close

63.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sı ve Aşk’ı; Allah’ın bize olan muamelesini ve bu muameleye nasıl karşılık vermemiz gerektiğini Allah’ın beyan ettiği gibi anlamaya çalışıyorduk.

Geçen sohbetimizde kelleme “konuştu” fiilini öğrenmeye çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise istefâ “seçti” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.

Allah seçer. Kul da seçer. Allah, kulu seçsin, tercihini yapsın diye ona tercih hakkını vermiştir. Bu yüzden âyet-i kerimede “de ki: Hak rabbinizdendir. Öyle ise dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin.”476 İman da bellidir, küfür de bellidir, dileyen iman etsin, dileyen kâfir olsun. Dileyen şükretsin, dileyen nankörlük yapsın. Dileyen cennete giden yolu, dileyen de cehenneme giden yolu seçsin. Dileyen, Allah’ın veliliğini, dileyen de şeytanın veliliğini seçsin, buyurmuştur. Bu tercih etme, seçme hakkı kula aittir.

“Allah size gaybı bildirecek de değildir. Fakat Allah, resullerinden dilediğini seçe(rek ona gaybı bildiri)r.”477 Allah bir de kitabı emanet ettiklerini seçer. “Biz, kullarımızdan seçtiğimiz kimseleri kitaba vâris kıldık.”478

Allah’a iman eden bir kul, rabbini, rabbinin kendisi için seçtiğini seçer. Böyle olunca Allah da onu seçer ve onu âyetlere iman etsin, ahlaka, amele dönüştürsün sonra da Allah’ın kullarına taşısın diye kitabına, Kur’ân’a vâris kılar.

Allah seçer. Kul da kendine dönüp neyi seçtiğine ya da rabbini seçip seçmediğine bakmalıdır.

“Senin rabbin dilediğini yaratır ve (zatına) seçer.”479 Allah dilediğini zatına seçer. Kim Allah’ı dost olarak, veli olarak, rabbi olarak, mülkün maliki olarak, rezzak olarak seçerse âlemlerin rabbi olan Allah da onu seçer ve o isme göre ona muamelede bulunur. Bu, Allah’ın bütün isimleri için geçerlidir. Kul, Allah’ın hangi ismine iman ederse o ismiyle âlemlerin rabbini seçmiş olur sonra ise Allah’ın isimleriyle yaptığı her muamele manevi olarak kendisine imanı, Allah’ın sevgisini, aşkını, muhabbetini kazandırır.

Seçmek aynı zamanda kulun duasıdır. Kulun duası neyse tercih ettiği, seçtiği de odur. Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) de ki: Eğer duanız (istediklerinizi mülkün mâliki ve melikinden istemeniz) olmasa, rabbim size ne diye değer versin”480 buyurmuştur. Kulun kıymeti, değeri, şerefi duasına; yani seçmesine, tercihine göredir. Biri dünyayı, nefsin arzularını, isteklerini seçip tercih ettiyse duası o olur, dolayısıyla kıymeti, değeri, şerefi de ona göre olur.

Allah’ı seçenler, rabbini tercih etmiş olanlar, duası Allah’ın rızası, dostluğu, cemali, ebedi hayatları olanlar da bütün kıymetlerini, değerlerini bu seçimlerinden; yani Allah’tan almış olurlar ki onların bu kıymetini, değerini, şerefini de bir tek Allah takdir edebilir. Bir kıymeti, değeri ki Allah takdir ederse hiç kimse bunun karşılığını anlayamaz. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “hiç kimse (dünyada) yaptıkları (güzel amelleri)ne karşılık mükâfat olarak (âhirette) onlar için göz aydınlığı olacak (nimetler)den nelerin gizlendiğini bilemez (bunu hayal bile edemez)”481 buyurmuştur.

Allah’ın; rabbini tercih edenler, iman edip salih amel işleyenler ve takvâ sahibi olanlar için takdir ettiği, hazırladığı nimetleri hiç kimse bilemez, hayal bile edemez. Tabi ki nimeti sadece zahiri nimet olarak anlamamak gerekir. Asıl nimet; Allah’ın rızası, cemali, selamı, kuluyla konuşması ve onu muhatap almasıdır. Bu nimeti yalnızca Allah’a iman edenler, Allah’ı her şeyden, hatta canından da çok sevenler anlayabilir. Nimetlerin bir tek zahiri tarafını anlayıp tadanlar, manevi tarafını; yani Allah’ın kendinden nefhettiği rûhu tatmayanlar ise Allah’ın rızası nimetini, Allah’ı sevme nimetini, Allah’ın sevmesi nimetini, cemalini müşahede etme nimetini anlayamaz, tadamazlar.

Bilmemiz lazım ki yalnızca cenneti isteyip kulluk yaparsak bu kulluğumuz Allah’a gitmez; çünkü kulluğu Allah’a değil, nefsimizin arzularına, isteklerine yapmış oluruz. Oysaki öncelikle Allah’a iman etmek ve onu her şeyden çok sevmek gelir. Allah’ı her şeyden, canımızdan çok sevmeden, onun rızasını istemeden yaptığımız kulluk Allah katında kabul görmeyen bir kulluktur. Böyle olunca manevi olarak hiçbir şey kazanamayız; çünkü Allah âyet-i kerimede “(o gün) onun (Allah’ın) yanında hiçbir kimseye verilecek bir nimet yoktur. E’âlâ (yüceliği anlaşılamayacak kadar büyük) olan rabbinin vechini (cemâlini ve rızasını) isteye(rek gerekeni yapa)n müstesna.”482 Yani Allah’ın rızasını gözeterek yaptığınız işlerden başka hiçbir işiniz şükrana, nimete, ikrama layık değildir. Saf Allah’ın rızasını gözeterek yaptıklarınız Allah katında kabul görülür, gerisi kabul olmaz, buyurmuştur.

Allah’a kul olmak, kulluk etmek, iman etmek ve Allah’ı her şeyden, canından da çok sevmek Allah’ın, kulları üzerindeki hakkıdır. Kulun önce Allah’ın hakkını gözetip “rabbimin benim üzerimdeki muradı, hakkı nedir” demesi, bunu anlaması gerekir. Allah, kulu yaratmış, kendinden ona varlık vermiş, hayat vermişse mutlaka bir muradı vardır. Allah, muradını vahyinde beyan ediyor. Allah’ın muradı; kullarının kendisine iman etmesidir, âbd olmasıdır.

Evet, Allah’ı her şeyden, canımızdan da çok sevmezsek ona iman etmiş olmayız. Aynı şekilde Allah’ın sevgisini kazanmak için onun sevdiği gibi yapmaya çalışmazsak ona kul, âbd olamayız. Böyle olunca da ibadetimiz, âbdiyetimiz ona gitmez. Her neyi istiyor ve neyin peşinden koşuyorsak en çok onu sevmiş, ona iman etmiş oluruz.

Dünyanın peşinden koşanlar ebedi hayatlarını kaybetmiştir. Allah âyet-i kerimede “insanlardan öylesi vardır ki ‘rabbimiz! Bize (nasibimizi mal ve servet olarak) dünyada ver’ derler. Böylesinin âhirette hiçbir nasibi yoktur”483 buyurur. Böyleleri “iman etmişim” deyip cenneti ister; ama Allah’ın kendisi üzerindeki hakkını bilmez, Allah’ı tercih edip seçmez.

Allah seçer. Allah, kulunu önce kul olarak, bütün varlık içinden insan olarak seçmiş ve kendisine âbd olsun, rabbini sevsin, bu sevgiyi, muhabbeti, aşkı tatsın, rabbinin rızasını, sevgisini istesin, rabbinin razı olduğu, sevdiği gibi yapsın diye onu yaratmıştır. Kul, rabbine dönünce, iman etmeyi isteyince Allah bu sefer onun tercihine, duasına, seçimine göre ona muamelede bulunur ve “haydi, kulum seç de kazan” der.

Allah âyet-i kerimede “herkesin, peşinde koştuğu şeyin karşılığını bulması için muhakkak ki (o kıyamet) saat(i) gelecektir. Neredeyse onu (kendimden bile) gizleyeceğim”484 buyurmuştur. O gün, herkesin peşinden koştuğu şeyi göreceği, dehşetli bir gündür, dehşetli bir andır! Kim neyin peşinden koşmuşsa Allah onu kuluna gösterir ve “bak kulum, sen bunun peşinden koştun, hayatını bunu kazanmak için harcadın, kurban ettin, feda ettin” der. Eğer kulun peşinden koştuğu; Allah’ın rızası, ebedi hayatı, Allah’ın dostluğu değilse neyin peşinden koşarsa koşsun o gün kaybetmiştir.

Allah, cenneti ibadete karşılık değil imana karşılık vaad eder. Bunun için de önce iman etmek sonra da salih amel işlemek gerekir. İman olmadan ne kadar amel olursa olsun o amel insana fayda vermez; çünkü Allah imansız ameli kabul etmez. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “sizden biri Allah ve resulünü her şeyden çok, hatta canından da çok sevmedikçe iman etmiş olmaz”485 buyurmuştur. Demek ki önce sevmek gerekiyormuş! Zaten iman; Allah’ı her şeyden, canından da çok sevmektir. O hâlde herkesin “en çok neyi seviyorum, neyi seçmişim, gönlümde en seçkin olan şey nedir” diye kendi gönlüne bakması gerekir.

Biri en çok neyi seviyorsa onu kazanmayı ister, onu düşünür, tefekkür eder ve onu zikreder. Onu kazanmak için de fedakârlık yapar, çaba, gayret sarf eder. Eğer kulun en çok sevdiği, kazanmayı istediği, uğruna fedakarlıklar yaptığı Allah değilse o kul, rabbini kaybetmiştir; çünkü peşinden koştuğu o şeyi Allah’a tercih etmiş ve peşinden koştuğu o şey ilâhı olmuştur. Bununla ilgili olarak Allah âyet-i kerimede “insanlardan öylesi vardır ki Allah’tan başkasını (Allah’a mülkünde ortak olan) eşler edinir de onları Allah’ı sever gibi severler. Fakat iman edenlerin Allah’a olan sevgileri çok şiddetlidir (onlar Allah’a âşıktırlar)”486 buyurmuştur. Biri başkalarını sevince başkalarının sevdiğini, onların kendisi için istediğini de sever, böylelikle onları ilâh edinir.

Çok şiddetli sevgi aşk demektir, âşık olmak demektir. Âşık olmayan, Allah’a kul olamaz. Öyle ki dünyayı ahirete kurban edecek kadar, hayatını Allah’ın huzurunda yaşayıp vaktini, zamanını, ömrünü, hayatının her anını, canını, nefsini, her şeyini Allah’a kurban edecek kadar, her anda “Allah” deyip Allah’ın rızasını gözeterek “rabbim benden ne istiyor, rabbim nasıl yapmamı seviyor” deyip hayatı bu şekilde yaşayacak kadar Allah’a âşık olmak gerekir. Aksi takdirde insan iman etmiş olmaz.

Birinin derdi dünyaysa, dünya malıysa, mevki, makamsa hayatını o yolda sarf eder sonra ölüm anı gelir ve Allah ona “haydi gel” der. Kul da ister mal ister mevki olsun, peşinden koştuğu şeylerin hepsini bırakıp rabbine gider.

Peki, kul, huzura neyle gider?

İmanıyla, ameliyle, kazandıklarıyla, Allah’ın huzuruna gönderdikleriyle gider. Kul hayatta nasılsa huzura giderken de aynen öyledir, başka bir hâl almaz.

Daha iyi anlaşılması için izah edeyim.

Kul, Allah’a ne kadar iman etmişse, Allah’a ne kadar teslimiyeti varsa, rabbini ne kadar ciddiye alıyor, onun yolunda ne kadar cehd ediyor, cihad ediyor, çabasını, gayretini sarf ediyorsa o gönül hâliyle Allah’ın huzuruna gider; yani gönlünde bir değişiklik olmaz; çünkü kazanmak dünyadadır. Bu yüzden dünyadayken kazanmak gerekir. Dünya; Allah’ın nûrunu kazanma yeridir. Bunun için de tercih etmiş olmak; yani Allah’ın nûrunu seçmiş olmak lazım.

“Allah, bir kimseye nûr vermemişse artık onun hiçbir nûru yoktur.”487 İmanın; Allah’ı sevmenin, aşkın, muhabbetin, amellerin nûru vardır. Allah emrettiği, öyle yapmamızı sevdiği için amel işleriz, dolayısıyla Allah’ın bizim için sevdiğini, emrettiğini, razı olduğunu yapınca karşılığında Allah’ın sevgisini, rızasını kazanırız, bu da gönlümüzde imana, nûra dönüşür ve bizim için nûr olur. Allah’ın âyet-i kerimede “onları önlerinden ve sağlarından (amellerinin) nûrları aydınlatır”488 buyurduğu gibi Kıyamet günü bizi aydınlatacak nûrumuz olur. O gün sadece mü’minlerin nûru vardır, iman etmeyenlerin ise nûru yoktur. İşte, bu nûru dünyadayken seçmek, tercih etmek şarttır.

Allah bizim için nûrunu tercih etmiştir. Biz de Allah’ın bizim için tercih ettiğini tercih eder ve bu yolda çabamızı, gayretimizi sarf edersek onun nûrunu, sevgisini, rızasını, yakınlığını kazanırız. “Kendisine insanlar arasında yürüyebileceği bir nûr (yani iman) verdiğimiz kimse, hiç (şeytana tabi olmuş) karanlıklar içinde kalmış (ve) ondan hiç çıkamayacak kimse gibi olur mu?”489 Allah, nûrunu indirmiştir. Bu nûr, Allah’ın kelamı Kur’ân’dır.

Allah Kur’ân için “nûr”490 demiş, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için de “nûr saçan kandil”491 buyurmuştur. Allah’ın âyetlerine, vahyine iman edip onu ahlaka, amele dönüştürünce, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olup onun ahlakına bürününce nûra gark olur ve Allah’ın kitabıyla gönderdiği nûrla hareket etmiş, o nûrla görmüş, anlamış, hayatı yaşamış oluruz, böylelikle yaşadığımız hayat da bizim için nûr olur. Böyle yapınca da her anda Allah’ın huzurunda olduğumuzu tadar, rabbimizi zikreder, tesbih eder, rabbimize hamd ederiz. Yoksa karanlıkta, zulmette kalır, kendimizi perdeler, küfürde kalmış oluruz.

Allah seçer, kul da seçer. Allah seçimini yapmıştır. Her bir kulun kendine baktığında mutlaka “rabbim beni kul olayım, âbd olayım, Hz. İnsan olayım, diye seçmiş, benim için ‘yerde, gökte ve ikisi arasında her ne varsa onun hizmetine verdim’492 buyurmuş, varlığı benim için, bana hizmet etsin, diye yaratmış, Melekleri bana secde ettirmiştir. Melekler bana secde etsin, varlık bana hizmet etsin, diye beni seçmiştir. Beni kendisine âbd olayım, kul olayım, iman edeyim, dua olayım, rahmet olayım, muhsin olayım, güzelliğiyle güzel olayım diye yaratmıştır. Öyleyse benim de rabbimin benim için seçtiğini seçmem lazım” demesi gerekir. İnsan, rabbinin kendisi için tercih ettiğini seçecek ki kul olsun, Allah’ın muradı kendisi üzerinde gerçekleşmiş olsun. Yoksa Allah’ın kendisi için tercih ettiğini değil de dünyayı, nefsinin arzularını, isteklerini, birilerinin kendisi için tercih ettiğini tercih ederse rabbini kabul etmemiş, rabbinin kendisi için tercih ettiğini de tercih etmemiş olur o zaman da rabbini, kendini, insanlığını ebediyen kaybeder.

Seçmek, tercih etmek imandır, imanın kendisidir. Her bir kul kendi gönlünde neyi seçtiğini, neyi tercih ettiğini iyi bilir. Hem kulun kendisi kendini bilir hem de kendisini yaratan rabbi onu bilir. Bir kula dışarıdan bakıldığında neyi seçip tercih ettiği üzerinden görünmez; ama onun konuşmasından, hâlinden, tavrından, işinden, fiilinden neyi seçip tercih ettiği anlaşılır; çünkü gönlündeki dışarı akseder. Dışarıdan bakanlar gönlünden aksedenlere göre onu görür, anlar. Allah’ın bunu böyle göstermesinde bir muradı vardır. Allah’ın bundaki muradı; kullarının birbirine yardım etmesi, biri yanlış yaptığında, yanlış düşündüğünde, yanlış konuştuğunda, yanlış hareket ettiğinde birbirlerini uyarmaları, birbirlerine yardım etmeleri ve birbirlerini hakka, hakikate, Allah’a davet etmeleridir. Allah bunu gizleseydi kimse kimseye yardım edemezdi.

Herkes mutlaka kendi gönlüne dönüp rabbiyle ne kadar meşgul olduğuna ve rabbini ne kadar seçtiğine, tercih ettiğine bakmalıdır.

Seçmek aynı zamanda üstün kabul etmek demektir; yani birçok şeyin içinden en iyiyi, en güzeli, en doğruyu, hak olanı seçip tercih etmektir. Elbette ki kul ne yana dönerse dönsün mutlaka her konuda rabbini, rabbinin emrini, rabbinin razı olduğunu, sevdiğini, rabbinin kendisine “seç” dediğini seçmelidir. Şayet kul, rabbinin razı olduğunu seçmez, nefsinin sevdiğini, razı olduğunu ya da birilerinin “seç” dediğini seçerse Allah’ı seçmemiş olur, bu durumda “Allah beni seçsin” diye bir beklentisi de olamaz.

“Senin rabbin dilediğini yaratır ve (zatına) seçer.”493 Allah kendisini seçenleri seçer. Biri Allah’a “ben seni tercih etmiyorum; ama sen beni tercih et, ben seni seçmiyorum; ama sen beni seç” derse Allah onu seçmez. Allah, kulunu seçince onu dostluğuna, yakınlığına seçer, onu cennet için seçer. Bununla beraber vahyini taşısın, insanlığa imam, önder, hidâyetçi, rahmet olsun diye onu seçer.

Kur’ân’ın bütününe baktığımızda Allah kuluna “ben seni seçtim, haydi sen de seçimini yap” buyurur. Allah, kulunu seçince onu kendi güzelliğiyle, El Esmâu’l Husnâ’sıyla büyütür, güzelleştirir ve ona tecelli eder. Allah, kulunu seçince onu isimleriyle yüceltir, onu kendi yolunda, hayır yolunda yarışanlardan kılar ve öne alır. Kul, Allah’ı seçince Allah da onu seçer. Kul öne geçmek isteyince Allah onu öne alır. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “hayır! Ay’a, dönüp gitmekte olan geceye, ağarmakta olan sabaha andolsun ki o (Sekar), sizden (hayırda) ileri gitmek ya da geri kalmak isteyen insanları uyarmak için en büyük (ikazlardan) biridir.”494 Allah öne geçmek isteyenleri öne alır, geride kalmak isteyenleri de geride bırakır, buyurmuştur.

O hâlde seçim, tercih tamamen kula aittir. Allah, kuluna “senin tercihin benim tercihimdir. Sen kendin için neyi tercih edersen ben de senin için onu tercih ederim. Sen bana iman edersen, mü’min olursan, beni seversen ben de seni severim. Sen benden razı olursan ben de senden razı olurum, sen benden razı olmadan benden rıza bekleme” buyuruyor.

Bir kul, Allah’a itiraz etsin, onun işini beğenmesin, “Allah neden böyle yaptı” deyip isyan etsin sonra da “ya rabbi! Benden razı ol, ben senin rızanı istiyorum” desin, bu durumda yalan söylemiş olmaz mı? -Elbette ki olur. Eğer kul “sen güzel yapıyorsun, doğru yapıyorsun, senin yaptığın güzeldir, doğrudur, ben senin yaptığını seviyorum, ya rabbi” der ve Allah’tan razı olur, Allah’a hamd ederse Allah da ondan razı olur, onu sever. O kul, Allah’ın övgüsüne layık olur. Yoksa sabırsız, şükürsüz, isyan hâlinde, itiraz hâlinde olan bir kuldan Allah razı olmaz.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “imanın yarısı sabır, yarısı şükürdür”495 buyurmuştur. İmanın yarısı sabır, yarısı şükürse o zaman sabrı veya şükrü olmayanın imanı yok demektir. Sabırsız bir insanın imanının yarısı yoktur. Eğer şükretmiyorsa imanının öteki yarısı da yoktur; yani o kişi imansız biridir.

Şükür, Allah’ın nimetlerinedir, ikramlarınadır. Kul, nimeti Allah’tan görünce şükreder, görmeyince şükredemez. Kul nimeti kendinden gördüğünde “ben akıllıydım, ben bilgiliydim, ben şöyle çaba, gayret sarf ettim, o yüzden bu nimeti kazandım” dediğinde nimeti Allah’tan değil kendinden görmüş ve şükretmediği için de imanının yarısı gitmiş olur. Bir de tıpkı Kârun gibi kendini Allah’a şirk koşmuş olur.

Aynısı sabır için de geçerlidir. Allah, bir kula musibet, sıkıntı, dert, bela ve hastalık verdiğinde şayet kul “rabbim beni imtihana tabi tutuyor, bana kazanma imkânı veriyor, sabredip kazanayım diye bana muamelede bulunuyor” demez, bunun yerine isyan eder, itiraz eder, feryad ederse sıkıntıyı Allah’tan görmemiş, sebeplere bakıp “şu sebepten dolayı şöyle oldu, falancalar yüzünden böyle oldu” demiş ve sebebi Allah’ın, Allah’ın muamelesinin, El Efâlu’l Husnâ’sının yerine koymuş olur. Böyle olunca imanının öteki yarısı da gitmiş olur.

Sabrı ve şükrü olmayan bir kul isterse gece gündüz ibadet etsin, aslında iman etmemiştir; çünkü rabbinin rahmanlığına, rahimliğine, her muamelesinin onun rahmetinden olduğuna iman etmemiş, rabbine güvenmiyor, tevekkül etmiyor, muamelesini beğenmiyor demektir. Allah imansız ameli kabul etmez. Bu yüzden Allah âbdiyetimizi, ibadetlerimizi kabul etsin istiyorsak önce iman etmemiz şarttır.

Hepimiz kendimize dönüp neyi ve kimi seçtiğimize bakalım. Allah âyet-i kerimede “sizin dostunuz ancak Allah’tır, resulüdür ve iman edenlerdir”496 buyurmuştur. Bizim de kendimize veli olarak kimleri seçtiğimize bakmamız lazım. Allah bizim için tercihini yapıp “senin velin benim, benim resulümdür ve mü’minlerdir” buyuruyor. Biz de veli olarak Allah’ı, resulünü, mü’minleri mi seçiyoruz yoksa velilerimiz, veli edindiklerimiz, dost edindiklerimiz Allah’ı her şeyden, canından çok sevenler değil de başkaları mıdır, diye kendimize bakmamız lazım. Eğer veli edindiklerimiz başkaları olursa kaybederiz.

Velilerimiz mü’minler değil, “lâ ilâhe illallah muhammedun resulullah” diyenler değil, Allah’ı her şeyden, canından çok sevenler değilse, onları dost edinmiyorsak Allah’ın bizim için seçtiği dostları dost edinmemiş, başkalarını dost edinmişiz demektir. Böyle olunca da Allah’ın ve onun resulünün dostluğunu kaybederiz.

Evet, Allah, insana “benim senin için seçtiğimi seç” buyuruyor. Bilelim ki Allah şaka yapmaz. Bir şeyi ki söylemişse o mutlaka gerçekleşir; çünkü Allah âyet-i kerimelerde “muhakkak ki Allah, vaadinden (asla) dönmez.”497 “Muhakkak ki Allah’ın vaadi haktır”498 buyurmuştur. O zaman “Allah böyle söyledi; ama öyle yapmasak da sorun olmaz” der ve Allah’ın bizim için seçtiğini seçmezsek Kıyamet günü bunun ne kadar büyük bir sorun olduğunu görür ve rabbimizi kaybederiz.

Kul tamamen özgür iradesiyle tercih yapar. Tercih yaparken de Allah onun iradesine müdahale ettirmez “ben kuluma müdahale etmiyor, o neyi dilerse kabul ediyorum” der ve kimseyi de kulunun tercihine karıştırtmaz.

Allah’a iman etmişsek ciddi ve samimi olarak gönlümüze bakıp “acaba rabbimin benim için tercih ettiğini, seçtiğini ben de seçiyor muyum” demeli sonra da hayatı Allah’ın istediği gibi yaşamak için gerekeni yapmalıyız. Allah indirdiği vahyinde zaten nasıl düşünmemiz, nasıl konuşmamız, nasıl hareket etmemiz, neyi nasıl seçmemiz ve seçerken nelere dikkat etmemiz gerektiğini örneklerle en ince ayrıntısına kadar beyan etmiş, öğretmiştir. Bize düşen de; rabbimizin bize indirdiği vahyine bakıp hayatımızı rabbimizin emrettiği, seçtiği şekilde yaşamaktır.

Biz de rabbimizi ilâh olarak, âlemlerin rabbi olarak, hâlıkımız, bizi yaratan rabbimiz olarak seçiyoruz inşallah. Allah’ın resulünü de tabi olmamız, ahlakına bürünmemiz gereken örnek olarak, önder olarak, rehber olarak kabul ediyor, sırât-ı mustakîmde imamımız, hidâyetçimiz olarak seçiyoruz inşallah. Yalnızca Allah’ın sözü haktır, onun dışında kim ne söylerse söylesin söylediği her şey bâtıldır. Biz de hak olarak, hidâyet olarak, nûr olarak rabbimizin sözünü, kelamını seçiyor, bizim için en güzel, en doğru hayat biçimini Kur’ân’dan, Allah’ın vahyinden öğreniyor ve hayat biçimimiz olarak Allah’ın kitabını seçiyoruz inşallah.

Bununla beraber Allah neyi nasıl düşünmemizi söylemiş, hikmetle nasıl bakmamızı, bir şeyi okurken yaratan rabbimizin adına nasıl okumamızı emretmişse düşünürken aynen öyle düşünüyor ve hikmetle bakıp rabbimizin muradını anlamaya, Allah’ın okumamızı istediği gibi okumaya çalışıyoruz inşallah. Böyle yapmazsak rabbimizi seçmemiş, tercih etmemiş oluruz, o zaman da istesek de istemesek de nefsin, şeytanın tuzağına düşmüş, onları seçmiş oluruz. Daha doğrusu nefsimiz, şeytan bize kendini seçtirmiş, kendisinin bizim için seçtiğini bize seçtirmiş olur.

Genel olarak baktığımızda ümmetin hâli ortadır. Ümmetin, Allah’ın kendisi için tercih ettiğini ne kadar seçtiğine bakarsak nasıl bir hâlde olduğumuza hepimiz şahid oluruz. Baktığımızda rabbimizi seçemiyor, onun bizim için tercih ettiğini tercih edemiyoruz. Oysaki o bizi kul olarak, âbd olarak, veli olarak seçmiştir; ama biz onu rab olarak, ilâh olarak seçemiyor, tercih edemiyoruz. Onu rab olarak seçemediğimiz için de bizim için tercih ettiğini, bizim için sevdiğini tercih edemiyor, sevemiyor, bizim için razı olduğundan razı olamıyor, başka şeyler istiyoruz! O yüzden de genel olarak kaybediyoruz.

Meğerse kul olmak ne kadar zor ne kadar da ağırmış; ama bu tabi ki iman etmeyenlere ağırdır. İman edenler, rabbine iman edip âşık olanlar için kulluğa “kolay” bile denmez. Allah’a kul olmak, iman etmek, Allah’ı ve Allah’ın, kulu için tercih ettiğini tercih etmek onlara aşktır, aşktandır. Onlar kulluğu aşkla, muhabbetle yaptıkları için kulluk onlara zor gelmez. Aksine kulluk onların en muhabbet aldığı şeydir.

İnsan neyi severse sevdiği şeyi yapmak kendisine kolay gelir. Bu her konu için geçerlidir. Böyle düşündüğümüzde demek ki sorunumuz; sevememe, âşık olamama ve rabbimizi tercih edememe sorunuymuş! Bu sorun ümmetin, her bir insanın tek tek sorunudur.

Allah bir kulu huzura alıp “kulum, benim senin için tercih ettiklerimi neden tercih etmedin? Benim senin için ‘hayr’ dediğime neden ‘hayr’ demedin? Senin için ‘güzel’ dediğime neden ‘güzel’ demedin? Ben seni âbd olarak seçtim, sen neden beni rab olarak seçmedin, neden nefsini ilâh edindin ya da neden şeytanın verdiği vesveseyle şeytanı ilâh edindin? Ben sana ‘ben senin velinim’ demiştim, neden beni velin olarak kabul etmedin, bana güvenmedin” deyip hesaba çekse o kul buna cevap veremez.

Kul dünyadayken kendini kendinden bile gizlese, kendine istediği kadar yalan söylese de Allah onu bilir, o da kendini bilir; ama dünyadayken kendini ne kadar gizlese de Allah onu Kıyamet günü huzurunda mutlaka kendi kendisiyle, imanıyla, ameliyle, tercihleriyle yüzleştirecektir. Bu yüzden Allah âyet-i kerimede “o gün insan, (hayatı boyunca) ne için çalışıp çabaladığını hatırlar”499 buyurmuştur. Yani herkesin peşinden koştuğu şeyi göreceği gün insana hayatını neyin peşinden koşarak harcadığını gösteririm. Herkes de ne yaptığını, ahirete neyi yapıp gönderdiğini görecek.

Allah bir de “(o gün) her nefis, neyi (yapıp âhirete) gönderdiğini ve (yapmayıp) geride bıraktığını bil(ip anl)ar”500 buyurmuştur. Demek ki Allah sadece yaptıklarımızdan değil yapmadıklarımızdan dolayı da bizi hesaba çekiyormuş! Mesela; gücümüz yettiği hâlde aç olan birini doyurmadıysak Allah bize “neden bu kulumu doyurmadın? Senin önüne imkân koyup ‘haydi gerekeni yap’ demiştim, neden yapmadın” der.

İşin bir de manevi boyutu vardır. Allah bizi yalnızca zahiri olarak yaptıklarımızdan değil aynı zamanda düşündüklerimizden de hesaba çeker ve bize “neden böyle düşündün” der; çünkü âyet-i kerimede “içinizdekileri açığa vursanız da gizleseniz de Allah ondan dolayı sizi hesaba çekecektir”501 buyurmuştur.

Eğer gönlümüzden rabbimizi tercih etmeyip başka bir şeyi tercih ettiysek “bu konuda rabbim böyle emretmiş, böyle seviyor, böyle razıdır” demeyip, onun rızasını tercih etmediysek, herhangi bir durumla karşı karşıya geldiğimizde “rabbim nasıl istiyor, rabbim nasıl seviyor” demediysek ve rabbimizin bizim için tercih ettiğini tercih etmediysek, kendi irademizi, tercihimizi Allah’a teslim edemediysek Allah bizi bunlardan hesaba çeker.

Sadece nefsimizi tezkiye edip teslim etmemiz yetmez, irademizi de Allah’a teslim etmemiz gerekir. Vuslat yolunda bu bizim için mutlaka gereklidir. İrademizi Allah’a teslim etmeden, “benim tercihim, Allah’ın benim için tercih ettiğidir” demeden vuslat yolunda yürüyemeyiz. Zaten derviş, iradesini mürşidine teslim ederken Allah’ın kendisi için tercih ettiğini tercih edebilmek için bu teslimiyeti gösterir; çünkü Allah’ın kendisi için tercih ettiklerini tercih etmezse nefsinin, şeytanın tercih ettiğini tercih eder ya da “başkaları ne der” deyip onların tercihiyle tercih yapar. Böyle olunca da hiçbir zaman Allah’ın kendisi için tercih ettiğini tercih edemez.

Vuslat yolculuğu; insanın nefsini, iradesini, her şeyini bir Mürşid-i kâmille beraber Allah’a teslim etmeyi öğrendiği, tattığı bir eğitim yoludur, Allah’a âbd olma, kul olma yolculuğudur.

Peki, bu yolculuk zor mudur?

Aşksızlara zordur; ama âşıklara kolaydır; çünkü âşıklar için bu aşktır, aşk yoludur.

Evet, Allah seçer. Allah dilediğini zatına seçer. Allah kendisini dileyeni, kendisini isteyeni seçer. Rızasını isteyip rızasını tercih edenleri rızasına seçer ve onlardan razı olur. Sevgisini dileyip sevdiği gibi yapanları sevgisine, yakınlığını isteyip yakın olmak için hayırda yarışanları yakınlığına seçer. Bu her konuda böyledir.

Kul ya Allah ile yaşar, Allah’ın huzurunda yaşar, Allah ile sevinir, Allah ile üzülür; yani Allah için güzel yapınca, doğru yapınca, Allah’ı sevindirince sevinir, yanlış yapınca, rabbini darıltınca da üzülür ya da nefsiyle, insanlarla, şeytanla beraber yaşar, hayatını onlara göre düzenler, tanzim eder. Onlar kendisini sevince sevinir, kendisini takdir edip övünce övünür, yerince de kendini yerer. Böyle olanlar hiç farkında olmadan insanları, nefsini, şeytanı ilâh edinmiş, şeytanın tuzağına düşmüştür.

“Şüphesiz ki Allah’ı ve resullerini inkâr edenler, Allah ile resullerinin arasını ayırmak (Allah’a inanıp resullerini inkâr etmek) isteyenler ve ‘(biz resullerin) bir kısmına iman ederiz, bir kısmını da inkâr ederiz’ diyenler ve böylece bu (ikisinin; yani imanla küfr)ün arasında bir yol tutmak isteyenler var ya, işte onlar hakiki kâfirlerdir ve biz, kâfirler için (âhirette) aşağılayıcı bir azap hazırladık.”502

Okuduğumuz bu âyette Allah “onlar iman ile küfür arasında bir yol tutmak isterler” buyurdu. İman ile küfür arasında bir yol tutmak isteyenler bir iman eder, bir küfürde olurlar. Bir karanlıkta olur, bir aydınlığa çıkar, bir doğru yapar, bir yanlış yaparlar. Bu hâlleri zahiri değil manevidir; çünkü iman ile küfür bir gönül meselesidir. Onlar da bir Allah’ı sever, Allah’ın kendileri için seçtiğini seçip tercih ederler. Bir de insanların, nefislerinin veya şeytanın verdiği vesveseyle şeytanın kendileri için seçtiğini seçerler. Kısacası bir imanda, bir küfürdedirler. Bu yüzden Allah onlar için “onlar iman ile küfür arasında bir yol seçerler” buyurdu.

Bu hâldeki birine ölüm geldiğinde o kişi küfür üzere ölür; çünkü son nefesinde biri ötekini mutlaka söndürür, kapatır ve küfür onda galip gelir. Unutmamamız lazım ki ya iman, karanlığı, küfrü aydınlatır, gönlü imanla doldurur, insanı mü’min yapar ya da küfür ağır gelir, bu sefer iman nûrunu perdeler ve söndürür. Allah bile bile böyle yapanlar için “bunlar hakiki kâfirlerdir” buyuruyor. Onlar her ne kadar küfürle iman arasında bir yol tutmak isteseler de “böyle bir şey yoktur” buyuruyor Allah. Yani “hem dünyayı istiyorum hem de ahireti istiyorum” diyemez, ikisini aynı derecede sevemezsin! Ahireti sevmek senin için dünyayı istemenin önünde olmalıdır. Önce ahireti isteyeceksin sonra kulluğunu yapmak ve ahiretini kazanmak için dünyayı isteyeceksin. Eğer dünyayı rabbinden, ahiretten bağımsız olarak istersen rabbini, ahireti kaybedersin; çünkü küfür ile iman arasında bir yol yoktur. Küfür ile iman arasında bir yol tutanlar hakiki kâfirlerdir ve ahirette kaybedenlerdir.

Israrla kardeşlerimizi iman etmeye ve rablerini her şeyden çok sevip her durum karşısında rablerini seçmeye davet ediyoruz. Allah kendisini dileyeni zatına seçiyor ya işte rabbimizi seçelim, tercih edelim ki Allah da bizi zatına seçsin. İşte, bütün davetimiz Allah’ın seçtiklerinden olmak içindir.

Peki, Allah’ın bir kulu seçtiği nerden anlaşılır?

Tabi ki kulluğundan, imanından, ahlakından, amelinden anlaşılır. Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabelere “kim, Allah katındaki yerini bilmek istiyorsa kendi gönlünde Allah’ın nerde olduğuna baksın”503 buyurmuştur. Bir de kim Allah katında nerede olduğunu bilmek istiyorsa Allah’ın kendisini manevi olarak hangi işte kullandığına bakmalıdır. Allah onu hayırda, hidâyette, güzel yapma, insanlara hayır olma, rahmet olma, ikram olma yolunda kullanıyorsa o kul, Allah’ın rahmetinin içindedir ve Allah’ın ikramına, yakınlığına nail olmuştur. O kul, Allah’ın güzellikte kullandığı ve Allah’ın seçtiği biridir; ama ters tarafa gidiyorsa, dünyaya dalmış, çamura batmışsa o zaman da bilsin ki şeytan onu karanlıkta bırakmıştır, onu yanlışta kullanıyor ve cehenneme doğru sürüklüyordur. O da şeytana uyarak en büyük zulmü kendine yapmıştır.

Bu duruma düşmemek için mutlaka herkes “ben neredeyim, ne yapıyorum, rabbim bana hangi işleri yaptırıyor” deyip kendine bakmalıdır. Allah’ın ona yaptırdığı şey Allah için güzel bir şeyse Allah onu güzel bir yerde kullanıyor demektir. Allah onu güzel bir yerde kullanıp güzelliğe vesile ederken ona kazandırır, onu şereflendirir, temizleyip tezkiye eder, manevi olarak büyütür. Zaten Allah onu sevdiği için ona böyle muamelede bulunur.

Allah önce peygamberi sevmiş, onu vahyiyle göndermiştir sonra da peygambere iman eden sahabeyi sevmiş ve onlara resulüyle beraber vahyini taşıtmıştır. Onlar da Allah’ın vahyini taşıdıkları için en sevgili olmuşlar, Allah’a en yakın olmuş, gökteki yıldızlar olmuşlardır. Allah bu imkânı kıyamete kadar bütün kullarına verir; ama kul bunu kendisi tercihi eder, seçer. Kul seçince, Allah da onu seçer ve ona vahyini taşıttırır.

Seçimimizi doğru yapacak, rabbimizin rızasını, sevgisini, yakınlığını, dostluğunu, cemalini, ahireti seçeceğiz. Dost olarak da Allah’ı, resulünü ve mü’minleri seçeceğiz inşallah.

Evet, hep birlikte istefâ “seçti” fiilini anlamaya çalıştık.

Allah bizi nefsinin, şeytanın veya başkalarının kendisi için tercih ettiklerini seçenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi seçimini doğru yapanlardan eylesin. Allah bizi Allah’ı seçenlerden ve Allah’ın da kendisini zatına seçtiği kullarından eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Kehf /29 ↩
  2. Âli İmrân /179 ↩
  3. Fâtır /32 ↩
  4. Kasas /68 ↩
  5. Furkân /77 ↩
  6. Secde /17 ↩
  7. Leyl /19-20 ↩
  8. Bakara /200 ↩
  9. Tâhâ /15 ↩
  10. Müslim, İman: 69 ↩
  11. Bakara /165 ↩
  12. Nûr /40 ↩
  13. Tahrîm /8 ↩
  14. En’âm /122 ↩
  15. Nisâ /174 ↩
  16. Ahzâb /46 ↩
  17. Câsiye /13 ↩
  18. Kasas /68 ↩
  19. Muddessir /37 ↩
  20. Camiüssağir-5130 ↩
  21. Mâide /55 ↩
  22. Âli İmrân /9 ↩
  23. Mu’min /55 ↩
  24. Nâziât /35 ↩
  25. İnfitâr /5 ↩
  26. Bakara /284 ↩
  27. Nisâ /150-151 ↩
  28. Suyuti, Camiu’s Sağir 6/49, Hadis No:8386 ↩