cealner ru’yâlletî ereynâke:398 “Onu sana göstermiştir, sana müşahede ettirmiştir.”

Ve minhum men yekûlu'zen lî ve lâ teftinnî, elâ fîl fitneti sekatû ve inne cehenneme le muhîtatun bil kâfîrîn:399 bu ayet münafıkların Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den izin istemeleriyle ilgilidir. Onlar işleri olmadığı halde münafık oldukları için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den “bize izin ver, bizim işimiz var” deyip izin istemişlerdi. Allah bu ayette onları anlatır. “Onlardan biri dedi ki; bana izin ver ve beni fitneye düşürme (benim başımı derde sokma).” Allah da buyurdu ki; “Bilmiş ol ki asıl başını derde sokanlar onlardır, cehennem kâfirleri ihata etmiştir.”

Yesta’cilûneke bil azâb: “Onlar senden azabı acele istiyorlar.” Ve inne cehenneme le muhîtatun bil kâfirîn:400 “Muhakkak ki cehennem kâfirleri ihata edecektir.”

Ve lekad halaknel insâne: “And olsun ki insanı biz yarattık.” Ve na’lemu mâ tuvesvisu bihî nefsuh: “Nefsinin kendisine neler fısıldadığını biliyoruz.” Ve nahnu akrebu ileyhi min hablil veridi:401 “Ve biz ona şah damarından daha yakınız.”

Yâ eyyuhâllezîne âmenûstecîbû lillâhi ve lir resûli izâ deâkum: “Ey iman edenler, (iman ettiğini iddia edenler!) Allah ve Resulü sizi hayat verene davet ettiği zaman onun davetine icabet edin.” Hayat demek Allah’ın ayetleri demektir. Bir insan, Allah’ın ayetleriyle dirilmezse o insan ölü mesabesindedir.

Limâ yuhyîkûm: “Dirilmeniz için.” diriltmek için hayat verene davet ediyor. “O davete icabet edin” dedi.

Va'lemû ennallâhe yehûlu beynel mer'i ve kalbihî: “Muhakkak ki Allah kişi ile kalbi arasına girer.” Ve ennehû ileyhi tuhşerûn:402 “Ve onun huzurunda toplanacaksınız” dedi.

Allah kişi ile kalbi arasına niye giriyor? -Kula tecelli edip, her anda kendini ona hatırlatıp, her anda onu kendisine davet ediyor da ondan.

Allah’ın Muhit ismi bir kulda nasıl tecelli eder, nasıl tecelli etmelidir veya bu isimden kul nasıl mahrum kalır?

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyuruyordu; “mü’minin ferasetinden sakının; çünkü o Allah’ın nuruyla bakar.”403 Mü’minin feraseti…

Allah’ın Muhit isminin tecelli etmesi için mü’minin ferasetle bakması gerekir. Kul Allah’ın nuruyla bakarsa onun bakışı ihata eden bir bakış olur ve ihata etmesi gerektiği kadar ihata eder.

Peki, Feraset nedir?

Feres; at demektir, Arapça’da atın ismi ferestir. Feraset ise at bakışı demektir. Atların gözleri o kadar yan taraftadır ki atlar bu özellikleriyle hem önlerini hem de arkalarını görürler. Onun için atlara arkalarını görüp de arka tarafla meşgul olup ürkmesinler diye at gözlüğü takarlar.

Feraset hem arkaya hem öne bakabilmektir. Feraset, insanlar geçmişe bakıp geçmişinden ders alarak öne doğru yolculuk yapsınlar diye önemlidir. Geçmişe takılıp öne doğru yolculuk yapmayanların feraseti yok demektir. Bir de ferasetle bakmanın bir amacı olmalıdır. Allah ayeti kerimede; “tezekkür edin”404 diye emreder. Tezekkür, hatırlamak demektir. Peki, neyi hatırlamamız gerekir? -Bildiğimiz ve yaşadığımız şeyleri ders almak için hatırlamamız gerekir.

Bir de Allah; “ta’akul edin”405 yani “aklınızı kullanın” dedi. “tefekkür edin”406 “tefakkuh edin”407 dedi. Tefakkuh etmek derinlemesine düşünmek demektir. Bir de “tedebbür edin”408 yani “tedbir alın” dedi. “Dûb” arka demektir. “İşin, perdenin arkasındaki hikmeti anlayıp tedbir alın” dedi. Niçin tedbir almak gerekir? -Cehenneme gitmemek, Allah’ın gazabına uğramamak için tedbir almak gerekir. Mü’min ferasetle bakarsa bu tedbiri alabilir. Allah, “Benim rızamı kaybetmemek ve benden uzaklaşmamak için tedbir al” dedi. Kul, eğer ferasetle bakarsa kendi hayatını ihata etmiş olur. Allah her şeyi ihata etmiştir; ama kulun da kendi kendini ihata etmesi gerekir.

İnsanı ihata eden kendi gönlüdür. Bir gönülde iman varsa o kişiyi iman, küfür varsa küfür, münafıklık varsa münafıklık ihata eder. Zaten imanı onu ihata etmişse gönlü onu ihata etmiş, imanı onu ihata etmişse o kendini ihata etmiş ve Allah’ın Muhit ismi onda tecelli etmiş demektir. Bununla beraber iman onun bütün organlarını ihata eder; yani gözü imanla, ferasetle bakar. Kulağı iman ile dinler, dili imanlı birinin konuşmasıyla konuşur, iman ile konuşur. Eli, ayağı imanla hareket eder; yani kul uzuvlarını, Allah’ın emrine, Allah’ın rızasını kazanmaya, ebedi hayatını kazanmaya göre kullanırsa imanı gönlünü, gönlü de kendisini ihata etmiş ve Allah’ın Muhit ismi onda tecelli etmiş olur.

Eğer kişiyi küfrü ihata etmişse onun gönlünü o zaman kim ihata eder?

Şeytan, nefsinin arzu ve istekleri onu ihata eder. Bütün beden, bütün organlar da ona hizmettedir, ona göre çalışır, çünkü küfrü o kişiyi ihata etmiştir. Zaten o kişi münafıksa onun birkaç tane yüzü vardır. Bir bakmışsın mü’min gibi bir bakmışsın kâfir gibi durup iman ile küfür arasında öyle gider gelir.

Allah’ın Muhit ismi mi bizde tecelli etmiş yoksa iblisin tecellisi mi biz de tecelli etmiş, o mu bizi ihata etmiş, bizi kaplamıştır bakalım. Eğer imanımız aklımızı ihata ederse aklımız tefekkür eder; yani her şeyi Allah’a göre anlar, hikmetle bakar. Hikmetle Allah’ın muradını anlar. Bakalım, aklımız hikmetle mi bakıyor yoksa dünyaya mı çalışıyor! Aklı çalıştıran gönüldür, eğer gönülde dünya sevgisi varsa akıl ona göre çalışır. Allah sevgisi varsa da Allah’ın rızasını, ebedi hayatını kazanmaya göre çalışır.

Allah akletmeyen, tefekkür ve tezekkür etmeyen, tedebbür edip tedbir almayan bir aklı kullananlar için; “onlar kördür, sağırdır ve dilsizdir”409 dedi. Kördür, hakkı görmüyor, sağırdır hakkı işitmiyor, dilsizdir hakkı ikrar etmiyor, edemiyor, dedi.

Onun için Allah aklı örten, sarhoş eden her türlü içeceği, yiyeceği haram kılmıştır. Neden? -Allah aklı kullanabilelim tefekkür, tezekkür, tefakkuh, tedebbür edelim diye onu haram kılmıştır.

Kişi sarhoş olsa ne olur?

Perdelenmiş olur; ama insanı perdeleyen sadece içki değildir. İçki içen biri sarhoş olur lakin asıl sarhoşluk bu değildir. Kişi, içkiyle sarhoş olursa bir süre sonra ayılır ve kendine gelir; ama onu dünya sevgisi, mevki makam sevgisi, nefsin arzuları, istekleri sarhoş etmişse onu ayıltmak mümkün değildir, o kişi ayılmaz. Öyle bir içmiş ki kendisi içki olup aklı, gönlü; dünyayla, dünya sevgisiyle dolmuş bu nedenle aklı onunla örtülmüştür. Böyle birini temizleyip onu kendine getirmek mümkün değildir.

Onun için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “her kötülüğün başı dünya sevgisidir”410 buyurdu.

Dünya sevgisinin her kötülüğün başı olması ne demektir?

Seni cennetten alıkoyup cehenneme sürüklüyor. Bundan büyük kötülük mü var! Sana güzellik yaptırmayıp, Hz. İnsan olmana mani oluyor.

Allah kulunun gönlüne esmasıyla tecelli eder. Kendi isimleriyle isimlendirmek için kulun gönlüne tecelli eder. Eğer kul bu tecelliye karşı kör ve sağır davranır, bu tecelliyi görmezden ve anlamazdan gelirse kendi kendine zulmetmiş, karanlıkta kalmış olur. Bu, ona hem dünyada hem ahirette azap olur. Allah ile olmak saadet, mutluluk; ondan gafil olmak, ondan yüz çevirmek ve onu unutmak ise azaptır, hem de azabın en büyüğüdür. Allah ile beraber olanlar, Allah’a iman edenler de hem bu dünyada hem de ahirette cennettedir; ama onsuz olanlar her ikisinde de cehennemdedirler.

Allah, Hz. İbrahim (a.s.)’ı dost edinip halil edindiğini buyurmuştur. Nemrut, onu ateşe atarken Hz. İbrahim (a.s.) en ufak bir endişe bile duymadı. Niye? -Çünkü Allah’ın Muhit ismine iman etmişti. “Allah beni görüyor mu görüyor, biliyor mu biliyor, beni bu durumdan kurtarmaya gücü yetiyor mu yetiyor, o halde ben niye endişe edeyim ki! Bana ne! Ben onun kulu muyum? -Evet. O beni seviyor mu? -Evet. Öyleyse benim endişe etmem doğru değildir, o benim için neyi istiyorsa ben de kendim için onu istiyorum, ateşe atacaksa, böyle istiyorsa ben de onu istiyorum” dedi. İşte, kul budur.

Gerisi… Sahte demeyeyim de yapmacık kuldur, diyeyim. Yapmacık kulluk yapıyor, böyle birinin imanı da yapmacıktır. Böyle bir kul için en ufak bir sorun olduğunda bir de bakarsın ki isyan edip feryat etmiş ve ne yapacağını bilemiyor, dünyası kararmıştır. Hani sen iman etmiştin! Hani sen mü’mindin! Bu nasıl bir imandır! Mü’min, rabbine karşı edepli olmalıdır.

Eğer biri Allah’ı unutmuşsa o aslında kendini unutmuştur. Onun için Allah ayeti kerimede; “kim bizi unutur, ayetlerimizden yüz çevirirse (hiç dinlememiş gibi yaparsa) biz de onu unuturuz (onu ona unuttururuz)”411 dedi. Böyleleri kendini unutur.

Allah onları neden kendilerine unutturuyor?

Onlar Allah’ı unuttukları, Allah’ın vahyini arkalarına attıkları, unuttukları ve ciddiye almadıkları için. Biz de bakalım kendimizi unutmuş muyuz unutmamış mıyız; yani Allah’ı unutmuş muyuz unutmamış mıyız, bunu nasıl anlayacağız? -Eğer kendimizi unutmuşsak Allah bizi bize unutturur, buradan anlayacağız.

Peki, biz kimiz?

“Ben kimim” diye herkes kendine sormalıdır. Kişi, kendine bu soruyu sorduğunda cevap olarak “Allah beni kendi nurundan yaratmıştır” demelidir. Allah; Nefehtu fihi min ruhi:412 yani “Ruhumdan nefhettim” buyurdu. Allah sana melekleri secde ettirmiş. Sen meleklerin secde ettiği bir varlıksın. Allah bunu sadece Hz. Âdem için söylemiyor, ben-i Âdem’e; yani bütün âdemlere tek tek söylüyor. Her bir insan için bu böyledir. Allah her bir insana ruhundan nefhetmiş ve melekleri ona secde ettirerek onu ekrem kılmıştır. Ne buyuruyordu ayeti kerimede; -Keremna beni âdem:413 “Allah, ben-i âdemi ikrama nail kılmış, ekrem kılmış ve ona tekrar tekrar ikram etmiştir.”

Allah, “biz insanı en güzel kıvamda, en güzel surette yarattık”414 buyurmuştur; çünkü Allah güzeldir ve sen Allah’ın güzel dediği, mükerrem dediği, meleklerin secde ettiği, Allah’ın kendisine ruhundan nefhettiği ve zatıyla, sıfatıyla tecelli ettiği bir varlıksın. Sen Hz. İnsansın, sen Allah’ın dostusun. Allah sana “dost” diyor. Dost, arkadaş demektir. Gel velim (dostum) ol demek, “gel arkadaşım ol” demektir. Kim söylüyor? -Bunu âlemlerin rabbi olan Allah söylüyor.415

Ama sen bütün bu nimetlerin hepsini unutacak, bir avuç toprağa minnet edip bir avuç olan dünyanın peşinden koşacaksın. Ya da “şu şöyle oldu, bu böyle oldu” deyip sana bu şekilde kıymet ve şeref veren rabbine isyan edeceksin. Sonra da “ben insanım, ben müslümanım, ben mü’minim” diyeceksin. Şeytan bile sana güler.

Onun için ne buyuruyordu; “sana yazıklar olsun!”416 Sonra bir daha “yazıklar olsun” dedi. Sonra bir daha “yazıklar olsun!” “Yazık sana” dedi, yazık…

Allah; kullarını muhabbetiyle, rab, rahman, rahim, malik, ekrem, ilah, vekil, ğafur, e’âla, habir, vedud, faal ve muhit olarak ihata etmiştir.

Allah, bizi rahmetiyle, Vedud isminin tecellisiyle ihata ettiği kullarından eylesin!

“Bizi rahmetinle, muhabbetinle, mağfiretinle ihata et ya rabbi! Bizi kendi kendini, kendi gönlünü iman ile ihata eden kullarından eyle! Hikmetle, marifetle ihata edenlerden eyle! Hayatını emrettiğin gibi, sevdiğin gibi yaşayanlardan eyle! Senin ihatanın farkında olup buna iman edenlerden eyle! Bizi bundan gafillerden eyleme ya rabbi! Mü’minleri rahmetinle, mağfiretinle ihata et ya rabbi!”

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Tirmizî, İbn-i Hibban, Hâkim ↩
  2. Nesai, es- Sünenü’l Kübrai Tefsir: 180, No: 11235, 6/ 362;Taberi, Camiu’l Beyan, No: 17723, 24, 25, 26, 6/ 575; Hakim-i Tirmizi, Nevadir’ul usül, sh: 140 ↩
  3. Âli İmrân /66 ↩
  4. Tevbe /111 ↩
  5. Kehf /103,104 ↩
  6. Kındî İyâz, Eş Şafâ Bi Ta’rîfi Hakûkil- Mustafâ, 1/289 ↩
  7. Ankebut /64 ↩
  8. Hud /40 ↩
  9. Yunus /32 ↩
  10. Taberânî, el-Mu’cemu’l-Evsat, 130; Beyhakî, Şu’abu’l-Îmân, 2/154; Müslim 1/ 514 Hadis No: 746 ↩
  11. Nisa /126 ↩
  12. İsra /60 ↩
  13. Kaf /16 ↩
  14. Enfal /24 ↩
  15. Kaf /16 ↩
  16. Bakara /115 ↩
  17. Nur /35 ↩
  18. Yasin /77 ↩
  19. Bakara /285 ↩
  20. Bakara /165 ↩
  21. Âli İmrân /31 ↩
  22. Âli İmrân /133 ↩
  23. Buhari, Müslim ↩
  24. Fussilet /54 ↩
  25. Bakara /115 ↩
  26. Fussilet /54 ↩
  27. Burûc /19 ↩
  28. Burûc /20 ↩
  29. Hud /92 ↩
  30. Bakara /19 ↩
  31. Enfâl /47 ↩
  32. Nisa /108 ↩
  33. Fetih /21 ↩
  34. İsra /60 ↩
  35. Tevbe /49 ↩
  36. Ankebut /54 ↩
  37. Kaf /16 ↩
  38. Enfâl /24 ↩
  39. Tirmizi, Tefsiru’l-Kur’an, 16, Suyûtî, El Câmiu’s Sağir, 1, 24 ↩
  40. Nahl /17 ↩
  41. Enbiya /10 ↩
  42. Bakara /219 ↩
  43. Tevbe /122 ↩
  44. Muhammed /24 ↩
  45. Bakara /18 ↩
  46. Kutub-i Sitte, Edep 125, 5150 ↩
  47. Tâhâ /124,126 ↩
  48. Hicr /29 ↩
  49. İsra /70 ↩
  50. Tin /4 ↩
  51. Bakara /257 ↩
  52. Kıyame /34,35 ↩