close

62.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber Allah’ın El Efâlu’l Husnâ’sını, güzel fiillerini, rabbimizin bize, mahlûkata yaptığı muameleyi ve imtihanlar karşısında ne yapmamız gerektiğini anlamaya, öğrenmeye çalışıyorduk.

Geçen sohbetimizde veade “vaad etti” fiilini öğrenmeye çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise kelleme “konuştu” fiilini anlamaya çalışacağız inşallah.

“İşte biz, o resullerden bazısını bazısına üstün kıldık. Allah onlardan kimiyle konuştu, kimini de derecelerle üstün kıldı.”445

“Daha önce sana anlattığımız resullere ve sana anlatmadığımız (daha nice) resullere de (vahyettik). Ve Allah, Mûsâ ile (diğer resullerden farklı olarak bir de) kelimelerle konuştu.”446

Allah her bir kuluyla da konuşur. Elbette ki bu konuşmalar farklı farklıdır. Konuştu, kelam söyledi demek başka bir şey; vahyetti demek başka bir şeydir. Allah âyet-i kerimede “Allah bir insanla ancak vahiy yoluyla veya perde arkasından konuşur, yahut bir resul (elçi) gönderip izniyle ona dilediğini vahyeder”447 buyurmuştur. Konuşmak ise bunlardan farklıdır.

Kelleme; konuştu demek, aynı zamanda “yaraladı, cehretti, yardı” manasına gelir. Bununla beraber kelam “ağır söz, yaran, yaralayan, yaralanmış, yarayı temizleyen, iyileştiren söz” demektir. Söz, Allah’ın sözü olunca böyle olur.

“Biz, sana (sorumluluğu) ağır bir söz ilka (edip vahy)edeceğiz.”448 Allah’ın kelamı, sözü ağırdır. Bununla ilgili olarak Allah başka bir âyet-i kerimede “biz, bu Kur’ân’ı bir dağa indirseydik, muhakkak ki onu Allah’ın haşyetinden (vahyinin azamet ve büyüklüğünden bir de Allah’a olan saygı ve edebinden dolayı) başını eğerek paramparça olmuş görürdün”449 buyurmuştur. Allah’ın kelamı bir gönle inince kulun bu ağırlığı hissetmesi, tatması gerekir.

Evet, kelleme; ağır kelam, ağır söz, yaralayan söz demekti. Peki, bu söz, neyi ya da kimi yaralar?

Tabi ki Allah’ın kelamının indiği gönlü yaralar. Allah, kullarıyla konuşmuş, onlara vahyetmiştir. Zaten baştan sona her âyet, Allah’ın, kuluyla konuşması ve ona kelamını indirmiş olmasıdır. Bu yüzden Allah, Kur’ân için “kelamullah”450 Allah’ın kelimeleri, kuluyla konuşması demiştir.

Kulu yaratan Allah ise, Allah ona varlığından varlık, kendinden hayat vermiş, kazansın diye ona bir dünya hayatı yaratmışsa, her anda ona muamele de bulunuyor, gönlüne vahyediyor, onunla konuşuyor, Kur’ân’ı indirip ona hayatının her anında nasıl yapması, nasıl düşünmesi, nasıl konuşması, nasıl bakması, hatta nasıl yürümesi gerektiğini bile anlatmışsa kulun da Allah’tan ayrı bir anının bile olmaması, her anda rabbiyle beraber olup rabbini zikretmesi ve rabbinin kendisine hangi kelamı söylediğini hatırlaması gerekir. Öyle ki rabbinin emrettiği, sevdiği, razı olduğu gibi yapsın, düşünsün, konuşsun.

Peki, kul öncelikle kiminle konuşmalıdır?

Önce rabbiyle konuşmalı ve rabbinin konuşmasına cevap vermelidir. Hangi âyeti dinlerse dinlesin “işittik ve itaat ettik, teslim olduk, iman ettik” demelidir. Yetmez, bir de “gerekeni yapıyorum, ya rabbi” demelidir; çünkü hiç kimse Allah’ı dinlemeden, vahyini, kelamını anlamadan mü’min, Müslüman olamaz, takvâ sahibi olamaz, kul olamaz, Allah’a cevap vermiş ve Allah’ın âyetlerini kabul etmiş olamaz.

“Ben, bence, bana göre” ya da “birilerine göre” demek; rabbini dinlememek, rabbinin vahyini, dolayısıyla rabbini yok saymak demektir. Allah’ı ne kadar seviyor, ona ne kadar iman etmişsek Allah’ın kelamına, vahyine de o kadar iman etmişizdir. Diğer bir ifadeyle imanımız, Allah’ın vahyine imanımız kadardır. Allah’a, ahirete, imtihana olan imanımız da Allah’ın kelamına göredir, onunla ölçülür. Allah’ın kelamını ne kadar dinliyor, iman ediyor, teslim oluyor, ciddiye alıyorsak Allah’a o kadar iman etmişizdir.

Kul ya Allah’ı dinler, onu ciddiye alır, kul olmayı kabul eder, onun kelamını sever, dolayısıyla Allah’ın sevdiği, razı olduğu, emrettiği gibi yaşamaya çalışır ve Allah’a kul olur ya da nefsinin, birilerinin kendisine söylediklerini, şeytanın kendisine verdiği vesveseyi kabul eder, onları dinler, onların peşinden gider, dolayısıyla nefsinin, şeytanın, insanların söylediklerini Allah’ın kelamının önüne koyar ve onları ilâh edinir, Allah’a şirk koşar.

Allah âyet-i kerimede “(Yahudiler) ahbârı (ilim sahibi hahamlarını), (Hristiyanlar da) rahiplerini (onların söylediklerini kayıtsız şartsız kabul ederek) ve Meryem oğlu (Îsâ) Mesîh’i Allah’tan başka rabler edindiler.”451 Yani “Yahudilerin ve Hristiyanların; rûhbanlarını, papazlarını ilâh edindikleri gibi siz de âlimlerinizi Allah’a şirk koşmayın, ilâh edinmeyin” buyurmuştur.

Allah Yahudiler için “onlar âlimlerini, rûhbanlarını ilâh edindiler” buyurunca önceden Yahudi olup daha sonradan iman etmiş bir sahabe, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “ya Resulullah! Biz rûhbanlarımızı ilâh edinmiyor, onları Allah’a şirk koşmuyorduk. Mutlaka Allah’ın böyle buyurmasının bir hikmeti vardır, acaba Allah’ın buradaki muradı nedir” diye sorar. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de ona “Allah’ın bir konuda hüküm verdiği, ‘haram’ dediği bir şey için âlimleriniz ‘helal’ dediğinde onları dinleyip haram olan şeyi helal kabul ediyor muydunuz?” der. Sahabe de “evet, ya Resulullah (âlimlerimizin dediğini kabul ediyorduk)” diye cevap verir. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “işte bu âlimlerinizi, rûhbanlarınızı ilâh edinmek, onları Allah’a şirk koşmaktır” buyurur.

Biri Allah’ın söylediğinin tersini söylüyor, başkası da o söylediğini kabul ediyorsa onu ilâh edinmiş olur; çünkü onun söylediği sözü Allah’ın kelamının önüne geçirmiştir. Allah böyle söylüyor.

Peki, şeytan bir vesvese verdiğinde o vesveseyi Allah’ın kelamına tercih edip “Allah böyle buyurmuş ama…” dersek bu defa şeytanı ilâh edinmiş olur muyuz? -Kesinlikle evet! Bu yüzden herkesin Allah’ın kelamına nasıl iman ettiğine bakması gerekir. “Allah Kur’ân’da böyle söylüyor” demek yetmez, belki de kelamın kelam olması; yani karşıdakini yaralaması, kalbini yarması, etki etmesi için “Kur’ân’da böyle yazıyor” demek yerine “Allah böyle söyledi” demek gerekir. Zaten doğrusu da böyledir. Madem Kur’ân’daki her âyeti Allah söylemişse o zaman “Kur’ân’da böyle yazıyor” demek yerine “Allah böyle söylüyor” dememiz lazım.

Hocalarımız, âlimlerimiz konuşurken buraya mutlaka dikkat etmeli, “Kur’ân’da böyle yazıyor” demek yerine “Allah böyle buyurdu, Allah böyle emretti” demelidir; çünkü Kur’ân kelamullahtır, Allah’ın kelimesidir, dolayısıyla sözü Allah’a isnat etmelidirler. Böyle olursa Kur’ân kelam olur ve gönle girer.

Biz de Allah’ın âyetleri bize okununca ya da biz âyetleri okuyunca “Kur’ân’da böyle yazılıyor” demek yerine “bunları bana rabbim söylüyor” demeliyiz. Sonra da Allah’ın vahyi okunurken; yani Allah konuşurken susmalı, konuşmamalıyız.

Biri Allah’ın kelamı karşısında itiraz ediyor, onu beğenmiyor “ben bunu kabul edemem” veya “evet, Allah öyle söylüyor ama bu benim yapabileceğim bir şey değildir” diyorsa o kişi insan olmaktan, kul olmaktan, mü’min olmaktan çıkmış, kerim olan rabbine karşı kibirlenmiş, mağrur olmuş ve rabbini kaybetmiştir.

Allah âyet-i kerimede yâ eyyuhel insân. Mâ ğarreke bi rabbikel kerîm:452 “Ey insan! Seni (her türlü ikrama layık görüp yaratan) kerîm rabbine karşı aldatan nedir” buyurur. Rabbine karşı nasıl böyle mağrur oluyor, gururlanıyor, kibirleniyor, rabbinin söylediğini kabul edemiyor, beğenmiyor, itiraz ediyor, “ama” diyorsun! Rabbin doğru söylemiyor da kim doğruyu söylüyor! Sen mi doğru söylüyorsun! “O ki seni (yoktan) yarattı, seni (en güzel şekilde) düzenledi ve sana ölçülü (dengeli) bir biçim verdi.”453 Kerim olan, sana ikram eden rabbinin sana kendinden varlık vermesi ikramın en büyüğüdür. Neden bunu görmezden gelip sanki Allah’tan bağımsız bir varlıkmışsın gibi rabbine itiraz ediyor, onun emrini, sözünü beğenmiyorsun!

Allah âyet-i kerimede iman etmeyenlerin hâlini beyan ederken “onlara âyetlerimiz apaçık okunduğu zaman (öldükten sonra) bize kavuşmayı ummayanlar, (resule) ‘ya bundan başka bir Kur’ân (bize) getir veya bunu değiştir’ dediler”454 buyurmuştur. Böyleleri Allah’ı, Allah’ın söylediğini kabul etmez, beğenmezler. Bu duruma düşmemek için Allah’ın vahyini hiç kimsenin sözüne değiştirmemeli ve “rabbim ne dediyse doğru olan, güzel olan odur” demeliyiz.

Allah bizi rabbinin vahyine karşı “ama” demekten muhafaza etsin inşallah.

Evet, Allah konuşur, konuşuyor. Kur’ân her birimizin kitabıdır. Bütün mü’minler, Allah’ın kitabını, kelamını her âyetiyle kabul etmiştir, dolayısıyla Kur’ân’dan başka bir kelamla muhatap olmazlar.

Allah bizimle neyi konuşmuş, gönlümüze neyi vahyetmiş, bize her ne söylemişse o mutlaka âyettir, Kur’ân’dır, Kur’ân’dandır; çünkü Allah bir de kuluyla özel olarak konuşur; ama bu sadece kulun kendisini ilgilendirir. Örnek vermek gerekirse; Allah bir kulunun gönlüne “kulum şöyle yap” ya da “şöyle yapma” diyebilir. İşte, bu hitap kulun kendisi için özel durumdur; ama gönlüne Allah’tan gelen her ne olursa olsun kesinlikle Kur’ânîdir, Kur’ân’a ve Allah’ın âyetlerine göredir.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus vardır. Kul, gönlüne bir şey geldiğinde, manevi olarak bir şey seyrettiğinde, bir şeye şahid olduğunda; yani Allah kendisine bir şey gösterdiğinde, bir hitapta bulunduğunda yaptığı müşahedeyi veya aldığı hitabı Kur’ân’ın ölçüsüne vurmalıdır. Eğer gördüğü şey ya da aldığı hitap Kur’ân’a uyuyorsa gönlüne gelen şey Allah’tandır; ama Kur’ân’a uymuyorsa bu defa şeytandandır. O da şeytanın kendisine hile yaptığını bilmeli ve hemen tövbe, istiğfar etmelidir.

Kul, Allah’ın kendisiyle konuştuğunu zahiri olarak nasıl anlar?

Allah bir şey söylerse Allah’ın söylediği kula muhabbet verir, şeytanın söylediği ise ona sıkıntı verir. Mü’min kendine bakınca bunu çok net bir şekilde ayırt edebilir. Hitap, Allah’tan gelince kul, Allah’ın kelam sıfatıyla karşı karşıyadır ve Allah onun gönlüne tecelli etmiştir. Bu durumda kul o hitabın, tecellinin karşısında aşktan, muhabbetten sarhoş olur. Böylelikle hitabın Allah’tan olduğunu anlar. Eğer gönlüne soğuk, donuk, aşksız, muhabbetsiz bir hitap gelse gelen hitap kesinlikle Allah’tan değil, şeytandandır, nefsindendir; yani şeytanın verdiği vesvese nefse aksetmiş, orda yankı yapmıştır.

Bu yüzden mü’min bir kul gönlüne gelen hitabın, Allah’tan mı yoksa şeytandan mı olduğunu çok net anlar. Kimse kendini kandırmamalıdır. Dediğim gibi; gönle Allah’tan gelen hitap insanı aşka, muhabbete gark eder. Şayet etmiyorsa o hitap Allah’tan gelmiyordur.

Allah, kuluyla konuşur ve her anda konuşmaya, âyetlerini hatırlatmaya da devam eder. Kul, gönlünü açınca âyetler oraya iner. Böyle olunca Allah’ın konuşması, vahyi ona yeni gelmiş, Allah ona o anda vayhetmiş olur. Kulun gönlüne gelen hitaplar Allah’ın âyetlerinden bir âyettir; ama o âyeti Allah onun gönlüne yeni vahyetmiş, kul o âyetle yeni muhatap olmuştur. Hatta isterse o âyeti daha önce yüz defa, bin defa okumuş olsun, o âyetle beraber gönlüne başka bir mana geldiyse o âyet kendisinin gönlüne yeni inmiş, vahiy ona Allah’tan yeni gelmiş demektir.

Gönlümüze âyetin indiği, Allah’ın konuşmasıyla muhatap olduğumuzdaki anımız bizim Kadir Gecemiz, kadir anımızdır; çünkü Allah’ın konuşmasıyla, hitabıyla, âyetleriyle şereflendiğimiz an bizim için o andır. Allah, Kadir Gecesi’ni anlatırken “o (gece)de melekler ve rûh, rablerinin izniyle her bir iş (ve her bir kişi) için inerler”455 buyurmuştur. Melekler her bir iş için her bir kula inerler. Allah her bir kula vahiy göndermiştir. Bu vahiy, Kur’ân’dan başka bir şey değildir. Eğer melekler de her bir iş için her bir kula iniyorsa o zaman o gecede her bir kula özel bir muamele vardır. Yeter ki kul gönlünü açsın ve dinlesin.

Kadir Gecesi’nin nûru bütün ramazan gecelerini kapsar, dolayısıyla ramazanın her gecesi Kadir Gecesi’dir. Bu yüzden biz de ramazanda gönlümüzü Kur’ân’a, rabbimize, rabbimizin zikrine açıp rabbimizi zikrediyor, sohbetimizi rabbimizle yapıyor, ona duada, niyazda bulunuyor, onu tesbih ediyor, ona hamd ediyor, ona yöneliyor, derdimizi, hâlimizi ona anlatıyor, ona tövbe ediyor, istiğfar ediyor, aşkımızı, muhabbetimizi, hasretimizi, özlemimizi ona arz ediyor, ondan istiyoruz.

Kul bu hâli yaşadığında Allah’tan mutlaka ona cevap gelir. Allah onunla konuşur ve onun gönlüne vahyeder. Bu vahiy bazen sessiz ve süratlidir, birden gelir, bazen de hitap şeklinde, ses şeklinde olur; ama hangi hâlde olursa olsun rabbi ona hitap etmiş, o da rabbiyle muhatap olmuştur. Zaten bütün mesele; kulun kendisini yaratan rabbiyle muhatap olması, Allah ile arasındaki perdeleri kaldırmasıdır.

Biz rabbimizi kendisiyle konuşulmaya, dinlenilmeye layık görürsek, onun âyetlerine iman eder, bizimle konuşmasını, bize hitabını, onunla konuşmayı seversek; yani rabbimizle konuşur, sorun, sıkıntı yaşayınca derdimizi, hâlimizi ona arz eder, duamızı ona yapar, ona boyun bükersek, bize nimet ikram edince şükreder, hamd edersek o da bizi kendisiyle konuşulmaya layık görür ve bizimle konuşur. Yoksa biz onu zikretmezsek o da bizi zikretmez. Bu nedenle Allah Âyet-i kerimede fezkurûnî ezkurkum:456 “Öyle ise siz beni zikredin (her anda benim hesabımı yapın) ki ben de sizi zikredeyim (sizin hesabınızı yapıp size rahmetimle muamele edeyim)” buyurdu. Biz onunla konuşmazsak o da bizimle konuşmaz; yani bizimle konuşmasını işitemeyiz, anlayamayız, tadamayız.

Rabbimizle konuşup aramızdaki perdeyi kaldırmamız gerekir ki gönlümüze olan vahyini, bizimle konuşmasını ve bize olan davetini anlayabilelim. Aynı şekilde bizi tabi tuttuğu imtihanları ve o imtihanlardan bize gelen hitabı, konuşmayı bize “haydi, kulum güzel yap, haydi, kulum doğru yap” demesini anlayabilelim.

Rabbimiz her anda bizimledir ve her anda bizimle konuşur. “Doğu da Allah’ındır batı da. Nereye dönerseniz (dönün) Allah’ın vechi (zatından tecelli eden El Esmâu’l Husnâ’sı) oradadır”457 buyurdu Allah. Her anda onunla karşı karşıyayız. İşte, Allah bizden bu âyete iman edip her anda onunla olduğumuzu anlamamızı istiyor.

Her anda Allah ile karşı karşıya olmamızın sebebi; rabbimizi dinleyelim, onun kudretine şahid olalım, bize yaptığı muameleyi anlayıp o muameleyle bize ne demek istediğini bilelim, ne yapmamız gerektiğini bilip gereğini yaparak kazanalım, Hz. İnsan olup rabbimize yakın olalım ve rabbimizin davetine icabet edelim diyedir.

Allah âyet-i kerimede “bilin ki şüphesiz Allah, (dünyada kuluna yakınlığını tattırmak ve hakkı gönlüne vahyetmek için) kişi ile kalbi arasına tecelli eder”458 buyurmuştur. Allah, kulu ile kalbi arasına ona ikram etmek için, onun kalbine, gönlüne vahyetmek için tecelli eder. Başka bir âyet-i kerimede ise “onlar bilmiyorlar mı Allah onların sırrını da fısıldaşmalarını da bilir; çünkü Allah gayb (olan tüm gizlilik)leri hakkıyla bilendir”459 buyurmuştur. Allah bize “bak, ben sana bir şey söylüyorum, nefsin başka bir şey söylüyor. Ben nefsinin sana ne söylediğini biliyorum. Sakın nefsine bu tavizi verme! Benim sana olan vahyim, seninle konuşmam karşısında şeytana, nefsine konuşma hakkı tanıma! Nefsine ‘benim rabbim Allah’tır. Ben seni de şeytanı da dinlemem; çünkü Allah, beni kendisine âbd olayım, âşık olayım, aşktan, Allah’ın nûrundan bir varlık olayım, nûr saçan bir kandil olayım, rahmet olayım, af olayım, mağfiret olayım, ikram olayım, Allah’a halife, ayna olayım, diye yaratmış’ de” buyuruyor.

Allah, kuluyla her anda birebir muhataptır. Kul ne yana dönerse dönsün rabbinin vechiyle, cemaliyle muhataptır. Bununla beraber Allah, kuluyla konuşup onu kendine davet eder. Kur’ân zaten kulun gönlünde mevcuttur; ama Allah bir de o âyetleri kulunun gönlüne vahyedip âyetlerini kuluna hatırlatır. Bir de ona âyetlerin hikmetini öğretir.

Bu yüzden ne zaman gönlümüzde bir hikmet açılsa bilelim ki o anda Allah gönlümüze gelen âyeti hikmetiyle beraber gönlümüze vahyetmiş ve bizimle konuşmuştur. Bize düşen de Allah’ı dinlemek “acaba rabbim bana neyi anlatıyor, burada neyi anlamamı, ne yapmamı, nasıl yapmamı istiyor” deyip gönlümüze gelen o hitabı anlamaya çalışmaktır. Bunu sadece akıl ile anlamaya çalışırsak o zaman gönlümüze gelen hitap bizde sadece bilgi olur. Gönlümüze hikmetiyle beraber gelen o âyeti imanımızla, aşkımızla anlamaya çalışmamız lazım ki o hitap bizde sadece bilgi olarak kalmasın, hikmet olsun, marifetullah olsun.

Allah, kuluyla konuşurken kulun maşuku konuşur! Kul da maşukunu dinlerken “maşukum, âşık olduğum, bütün varlığımın kendisine ait olduğu, beni yaratan rabbim benimle konuşuyor ve bunu bana söylüyor” derse gönlünü rabbine açmış ve bir mü’min olarak rabbini dinlemiştir. Allah’ın vahyini anlayacak olan, kulun aklı değil gönlüdür. Kul böyle yapınca gönlüne âyetler inmiş, rabbi onunla konuşmuş, o da rabbini dinlemiş, rabbini duymuş, işitmiş “işittik ve itaat ettik, işittik ve teslim olduk, işittik ve iman ettik” demiş olur. Yoksa sadece “anladım” demiş olur ki o zaman da âyetler onun gönlüne inemez; çünkü Allah’ın âyetlerini anlayacak olan, gönüldür, imandır. Bir tek mü’minler Allah’ın âyetlerini anlarlar. Mü’min olmayanlar anlayamazlar.

Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) biz, Kur’ân okuduğun zaman seninle âhirete iman etmeyenlerin arasına gizli bir perde çekeriz. Ayrıca kalplerine, onu anlamalarına engel olacak kılıflar ve kulaklarına da bir ağırlık koyarız. Sen, Kur’ân’da rabbinin tek oluşunu zikrettiğin zaman ise onlar nefretle arkalarını dönüp giderler”460 buyurmuştur. İman etmeyenlerin kalplerinde perde, kulaklarında da ağırlık vardır. Bu nedenle Allah’ın âyetleri onlara okunduğunda anlamazlar. Âyetleri ancak mü’minler anlayabilir; ama onlar da ancak imanları, aşkları, muhabbetleri, Allah’ı, Allah’ın kelamını sevdikleri kadarıyla âyetleri anlayabilirler.

Evet, Allah kuluyla konuşur, her anda konuşmaya da devam eder. Allah’ın kelamı ezeli ve ebedidir. Bütün âlimlerimiz bunu bilir. Ezeli ve ebedi demek bir anda inen; ama bütün anları kapsayan ve kaplayan demektir; yani Allah’ın kelamı her anda inmeye devam eder. Yoksa Allah’ın kelamı bir kere inip bitmemiştir. Kıyamete kadar her bir kula inmeye devam eder. Allah, kelamını kulunun gönlüne birebir indirip kulu gönlündeki fıtratıyla, Kur’ân ile muhatap eder ve fıtratının üzerindeki perdeyi kaldırır. Böylelikle fıtratındaki âyeti onun üzerinde açığa çıkarır.

Kul bütün âyetlere iman edip üzerindeki âyetler ortaya çıkınca ise canlı Kur’ân olur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hâli, ahlakı onun üzerinde tecelli eder, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz olaylar, imtihanlar karşısında nasıl düşünmüşse o da öyle düşünür, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz nasıl anlamışsa o da öyle anlar, nasıl yapmışsa o da öyle yapmaya çalışır. Artık istese de istemese de her hâli Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibidir. İçiyle dışı bir olmuş, içindeki Kur’ân canlanmıştır. Bu yüzden de ne yaparsa yapsın Kur’ân’a göre, Allah’ın âyetlerine göre yapar, öyle yaşar, düşünür, konuşur. Allah’ın kelamını hem diliyle hem de fiiliyle, düşüncesiyle, fikriyle söyler; çünkü canlı Kur’ân olmuş, Kur’ân ile dirilmiştir. Allah âyet-i kerimede “ey iman (ettiğini iddia) edenler! (Allah ve resulü) Size hayat verecek şeylere (âyetlerimize iman etmeye) sizi davet ettiği zaman (hemen) Allah’a ve resul(ünün davetin)e icabet edin (ve dirilin).”461 Kur’ân ile, kelamullahla, Allah’ın kelamı ile dirilin, buyuruyor ya işte kul da Allah’ın vahyiyle dirildiği için artık Allah’ın vahyi, kelimesi olmuştur.

İnsan zaten Allah’ın kelimesidir. Allah bize rûhundan nefhettiğinde onun kelimesi olduk sonra o kelimeyi biz tahrif ettik. Yoksa bütün Kur’ân zaten gönlümüzde, fıtratımızda mevcuttur; ama onu tahrif ettik ya da fıtratımızdaki Kur’ân’ın tahrif edilmesine müsaade ettik. Artık yapmamız gereken şey; kendimizi düzeltip fıtratımızdaki Kur’ân’ı açığa çıkarmaktır.

Allah’ın gönderdiği her nebî, resul kendisinden bir önceki nebîyi, resulü, kitapları tasdik eder. Bu yüzden Allah Kur’ân için de “kendinden öncekileri tasdik eden”462 demiştir. Bu fert boyutunda da böyledir. Nasıl ki Allah’ın indirdiği kitaplar tahrif edilmişse her insan da Allah’ın tahrif olmuş kitabıdır. Her nebî, resul, her peygamber vârisi Mürşid-i kâmil de insanı Allah’ın vahyiyle yeniden diriltir ve insanda tahrif olan yeri düzeltir. Aynı zamanda onun fıtratını tasdik eder; yani ona “sen, Allah’ın kelamısın, rûhundan nefhettiği kelimesisin” der ve Allah’ın kelamı olduğunu ona talim ettirir.

Evet, yapmamız gereken şey; tahrif olan fıtratımızı Allah’ın âyetleriyle, kelamullah ile düzeltmektir. Onun için de şeytanın gönlümüze yazdıklarını silip yerine Allah’ın âyetlerini koyalım. Atalarımızın tahrif ettiği yeri silip yerine Allah’ın âyetlerini yazalım.

İnsanın fıtratı hakikatte Kur’ân üzeredir. Bu nedenle kul, âyetleri okuyunca ya da dinleyince hemen kabul eder ve onu sever. Hatta kul, gönlündeki yanlış bilgiden dolayı aslında sıkıntı bile duyar ve hiçbir şekilde onunla mutmain olmaz; ama Allah’ın vayhi gönlüne inince onunla mutmain olur. Aynı şekilde “Allah” deyip rabbini zikredince, “rabbim Allah’tır” deyince mutmain olur ve gönlü genişler; çünkü Allah, onun gönlüne sekineti indirir. O da bu vesileyle rabbiyle huzur bulur, sükûn bulur.

Kirlenmiş, tahrif olmuş bir fıtrat ile hiçbir kalp huzur bulamaz, mutmain olamaz, sekineti bulamaz. Allah âyet-i kerimede “dikkat edin! Kalpler ancak Allah’ın zikriyle mutmain olur”463 buyurmuştur. Gördüğümüz gibi Allah Kur’ân’a “zikir”464 buyuruyor. Zikir; hatırlama demekti ya kalp de “Allah” deyince, Allah’ı hatırlayınca; yani Allah’ın kendisiyle konuşmasını, kendisine vahyetmesini anlayınca rabbiyle, Allah’ın zikriyle, kelamullahla mutmain olur, huzur bulur. Hiç kimse için Allah’ın kelamından başka bir şeyle mutmain olmak yoktur.

Evet, Allah konuşur. İnsan da konuşur. İnsan daha önce rabbiyle muhatap olup rabbinin huzurunda bir hayat yaşadığı için rabbiyle konuşur. Bütün insanlar Hz. Âdem (a.s.)’dan beri Allah’ın huzurundaydı; ama orada kaç bin yıl kaldığını bir tek Allah bilir. Şimdi ise insan tabir-i caizse dünyaya bir günlüğüne gelmiştir; çünkü Allah, dünya hayatı için “bir gün, yarım gün”465 buyurmuştur. İnsanın, Allah’ın huzurundayken yaşadığı, tattığı, rabbiyle olduğu anlar bir özlem, bir hasret, bir hakikat olarak insanın gönlünde, her zerresinde mevcuttur.

Kul, dünyaya gelmeden önce Allah’tan “ben sizin rabbiniz değil miyim” hitabını almış ve cevap olarak “belâ şehidnâ: Evet! Şahidiz (ki sen bizim rabbimizsin)” demiştir.466 Rab; terbiye eden, yaratan, büyüten, eğiten hem zahiri hem de manevi olarak rızıklandıran, her anda muhatap alan demektir. Her kul fıtratında, gönlünde, rûhunda Allah’ın “ben sizin rabbiniz değil miyim” hitabını bütün şiddetiyle tadar; ama insanın gönlündeki, hakikatindeki kitap tahrif olmuşsa üstü perdelenmiş, örtünmüştür, dolayısıyla insan sanki rabbinden bu hitabı almadığını zanneder. Oysaki kendisi fıtratına farklı bilgiler yazmıştır.

Bütün peygamberler geldiğinde de tahrif olmuş insan kitabının üzerine yazılan bu şirki, küfrü, nifakı siler ve yerine “rabbimiz, sahibimiz, ilâhımız, malikimiz, melikimiz, rezzakımız (maddi ve manevi rızkımızı verenimiz), nasir olanımız (yardım edenimiz), hafiz olanımız (bizi koruyanımız), hayy ve kayyum olanımız (bizi varlıkta tutan, diri tutanımız) Allah’tır” yazar.

Allah’ın resulleri Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sıyla, zatıyla, sıfatıyla tecelli edip yarattığı tahrif olmuş hakikatin üstündeki küfrü, şirki temizleyerek Allah’ın güzelliğinin, tecellisinin ortaya çıkmasını sağlar. Böylelikle insan dünyaya gelmeden önce Allah’tan “ben sizin rabbiniz değil miyim” hitabına karşılık “evet, şahidiz ki sen bizim rabbimizsin” dediğini tadar, hatırlar.

Bu yüzden Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “(resulüm!) de ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı mağfiret etsin”467 buyurmuştur. Çünkü insan, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tabi olunca onun gibi yapmaya, onun gibi olmaya, onun gibi düşünüp iman etmeye başlar. Allah’ın resulü de onun gönlünde tahrif olmuş âyetlerin üstünü temizler ve kulun nefsini tezkiye eder. Böyle olunca da kulun fıtratındaki güzellik ortaya çıkar.

Peki, kuldaki fıtrat ortaya çıkınca ne olur?

Allah âyetin sonunda “Allah da sizi sevsin” buyurmuştu ya işte kuldaki fıtrat ortaya çıkınca Allah da onu sever. Allah, kulunun üzerinden kendi güzelliğini sever. Kul, Allah ile arasındaki perdelerden dolayı Allah’ın ona olan sevgisini daha önce tatmıyordu; ama perdeler aralanınca Allah’ın ona olan sevgisi tecelli etmiş oldu. Kul da bir anda kendini rabbine âşık olmuş, teslim olmuş buldu. Bununla beraber “senin için yapamayacağım hiçbir şey yoktur ya rabbi” deyip Allah’a âbd oldu, mü’min oldu, çabasını, gayretini sarf edip onun sevgisini kazanmak için takvâ sahibi oldu, rabbiyle güzel oldu, muhsin oldu. Bütün bunların hepsi Allah’ın resulüne tabi olup kelamullahı dinlediği için gerçekleşmiştir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e canlı Kur’ân dendiği gibi bir de ona “kelamullah” denir; çünkü Kur’ân onda dirilmiştir. Birinde de Kur’ân dirilirse o kul kelamullah olur ve insanları Kur’ân’a, imana, âşıklığa, âbdliğe, rabbimizin sevgisini kazanmaya davet eder.

Yalnız, Kur’ân’ın insanda dirilmesinin tek bir şartı vardır; o da Allah’ın resulüne tabi olmaktır. Kul, Allah’ın resulüne tabi olmanın karşılığında Allah’ın sevgisini kazanır; çünkü Allah’ın resulüne tabi olup rabbine teslim olurken alışverişi Allah ile yapmış ve nefsini, küfrünü, şirkini, yanlışını, hatasını, kusurunu, günahını verip yerine rabbinin güzelliğini, sevgisini, rızasını, yakınlığını almıştır.

Evet, Allah konuşur, insan da konuşur. İnsan ne konuştuğuna, neyi konuştuğuna bakmalıdır. Kul, Allah’ın kelamını konuşuyor, Allah’ın kelimeleriyle konuşuyorsa Allah’ın resulünün resullüğünü yapmış olur. Ona bundan başka bir şey denmez; ama konuştukları şeytanın, nefsinin söyledikleriyse bu defa nefsine, dolayısıyla şeytana elçi olmuş, şeytanın elçiliğini yapmış olur. O zaman da elbette ki şeytanın verdiği vesveseye, küfre, şirke, sıkıntıya boğulur.

Şirk, küfür karanlıktır. İman ise nûrdur. Küfür karanlığı nûru kaplar. Bu nedenle bir gönülde hem iman hem de küfür olmaz, biri ötekini mutlaka siler. Ya kul iman eder, iman nûrunun şiddeti küfrü temizler, siler, kul da rabbini dinler, ona teslim olur ya da küfür, şirk, onun imanını örter, karartır. Küfür üstüne küfür, şirk üstüne şirk eklenince iman nûrunu karartır ve en sonunda da onu söndürür, dolayısıyla kul kelamullah’ı dinleyemez, dinlese bile onu anlayamaz olur. Allah âyet-i kerimede “(resulüm!) biz, Kur’ân okuduğun zaman seninle âhirete iman etmeyenlerin arasına gizli bir perde çekeriz. Ayrıca kalplerine, onu anlamalarına engel olacak kılıflar ve kulaklarına da bir ağırlık koyarız. Sen, Kur’ân’da rabbinin tek oluşunu zikrettiğin zaman ise onlar nefretle arkalarını dönüp giderler”468 buyuruyor ya işte böyle biri de kelamullahı işitmez, anlamaz, anlamak da istemez; çünkü Allah’ın söyledikleri onun için artık bir mana ifade etmez. Bunun sebebi; Allah’ın âyetlerine yabancı olmasıdır.

O kul, Allah’ın vahyini dinlemez; ama şeytan ona bir vesvese verince hemen onun peşine takılır; çünkü şeytanı ilâh edinmiş, şeytanın sözünü, verdiği vesveseyi Allah’ın kelamından daha çok sevmiş ve onu tercih etmiştir. Kısacası Allah ile konuşmayı değil de şeytanla konuşmayı tercih etmiştir. Şeytan ona bir vesvese verince “hele biraz daha konuş” der ve ondan fikir almaya çalışır. Şeytan da ona vesvese vermeye devam eder.

Zaten şeytanın istediği şey; insanı Allah’tan, kelamullahtan uzaklaştırmaktır. Böyle olanlar kendileri şeytanla konuşmayı, onun peşinden sürüklenmeyi istemiştir. Şeytan da onlarla konuştukça konuşur.

Allah âyet-i kerimede “şimdi siz beni bırakıp da onu ve onun zürriyetini mi dost ediniyorsunuz? Oysa onlar sizin düşmanınızdır. (Kendi nefsine zulmeden) Zalimler için (bile bu) ne kötü bir değişmedir”469 buyurmuştur. Zalimler şeytanın söylediğini Allah’ın kelamına değiştirmiştir. Bâtılı hakka, vesveseyi Allah’ın vahyine değiştirmiş ve şeytanın sözünü Allah’tan daha çok sevmiştir. Şeytanın sözünü daha çok sevdikleri için de Allah’ın dostluğunu, veliliğini şeytanın veliliğiyle, dostluğuyla değiştirmiştir.

Böyle biri istediği kadar “ben Allah’a dostluğu tercih ediyorum” desin, gönlü şeytanın dostluğunu tercih etmiştir. Eğer veli olarak, dost olarak şeytanı tercih etmiş olmasaydı şeytanın verdiği vesveseyi dinlemez, rabbini dinlerdi. Rabbinin kendisiyle olan konuşmasını, her anda gönlüne doğruyu, hakkı, güzeli, nasıl yaparsa kazanacağını vahyettiğini bütün şiddetiyle tadardı; ama o, Allah’ın kendisine olan bütün davetine rağmen şeytanı dinlemiş ve şeytanın veliliğini Allah’ın veliliğine, dostluğuna tercih etmiştir.

Herkes kendine dönüp “benim velim Allah mıdır, şeytan mıdır, nefsim midir yoksa velim içinde yaşadığım topluluk mudur, âdetlerim midir” diye kendine bakmalıdır. Kendine baktığında kimi, neyi veli edindiğini net olarak anlar.

Biri Allah’a dost, veli olmak istiyorsa Allah zaten mü’minlerin velisidir.470 Kâfirler ise Allah’ın veliliğini, dostluğunu örtüp başka dostları, velileri Allah’ın veliliğinin yanına koydukları ve onları Allah’a şirk koştukları için Allah’ın veliliğini kaybetmiştir. Eğer Allah’ı veli olarak kabul ediyorsak kimsenin ne dediğine bakmamamız ve bir tek Allah’a teslim olmamız, tevekkül edip güvenmemiz gerekir.

Allah âyet-i kerimede “sizin dostunuz ancak Allah’tır, resulüdür ve iman edenlerdir”471 buyurmuştur.

Allah’ın resulü, Allah’tan dolayı bizim dostumuzdur. Mü’minler de Allah’a iman ettikleri, Allah’ı veli edindikleri, Allah onların velisi olduğu için bizim dostumuzdur. Eğer onların içine dâhil olursak Allah da resulü de iman edenler de bizim velimiz olur.

Allah başka bir âyet-i kerimede mü’minlerin vasıflarını sayarken “mü’min erkeklerle mü’min kadınlar da birbirlerinin velileri (dost ve yardımcıları)dır. Onlar iyiliği emrederler, kötülükten men ederler, namazı ikâme eder(ek her anda Allah’ın huzurunda durmaya çalışır)lar ve zekâtı ver(erek nefislerinin cimriliğini temizl)erler, Allah ve resulüne de (gönülden) itaat ederler”472 buyurmuştur. Münafıkları anlatırken de “münafık erkekler ve münafık kadınlar (sizden değil), birbirlerindendir. Onlar kötülüğü emrederler, iyilikten men ederler ve ellerini sıkı tutar(ak cimrilik eder)ler. Onlar (dünyada iken) Allah’ı unuttular, bunun üzerine (o da) onları (kıyamet günü) unuttu (onlara unutulmuş muamelesi yaptı)! Çünkü münafıklar, fâsıkların ta kendileridir”473 buyurmuştur. Münafıklar hayra, Allah’a imana, Allah’ı veli edinmeye mâni olmaya çalışırlar. Tıpkı mü’minlerin birbirinden olması gibi böyle yapanlar da birbirlerindendir, birbirinin velisidir.

Bizim de “velimiz kimdir” diye kendimize bakmamız gerekir. Bilmemiz lazım ki kimi dinliyor, kimin konuşmasını seviyorsak velimiz odur. Eğer Allah’ın konuşmasını seviyor, rabbimizi dinliyor, rabbimizi, rabbimizin kelamını konuşanı seviyorsak bu durumda velimiz; Allah’tır, resulüdür, mü’minlerdir.

Bir mü’min olarak rabbimizi, kelamullahı dinleyecek, anlamaya çalışacak ve onu dinlemeyi seveceğiz inşallah.

Allah âyet-i kerimede “andolsun ki biz sana tekrarlanan yedi (âyetlik Fâtiha Sûresi’n)i ve Kur’ân-ı Azîm’i (yüce Kur’ân’ı) verdik”474 buyurmuştur. Fâtiha Sûresi tekrar edilen yedilidir. Dikkat edilirse Allah Fâtiha ile Kur’ân’ı ayrı ayrı zikretmiştir. Fâtiha, Kur’ân’ın özetidir, kapısıdır. Hem Fâtiha’yı Kur’ân’ın özeti olduğu hem kelamullah olduğu için bıkmadan, usanmadan aşkla, severek, muhabbetle okumak dinlemek lazım hem de Kur’ân’ın her bir âyetini bıkmadan, usanmadan dinlemeyi ve okumayı sevmemiz lazım.

Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için “canlı Kur’ân” diyorsak ve biz de ona tabi olan mü’minler olarak canlı Kur’ân olma yolundaysak o hâlde Kur’ân’a “o benim, ben de oyum. O benim hakikatim, rabbim onda beni anlatıyor. Nasıl iman etmem, rabbimi nasıl tanımam, nasıl sevmem, ona nasıl âbd olup teslim olmam ve hayatı nasıl yaşamam gerektiğini anlatıyor. O benim kitabımdır, bana aittir. Ben oyum, o da benim” dememiz gerekir. İnşallah biz de böyle söyleyeceğiz.

Daha önce söylemiştik. Mübarek ramazan ayının her gecesi Kadir Gecesi’dir. İnşallah biz de her geceyi Kur’ân’ı dinlemekle, okumakla, Allah’ın âyetleri üzerinde tefekkür etmekle geçirmeye çalışacağız. Aynı zamanda gönlümüzü kelamullaha açıp Allah’ın kelamı, vahyi gönlümüze insin, biz de onunla dirilelim diye Allah’ın âyetleri üzerinde tefekkür edecek ve zikrullahla meşgul olacağız inşallah.

Allah Kur’ân için “zikir” demiş, âyet-i kerimede “muhakkak ki (insanlar için bir öğüt ve hatırlatma olan bu) zikri biz indirdik ve muhakkak ki onu yine biz koruyacağız”475 buyurmuştur. Eğer Kur’ân’ı Allah indirmiş ve onu Allah koruyorsa Allah bizi de gönderdiğine göre bizi de korur. Yeter ki rabbimize “sen benim velimsin ya rabbi! Ben seni dinliyor, seni ciddiye alıyor, sana tevekkül edip güveniyor, sana sığınıyorum. Beni koru ya rabbi” diyelim ve onu veli edinelim, ona sığınalım, onun kelamıyla, zikriyle meşgul olalım. Onu unutmayalım, kelamını dinleyelim, onunla kelam edelim, konuşalım. Böyle yaparsak Allah bizi, fıtratımızdaki Kur’ân’ı, gönül arşımızı korur.

Evet, hep beraber Allah’ın kelleme “konuştu” fiilini anlamaya çalıştık.

Allah bizi vahyinden yüz çevirenlerden ve rabbini dinlemeyip fıtratını tahrif edenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi rabbinin kelamını, rabbini ciddiye alanlardan ve onu sevenlerden eylesin. Allah bizi rabbini dinleyip rabbiyle konuşanlardan ve “rabbim Allah’tır” diyenlerden eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Bakara /253 ↩
  2. Nisâ /164 ↩
  3. Şûrâ /51 ↩
  4. Muzzemmil /5 ↩
  5. Haşr /21 ↩
  6. Bakara /75 ↩
  7. Tevbe /31 ↩
  8. İnfitâr /6 ↩
  9. İnfitâr /7 ↩
  10. Yûnus /15 ↩
  11. Kadir /4 ↩
  12. Bakara /152 ↩
  13. Bakara /115 ↩
  14. Enfâl /24 ↩
  15. Tevbe /78 ↩
  16. İsrâ /45-46 ↩
  17. Enfâl /24 ↩
  18. Bakara /91, 97, Fâtır /31 ↩
  19. Râ’d /28 ↩
  20. Nahl /44 ↩
  21. Mu’minûn /112-113 ↩
  22. A'râf /172 ↩
  23. Âli İmrân /31 ↩
  24. İsrâ /45-46 ↩
  25. Kehf /50 ↩
  26. Âli İmrân /68 ↩
  27. Mâide /55 ↩
  28. Tevbe /71 ↩
  29. Tevbe /67 ↩
  30. Hicr /87 ↩
  31. Hicr /9 ↩