EL ĞAFUR 2
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Allah Esmau’l Husna’sıyla tecelli edip isimleriyle kendini kullarına tanıtır. Bize de düşen Allah kendini nasıl tanıtmışsa onu öyle tanımaktır. Eğer Allah’ın bir ismine iman etmezsek ister farkında olalım ister olmayalım Allah’ın o isminde mutlaka şirke düşeriz. Onun için Allah kendini Kur’an’ı Kerim’de nasıl tanıtmışsa bizim de Allah’ı öyle tanımamız gerekir.
Allah; “ben ğafurum” demesine rağmen, biri onun mağfiretine iman etmediyse, “Allah benim günahımı affetmez” dediyse ne yapmıştır?
Allah’ın Ğafur ismini inkâr etmiştir. Yoksa şirk sadece Allah’ın zatı ile ilgili değildir; yani “ben Allah’ı kabul etmiyorum” demek şirktir; ama Allah’ın herhangi bir ismini kabul etmemek de aynı şekilde Allah’a şirk koşmaktır. Müşrikler Allah’ı yüzde yüz kabul ediyordu. Allah ayeti kerimede onlar için buyurur; “sorsan onlara desen ki; gökleri kim yarattı? Allah diyecekler. Yeri kim yarattı? Allah diyecekler. Size kim rızık veriyor? Allah diyecekler. De ki onlara: Nasıl olur da böyle döndürülüyorsunuz.”598
Peki, müşrikler nasıl şirk koşardı?
Putları ya da putlara verdikleri isimleri Allah’a şirk koşarlardı. Aynı şey ehli kitap; Yahudiler ve Hristiyanlar için de geçerlidir. Onlar da müşrik olup Allah’a şirk koşmuşlardır. Kimileri kendi peygamberlerini, nebilerini, resullerini Allah’a şirk koşmuştur. Mü’minler de ehli kitaptır, bu yüzden aynı şey mü’minler için de geçerlidir.
Onun için Allah’ı esmasıyla, isimleriyle tanımamız lazım ki Allah’a şirk koşmayalım, müşrik olmayalım. Sonra kıyamet günü amellerimiz boşa gitmesin. Eğer biri Allah’a şirk koşmuşsa amelleri boşa gitmiştir; yani ahirette onu bir sürpriz bekler. İbadet yapmış, sözde iman etmiş ve kazanmak için çaba gayret sarf etmiş; ama bir de bakar ki Allah’a şirk koşarak müşrik olmuş ve imanını kaybedip ebediyen cehenneme gitmiştir.
Evet, cehenneme gidenler sadece Allah’a şirk koştukları için cehenneme gider. Şirk koşmalarının sebebi ise kibirlerinden dolayıdır.
Nasıl kibirlenmişlerdir?
Kendilerini müstağni görmüşlerdir. Allah öyle buyurdu; “kendini Allah’a karşı ihtiyaçsız görenler…”599 Yani; müstağni görenler, Allah’ı tanımayı, anlamayı kabul etmeyenler, edemeyenler, bunun gereksiz olduğunu zannedenler kendilerini Allah’a karşı ihtiyaçsız görüp kibirlenmiştir.
Yani; “bu önemli değil, ben Allah’ı kabul ediyorum ama benim onu tanımam gerekmiyor. Allah’ın 99 esması, isimleri varmış, benim bu isimlere iman etmem, bunu anlamam, bu isimlerle Allah’a dua etmem, hayatı bu isimlerle yaşamam ve bu isimlerin bende tecelli edip Allah’a halife mi olmam gerekiyormuş, bunlar önemli değil! Namazı kılarım, orucu tutarım, gücüm yeterse hacca da giderim, param olursa zekât da veririm tamamdır” diyorsa biri Allah’a karşı kibirlenmiştir.
Allah, eğer insanı yaratmışsa mutlaka insan üzerinde bir muradı vardır. Eğer insan, “hayat, dünya, Allah benim içindir” derse artık Allah’ın hesabını yapmaz. İster bunun farkında olsun ister olmasın!
Böyle biri ne der?
“Ben bu dünyada rahat etmek ve Allah’tan dualarımı kabul etmesini istiyorum, ahirette de cenneti istiyor, hiçbir azap, hiçbir sıkıntı yaşamak istemiyorum” der. Bu hal “Allah benim için olsun” diyenlerin halidir. Ancak “Allah bana aittir” diyenler böyle söyleyebilir.
Allah kâinatı yaratıp bütün varlığı, yerde gökte, her ikisi arasında her ne varsa onu insanın hizmetine vermişse o zaman Allah’ın varlığı yaratmadaki muradı insanmış. Ne buyuruyordu hadisi kudside; “bütün varlığı insan için insanı da kendim için yarattım.”600
Bakacağız peki, biz Allah için miyiz?
Allah için olabilmek Allah’ı tanımakla mümkündür. Eğer biz; “ben Allah içinim, Allah’ın rızasını kazanmak istiyorum, Allah’ın benim üzerimdeki muradı her neyse onu gerçekleştirmek istiyorum” dersek; ama Allah’ı tanımazsak bunu nasıl başaracağız? Bunu başaracağımızı düşünüyorsak kendimizi kandırıyoruz demektir. Onun için Allah’ı, Allah’ın, kendisini ayetlerde tanıttığı gibi tanımak lazım.
Eğer biri Allah’a gerçek manada iman etmişse sadece “ya rabbi senden şunu istiyorum, senden bunu istiyorum” demez. Bunu söyleyen biri kul değil, bunu söyleyen; nefsinin hevasının peşine takılıp, sadece nefsi için isteyen biridir. Allah’a “ya rabbi sen benden ne istiyorsun dememiştir ve diyemez.” Diyememesi kendini ilah olarak görüp “Allah benim içindir” demesinden dolayıdır.
Allah bütün varlığı yaratmışsa Allah’ın da (evet, başka kelime bulamadığım için o kelimeyi kullanacağım); bir hazzının olması gerekmez mi? Allah da haz almıyor mu? -Eğer Allah haz almıyor diyorsak bu durumda biz Allah’ı tanımamışız, bizde olan bir sıfatı Allah’a layık görmemişiz demektir. Bu durumda “Allah benden daha aşağıdadır” demiş oluruz. Allah’ın da hazzı, sevmesi, kızması, gazap etmesi, hayâ etmesi vardır.
Evet, Allah’ın hazzı nedir?
Kullarının ona iman edip onu sevmesi ve ona hamd etmesidir, ona karşı takva sahibi olup sorumluluğunu kabul etmesidir. Sorumluluğu; namaz ve oruç gibi Allah’ın birkaç tane emrini sayıp, “benim Allah’a karşı olan sorumluluğum budur” dersek kendimizi kandırmış oluruz.
Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyuruyordu; “Hz. Musa (a.s.) Tur Dağı’na Allah ile konuşmaya, Allah’ın vahyini dinlemeye gittiğinde Allah ona buyurur ki;
- Ya Musa sen benim için ne yaptın?
Hz. Musa (a.s.);
- Ya rabbi senin için namaz kıldım, oruç tuttum, diye ibadetlerini saymaya başlar.
Allah buyurur ki;
- Bunlar senin içindir. Bunları kendin için yaptın. Bunlarla sen kazanıyorsun. Ben sana benim için ne yaptın diye sordum.
Hz. Musa (a.s.) saydıkça sayar; ama her defasında Allah “bunlar senin içindir diye cevap verir.
Hz. Musa (a.s.) sonra der ki;
- Ya rabbi ben aciz kaldım. Ne yaparsam o senin için olur.
Allah buyurur;
- Benim için bir kulumu sevdin mi?601
Benim için bir kulumu sevdin mi! Bunu sadece sıradan bir kulu sevmek olarak anlamak doğru değildir. Kelimeye dikkat etmek lazım. Allah; “benim için bir kulumu” buyurur. O bir kul kimin gibi olmalıdır? -Hızır (a.s.) gibi olmalıdır. Zaten onu Hızır (a.s.)’a gönderirken ne buyurmuştu; “orda bir kul, kullarımızdan bir kul bul!”602 Kullarımızdan bir kul; yani o kulun sana Allah’ı tanıtması, öğretmesi, sana Allah’ın sırrını öğretmesi lazım, sana seni tanıtması lazım, hayatı tanıtması lazım.
Çünkü insan birini tanıdıkça sever, tanımadığı bir şeyi, birini sevemez. Eğer o güzelse, Allah’ın güzelliği onun üzerinde ne kadar tecelli etmiş, biz de onu ne kadar tanımışsak onu o kadar çok severiz. Onu sevince ondaki o güzelliği istemek bizim duamız olur. “Ben de böyle güzel olmak istiyorum” deriz. Bu iradesiz olarak, sırf sevgiden ve kendiliğinden bizim duamız olur ve bütün güzellikler de Allah’a aittir. “El Esmau’l Husna (en güzel isimler, en güzel sıfatlar, bütün güzellikler) Allah’a aittir”603 buyurdu ayeti kerimede.
Dolayısıyla kul, kulun üzerinde neyi sevmiştir?
Allah’ın güzelliğini, sıfatlarını, isimlerini sevmiştir ve bu, Allah içindir. Bütün nebiler, resuller, bütün peygamber varisleri bu vasıftadır. Bu sevgi orda durmaz yalnız.
Bir de kul onu sevdiği için onunla beraber olanları da sever; yani ehl-i beyti, ona tabi olmuş mü’minleri, sonra onların sorumlu olduğu ailelerini sever; yani o sevgisi genişler. Bir de bakar ki Allah için bütün insanları seviyor, bütün mahlûkatı seviyor. Tabi ki her birinin derecesi de farklı farklıdır.
İnsan sevdikçe gönlü genişler. Eğer gönül, dünyayı, dünyanın içindekilerini içine alamayacak kadar küçükse Allah oraya tecelli etmez. Ne buyuruyor kutsi hadiste; “Yere göğe sığmam (yer ve gök beni almaz); ama mü’min kulumun kalbi beni alır, benim tecellimi gösterir.”604 Allah’ın kulun gönlüne tecelli etmesi için kulun gönlünün Allah’ın sevgisi ve Allah için olan sevgiyle genişlemesi gerekir.
Mesela; Allah’ın Ğafur ismini anlamaya çalışıyoruz. Birine yüz sefer iyilik yapsak, güzellik yapsak sonra üç beş sefer, on sefer yanlış yapsak bir de bakarız ki bizden uzaklaşmış, aleyhimizde konuşmaya, bizi yermeye, kötülemeye hatta iyiliklerimizi bile yok saymaya başlamıştır.
Nitekim gerçek dost Allah’tır. Gerçek manada seven Allah’tır. Kul, inkâr edince müşrik, kâfir, münafık, günahkâr ve mücrim olur ve bütün hayatını öyle yaşar. Sonra hayatının bir bölümünde, bir döneminde “ya rabbi ben yanlış yaptım tövbe ediyorum, istiğfar ediyorum” dediğinde Allah sanki hiç o yanlış hayatı yaşamamış gibi ona muamele eder. Hiçbir şekilde onu atmaz, onu yermez, onu kötülemez.
“Kulum bilmiyordu ya da nefsine yenildi ya da şeytana tabi oldu” deyip ne yapar? -Günahının üstünü çizer, şirkinin, küfrünün üstünü çizip hiç olmamış gibi ona muamele eder ve onu sever.
Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bakalım, Allah’ın Ğafur ismi onda aynıyla tecelli etmiştir. Kendisine işkence yapanlardan, hakaret edenlerden, küfredenlerden, kendisini inkâr edenlerden, kendisiyle savaşanlardan herhangi biri “ben iman ettim” dediğinde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz gönlünde hiçbir ağırlık taşımadan onu sever ve onunla kardeş olurdu. “Sen geçmişte şöyle yaptın, böyle yaptın” demezdi. Neden? Çünkü o, Allah için seviyor da ondan.
Onun için Allah ayet-i kerimede buyuruyordu; “sizin dostunuz, veliniz; Allah’tır, resulüdür, mü’minlerdir.”605 Mü’minler de böyleymiş; tabi ki mü’min olursa. Hep ısrarla söylüyoruz, mü’min olmak öyle basit bir şey değildir. Mü’min olmak inanmak değildir. “Ben inanıyorum demek bizi mü’min yapmaz.” İmanını Allah’a ispatlaman; yani mü’min olduğunu ispatlaman lazım.
Allah’ın Ğafur ismi ile ilgili olan ayetleri hep beraber anlamaya çalışacağız inşallah!
Allah buyuruyor; Vellezîne âmenû billâhi ve rusulihî ve lem yuferrikû beyne ehadin minhum ulâike sevfe yu’tîhim ucûrahum ve kânallâhu gafûran rahîmâ:606 “O kimseler ki Allah’a ve Allah’ın resullerine iman ederler ve aralarında hiçbir fark gözetmezler…” Allah mü’minleri anlatır ve “onlar resullerin arasında fark gözetmezler” der. Fark gözetmeyin demek ne demektir? -Hepsinin hayatında, sizin için örneklik var ve her birinin örnekliğini kabul edin, demektir.
Mesela biri hasta olduğunda kimi kendine örnek almalıdır?
Hz. Eyyub (a.s)’ı örnek almalıdır. Hiçbir şekilde Allah’a itiraz etmemiş. Varlıklıyken servetini, evini, aile efradını kaybetmiş, bununla beraber sağlığını, sıhhatini, çevresindeki bütün insanları kaybetmiş ve kendi memleketinden de kovulmuştur; ama sabretmiş, itiraz etmemiştir. Çevresindeki insanlar; “bu hastalığı görmek istemiyoruz, hastalığı bize de bulaşır” deyip onu bulunduğu yerden çıkartmış; ama o hiçbir şekilde “ya rabbi bu neden böyle oldu” dememiştir. En sonunda söylediği söz ise; “ya rabbi şeytandan bana bir sıkıntı dokundu”607 olmuştur.
Peki, Niye böyle söyledi?
Şeytan karşısına dikilip; “sen sözde Allah’ın peygamberisin, bak Allah sana ne yapmış!” dedi. Hz. Eyyub sadece bu kelimeden sıkıldı, sıkıntı duydu. “Ben itiraz etmiyorum ama şu şeytandan sıkıntı duydum” dedi. Allah da “ayağını yere vur, hem yıkanacağın, hem içeceğin bir su…”608 dedi. “Sonra Allah ona hem ehlini, hem malını ikiye katlayarak geri verdi”609 buyurdu.
Neye karşılık? -Sabrına karşılık.
Bir mü’mine de sıkıntı dokunduğunda mü’min böyle olmalıdır. Feryat etmemeli, isyan etmemelidir. Rahman olan, rahim olan rabbini unutmamalıdır. Bilmelidir ki Allah onu görüyor, biliyor ve Allah’ın her şeye gücü yeter. Allah’ın o andaki imtihanı öyledir ve kula düşen o imtihana sabretmektir.
Mesela mü’min, Hz. İbrahim (a.s.) gibi ateşe atılsa ne demelidir?
Hasbunâllâhu ve ni'mel vekîl:610 “Allah benim vekilimdir” demelidir.
Aynı şekilde Hz. İsmail gibi kurban edilse ne demelidir?
Hz. İsmail (a.s.) kurban edileceğini öğrendiğinde babası Hz. İbrahim’e ne demişti? “Allah’ın sana emrettiğini yerine getir, inşallah beni sabredenlerden bulursun”611 Kesilmeye gidiyor ama imanını, sabrını kaybetmiyor. Onu yetiştiren kim? -Onu yetiştiren Hz. İbrahim (a.s)’dır.
Allah her bir peygamberin hayatından bize örnek olsun diye bölümler, kıssalar anlatmıştır. Onun için Allah buyurdu; Vellezîne âmenû billâhi ve rusulihî ve lem yuferrikû beyne ehadin minhum ulâike sevfe yu’tîhim ucûrahum: “Allah’a ve resullerine iman edip ve aralarında hiçbir fark gözetmeyenler, onların mükâfatını Allah verecek.” Onların mükâfatı Allah’a aittir, dedi. Ve kânallâhu gafûran rahîmâ:612 “Ve Allah ğafur ve rahimdir” yani; “Allah onlara ğufranıyla, mağfiretiyle, rahmetiyle muamele edip onları rahmetinin içine alacak” dedi.
Demek ki Allah’ın resullerini örnek almak bize neyi kazandırır? -Hem Allah’tan bir ecir hem de mağfiret ve rahmet kazandırır. Bu ayetlerin sonunda Allah’ın Ğafur ismi gelir. Allah’ı Ğafur isminden tanımak için bu ayetleri okuyoruz.
Zâlikellezî yubeşşirullâhu ibâdehu: Allah, “kullarımı müjdele” dedi. Evet, kimi müjdele? Ellezîne âmenû ve amilûs sâlihât: “O iman edip salih amel işleyen kullarımı müjdele.” Kul lâ es’elukum aleyhi ecren: “Onlara de ki: Benim ücretim size ait değildir.” Sizden herhangi bir ücret istemiyorum. Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimize’dir. İllel meveddete fîl kurbâ: “Sizden istediğim tek şey var; o da yakın bir sevgi.”
Ama bu sevgi nefsani bir sevgi değil, meveddet; yani Allah’tan gelen bir sevgidir. Muhabbet kula ait sevgidir; ama ayette meveddet “Allah için beni sevin” dendi. Bu; “sizden Allah için beni yakın bir sevgi ile sevmenizi istiyorum. Sizden istediğim tek şey budur” anlamına gelir. Ayet devam ediyor Ve men yakterif haseneten: “Her kim ki bir güzellik kazanırsa.” Kul, güzelliği neyle kazanır? -Güzelliği, Allah’ın resulünü sevmekle kazanır, onu sevmekle güzel olur. Onu sevince ne yapar? -Onun gibi yapmaya çalışır, onu kendine örnek alır, ona uyar, ona tabi olmuş olur, bununla beraber Allah’ın sevgisini kazanmış olur.
Evet, kim bir güzellik kazanırsa Nezid lehu fîhâ husnâ: “Biz onun güzelliğini orda artırırız.” O bir güzellik kazanmışsa ona en az on güzellik veririz. Onu on sefer güzelleştiririz. İnnellâhe gafûrun şekûr:613 “Muhakkak ki Allah ğafur ve şekurdur.” Şükrün, teşekkürün karşılığını verendir.
Teşekkür neden yapılır?
Biri bize bir ihsanda, bir ikramda bulunduğunda ona teşekkür ederiz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e de bu yüzden bir teşekkür borçluyuz. Neden? -Bize örnek olduğu, Allah’ın sıfatları, isimleri, güzelliği onun üzerinde tecelli ettiği, Allah’ın onun üzerindeki güzelliğini sevmemize vesile olduğu için dolayısıyla Allah’ı sevmemize vesile olduğu için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e teşekkür borçluyuz ve onu seversek böylece ona teşekkür etmiş oluruz. Bununla beraber şekur, şükrün karşılığını veren demektir.
Buna sevgiye karşılık Allah ne yapar?
Mağfirette bulunup hiç günah işlememiş gibi bize muamele eder. Teşekkürün karşılığını verip bir de teşekkür eder. Evet, “teşekkür ederim kulum sen benim istediğim gibi yapmaya çalıştın, resulümü sevdin, onu örnek aldın, onun rengiyle renklendin, boyasına boyandın, onu kendine örnek aldın, izinde yürüdün, onun gibi olmaya çalıştın. Güzelliğimi onun üzerinden sevdiğin için beni istedin, güzelliğimi istedin, duanı yaptın ben de buna karşılık senin güzelliğini arttırır, güzelliğini katlarım” der. Ayeti bir de bu şekilde anlamak gerekir.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû izâ nâceytumur resule: Allah mü’minlere hitap etti; “ey iman edenler, (ey iman ettiğini iddia edenler, ben mü’minim diyenler!) Allah’ın resulüne bir şey danışacağınız ve onunla özel olarak görüşmeyi istediğiniz zaman” Kaddimû beyne yedey necvâkum sadakaten: “Bu durumda kendi ellerinizle kazandıklarınızdan sadaka verin.” Onunla özel olarak görüşmeden, özel olarak onunla konuşmadan sadaka verin. Zâlike hayrun lekum: “Sizin için hayırlı olan budur.” Bu sizin için daha hayırlıdır. Ve atharu: “Bu sizin için daha temizdir” buyurdu.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sahabesinin içinde münafıklar da vardı. Söylemiştim, sahabelerin oluşturduğu cemaatin içinde 36 tane münafık var, hem de bunlar Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in arkasında namaz kılıyorlardı. Bunlar da gidip arada bir “biz de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le görüşmek istiyoruz, bizim özel bir işimiz var. Özel olarak ona bir şey söyleyeceğiz” deyip onunla görüşüyorlardı. Sonra, çıktıklarında bu görüşmeden dolayı kibirlenerek “işte biz gidip onunla özel görüştük” yani biz Resulullah’a öylesine yakınız izlenimi veriyorlardı.
Bir de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le konuşmadıkları şeyleri söylüyorlardı; yani “ben şunu söyledim, o da bunu böyle söyledi” deyip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iftira atıyorlardı. Münafıkların en hassas oldukları konu infak etmekti, sadaka vermekti; yani para harcamaktı. Neden? Çünkü münafıklar dünyaya taparlar.
Münafık olanlar niye münafık olmuştur?
Kendi gönlünden hesap yapar. Derdi Allah’ın rızası değil dünyadır. Dünyayı kazanmaktır ya da kaybetmemektir. Bir menfaat elde etmektir. Allah onlara; “sadaka verin” dediğinde ne oldu? Artık görüşmeyi istemediler, daha doğrusu isteyemediler.
Fe in lem tecidû fe innellâhe gafûrun rahîm:614 “Eğer siz bunu bulamazsanız Allah ğafur ve rahimdir” dedi. Evet, sahabelerden öylesi de vardı ki gerçekten görüşmesi gerekiyor. Gerçekten bir işi vardı; ama sadaka olarak vereceği bir şey yoktu. Allah da; “görüşemem deme bunu bulamayınca Allah ğafur ve rahimdir” buyurdu.
Aynı şey peygamber varisleri için de geçerlidir. Onun için onları boş yere meşgul etmek doğru değildir. Gerçekten bir sorun varsa o zaman görüşülmelidir. Yoksa burada da söylenecek bir şeyse ve “ben yine de özel olarak görüşeyim” denilirse bu doğru olmaz. İnsanın en büyük sermayesi hayatıdır, zamanıdır; yani, zaman boşa harcanmaz, çöpe atılmaz. İnsan zamanı hayatını, ebedi hayatı, Allah’ın rızasını kazanmak için kullanmalıdır. Onun için peygamberin de, peygamber varislerinin de vakti, zamanı çok kıymetli, çok değerlidir.
Ve minel a'râbî men yu'minu billâhi vel yevmil âhıri: Allah buyurdu; “Araplardan, (bedevilerden) öylesi var ki Allah’a ve ahirete iman etmiştir.” Ve yettehızu mâ yunfiku kurubâtin indallâhi: “İnfak ettiğini Allah’a yakınlık için infak eder.” Allah’a yaklaşmak için, Allah’a kurbiyet peyda etmek, karib olmak için infak eder. Ve salavâtir resûli: “Bir de Resulullah’ın duasına vesile eder, onu ister.” Ve salavâtir resul, evet, “resulün duasına” dediler; ama salavat demek destek demektir; yani ayet Allah’ın resulüne destek için bunu yaparlar, anlamına gelir. Allah’a yaklaşmak, resulüne destek olmak için infak eder. E lâ innehâ kurbetun lehum: Evet Allah, “dikkat edin, (burayı doğru anlayın)” dedi. “O, Allah’a yakınlıktır” o, onlar için Allah’a yakınlık olur. Se yudhıluhumullâhu fî rahmetihî: “Bunun için de Allah onları rahmetinin içine koyar.” İnnallâhe gafûrun rahîm:615 “Allah onlar için ğafur ve rahimdir.” Onları mağfiret eder, onlara rahmetiyle muamele eder ve onları rahmetinin içine alır.
Leyse alâd duafâi ve lâ alâl merdâ: “Zayıflar için, hasta olanlar için yoktur.” Ne yoktur? -“Zorluk” yoktur. Ve lâ alâllezîne lâ yecidûne mâ yunfikûne haracun: “Bir de (Allah için) Allah yolunda bir şey infak etmeyi bulamayanlar, onlar için de zorluk yoktur.” Allah bir şart koydu. Onların ne yapması, nasıl olmaları lazım? İzâ nasahû lillâhi ve resûlihî: “Onlar Allah ve resulü için nasihat ederlerse; (yani boş yere gevezelik yapıp, dedikodu yapıp konuşmazlarsa, Allah yolunda infak edenleri kıskanıp, haset edip onlar aleyhinde konuşmazlarsa; ‘doğru budur, güzel budur, güzellik budur’ deyip Allah ve resulü için nasihat ederlerse) onlar için de zorluk yoktur” dedi
Mâ alâl muhsinîne min sebîl: “Böyle güzellik yapanlar aleyhinde hiç kimseye bir yol yoktur.” Yani onlar için “bunlar da niye infak etmiyor” denmez. Allah bu yolu kimseye tanımam, dedi. Kulumun gücü yok, gücü yetmiyor ama birileri onu eleştirir çekiştirirse bunu kabul etmem; çünkü onlar güzeldir, güzel yaparlar. Allah ve resulü için doğru söyler ve nasihat ederler, dedi. Güzel yapanlar güzel olur. Vallâhu gafûrun rahîm:616 Evet, “Allah onlar için ğafur ve rahimdir.” Onlar yapmadan da Allah onlara ihsan eder, ikram eder, günahlarını mağfiret eder ve onları rahmetinin içine alır.
Allah bu ayette hitabı yine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e yapıyor. Kul in kuntum tuhibbûnallâhe fettebiûnî yuhbibkumullâhu:617 “De ki: Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin.” Allah’ı sevmenin şartı o sevgiyi ispatlamaktır.
Kişi o sevgiyi nasıl ispatlayacak?
Resulüne tabi olmakla ispatlayacak. Biri Allah’ın resulüne tabi olmadıysa istediği kadar “ben Allah’ı seviyorum” desin Allah onun sevgisini kabul etmez. Ne der ona? -Yalancı ve münafık der. Onun için kul, sevgisini ispatlamakla, bunu üzerinde göstermekle mükelleftir.
Kul, Allah’a olan sevgisini nasıl gösterir?
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olarak, onun yolunda yürüyerek, onun gibi yapmaya, onun gibi olmaya çalışarak, bunun için çabasını, gayretini sarf ederek sevgisini gösterir. Böyle yaparsa Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olur ve Allah’a olan sevgisini ispatlar. Allah da onu sever. Böyle yaparsanız Allah da sizi sever, buyurdu. Ve yagfir lekum zunûbekum: “Ve Allah sizin günahlarınızı mağfiret eder.” Neye karşılık? -Resulüne tabi olmaya, imanını ispatlamaya karşılık. Vallâhu gafûrun rahîm:618 “Allah ğafur ve rahimdir.” Allah onun için ğafurdur; yani resulüne tabi olduğu için onu mağfiret eder ve onu rahmetinin içine alır. Dolayısıyla böyle bir kul, Allah’ın sevgisini de hak etmiş, kazanmış olur.
Allah, “bana tabi olun” demedi, “resulüme tabi olun” dedi; çünkü tabi olmak Allah’a değil resulünedir. Neden? -Birine tabi olunabilmesi için onun bir beşer olması, bir insan olması, bizim gibi olması gerekir. Her zaman itaat Allah’a ve resulünedir; lakin tabiyet resulünedir. Onun için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir beşerdir, o bize bir beşer olarak örnek olur. Peygamberler günah işlemede de bir beşerdir.
Niye ısrarla peygamberler de günah işler diyorum?
“Peygamberler masumdur, onlar günah işlemez” diyorlar ya da onların işlediğine günah demiyorlar. “Zelle” diyorlar, hata diyorlar. Olur mu öyle şey! O, günah işlemiyorsa nasıl bana örnek olacak! O, günah işlemiyorsa, işlemediyse o zaman Allah’ın Ğafur ismini tanımamış olur. O zaman sıradan bir insan günah işleyip Ğafur ismini tanıyınca peygamberin önüne geçer. Bu; o kişi, Allah’ı bir peygamberden daha güzel tanıdı demektir.
Müslümanların bu şekilde düşünmesinin sebebi nedir?
Zannediyorlar ki “peygamber, günah işledi” deseler onu küçümsemiş olurlar. Allah onlara büyük demiş zaten senin onlara büyük demenle o büyük olmaz. Allah onları nasıl tanıttıysa öyle tanımak lazım. Bu onu böyle melek konumuna koymakla onu örnek olmaktan çıkarıyoruz demektir. O, hiç günah işlememiş, yanlış yapmamış, eksik yapmamışsa nasıl örnek olacak. O, bir beşer değilse sana nasıl örnek olur. Sen ona nasıl tabi olacaksın. Ama Allah ne buyurdu; “De ki: Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı mağfiret etsin.”
Böyle peygamberlerin hiç günah işlemediğiyle ilgili bir fikir, bir düşünce yanlıştır.
Peygamberlerin günah işlediğini nerden biliyoruz?
Mesela Allah ne buyurdu Hz. Musa (a.s) için; “iki kişi kavga ediyordu, biri kendi tarafındandı (kendi ırkındandı) Biri de Firavun’un tarafındandı. Kendi tarafından olan onu yardıma çağırdı kavga ederken Hz. Musa (a.s.) adama bir yumruk vurdu ve adam düşüp öldü.”619 Tabi Hz. Musa (a.s.); bir peygamberin birine bir tokat, ya da bir yumruk atarsa karşıdakinin öleceğini bilmiyordu. Bu yüzden bir yumruk vurunca adam öldü. Şimdi bu durumda Hz. Musa cinayet işledi mi, işlemedi mi, katil oldu mu olmadı mı? -Oldu. “Ve Musa istiğfar etti, Allah da onu affetti” buyurdu ayeti kerimede.
Onun için peygamberler de bir beşerdir; ama örnek bir beşer. Bize örnek olsunlar, o yanlışı yaptığımızda, ne yapmamız gerektiğini anlayalım, bilelim diye Allah onların yanlış yapmalarına müsaade etmiştir.
Onun için Allah ne buyurdu; “müşrikler dedi ki; Allah bize melek bir peygamber gönderseydi.”620 Neden melek bir peygamber? -Yani örnek alınması, kendisine tabi olunması mümkün olmayan bir peygamber. Fakat Allah bir kul, bir beşer peygamber gönderdi; ama ona iman edenler de onu melekleştirmeye çalışıyorlar.
Hatta bu konuda birçok kitaplarda bilgiler vardır. Neredeyse “melekti” diyecek bilgiler. Öyle olmaz. O bir beşer… Allah ne buyurdu; Kul innemâ ene beşerun mislukum:621 “De ki: Ben de sizin gibi bir beşerim.” Sizin gibi bir beşer… Doğru da yapacak, yanlış da yapacak, gülecek de, ağlayacak da, sevecek de, kızacak da aynen bizim gibi. Yoksa nasıl örnek alınabilir!
Kâletil a’râbu âmennâ: “Araplardan bir kısım dediler ki: Biz iman ettik.” Kul lem tu’minû ve lâkin kûlû eslemnâ: “De ki onlara: siz mü’min olmadınız.” Siz daha iman etmemişsiniz ama “biz teslim olduk” deyin, “biz de İslam’ı kabul ettik” deyin; ama biz mü’min olduk demeyin. Ve lemmâ yedhulil îmânu fî kulûbikum: “Çünkü iman daha kalbinize dâhil olmadı.” Ben inandım, ben iman ettim, ben Allah’ı ve resulünü kabul ediyorum demekle mü’min olunmaz, dedi. Ne olunur? -İslam’a girilmiş olunur. Bu durumda ne diyebilirsin? -“Ben İslam’ı kabul edip teslim oldum, ben Müslüman oldum” diyebilirsin; ama ben mü’min oldum deme! “Çünkü iman daha kalbinize dâhil olmadı” buyurdu.
Ve in tutîullâhe ve resûlehu: “Eğer siz Allah’a ve resulüne itaat ederseniz” İslam’ı kabul etmiş, işe başlamış olursunuz; ama henüz mü’min olmuş olmazsınız.
Lâ yelitkum min a’mâlikum şey’â: Evet, “böyle bir durumda Allah amellerinizden hiçbir şey eksiltmez.” Ne yapar? -“Onu sizin için imana, iman nuruna dönüştürür.” İnnallâhe gafûrun rahîm:622 “Allah ğafur ve rahimdir.”
Senin imanı kazanman, Allah’a ve resulüne itaat etmen, bunun için çaba gayret sarf etmen, Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirmeye çalışman lazım ki Allah sana bu imanı ihsan etsin.
Aynı şekilde bu ayet indiğinde sahabe sormuştu;
- Ya Resulullah biz iman etmiş miyiz, etmemiş miyiz?
Buyurdu ki;
- “İman bir nurdur, Allah onu kulunun kalbine indirir. Bunun alametleri vardır. Her biriniz baksın, eğer bu alametler sizde varsa iman nuru kalbinize dâhil olmuştur.”
Devamında;
“Allah bir kulunun kalbine o iman nurunu indirirse onun kalbi latif sahralar gibi genişler. O, Allah’ı sever ve sevdiğini Allah için sever. Bu onun birinci halidir; yani sevdiğini menfaat için değil Allah için sever. İkinci bir alameti de bu imandan sonra imanını kaybetmekten ateşe düşmekten korkar gibi korkar. Bu imanına böyle sarılır.”
Evet, İman sevmekmiş. Allah’ı sevmek ve Allah için sevmekmiş. İmanının kıymetini bilmeyenler, imanı için şükretmeyenler, imanını hafife, basite alanlar; “Allah’ı seviyorum fakat benim bu sevgiyi korumam gerekmiyor, önemli değil” diyenler imanını kaybeder. Aynı şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “nimeti getirene, nimete vesile olana teşekkür etmeyen Allah’a şükretmiş olmaz”623 buyurdu. Evet, kişi imanı nerden alıyorsa, Allah o imanı ona nerde ikram ettiyse oraya teşekkür etmelidir. Neyle? -Sevmekle, severek teşekkür etmelidir.
Allah haramları anlatıp bunun dışında kalanların ise helal olduğunu beyan eder. Haram kılınanlar şunlardır; İnnemâ harrame aleykumul meytete ved deme ve lahmel hınzîri ve mâ uhille bihî li gayrillâh: “Leş (ölmüş hayvan), dökülen kan, (pislik olan) domuz eti, bir de Allah’tan başkasının adına kesilmiş hayvan” buyurdu. Hiçbir isim anılmadan o hayvan kesilmişse ayrıdır. Çünkü burada “Allah’tan başkasının adına kesilen hayvan” buyruldu. Evet, bunlar haramdır. Bundan başka, Fe menidturra gayra bâgin ve lâ âdin fe lâ isme aleyh: “Ama her kim çaresiz kalır, mecbur kalırsa, haddini aşmadan, sınırı aşmadan bunlardan yiyebilir.” innallâhe ğafurun rahim:624 “Muhakkak ki Allah ğafur ve rahimdir” dedi.
Başka bir ayeti kerimede de buyuruyordu; “kimdir o böyle dilini evirip çevirip şu helaldir bu haramdır diyen.”625 Kimdir o? -Hangi saygısızdır, hangi edepsizdir…
Allah haramları beyan edip işte haramlar bunlardır, demiştir. Onun için İslam’da, şeriatta, dinde bir kural vardır; hiçbir şey için helallik aranmaz; yani bu helal midir değil midir diye sorulmaz. Bu haram mıdır değil midir, Allah bunu haram kılmış mıdır kılmamış mıdır diye sorulur ve buna bakılır. Allah’ın yiyecek olarak haram kıldıkları bunlardır. Bunun dışında kim herhangi bir şeye haram derse Allah adına hüküm verip “şu helaldir, bu haramdır” demiş olur.
Ama şeytan birilerine bunu; “sen takvalı bir Müslümansın, bak şuna haram dedin, bak ne kadar dikkat ediyorsun” diye hile yaparak dedirtir. Adam, Allah’ın haram demediğine haram diyerek Allah adına hüküm verdiğini, Allah adına konuşup, kendini Allah’ın yerine koyduğunu bilmiyor, bunu anlamamış ve anlamıyor.
Eğer biri gerçekten Allah’a iman etmemişse onun kalbi titremez. Mü’min, Allah hakkında konuşurken, din hakkında, iman hakkında konuşurken titrer. Kılı kırk yarıp öyle konuşur, öyle söyler. Rabbine karşı saygısızlık yapmaz. Rabbi adına hüküm vermez, veremez. Bunu yapanlar Allah’ı tanımayanlar, Allah’ın gazabından korkmayanlar, endişe etmeyenlerdir.
Evet, bir de haram, haram olduğu bilinmeden işlenmişse bunun için de Allah; “Allah onlar için ğafur ve rahimdir” buyuruyor. Bilmiyor, anlamamış ya da yeterli bir ilme sahip değildir. Bu yüzden helal zannetmiş. “Allah onlar için ğafur ve rahimdir, Allah onlara rahmetiyle muamele eder” buyurdu.
Allah ev halkıyla ilgili bir ayeti beyan edip buyurur ki; Yâ eyhuhellezîne âmenû: “Ey iman ettiğini iddia edenler (İman ettiğini söyleyenler)!” İnne min ezvâcikum ve evlâdikum aduvven lekum: “Sizin hanımlarınızdan, çocuklarınızdan size (düşman olanlar) düşmanlık yapanlar olabilir.” Neden dolayı? -Dininizden dolayı veya herhangi bir şekilde size düşmanlık yapabilir. Fahzerûhum: “Onlardan sakının.” Tedbirinizi alın yani. Size zarar vermemeleri için onlardan sakının. Ve in ta’fû: “Eğer siz onları affedersiniz” Ve tasfehû: “Safh ederseniz” Ve tagfirû: “Mağfiret ederseniz” Fe innallâhe gafûrun rahîm:626 “Muhakkak ki Allah ğafur ve rahimdir.”
Allah; “affedin, safh edin, bir de mağfiret edin” dedi. Eğer mağfiret edemiyorsan; o yanlışı hiç yapmamış gibi ona muamele edemiyorsan o zaman affet yahut safhet, dedi.
Safh etmek ne demektir?
Suç işleyene suçunu söyleyip ceza vermemektir, azarlamamaktır. Suçunu söyle ama azarlama, “senin bu düşmanlığından haberim vardır, bu yanlıştan haberim vardır” de! Lakin ceza verme, azarlama.
Affetmek; kişinin suçunu bilmek, ona hissettirmek; ancak yüzüne vurmayıp bağışlamaktır.
Mağfiret ise; yapılan yanlış hiç olmamış gibi karşıdakine davranmaktır.
Arkadaşların bazen aile içinde sorunlarının olmasının sebebi nedir?
Allah’ı dinlemedikleri, birbirlerine mağfiretle, safh ile muamele etmedikleri, affetmedikleri için, bundan dolayı sorun, sıkıntı çıkıyor. Rabbimizi dinlemiyoruz. Allah ne söylemiş, bizim bu konu hakkında ne yapmamız gerekir bunları düşünmüyoruz, hatta rabbimizi anlamaya, dinlemeye bile tenezzül etmiyoruz. Ona uymak, itaat etmek orda kalsın. Sonra “bu niye böyle oldu, ben hiçbir şey yapmadım” diyoruz. Senin bir şey yapman gerekmiyor. Karşındaki bir beşer olarak, bir kul olarak yanlış yaptığında sen onu azarladın, hatasını, kusurunu, günahını, yanlışını yüzüne vurdunsa, onu eleştirdinse, çekiştirdinse, küçümsedinse aradaki saygıyı yok edersin. Bunları yaptıktan sonra daha ne yapasın!
Aile içinde, eşler arasında sevgi ne kadar kıymetli, değerli, önemliyse saygı da onun en az iki katı kadar kıymetli ve değerlidir; çünkü aileyi ayakta tutan saygıdır. Eşler birbirlerine karşı saygılarını kaybettiklerinde sevgi de kaybolur. Saygı, lambanın içindeki ışık sönmesin diye onu koruyan cam kapak gibi sevgiyi korur. Saygı olmayınca sevgi yaşayamaz, çok kısa ömürlü olur.
Bakıyorsun yeni evlenen bazı çiftlere iki üç aydır evlenmişler; ama aralarında saygı diye bir şey kalmamış. Öyle ki koca eve gitmek istemiyor, ayağı gitmiyor. “Ben onu görmek istemiyorum” diyor. Sözde severek evlenmişler, âşık olmuşlar, hatta kaçarak evlenmişler. Ne oldu? -Birbirlerine karşı saygısızca davrandılar. Sevginin kıymetini bilmediler, sevgiye değer vermediler, “bu önemli değil” dediler.
Evet, sevgi olmayınca dünya cehenneme döner. Her şey sevildiği kadar kıymetlidir, değerlidir. Neyi ne kadar seviyorsan, kimi ne kadar seviyorsan o senin için o kadar kıymetli, o kadar değerlidir. Kişinin değeri sevgisine, muhabbetine göredir. Her şey de böyledir.
Sevmek fedakârlığı, hoşgörüyü; yani affı, safhı, mağfireti gerektirir. Yoksa rabbimizi dinlemesek sonuç itibari ile gönlümüz, evimiz, hayatımız; cehenneme döner, dünyamız da ahiretimiz de cehennem olur. Allah’ı ciddiye almadığımızdan dolayı, kendimizi Allah’ın emrine, sözüne karşı müstağni gördüğümüz için bunu kendi ellerimizle yapmış oluruz.
Evet, Allah’a dua ederken de Allah’ın güzel isimlerini, Esmau’l Husna’sını öne geçirip onunla dua etmek gerekir. Allah’ın nebileri, resulleri öyle yapmıştır.
Mesela; Hz. Nuh (a.s)’un duasını Allah beyan eder;
Ve kâlerkebû fîhâ bismillâhi mecrâhâ ve mursâhâ: “(Hz. Nuh (a.s.)) dedi ki: Bu geminin yürümesi de durması da Allah adınadır” Allah adıyla hareket eder ve Allah adıyla durur.” Ne demek? -Onu denizde yüzdürecek olan, o tufanda suyun üzerinde tutacak olan Allah’tır. Sonra Allah onu nereye indirirse, nerde durdurursa o Allah’ın kudretiyle, esmasıyla olur. İnne rabbî le gafûrun rahîm:627 “Muhakkak ki benim rabbim ğafur ve rahimdir” dedi. Hz. Nuh bu duayla Allah’ın Ğafur ve Rahim ismine sığınıyor.
Başka bir ayeti kerimede Allah; Nebbî’ ibâdî ennî: “Kullarıma haber ver ki; ben,” Enel gafûrur rahîm:628 “Ben ğafur ve rahimim” dedi. Bunu tekrar tekrar söyledi yalnız. Enni ena: “Ben, evet ben ğafur ve rahimim.” “Kullarıma bunu haber ver, kullarım beni böyle anlasın. Beni rabbi olarak kabul eden, kendini bana kul olarak, âbd alarak kabul eden beni böyle bilsin, böyle tanısın, böyle anlasın. Bunu onlara haber ver” buyurdu.
Kul yâ ibâdiyellezîne esrefû alâ enfusihim: “De ki: Ey nefislerini israf eden kullarım!” Ey nefislerini, hayatlarını, kendini harcayan kullarım! Allah kendini harcayanlara “kulum” diyor. Lâ taknetû min rahmetillâh: “Allah’ın rahmetinden umudunuzu kesmeyin!” Allah’tan kaçmayın! Sizin günahınız, yanlışınız Allah’ın rahmet deryası karşısında hiçbir şey değildir ve sen Allah’ın kulusun, Allah seni atmıyor, atmamış, bu yüzden Allah’tan kaçma! İnnallâhe yagfiruz zunûbe cemîâ: “Muhakkak ki Allah bütün günahları affeder, mağfiret eder.” Bütün günahları… Allah burada hiç istisna yapmadı. Nefsini harcayanlara; “kulum benim rahmetimden ümidini kesme, ben bütün günahları affederim” buyurdu. Cemia; toptan, hepsini demektir. Bu; günahın, yanlışın ne olursa olsun, hayatını nerde sarf etmiş olursan ol seni affederim, anlamına gelir. İnnehu huvel gafûrur rahîm:629 “Muhakkak ki o ğafur ve rahimdir.” Size mağfiretiyle, rahmeti ile muamele eder.
Bir de Hz. İbrahim (a.s.)’in duası vardır;
Rabbi innehunne adlelne kesîren minen nâs: “Rabbim, bunlar insanların birçoğunu delalete düşürüp saptırdılar.” Fe men tebianî fe innehu minnî: “Artık her kim ki bana tabi olursa o bendendir.” Yani bana nasıl muamele ediyorsan benden olanlara da öyle muamele et, anlamına gelir. Ve men asânî: “Kim de bana asi olursa” bana asi olmuşsa, beni kabul etmemişse, Fe inneke gafûrun rahîm:630 “Sen ğafur ve rahimsin.” Onlara azap et, ceza ver demiyor. Sen ğafur ve rahimsin, onları mağfiret et, onlara rahmetinle muamele et ve onlara hidayet ver, diyor. Evet, bir peygambere de yaraşan, yakışan budur.
Yakup (a.s.) da kendi çocukları için Allah’a bu isimleriyle dua ediyor.
Kâle sevfe estagfiru lekum rabbî: “Onlara dedi ki: Ben sizin için rabbimden mağfiret isteyip istiğfar dileyeceğim.” İnnehu huvel gafûrur rahîm:631 “Çünkü o ğafur ve rahimdir”
Bu da Hz. Musa (a.s)’ın duası;
Kâle rabbi: “Dedi ki: Rabbim!” İnnî zalemtu nefsî: “Ben kendi nefsime zulmettim” Bir yumruk vurup adamı öldürdüğünde böyle söyledi. Fâgfirlî: “Beni mağfiret et!” Bana mağfiretinle muamele et! Fe gafera lehu: “Rabbi de onu affedip mağfiret etti.” O günahı hiç işlememiş gibi ona muamele etti. İnnehu huvel gafûrur rahîm: “Çünkü o (Allah) ğafur ve rahimdir.”632
Allah bir de buyuruyor ki;
Ve lâ cunâhe aleykum fîmâ arradtum bihî min hitbetin nisâi ev eknentum fî enfusikum, alimallâhu ennekum se tezkurûnehunne ve lâkin lâ tuvâıdûhunne sirran illâ en tekûlû kavlen ma’rûfen ve lâ ta’zimû ukdeten nikâhı hattâ yeblugal kitâbu eceleh: “Kadınlarla evlenme arzusu içinde olduğunuzda Allah biliyor ki siz kendi gönlünüze sahip olamazsınız. Bunu onlara söyler veya söylemezsiniz; (Allah bunu biliyor) gizli gizli buluşmak için sözleşmeyin. Eğer bir kadının kocası ölmüşse onun iddetinin tamamlanmasını beklemeden onunla konuşmayın.” Yani ona; “ben seninle evlenmek istiyorum” demeyin buyurdu. Ama devamında; Allah sizin gönlünüzdekini biliyor. Hatta bunu fark ettireceğinizi de biliyor. Allah’ın gönlünüzdekini bildiğini unutmayın ve ona karşı takva sahibi olun, buyurdu.
Va’lemû ennallâhe ya’lemu mâ fî enfusikum fahzerûh va’lemû ennallâhe gafûrun halîm:633 “Ondan sakının; ama bununla beraber Allah ğafur ve halimdir” dedi. Eğer siz yanlış yapmamak için çaba gayret sarf ederseniz Allah sanki hiç öyle bir yanlış yapmamışsınız gibi size muamele eder. Allah ğafur ve halîmdir; yani “sizi mağfiret eder, size hilm ile muamele eder” dedi.
Allah bir de ibadetlerimize istiğfar etmemizi istiyor; çünkü ibadetlerimiz de istiğfara muhtaçtır. Summe efîdû min haysu efâdan nâsu: “Sonra insanların akın ettiği yerden siz de akın edin” buyurdu. Bu hacdaki bir ibadet halidir. Vestagfirûllâhe, innallâhe gafûrun rahîm:634 “(Bununla beraber) Allah’a istiğfar edin. Allah ğafur ve rahimdir” dedi.
Bir de Allah’ın günahlarını sevaba çevirdiği kimseler vardır. Böyleleri için de Allah buyurdu ki; İllellezîne tâbû min ba’di zâlike ve aslehû, fe innallâhe gafûrun rahîm:635 “Yanlıştan, günahtan, küfürden, şirkten sonra kim tövbe eder, bundan sonra salih amel işlerse Allah onun için ğafur ve rahimdir.” Günahlarını siler, hiç yapmamış gibi ona muamele eder. Onu rahmetinin içine alır. Tabi bunun da bir şartı vardır. Bu şart; tövbe edip kendini ıslah etmesi ve düzeltmesidir.
Bu daha iman etmemiş bir kulun halidir; çünkü Allah başka bir ayeti kerimede imanla beraber olunca günahını sevaba çevireceğini buyuruyor. “Tövbe edip Allah’a dönmüş, kendini de düzeltmeye, ıslah etmeye çalışıp ıslah etmişse Allah, bunların günahlarını siler ve rahmetiyle onlara muamele eder” dedi.
Allah başka bir ayeti kerimede ise;
Vellezîne amilûs seyyiâti summe tâbû min ba’dihâ: “O yanlışlardan, kötülüklerden sonra kim tövbe eder” Ve âmenû: “Ve iman ederse” Tövbe ve iman... Bir önceki ayette tövbe, ıslah ve kendini düzeltme vardı. Burada ise tövbe ve iman vardır. Tövbe eder ve iman ederse İnne rabbeke min ba’dihâ le gafûrun rahîm:636 “Bundan sonra senin rabbin onlar için ğafur ve rahimdir” dedi. Tövbe edip Allah’a döndü, Allah’ı seviyor, çabası gayreti var; ama beceremiyor, bir türlü kendini düzeltip ıslah edemiyor. Allah bunlar için de ğafur ve rahim olduğunu söyledi.
Başka bir ayeti kerime;
İllâ men tâbe: “(O yanlıştan, küfürden sonra) kim tövbe ederse” Ve amene: “(Tövbe ile beraber) iman ederse” Ve âmene ve amile amelen sâlihan: “Bir de amellerden salih amel işler” kendini ıslah eder ve ıslah olmaya davet ederse Fe ulâike yubeddilullâhu seyyiâtihim hasenât: “Allah onun seyyiâtını, (günahını, yanlışını) hasenata (güzelliğe) tebdil eder (onu değiştirir).” Ve kânallâhu gafûren rahîmâ:637 “Allah ğafur ve rahimdir.”
Kul, tövbe edip iman eder ve salih amel işlerse ne olur?
Allah onun günahını sevaba çevirir. İşte bir Mürşid-i kâmille beraber tövbe etmek bu demektir. Kul, tövbe ediyor, Allah’a dönüp, Allah’ı seviyor ve bununla beraber salih amel işleyip hem kendi nefsini ıslah etmeye çalışıyor hem de ıslah olmaya davet ederek başkalarının ıslahına yardımcı oluyorsa Allah onun günahını sevaba çevirir. Bu kıyamete kadar peygamber varisleriyle böyle devam eder.
Evet, hep beraber rabbimizi Ğafur ismi ile tanımaya çalıştık. Nitekim Allah kendini nasıl tanıtmışsa ne bir eksik ne bir fazla Allah’a öyle iman etmek lazım; yani kulaktan dolma bir bilgi ile Allah tanınmaz. “Allah şunu affeder, bunu affeder, şunu affetmez, bunu affetmez” demek Allah’a karşı saygısızlıktır. Kur’an’a, Allah “neyi affediyor neyi affetmiyor” diye sormak lazım.
Allah’ın Ğafur ismini anlattık, anlatmaya çalıştık. Aslında Ğafur ismi böyle anlatılmaz. Biz sadece özetle, kısaca söyledik, anlatmaya çalıştık. Her birimizin bu isimleri, ayetler üzerinde tefekkür ederek açması gerekir. Ayeti kerimede; “Allah bütün günahları affeder, mağfiret eder, hiç olmamış gibi muamele eder” dedi.
O zaman akla şöyle bir soru gelebilir;
Bu durumda biri bütün hayatı boyunca günah işleyip yanlış yapsa, biri de hiçbir yanlış yapmazsa; Allah mağfiret edip günahları sildiğine, hiç olmamış gibi muamele ettiğine göre bu ikisi aynı olur mu?
Âlimlerimiz bu konuda ne dedi?
Allah silince siler, doğrudur her ikisi aynı gibi görünür; ama onun defterinde o sayfanın sanki kopmuş gibi olduğu görünebilir. Bu şekilde olabilir dediler. Aslında cevap öyle değildir, öyle olmaz.
Niye öyle olmaz?
Allah’a göre öyle olmaz. Eğer bir cevap vereceksek Allah’ın kitabından vermemiz gerekir. Allah buyurdu ki ayeti kerimede; “Bütün iyilikler, (bütün güzellikler) size Allah’tan, bütün kötülükler ise kendi nefsinizdendir.”638 Demek ki biri bir kötülük görüyorsa kendi nefsiyle yaptığının karşılığını görür.
Nerde?
Burada, dünyada görür. Ahirette hiçbir fark yoktur. Allah üstünü çizip onu silmiştir. Ona hiç olmamış gibi muamele eder. Bu doğru; ama dünyadaki muamele öyle değildir. Kim ne yanlış yapmışsa cezasının karşılığını az veya çok burada görür. Allah mutlaka ona yanlışının cezasını tattırır.
Neden tattırır?
Temizlensin diye; çünkü o kul kendini kirletmiştir. Biri kirlenmiş, öteki kirlenmemişse kirlenmiş olana mutlaka bir temizlenme muamelesi gerekir. Ceza, temizlenme muamelesidir; yani bir ana, çocuğu kirlenmişse, onu alıp yıkarken keselediğinde çocuk ağlar, feryat eder; ama çocuk ağlasa bile onun temizlenmesi lazım. Aradaki fark budur. Yaptığımız yanlışların cezasını burada yaşar ve görürüz. Bu da Allah’ın saf rahmetidir.
Onun için Allah Uhud ehline Uhud’daki durum için ne buyurdu?
Sahabeler; “bu başımıza nerden geldi, neden tam kazanmışken böyle yenildik, neden böyle oldu?” Dediklerinde Allah onlara buyurdu ki; “siz kendi ellerinizle yaptığınızın cezasını çekiyorsunuz.”639 Cezayı burada görüyor, burada çekiyoruz yani. Onun için başımıza, önümüze ne gelirse gelsin, kimden ve nerden gelirse gelsin Allah’ın bize yaptığı o muamele bizim için yüzde yüz hayır, yüzde yüz rahmettir. Hiç feryat etmeye gerek yok! Rabbim beni temizliyor dememiz lazım.
Peki, o halde en büyük sıkıntıyı neden peygamberler çekmiştir diye sorulsa bunun da cevabı onlar, en yüksek makama ersinler diyedir.
En yüksek makama erebilmek için ne gerekir?
Allah’ın bütün isimlerinin kulda tecellisi gerekir. O kulun, varlığından soyunması gerekir. Her bir musibet, her bir sıkıntı, her bir bela geldiğinde kişi kendi varlığından, nefsinden bir şeyler kaybeder. Bu gereklidir, bu lazımdır, bu; Allah’ın ihsanı, ikramıdır. Nasıl peygamberlere ihsansa, ikramsa bütün kullarına da aynen bu şekilde ihsan ve ikramdır.
Onun için hiç feryat etmeye gerek yok. Hatta şükretmek gerekir. Nimete nasıl şükrediyorsak, musibete, hastalığa, belaya da öyle şükretmek gerekir. Bilelim ki rabbimiz bizi temizliyor, temizlerken bizi yüceltip kendine yakın ederek kendine çekiyor ve kendisiyle aramızdaki perdeleri kaldırıyor. Bu her imtihan için böyledir…
Eğer biz bunu böyle anlamazsak bu durumda Allah’ı anlayamayız, kendimizi, hayatı anlayamayız, Allah’ı hesaba çeker; “bunu niye böyle yaptın, şunu niye şöyle yaptın, şu; şunu mu hak etti, bu; bunu mu hak etti” deyip Allah’a hesap sorarız. Bu şekilde Allah’ı hesaba çekmemizin sebebi ahirete göre, Allah’a göre hesap yapmayışımızdır.
Allah hepimizi, Allah kendini nasıl tanıtmışsa öyle tanıyanlardan eylesin! Allah’ın Ğafur, Ğaffar, Tevvab, Afuvv ismini anlayanlardan eylesin! Layıkıyla tövbe edenlerden, mağfiret dileyenlerden eylesin! Allah bizi bize bırakmasın! Kendi hevasına uyanlardan, zannına tabi olanlardan eylemesin! Allah bizi resulüne tabi olanlardan, ayetlerine uyanlardan eylesin!
Allah hepinizden razı olsun.
