close

EL ESMAU’L HUSNA’YA GİRİŞ 3

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Allah’ı tanımadan, Allah’a iman etmek mümkün değildir. Onun için Allah kendini Kur’an’da nasıl tanıtmışsa, hangi isimleriyle, esmasıyla tanıtmışsa öylece tanımamız gerekiyor. Eğer öyle tanımazsak Allah’ı tanımış olmayız. Allah’ı kendi kendimize hayal etmiş oluruz. Allah hayale sığmaz. Allah’ı mutlaka isimlerinden, El Esmau’l Husna’dan, tanımak gerekiyor. Allah’ı tanıdıkça Allah’ı seveceğiz. Onu sevdikçe ona teslim olacağız, ona karşı ihlaslı, samimi olacağız. Esmau’l Husna’yı anlamaya çalışırken ilk anlattığımız şey neydi? -Dinimizi öğreniyoruz demiştik.

Din üç bölümden meydana gelir;

İman, İslam ve İhsan. Bir, insanın iman etmesi lazım, Allah’ı her şeyden çok sevmesi lazım. Sevebilmek içinse tanıması lazım; bir de Allah’a teslim olması lazım, İslam olması lazım; yani imanının kendisini harekete geçirip ona Allah’ın emirlerini yaptırması, işlettirmesi lazım. O zaman İslam olur, Allah’a teslim olmuş, emrine teslim olmuş olur. Bir de ihsan sahibi olması, yani ihlaslı olması lazım. Allah’ı görüyormuşçasına ona âbd olması lazım.

Bütün bunların hepsi de Allah’ı tanımaya bağlıdır. Kul, Allah’ı tanıdığı kadar sever. Kâinattaki bütün bilgiler, bütün ilimler hepsi Allah’ın esmasını tanıtıyor. O her ne olursa olsun. Onun için herhangi biri, bir konuda ilim sahibi olduğunda, âlim olduğunda Allah’ın bir esmasını tanımış olur, o esmada âlim olmuş olur; ama o ilmi Allah ile beraber değilse eğer o ilmin ucu boşta kalıyorsa o, hakiki ilim olmaz, onu öğrenirken mutlaka o ilmi Allah’a bağlamak lazım. “Mülkün sahibi Allah’tır, bunu yaratan Allah’tır, buna bu şekilde hükmeden Allah’tır, ona suret veren Allah’tır, Allah’ın yarattığı her neyse onun üzerinde bir muradı vardır. O hak ile yaratılmıştır” deyip onu Allah’a bağlamak lazım. Onun üzerinde Allah’ın o ismini öğrenmeye çalışmak lazım. O zaman o esma konusunda, o isim konusunda, sıfat konusunda ilim sahibi olmuş oluruz.

Allah ismi Kur’an-ı Kerim’de yaklaşık olarak altı bin sefer geçer. Bir de Allah’ın zatına işaret eden “hu” zamiri vardır. Hu; o demektir. Allah ismi “hu” zamiriyle birlikte Kur’an’da ayetlerin sayısından çok daha fazla zikredilmiştir. Bir de Allah’ın Kur’an-ı Kerim’de geçen diğer esmaları vardır. Onlar da ilave edilince her bir ayette Allah’ın ismi iki sefer, üç sefer geçmiş olur.

Allah kendini tanıtıyor. Sadece kendini değil kendini tanıtırken yarattığı bütün mahlûkatı da tanıtıyor, öğretmiş oluyor. Bununla beraber bütün varlığın özü olan Hz. insanı anlatıyor. Bütün bunlarla beraber bir de hayatı, olayları anlatıyor. Kısaca, Allah’ın kitabında anlatmadığı hiçbir şey yoktur; ama önce Allah’ı tanımak lazım, Allah’ın isimlerini, Esmau’l Husna’yı anlamak lazım ki bu anlamalar gerçekleşebilsin. Yoksa havada kalır, boşta kalır. O sadece bizde bir bilgi olarak kalır. Eğer bilgi imana dönüşmediyse, ahlaka dönüşmediyse, amele dönüşmediyse o bilgi fayda vermeyen bir yüktür.

Onun için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “fayda vermeyen ilimden sana sığınırım ya rabbi”77 diye buyurdu.

Eğer bilgi imana dönüşmedi, ahlaka dönüşmedi, amele dönüşmediyse o fayda vermeyen ve Allah’a sığınılması gereken bir bilgi olmuş olur. Onun için hep beraber Allah’ı tanıyacağız inşallah! Allah’ın kendini tanıttığı gibi tanıyacağız.

Ne buyurdu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; men arefe nefsehu fekad arefe rabbehu:”78 “Kim nefsini (kendini) tanırsa rabbini tanır.”

Bu durumda bizim kendi üzerimizden Rabbimizi tanımamız lazım; ama önce kendimizi tanımamız lazım. Kendimizi nasıl tanırız? -Allah’ın tanıttığı gibi. Ne buyurdu; “Nefehtu fihi min ruhi”79 Allah ruhundan nefhetmiştir insana; “ben ona ruhumdan nefhettim” dedi. O ruh, Allah’ın bütün Esmau’l Husna’sını üzerinde taşıyor ama bütünüyle değil, bir parça. Bir parça demek belki yetmez. Ona her bir esmadan bir habbe tecelli etmiştir. O habbenin yeşermesi, büyümesi gerekir. Bu tamamen insana ait bir durumdur. Onu yeşertmek, onu büyütmek, onu kemale erdirmek insanın kendisine kalmıştır.

Kul; rabbini bilmek, tanımak, anlamak ve sevmek istiyorsa nereye bakmalıdır?

Kendine, kendi gönlüne, Allah’ın kendisine nefhettiği ruha, o ruhtaki Esmau’l Husna’sına bakması lazım. O esmayı kemale erdirmeye çalışması lazım. Evet, o bir habbe ve onun muhabbetle büyütülmesi gerekir.

Peki, nasıl yapacak bunu?

Cevabı Allah vermiştir; “onlar ruhlarındaki cömertliği, kerim olmayı arttırmak için infak ederler.”80 Bu, Allah’ın Kerim ismi için nasıl geçerli ise Allah’ın Vehhab ismi, Rezzak ismi için de geçerlidir.

Demek ki Allah’ın esmasının bizde tecelli etmesini istiyorsak bizim Allah’ın bize nefhettiği ruhtaki o esmayı kullanmamız gerekir. Misal, Rahim ve Rahman esmasının kemale ermesi için mahlûkata, insana, merhamet etmemiz gerekir. Merhamet ettikçe bizdeki merhamet artar, bizdeki rahmet açılıp kemale erer; aynı şekilde Allah’ın Vedud isminin tecelli etmesi için de sevmemiz gerekir. İnsanı, bütün mahlûkatı, bütün varlığı sevmemiz gerekir. Eğer seviyorsak bunun karşılığında Allah gönlümüzü açıp o esmayla gönlümüze tecelli ediyorsa; bu aynı zamanda Allah’ın bizi sevmesi, bizim de bize tecelli eden o esmayla Allah’ı sevmemizdir, kendi hakikatimizi sevmemizdir. Esmau’l Husna gönlümüzde, ruhumuzda böyle tecelli etmedikçe bizim kemale ermemiz hiçbir zaman mümkün olmaz; çünkü kemalat, Allah’ın Esmau’l Husna’sıyladır. Önce doğru öğrenmemiz lazım ki neyi kazanacağımızı ya da gerekeni yapmazsak neyi kaybedeceğimizi bilmiş olabilelim.

Peki, esmanın tecellisini nasıl kazanacağız?

Allah her neyi söylediyse mutlaka o gereklidir, o lazımdır. O olmazsa olmaz olandır. Ne için? -Kemale ermek için, Hz. insan olabilmek için. Eğer insan Allah’ı tercih etmezse, “ben Allah’ın yeryüzündeki halifesiyim” demezse, “Allah bana, ruhundan nefhetmiş” demezse, “hayat baştan sona bir imtihandır, ben de her anda Allah ile muhatabım” demezse bir avuç toprağa tenezzül etmiş demektir. İnsan böyle durursa dünyaya gömülür, toprağa gömülür, aklını da ruhunu da kendini de toprağa gömer. Toprağın sevgisine gömer, toprakta fena bulur, kaybolur.

Allah bunun için kendisini zikretmemizi, Esmau’l Husna’yı zikretmemizi emretti. Allah deyince bütün esmayı birden zikretmiş oluruz. Zikirle ilgili Allah Nisa Suresi’nin 142. ayetinde buyuruyor; İnnel munâfikîne yuhâdiûnallahe: “Muhakkak ki münafıklar Allah’ı aldatmaya çalışırlar.” Ve huve hâdiuhum: “Ama onlar Allah’ı değil kendilerini kandırırlar.” Ve izâ kâmû ilâs salâti: “Onlar namaza kalktıkları zaman” Kâmû kusâlâ: “Üşene üşene kalkarlar.”

“Üşene üşene kalkarlar” ne demektir?

Mutlaka insandır, beşerdir arada bir üşenebilir, tembellik yapabilir. Allah’ın kastettiği bu değildir, tembellik değildir; çünkü ayet devam ediyor. Yurâunen nâse: “Onlar insanlara gösteriş yaparlar.” Yani içinden namaz kılmak gelmiyor aslında ama insanlar onun namaz kıldığını görsün diye gösteriş yapmak için namaz kılıyor. Tabi ki üşenecek!

Biri bütün gönlüyle namazı kılmak istiyor ama bir türlü kalkamıyor, tembellik yapıyorsa bu ayetteki kınanan hal bu değildir. Bu kişi mü’mindir; fakat tembel bir mümindir, münafık da değildir. Burası yanlış anlaşılmamalıdır. Bir de onların başka bir özelliği varmış. Neymiş o? Ve lâ yezkurûnallâhe illâ kalîlâ:81 “Onlar Allah’ı çok az zikrederler.” Demek ki Allah’ı az zikretmek münafıklıkmış.

Allah’ı az zikretmek ne demektir?

Eğer biri hayatını yaşarken Allah’ın hesabını yapmıyor, Allah’ı hatırlamıyorsa, “ben bunu böyle yapıyorum, ben bunu böyle söylüyorum, ben bunu böyle düşünüyorum, acaba Allah benim bu yaptığımdan, bu söylediğimden, bu düşündüğümden razı olur mu olmaz mı?” Diye Allah’ın rızasını hesap etmiyor ve hatırlamıyorsa; fakat arada bir zikrediyor, hatırlıyor, söylüyorsa Allah o kişiye “münafık” dedi. “O kendine göre, Allah’ı kandırmaya çalışıyor” dedi. Hâlbuki yaratılmış bir kul, âbd, mabudunu unutmaz, unutamaz. Unutuyorsa, hesabını yapmıyorsa, derdi onun rızası değilse o kişi münafıktır.

İyice anlayalım diye bir ayet daha okuyayım. Muzebzebîne beyne zâlike: “Onlar küfür ve nifak ile iman arasında gidip gelirler.” Zıplayıp dururlar, bir o tarafa zıplarlar bir bu tarafa zıplarlar. Yani bir tavrı, hali mü’min gibiyken bir de bakıyorsun ki ters tarafta durmuş. Lâ ilâ hâulâi ve lâ ilâ hâulâi: “Öyle bir zıplama yapıyor ki ne onlara bağlanırlar ne de diğerlerine bağlanırlar.” Yani ne tam küfür üzere duruyor ne de mü’min olarak duruyor, “ikisi arasında gidip gelir” dedi Allah. Yani bir türlü kararını verememiş, nerde duracağını bilememiş, anlayamamıştır.

Mü’minin hali bu değildir; mü’min bir sefer karar verir. Bir sefer; “ben Allah’ın kuluyum, Allah benim rabbimdir, sahibimdir, malikimdir, benim rezzakımdır” deyip kararını verir. Artık Allah’tan başka tarafa dönmez.

Eğer bir kul ikide bir o tarafa, bu tarafa zıplıyorsa Allah onu münafık olarak isimlendirdi. Münafık budur işte; kararını verememiş, nerde duracağını anlayamamış, dolayısıyla ne yapacağını bilmiyor. Bir Allah diyor, bir gün sonra bakıyorsun dünyanın peşine düşmüş, dünyayı Allah’a tercih etmiş, ahirete tercih etmiş. Ve men yudlilillâhu fe len tecide lehu sebîlâ:82 “Allah kimi şaşırtırsa ona asla bir yol bulamazsın.” “Onun yolu yok” dedi Allah. O şaşırmıştır, Allah’ın yolunda yürümüyor çünkü. Şaşırmış o! Allah da onu şaşkınlığı içinde bırakır. Bir o tarafa bir bu tarafa zıplayıp durur. Yola girip yolu gitmez, kimse ona yardım da edemez dedi.

Neden?

“Allah kimi delalette bırakırsa onun için asla yol bulamazsın.” buyruldu da ondan. Kimse ona yolu gösteremez; çünkü yolu gitmesi için onun Allah’ı tercih etmesi lazım, onun tercih etmesi lazım. O tercihini yapamadıysa hiç kimse ona yardım edemez. İsterse babası peygamber olsun, Hz. Nuh (a.s.) gibi.83 İsterse kocası peygamber olsun, Hz. Lut (a.s.) gibi.84 İsterse oğlu peygamber olsun, Hz. İbrahim (a.s.) gibi.85 Yardım edemez, onun tercih etmesi lazım. Onun için bazı arkadaşlar “bana yardım et” diyorlar. Eğer ben bir şeyi eksik bırakırsam Allah bana bunun hesabını sorar; fakat biri tercihini yapmamışsa ben ona nasıl yardım ederim! Hiç kimse böyle birine yardım edemez. Onun, Allah’ı tercih etmesi lazım. Eğer biri Allah’ı kabul etmek, tercih etmek istiyorsa benim işim o zaman ona rabbini tanıtmaktır.

Demek ki Allah’ı az zikretmenin sonucu münafıklıkmış. Mesela bunu çoğumuz yaşamış ve görmüşüzdür ki bir yerde hatta kendi ailemiz içinde bile Allah’ı çokça zikredince, Allah’ın hesabını yapınca, hemen biri ordan konuşur; “sen de iki kelimende bir Allah diyorsun, bu kadar derine dalma, aklını oynatacaksın” der.

Asıl aklını oynatmış olanlar Allah’ı çok zikretmeyenlerdir, Allah’ın hesabını yapmayanlardır, her anda Allah’ın huzurundaymış gibi yaşamayanlardır.

Birkaç ayet daha okuyayım. Ankebut Suresi’nin 39. Ayeti’nden itibaren Allah helak ettiği kavimleri beyan ediyor, sonra bunun gerekçesini söylüyor. Buyuruyor ki; Ve Kârûn’e ve Fir’avn’e ve Hâmân’e: “Karun’a, Firavun’a, Hâmân’a” Ve lekad câehum Mûsâ bil beyyinâti: “Musa, onlara apaçık mucizelerle, ayetlerle geldiğinde” Festekberû fîl ardı: “Onlar yeryüzünde büyüklendiler.” Ve mâ kânû sâbikîn: “Onlar hükmümüzün önüne geçecek değillerdi.”86

“Karun’u, Firavun’u, Hâmân’ı helak ettik” dedi; ama önce onlara Hz. Musa’yı (a.s.) gönderiyor apaçık delillerle. Sonra helak ediyor. Niye? -Hz. Musa’ya uymadıkları, ona karşı kibirlendikleri için, yeryüzünde büyüklendikleri için. Karun zenginleri temsil ediyor, mala düşkünlüğü temsil ediyor. Hâmân mevkiyi, makamı temsil ediyor. Firavun da saltanatı temsil ediyor. Yani kendisinde bir güç görenler, servet görenler, mevki makam görenler; eğer Allah’a, Allah’ın ayetlerine karşı kibirlenirlerse “Hiç kimse bizim hükmümüzün önüne geçecek değildir” buyurdu Allah.

Fe kullen ehaznâ bi zenbihi: “Biz de onların her birini günahlarından dolayı yakaladık.” Fe minhum men erselnâ aleyhi hâsıbâ: “Onların kimilerinin üzerine kasırgalar, fırtınalar gönderdik.” Ve minhum men ehazethus sayhahu: “Kimisinin üzerine de bir sayha gönderdik.” Yani bir sayhayla, bir narayla helak ettik. Ve minhum men hasefnâbihil ard: “Onların kimini de yerin dibine geçirdik” Ve minhum men ağraknâ: “Onlardan kimini de boğduk.” Firavun gibi. Ve mâ kânâllâhu li yazlimehum: “Allah onlara zulmedecek değildi.” Ve lâkin kânû enfusehum yazlimûn:87 “Ama onlar kendi kendilerine, kendi nefislerine zulmediyorlardı. Kendi zulümleri onların başına geldi.”

Ve tilkel emsâlu nadribuhâ lin nâs:88 “İşte bu misalleri biz insanlar için beyan ediyoruz.” Mâ ya’kıluhâ illel âlimûn: “Ama bu misallere ancak âlim olanlar akıl erdirirler.” Âlim olmadan, bilmeden, Allah’ı anlamadan, tanımadan bu misallere akıl erdirilmez.

Halakallâhus semâvâti vel arda bil hakk:89 “Allah yeri göğü hak olarak yaratmıştır.” Yani her neyi yaratmışsa onun bir vazifesi vardır, bir amacı vardır.

Utlu mâ ûhıye ileyke minel kitâbi: “Sana vahyettiğimiz kitabı oku” Ve ekımıs salât: “Namazı ikame et.” İnnes salâte tenhâ anil fahşâi vel munker: “Muhakkak ki namaz sizi her türlü aşırılıktan alıkoyar.” Ve le zikrullâhi ekber: Namazı kıl, bununla beraber “Allah’ı zikir en büyüktür.” En büyük olan Allah’ı zikirdir. Vallâhu ya’lemu mâ tasneûn:90 “Allah sizin ne yapacağınızı, ne yaptığınızı bilir” buyruldu. Yani Allah’ın hesabını yaparak yaşamak en büyüktür, dendi. Bununla beraber bunu namazdan sonra söyledi. Namaz mı büyük zikir mi büyüktür? -Namaz zaten zikirdir. Zikir, namazı da kemale erdirir, kâmil manada namazı ikame ettirir; ama önce zikir gerekir. Neyi zikir? -Allah’ı zikir. Allah’ın zikri en büyüktür. Allah’ın kulu zikretmesi en büyüktür. Esmayı anlarken burda hep beraber Allah’ı zikrediyoruz. Bununla beraber zikir nasıl yapılır, nasıl yapılmalıdır onu öğreniyoruz.

Ahzap Suresi’nden bir ayet okuyayım; Lekad kâne lekum fî resûlillâhi usvetun hasenetun: “Sizin için Allah’ın resulü en güzel örnektir.” Sizin için Allah’ın resulünde en güzel örneklik vardır. Allah Resulullah (s.a.v) Efendimiz’i bize örnek gösterdi. “Onun gibi bir kul olmanı, emrettiğim ibadetleri onun gibi yapmanı, bununla beraber yine onun gibi muhsin olmanı, ihlaslı olmanı istiyorum” buyurdu. Limen kâne yercûllâhe vel yevmel âhıre: “Allah’ı ve ahireti umanlar için en güzel örnektir.” Sen eğer ahireti umuyorsan, ahirette azap görmemeyi, cennete gitmeyi umuyorsan bununla beraber Allah’ı istiyorsan, onun rızasını, dostluğunu umuyorsan, bekliyorsan senin için en güzel örnek Allah’ın resulüdür. Senin böyle bir derdin yoksa onu örnek almana da gerek yoktur o zaman. Ve zekerallâhe kesîrâ:91 Bir de “Allah’ı çok zikredenler için örnektir.” Allah, “onun senin için örnek olmasını istiyorsan Allah’ı çokça zikretmen lazım” dedi.

Bir, dil ile zikir vardır; dil ile Allah, Allah deyip zikir yaparsın. Bir, akıl ile zikir yaparsın; düşünürsün, tefekkür edersin. Bir de gönül ile Allah’ı zikredersin. Gönlün zikretmesi; Allah’ı sevmesidir. Seven unutmaz, seven daimi olarak zikir halindedir. Kul, Allah’ı hangi esmasıyla tefekkür ederse, hangi esmasını severse, hangi esmaya yönelirse Allah da o ismin nuruyla ona tecelli eder.

Buyurdu ki ayeti kerimede; Fezkurûnî ezkurkum veşkurû lî ve lâ tekfurun:92 “Beni zikredin ki ben de sizi zikredeyim. Bana şükredin sakın nankörlerden olmayın.” Sen Allah’ın hangi ismini zikredersen Allah da o ismin nuruyla sana tecelli eder, gönlüne tecelli eder. O ismin nuru senin gönlünde artar. Dolayısıyla Allah’a olan imanın artmış, esmaya olan imanın artmıştır. Allah’a yakınlığın artmıştır, Allah’a olan muhabbetin artmıştır. Zikir sana bunu kazandırır. Zikretmezsen bundan mahrum kalırsın. Allah şart koydu oraya; “benim seni zikretmemi istiyorsan senin beni zikretmen lazım” dedi.

Söyledim biraz önce; zikir sadece dilin değil; dilin, aklın, gönlün zikretmesidir. Bir de bütün bedenin zikretmesi vardır, amelin zikretmesi vardır. Kul, Allah için bir şey yaptığında o anda Allah’ı ameliyle beraber zikretmiş olur; ama ona zikrettiren onun imanıdır. Kul, Allah’ı imanı kadar zikreder ve sever. Bunun için de kul, Allah’ı ne kadar tanıyorsa zikri de o kadar olur. Kulun Allah’ı Esmau’l Husna’sıyla tanıdığı kadar zikri vardır ve Allah’ı ne kadar tanıyorsa onun imanı, İslam’ı, ihlası da ona göredir.

Allah ayeti kerimede buyuruyordu; “o size şahdamarınızdan daha yakındır.”93

Bu ayeti duyduk, Allah böyle söyledi. Şah damarımızdan daha yakınsa, bize bizden daha yakınsa niye biz görmüyoruz, niye biz bilmiyoruz, niye biz bunun farkında değiliz. Burda bir terslik yok mudur? “Sadakallahulazim, Allah doğru söylemiştir” demekle iş bitiyor mu? -Bitmiyor. Sana şahdamarından daha yakınsa senin onu arayıp bulman lazım. Dışarıda değil kendinde araman lazım. Kendinde arayabilmen için nerden yola çıkman gerekiyor, hadi kendimizde arayalım nasıl bulacağız? -Bulamıyoruz ama mutlaka bunun bir yolunun olması gerekiyor.

Yol, Allah’ın Esmau’l Husna’sından geçer.

Allah’ın fiilleri esmasına perdedir, Allah’ın esması da zatına perdedir.

Bunu kendi üzerimizden nasıl anlayacağız?

Birine kendini tanıt dediğimizde o neyi anlatacak? -“İşte ben şunu şöyle yaptım, bunu böyle yaptım, benim şuyum var, benim buyum var, falancanın oğluyum, falan yerliyim.” Aslında neyi anlattı? -Ef’alini, yaptığı şeyleri anlattı. Bir adım öteye giderse kendini nasıl tanıtacak, tanıtmalıdır ya da biri onu nasıl tanıtır? -“Bu adam çok cömert biridir, çok sabırlı biridir, çok hoşgörülü biridir” deyip onu anlatır. Bu sefer esmayı anlattı. Allah’ın ondaki esmasını, sıfatlarını anlattı. Ef’ali geçti, bu sefer esmayı anlattı. Kişinin bu esmasının, sıfatının arkasında ne vardır? -Zatı vardır, kendisi vardır. Allah’ın ona nefhettiği ruh vardır. O zaman insanın kendinden içeri doğru seyretmesi, yolculuk yapması lazım.

Kendi kendine bunu becerebilir mi? -Kim becerebiliyorsa yapsın! Yani biri böyle durup ‘ben okumuşum, âlimim, ben işi biliyorum’ deyip ahkâm kesip karanlığa gömülüyorsa o kendine de zulmediyor başkalarına da zulmediyor, demektir. Ben işi biliyorum dediği için.

Kim bilir bunu?

Bunu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ve Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in varisleri bilir. Nasıl yolculuk yaptırmak gerektiğini onlar bilir.

Mürşid-i Kamil dışardan kimseye bir şey vermez. Ondaki hazineyi, Allah’ın ona nefhettiği, meleklerin secde ettiği o ruhu ona teslim eder. Aradaki perdeyi aralar, kaldırır. Yoksa biri kibirlenip, ‘benim ihtiyacım yok’ derse ne yapmış olur? -Allah’ın ona bahşettiği hazineyi bırakıp bir avuç toprağa minnet etmiş, olur. Herkes kendindeki hazineyi bulmalıdır. Herkes kendini bulmalıdır, kendini.

Resulullah (s.a.v) Efendimiz Hz. Fatıma’ya buyuruyordu; “kızım Fatıma, sakın babam peygamberdir diye bana güvenmeyesin! Yarın, kıyamet günü ben senin için hiçbir şey yapamam. Onun için nefsini Allah’ın elinden satın al.”94

Bu hadisi bilmeyen âlim yoktur. İki tane hadis biliyorsa bir tane hadis budur. Peki, bir yanılgı olarak bu hadis hangi anlamda kullanılıyor? -“Kimse kimseye yardım edemez, onun için herkes kendi kendine yardım etmelidir” anlamında kullanılıyor.

Hayır, bu şeytanın teşvik ettiği yol ve yorumdur. Öyle mi söylüyor? -Dikkat edelim. Hadiste ibadetini yap denmedi, namazını kıl denmedi. “Nefsini Allah’ın elinden satın al” buyruldu. Yoksa kurtuluş yok.

Nefsini Allah’ın elinden satın almak ne demektir?

Mutlaka nefsimizi Allah’ın kudret elinden satın almamız gerekir. Satın aldığımızda ne olur? -O bize ait olur. Satın almayana kadar bize ait değildir. İşte Esmau’l Husna’yı öğrenmek, onu talim etmek; nefsimizi Allah’ın elinden satın almaktır. Hep beraber bunu göreceğiz, satın alacağız inşallah.

Satın almak için bir karşılık gerekir, bir bedel gerekir; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “satın al” dedi. Sahtesini verip hakikisini almak gerekir. Yani ‘ben’ demekten kurtulup Allah demek gerekir. “Bunlar bana aittir” demekten kurtulup “bu Allah’ın bana olan tecellisidir” demek gerekir. Sahtesini verip hakikisini aldığında ne yapmış oldun? -Allah’ın elinden nefsini satın almış oldun, hakikisini almış oldun. O zaman Hz. insan olmuş olursun. Kendini Allah’tan bağımsız bir varlık olarak görmezsin. Her ne olursa olsun, bilirsin ki; o, Allah’ın kudretiyle yaratılmış, Allah onu yaratmıştır. Allah onu görüyor ve biliyor, Allah birebir sana muamele yapıyor. Başka tarafa dönemezsin.

Ama sen Allah’ı tanırsan, Allah’ın esması sende tecelli ederse nasıl olursun?

Hiçbir şekilde “bu neden böyle” demezsin, “niçin böyle oldu” demezsin. Ne dersin? -“Mutlaka sen güzel yapıyorsun ya rabbi! Sen neyi, nasıl istemişsen o güzeldir.” Artık böyle bir kul için şer diye bir şey kalmaz. Ne kalır? -Sadece hayır kalır. Niye? -Allah’ı tanımış, Allah’ın tecellisinin saf hayır olduğunu anlamış, saf rahmet olduğunu anlamış, saf muhabbet, saf sevmek olduğunu anlamıştır da ondan.

Böyle biri rabbini tanımıştır. Tanımasaydı ne yapardı? -Su-i zanda bulunurdu. Eğer biri Allah hakkında su-i zanda bulunuyorsa bu su-i zanda bulunan nefistir, şeytandır. Allah’ı tanımadığımız için, onu anlamadığımız için Allah’a karşı su-i zanda bulunuruz. Yoksa tanımış olsaydık su-i zanda bulunur muyduk? -Bulunamazdık. Böyle bir şey Allah’ı bilen, Allah’ı tanıyan için mümkün değildir, böyle bir şey onun için düşünülemez.

Allah’ın esmasını, Esmau’l Husna’yı tanıdıkça Allah’a karşı marifet sahibi oluruz, Allah’ı tanımış oluruz. Esmayı bilmeden marifet sahibi olmak mümkün değildir; ama diyelim ki hiçbir şey bilmeyen biri, bir Mürşid-i kâmile gidip tabi olsa, bu kişi bay olsun bayan olsun fark etmez, vuslata erer mi? -Cevap; evet, erer. Nasıl erer, nerden erer?

O, mürşidine teslim olunca onun üzerinde tecelli eden Allah’ın o isimlerinden hangisi en öndeyse, hangisi ona kapı olacaksa; Mürşid-i kâmil ona göre, ona muameleyi yapar o kapıyı ona açtırır. Üzerinde o isim kemale erer. O kapı oradan açılır ona; yalnız, Allah’ı bir isminden tanımış ve oradan vuslata ermiş olur. Allah o bir isimden kendini tanıtmıştır, o da bir isimden rabbini tanımıştır. O bir isimde vuslata ermiştir; ama bizden istenen bu değildir. Bizim sadece bir isimle değil Allah’ın Âdem’e talim ettiği; yani insanlara tecelli ettiği, bütün isimlerden Allah’ı tanımamız ve vuslata ermemizdir. Bir isim kulun cennete gitmesi için yeterlidir, Allah’ın cemalini müşahede etmesi için yeterlidir ancak bütün isimlerde kemale ermek için bu yetmez; çünkü o tek bir ismin nuru diğer isimleri de kaplar. Onda tecelli eden bütün isimlere aynı zamanda o isim destek de olur, oradan da kazanır; yalnız bizim anlattığımız bu değildir. Biz; “Allah’ı bütün isimleriyle tanımamız lazım” diyoruz. Allah hangi ismiyle kendini vasfetmişse, isimlendirmişse o isimlerle Allah’ı tanımamız lazım diyoruz. Şimdi bir isimle Allah’ı tanımak nerde, bütün isimleriyle tanımak nerde. Kıyas kabul etmeyecek kadar farklıdır bu. Mesela, bir kelime söylediğimizde bir şeyi hatırlarız. Ekmek dediğimizde ekmeği hatırlarız, taş dediğimizde taşı hatırlarız, su dediğimizde suyu hatırlarız, insan dediğimizde de insanı hatırlarız.

Peki, Allah deyince neyi hatırlıyoruz, hatırlamamız gerekir?

Allah’ın zatı hakkında tefekkür yapılmaz. Kim Allah’ın zatı hakkında tefekkür eder, onu anlamaya kalkışırsa şirke boğulur, küfre düşer. Akıl yaratılmış bir mahlûktur, o yüzden yaratılanı anlayamaz; çünkü gücü buna yetmez. O zaman Allah deyince neyi hatırlamamız lazım, hiçbir şey hatırlamasak olur mu? -Olmaz, Allah yolu gösteriyor. Allah deyince; Allah’ın esmasını hatırlamamız lazım, Allah’ın bütün isimlerini hatırlamamız lazım, bütün isimlerini. Bir isim eksik olursa imanımız eksik kalır, Allah’ı bilmemiz, tanımamız, anlamamız eksik kalmış olur.

Bizim bu çıkardığımız esma listesinde yirmi altı tane farklı isim vardır. Daha önce listeleri izah etmiştim. Burada bulunanlar Allah’ın Kur’an’daki isimleridir. Hep beraber bu isimleri anlamaya çalışacağız ve bütün kardeşlerimizin bu Esmau’l Husna’nın hepsini ezberlemesi gerekir.

Allah’ı unuttuk mu vücutta kaos olur, vücut kararır, darmadağın olur. Onun için “sıkıldık, bunaldık, daraldık” diyoruz. Sıkıldın, bunaldın, daraldınsa yapman gereken şey; “Allah” demektir. Allah’ın en güzel isimlerini zikretmektir, Allah’a dönmektir. Biz bunu kendi kendimize yapıyoruz. Yani kendi kendimizi sıkıntıya sokuyoruz; fakat istediğimizde de oradan çıkabiliyoruz.

Mesela; Allah, Kur’an-ı Kerim’de sürekli “Allah’a şirk koşmayın” dedi, “Allah kendisine şirk koşulmasını kabul etmez” dedi, “şirk koşulmasını affetmez” dedi. Hiç kimse aslında Allah’ı inkâr etmiyor. Allah da varlığını ispatlamaya çalışmıyor. Öyle bir ayet yok yani. Buyurdu ki ayeti kerimede; “sor onlara; onlar bir yaratıcı, bir yaratan olmadan mı yaratıldılar, yoksa onlar kendi kendilerinin yaratıcıları mıdır?”95 Onlar mı kendi kendilerini yarattı? Sor cevap versinler. Bu kadar, yani Allah’ı inkâr edene Allah’ın cevabı budur. -Bir yaratıcı olmadan mı sen yaratıldın yoksa kendi kendini mi yarattın, bu kadar. Eğer biri geri zekâlıysa, aklını kullanmamışsa, böyle düşünmüşse Allah onu muhatap bile almıyor. Niye Allah onu muhatap almıyor? -Çünkü bütün varlık Allah’ı hamd ile tesbih ediyor. Neye bakarsan bak onu söylüyor, onu gösteriyor. Onun kudretini, onun cemalini ya da celalini gösteriyor.

Allah kendisine esması konusunda, Esmau’l Husna’sı konusunda şirk koşulmasını kabul etmez. Bir kere Allah; “beni mülkün sahibi olarak kabul et” diyor. “Sendeki hiçbir şey sana ait değil, hepsi bana ait, sen bana aitsin, seni varlığımla varlıkta durduran benim” diyor. “Kayyum olan benim, senin diri olman benim Hayy ismimin tecellisiyledir. Sen benimle dirisin, benimle varsın, benimle varlıkta duruyorsun. Sana düşen bana ayna olmaktır, benim güzelliğimi kendi üzerinde göstermek, güzel olmaktır.”

Eğer Allah’ın Esmau’l Husna’sını anlarsak Resulullah (s.a.v) Efendimiz’i de anlamış oluruz. Bütün peygamberleri de anlamış ve tanımış oluruz. Nasıl? -Kendi üzerimizden.

Bizim ile peygamberler arasındaki fark; Allah’ın Esmau’l Husna’sıdır. Allah’ın o isimleri bizde olmayınca onları tanıyamıyoruz, onları anlayamıyoruz. Bir insan nasıl; severek, gülerek, aşkla, muhabbetle ölüme gider deriz, anlayamıyoruz; ama Allah’ın esması bizde tecelli ederse o zaman anlarız, onları anlarız. Biz de onlar gibi oluruz da ondan anlarız. Yoksa anlayamayız. Allah’ın isimleri bizde ne kadar tecelli ettiyse peygambere, peygamberlere o kadar yaklaşmış oluruz, onlara benzemiş oluruz. Allah’a o kadar halife olmuş oluruz, o kadar Hz. insan olmuş oluruz. Dolayısıyla herkes Rabbini kendisindeki tecelli kadar tanır. Kimsenin kendisinde olmayan bir şeyi anlaması, tanıması mümkün değildir.

İnsan, Allah’ı ne kadar tanır?

Kendisindeki tecelli kadar tanır. Yani bir kul, Allah’ı bir iki ismiyle tanıyor, diğer bir kul da Allah’ı 99 ismiyle tanıyor. Arada nasıl bir fark vardır? -O, kul Allah’ı iki sever, öteki doksan dokuz sever. Bu; Allah da o kulu iki seviyor, ötekini doksan dokuz seviyor demektir. O zaman esmayı iyi öğrenmek lazım. Bir de o esma üzerimizde nasıl tecelli edecek, onu anlamak lazım. Biri Allah’ı tanımayınca ne yapar? -Anlamadığı için Allah hakkında su-i zanda bulunur.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyurmuştu: “Mü’minin ferasetinden sakının; çünkü o, Allah’ın nuruyla bakar.”96

Bu mü’mindir. Müşahede başka, Allah’ın nuruyla nazar etmek başka bir şeydir. İkisi birbirinden farklıdır. Her mü’min Allah’ın nuruyla bakar, bakmalıdır. Bakmıyorsa ona mü’min denmez. Allah’ın nuruyla demek, Allah ile bakmak demektir. Allah ile bakmak demek, Allah’ın El Esmau’l Husna’sıyla bakmak demektir. O zaman Allah’ın esması, sende tecelli etmezse mü’min olamıyorsun. Bazılarının öyle zannettiği gibi; “namazımızı kılıyoruz, orucumuzu tutuyoruz, kimsenin hakkını yemiyoruz, öyleyse bu bize yeterlidir.” Bu şekilde düşünenlere ne olur? -Bu şekilde düşünmeye devam edenler, dehşete kapılır sonra Allah perdeyi açınca; “bu da ne!” derler. “biz hiç böyle anlamamıştık, bize hiç böyle söylemediler, biz böyle düşünmemiştik” derler ama iş işten geçmiş olacaktır.

Bunu kabul etmeyenler, edemeyenler imanının bedelini ödemek istemeyenlerdir. İman bir bedel ister. Çaba ve gayreti gerektirir. Aklı, fikri, düşünceyi yorman gerekir. Cihat etmen gerekir, aklınla cihat etmen gerekir, içtihat etmen gerekir.

Mü’min, Allah’ın nuruyla bakar. Allah’ın nuruyla nasıl bakılır, hep beraber bakalım; Allah’ın nuruyla bakıyor muyuz bakmıyor muyuz ya da Allah’ın nuruyla bakanlar kimlerdir, bakamayanlar kimlerdir?

Mesela bir köpek, bir insana baksa Allah’ın ona nefhettiği ruhu görür mü görmez mi, “bu, Allah’ın yeryüzündeki halifesidir, Allah’ın kendisine ruhundan nefhettiğidir” der mi demez mi? -Demez. Köpek baksa neyi görecek? -Birkaç kilo et, birkaç kilo kemik. Başka da bir şey görmez. Köpek böyle bakar. Onun için o hiçbir kıymet, değer de taşımaz. O köpek için birkaç tane kemik bir insandan daha kıymetli, daha değerlidir. Öyle değil mi? -Evet, bu köpeğin bakışıdır. Bu durumda biri insana bakarken “acaba bundan nasıl faydalanırım, acaba bundan nasıl istifade ederim.” Yani; “bundan kaç tane kemik alabilirim” düşüncesi içindeyse onun köpekten ne farkı vardır? İnsana bakınca onu sadece etten kemikten bir varlık olarak, dünyaya ait biri olarak görüyorsa köpeğin bakışıyla onun bakışı arasında ne fark vardır!

Peki, bir mü’min, bir insana Allah’ın nuruyla bakarsa neyi görür?

“Bu Allah’ın yeryüzündeki halifesidir. Allah bunu yaratmış, Allah bunu kudret eliyle yaratmıştır” der. Ne buyurdu ayeti kerimede İblise; “İki elimle yarattığıma seni secde etmekten men eden nedir”97 dedi. “İki elimle yarattığıma and olsun ki. Sizi ilk yaratırken nasıl tek başına yarattımsa birebir, bir tek ben seninle muhatabım. Sen de benimle muhatap idiysen kıyamet günü öldüğünde bana yine öyle gel.”98 “Tek başına geleceksin” dedi “tek başına,”99 Allah seni tek başına yaratmış. Allah, “İki elimle yarattığıma seni secde etmekten men eden şey nedir” buyurdu. Bu, mü’minin bakışı olmalıdır.

Allah, insanı niye yaratmış?

Kendisine âbd olsun, âşık olsun, kendisine halife olsun, kendisine ayna olsun, isimlerini üzerinde göstersin, Esmau’l Husna üzerinde tecelli etsin diye yaratmış. Ona bakanlar Allah’ın güzelliğini, esmasını onun üzerinde görsün diye yaratmış. Mü’min böyle bakar, köpek de öyle bakar.

Mü’min insana nasıl bakar?

“Ben bununla rabbime nasıl yaklaşabilirim? Bu benim velinimetim, ben eğer buna bir ihsanda, ikramda bulunursam, ona bir güzellik yaparsam bunun sayesinde Allah’a yaklaşırım. Ben bu kula Allah’ın Esmau’l Husna’sından biriyle muamele edersem onun karşılığında Allah’ın o esmayla bana tecellisi vardır.” deyip hesap eder. Mü’minin bakışı budur. Sahabe de öyle yapıyordu; çünkü işi Resulullah (s.a.v) Efendimiz’den öğrenmişlerdi.

Sahabelerin bu haliyle ilgili bir örnek vereyim: “Sahabeler bir yerde oturup sohbet ederken biri ötekilerine diyor ki; bizim burada böyle boş oturmamız doğru değildir. Haydi, çıkalım pazara gidelim, gördüklerimize selam verelim, onlar da bize selam versin.” Hesaba bak, mü’minin hesabına bak! “Ben ona dua edeyim, ona selam vereyim de onun için Allah’tan selamet dileyeyim. Allah’ın Selam ismiyle onun gönlüne doğru o selam nurunu saçayım, Allah da onun üzerinden bana saçsın” diyor. İşte, mü’mince bakış budur.

Ama eğer biri başkasında bahane arıyorsa, “şunun şu kusuru var, bunun bu yanlışı var, bunun bu küfrü var, ötekinin şu şirki var” diyorsa sormak gerekir; “sen nereye gidiyorsun, senin derdin nedir, sen neyin peşindesin, neyi arıyorsun, senin işin küfür toplamak mı, nifak toplamak mı, ateş toplamak mı, senin işin bu mu dur yoksa senin işin Esmau’l Husna’yı mı toplamaktır, senin işin hangisi?” Sen şeytanın peşine düşmüşsün, senin işin bitmiş. Sen istediğin kadar Allah de, sen istediğin kadar peygamberden bahset. Eğer aradığın topladığın bu ise artık ne söylersen söyle senin işin bitmiş demektir. Sen ateş topluyorsun, sen küfür topluyorsun, nifak topluyorsun, şirk topluyorsun günah topluyorsun. Böyle söyleyenler ne yazık ki bu duruma düşmüştür.

Oysaki senin neyi toplaman gerekirdi?

Allah’ın nurunu, Esmau’l Husna’yı toplaman gerekirdi. İnsana rahmet olman, rahmeti alman gerekirdi. Cömertlik yapman, Allah’tan da cömertlik görmen gerekirdi. Affetmen, Allah’tan da affı alman gerekirdi. Tam tersini yapıyorsun, peygamberin gittiği yolun zıddına gidiyorsun. Peygamberin yolunda olduğunu söylüyorsun, olamaz böyle bir şey! Bu akıl değildir, bu iman değildir, bu başka bir şeydir!

Allah, ayette peygamberini bize örnek gösterdi. Onun için ne buyurdu; Ve mâ erselnâke illâ rahmeten lil âlemin:100 “Biz seni ancak âlemlere rahmet olasın diye gönderdik.” Bakacağız, birbirimize ne kadar rahmet oluyoruz, birbirimize ne kadar zahmet oluyoruz. Rahmet oluyorsak onun yolundayız, zahmet oluyorsak tersine dönmüşüz, ters tarafa gidiyoruz; ama onun yolunda olduğumuzu da iddia ediyoruz demektir. İstersen bin türlü bahane üret. Allah bahane kabul etmez, ölçü böyledir. Allah seni Hz. insan, kendisine halife, esmasının tecelli ettiği varlık olarak görmek istiyor.

Söylemiştim; Allah herhangi bir şeyi, varlığı sevmekten münezzehtir. Allah kendi kendini sever. Kulu üzerinde tecelli eden esmayı sever, Esmau’l Husna’sını sever. Ondaki merhameti, cömertliği, affı, mağfireti sever. Bütün isimler için bu böyledir.

Buyurdu ki ayeti kerimede; Ved’u ilâ rabbik:101 “Sen rabbine davet et.” Nasıl davet edecek? -Rabbinin neyine davet edecek? Daveti, “haydi Allah’a gidelim” diye mi anlayacağız? -Yok. “Sen Allah’ın kullarını Allah’ın Esmau’l Husna’sına bürünmeye davet et; rahim olmaya, kerim olmaya, afuvv olmaya davet et.” Allah’a davet böyledir. Davete icabet edenin de bu esmayı alması lazım, bu isimlerle isimlenmesi lazım.

Ayeti kerimede ne buyuruyordu; “mü’minler o kimselerdir ki Allah zikredildiğinde (kalpleri ürperir) kalpleri titrer.”102 Hangi kalp titrer ya da kalbimiz neden ürperip neden titremiyor? -Şunu söyleyeyim; kalbin ürpermesi çok zor bir şeydir, çok ağır bir şeydir, çok büyük bir şeydir.

Bu sohbet bittiğinde, Esmau’l Husna dersi bittiğinde, bizi gerçekten dinlemiş olanlardan, Allah denildiğinde kalbi titremeyen hiç kimse olmayacak; ama bu, esma sohbetini gerçekten ve gönlünü açarak dinleyenler için geçerlidir.

Söyledim, kalbin ürpermesi öyle basit bir şey değildir. Ürperen nedir, bize bizi ürperttiren nedir, bizi titrettiren nedir? Ürperten, titreten Allah’ın aşkı, muhabbetidir, Allah’a olan marifetimizdir. Allah’ı tanıdıysak, anladıysak, bildiysek, sevdiysek titreriz; ama anlamadan, bilmeden, tanımadan kalbin titremesi mümkün değildir. İstediğin kadar kendini titret titreyebiliyor musun?

Titreyemezsin; ama Esmau’l Husna senin gönlüne tecelli etsin bak nasıl titriyormuş, Allah deyince gönül nasıl feryat ediyormuş.

Bu sadece bir bilgi değildir. Bir kitap okursun, ondan bilgi alırsın ve hafıza onu kaydeder; ama gönle verilen ilim farklı bir şeydir. Gönle verilen ilim canlıdır.

Her ilim mutlaka Esmau’l Husna’dan tecelli eder. Kâinatta, varlıkta başka hiçbir bilgi yoktur. Bütün mahlûkatta sadece Esmau’l Husna’nın bilgisi vardır. Allah bu bilgiyi Esmau’l Husna’sıyla Mürşid-i kâmilin kalbine tecelli etmiştir. Bu bilgi diri bir bilgidir. Bu bilgi kuru bir bilgi değil Allah’ın Esmau’l Husna’sının nurudur; ama kişi almak isterse tabi... Daha doğrusu almaya tenezzül ederse, etmezse ne olur? -Hiçbir şey yapılamaz.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyuruyordu; “Allah’ı zikredenle zikretmeyenin misali ölü ile diri gibidir.”103

Allah’ı zikredenle zikretmeyenlerin misali ölü ile diri gibidir. Allah’ı zikredenler diri, Allah’ı zikretmeyenler, zikredemeyenler ölüdür. Kime göre ölü? -Allah’a göre ölü. Bir gönülde Allah’ın esması tecelli etmemişse o kişi ölüdür. Tecelli etmişse, açılmışsa, onda imana, amele dönüşüyorsa o da diridir. Zahiri olarak bakıldığında ikisi de insan gibi görünür, ikisi de diri gibi görünür; ama Allah’a göre biri ölü, öteki diridir. Allah’ı zikreden diri, zikretmeyen ölüdür. Zikretmek sadece Allah demek değildir, esmanın tecelli etmesi demektir; yani o esmayla onun diri olması demektir. Allah, kulunu yaratırken zaten esmasıyla ona tecelli edip yaratmıştır. Kul ya o esmayı kaybeder ya da o esmayı kemale erdirir, bir tohum gibi onu büyütür.

Kulda esmanın büyüyebilmesi için kulun bir bahçıvana ihtiyacı vardır. Mürşid-i kâmil işte o gönül bahçıvanıdır, Esmau’l Husna’yı yeşertme bahçıvanıdır. Bunu böyle anlamak gerekiyor. Bununla beraber Mürşid-i kâmil bir de nedir? -Bir de örnektir. Mürşid-i kâmil kendinden veriyor ve muhatap olduğu kişideki Esmau’l Husna’yı büyütüyor. Muhatap, Mürşid-i kâmilden aldıkça o esmayı seviyor. Sevdikçe Allah’a olan imanı artıyor, muhabbeti artıyor. Böylelikle Allah denince de onun kalbi titriyor.

Allah’a iman etmiş, yani Allah’ın esmasına iman etmiş biriyle Allah’ın esmasına iman etmemiş biri arasındaki fark nedir?

Eğer biri Allah’ın esmasına iman ettiyse önce bilmesi, anlaması lazım ki; Allah’ın ilk emri onun için “oku”dur. Yaratan rabbinin adıyla okumaktır. Önce onu dinledi, öğrendi, anladı. Sonra ne yapması lazım? -Sonra o esmanın onda imana dönüşmesi, ahlaka dönüşmesi lazım. Ahlaka dönüşmesi demek; esmanın o gönülde tecelli etmesi demektir. Bir de onun üzerinde amele dönüşmesi gerekir. Amele dönüşmezse o zaman ahlaka da imana da dönüşmemiş demektir. Allah’ın isimlerinin üzerinde tecelli ettiği biriyle tecelli etmediği diğer kişi arasındaki fark nedir, iman konusunda, İslam konusunda, ihsan konusunda fark nedir? Meselemiz budur. Dinimizi öğrenmek; yani imanı, İslam’ı, ihsanı öğrenmektir.

Eğer biri Esmau’l Husna’yı anladıysa, ona iman ettiyse, onu üzerinde ahlaka dönüştürdü, amele dönüştürdüyse ne olur?

Bütün organları zahiri olarak Müslüman olmaya başlar. Dıştan içe doğru anlamaya çalışmamız gerekir. Organları Müslüman olmaya nasıl başlar? -Önce elleri Müslüman olur. Nasıl olur; yani kâfir elle Müslüman el mi vardır? -Evet, kâfir elle Müslüman el vardır. O elden hayır işleniyorsa, o elle hayır kazanılıyor, hayır harcanıyor, o elden insanlar hayır görüyorsa o el Müslüman bir eldir. O el, hayır elidir.

Gözü Müslüman olur; hikmetle bakar, güzel bakar. Söyledim biraz önce; köpeğin kemiğe baktığı gibi bakmaz. İnsana, Hz. insan olarak bakar; çünkü gözü Müslüman olmuştur. Allah’ın nuruyla bakar, neye bakarsa baksın, hikmetle bakar. Müslüman göz; Allah’a teslim olmuş mü’min, ihlaslı, Allah’ın nuruyla bakan, rabbinin muradını anlamaya çalışan gözdür.

Kulağı Müslüman olur; hakkı dinler, Allah’ın sevmediği şeyi dinlemez. Allah’ın sevmediği bir şeyi oradan içeri almaz. Kulak içeri kabul etmiyor onu. “Pis bir şey çirkin bir şeydir bu” deyip hemen onu kovar, içeri almaz.

Müslüman olmayan bir kulak nasıldır?

Kötü şeyleri içeriye alır. “Falanca şöyle dedi, filanca böyle söyledi, falanca şöyle yaptı” der, bunları içeri alır.

Ama Müslüman bir kulak onları içeriye almaz, kabul etmez. Güzel oldu mu içeri kabul eder, Allah’ın sevdiği bir şey oldu mu kabul eder, olmayınca etmez. Onun yanında dedikodu yap, gıybet yap onu içeri almaz.

Ayakları Müslüman olur; Allah’a teslim olur, Allah yolunda yürür. Müslüman ayaklar, sahibini yanlış yere götüremez.

Aklı Müslüman olur; hafızası kötü şeyleri, yanlış şeyleri kaydetmez. Allah’ın rızasını nasıl kazanacağının tefekküründedir, düşünür, güzel şeyleri ezberlemeye çalışır, hafızaya kaydetmeye çalışır. Hükmünü doğru vermeye çalışır, doğru verir. Gönlü Müslüman olmuştur, Allah deyince titrer. Allah’ın aşkı, muhabbeti, nuru, oraya tecelli etmiştir, onun üzerinde esması tecelli etmiştir. Allah’ı tanıyınca, esmayla buluşunca, tanışınca, Allah’ın boyasıyla boyanınca, rengiyle renklenince gönlü de Müslüman olmuştur.

Allah; “Allah’tan daha güzel, boyayı, rengi kim verebilir,”104 buyurdu. İnsan, Allah’ın rengiyle renklenince, esmasının nuruyla nurlanınca ne olur? -Bütün azaları, her zerresi Müslüman olur, mü’min olur. Ona bakan; bir mü’mini, bir müslümanı, bir muhsini görür. Artık o, Allah’a Esmau’l Husna’sıyla iman edip Esmau’l Husna’sında da Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayan bir kuldur.

Allah, esmasını nasıl tanıttıysa, kendini nasıl tanıttıysa öyle anlayacağız. Allah İhlas Suresi’nde buyurdu ki; Kul huvallâhu ehad Allâhus samed:105 “De ki: O Allah ehaddır, O Allah sameddir.” Allah önce “kul;” yani “de ki” dedi. Eğer Allah “de ki” diye başlamasaydı mesela; “huvallâhu ehad Allâhus samed” deseydi, bu her iki cümle de haber cümlesi olurdu. Allah ehad olduğunu, samed olduğunu haber vermiş olurdu.

Arapça’da iki türlü cümle vardır; bir haber cümlesi, bir de inşa cümlesi. Cümle başında “kul” de ki diye başladı mı artık o inşa cümlesidir. Allah “kul” de ki ile “topla kendini” dedi. Allah herhangi bir ayette “de ki” derse; “bunu ikrar et, bunu söyle, bunu üzerinde göster” demiştir. “Sana bakanların bunu senin üzerinde görmesi lazım” demiştir.

Bir de sana bakanların “Allah’ın bir olduğunu senin üzerinde müşahede etmesi, Allah’ın ehad olduğunu senin üzerinde görmesi, senin bunu üzerinde haykırman lazım. “Her yerde, her anda senin Allah demen lazım, Allah’ın bir olduğunu, tek olduğunu söylemen lazım” demiştir. Allâhu samed: “O Allah sameddir,” hiçbir şeye muhtaç olmayandır. Bütün varlığın, her şeyin, herkesin her şeyiyle kendisine muhtaç olduğu zattır, dedi. “Bunu üzerinde göster, bunu hiç unutma” dedi. Bu, Allah’ın her bir ismi için böyle geçerlidir. “Üzerinde göster” diyor, “benim görmem lazım. Herkesin bunu senin üzerinde görmesi lazım, bütün varlığın bunu senin üzerinde görmesi lazım” diyor.

Biri, Allah’ın esmasıyla nurlanmış, boyasıyla boyanmışsa eğer acaba varlık onu görünce nasıl bir hal alır, varlık onu nasıl sever.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyurdu; “Allah’ı zikreden bir kul yolda yürürken basılan yer, basılmayan yere karşı iftihar eder.”106

Allah’ı zikreden kul üzerime bastı, diye iftihar eder. Acaba o Allah’ı zikreden, yere basınca o zikredenden o toprağa ne geçti ki öyle iftihar eder? Bir şeyin geçmesi gerekiyor. -Allah’ın nurunu saçıyor da ondan. Bütün varlık Allah’a âşık çünkü. Allah’ın yeryüzündeki gerçek manada halifesi yere basınca Allah’ın nurunu oraya saçıyor. Sırf ayak basıldı diye basılan yer basılmayan yere karşı övünüyorsa eğer insan buradan kıymetini, değerini anlamalıdır; ama bu, Allah zikredilince kalbi titreyen kuldur ve buradaki zikir kuru kuruya bir zikir değildir.

Bütün zikirler, bütün secdeler, bütün ibadetler Allah’a karşı bu hali almak içindir. Allah zikredilince kalbi titreyen, Allah’a âbd olmuş bir halife ve Hz. insan olmak içindir.

Allah bizi huzurunda mahcup etmesin inşallah. Kendi bildiğini doğru zannedenlerden eylemesin inşallah. Allah neye doğru demişse, neye güzel demişse; ona doğru demeyi, güzel demeyi nasip etsin inşallah. Allah bizi Esmau’l Husna’sıyla nurlandırsın, boyasıyla boyasın, rengiyle renklendirsin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Taberani ↩
  2. El-Aclunî, Keşfu'l-Hafâ, 2, 262; Elmalı'lı, Hak Dini Kur'an Dili, 8, 5817 ↩
  3. Hicr /29 ↩
  4. Bakara /265 ↩
  5. Nisa /142 ↩
  6. Nisa /143 ↩
  7. Hud /42-47 ↩
  8. Tahrim /10 ↩
  9. En’am /74, Meryem /42-48, Tevbe /114 ↩
  10. Ankebut /39 ↩
  11. Ankebut /40 ↩
  12. Ankebut /43 ↩
  13. Ankebut /44 ↩
  14. Ankebut /45 ↩
  15. Ahzâb /21 ↩
  16. Bakara /152 ↩
  17. Kaf /16 ↩
  18. Müslim ↩
  19. Tur /34, 35 ↩
  20. Tirmizi, Tefsiru’l-Kur’an 16, Suyûtî, El Câmiu’s Sağir; 1, 24 ↩
  21. Sad /75 ↩
  22. En’âm /94 ↩
  23. Kehf /48, Meryem /95 ↩
  24. Enbiya /107 ↩
  25. Kasas /87 ↩
  26. Enfal /2 ↩
  27. Buharî, Zikr, 6044 /Suyûtî, Camiu's-Sağir II, 52 ↩
  28. Bakara /138 ↩
  29. İhlas /1,2 ↩
  30. Taberânî, el-Kebîr, Nr. 11470; İbn Mübarek, Kitabü’z-Zühd, Nr. 323; Ebü’ş-Şeyh, Kitabü’l-Azame, Nr. 1172; Suyûtî, Es-Sağîr, Nr. 8015; Heysemî, Ez-Zevâid, 10 /79 ↩